صفحهٔ اصلی
آشنایی با دانشنامه - آشنایی با اصول ویرایش - کارهای قابل انجام - سیاستها و رهنمودها - فهرست الفبایی مقالهها - نسخهی تلفن همراه
ایرانپدیا در ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و هماکنون (۹ اسفند ۱۴۰۴ خورشیدی) ۲٬۴۸۹ نوشتار دارد. مقالههای این دانشنامه باید بیطرفانه و با استناد به منابع معتبر و بدون لحن تبلیغی و بدون پایمال کردن حق نشر دیگران باشند. مطالب ایرانپدیا همواره در حال تکمیل و بازتکمیل، ویرایش و بازویرایش است.
ایرانپدیا در شبکههای اجتماعی:
از میان خبرهااعلام دولت موقت توسط شورای ملی مقاومت ایران. برای انتقال حاکمیت به مردم ایران و برپایی جمهوری دموکراتیک بر اساس برنامه ۱۰ مادهای خانم مریم رجوی
رویترز: ۳منبع آگاه اعلام کردند: امیر نصیرزاده، وزیر دفاع و محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران رژیم ایران، در حملات اسراییل کشته شدند.
رویترز: سفارت روسیه در ایران به شهروندان خود توصیه کرد که از طریق ارمنستان یا آذربایجان کشور را ترک کنند.
رویترز: در پی حملات آمریکا و اسراییل به رژیم ایران، خطوط هوایی پروازهای خود را در سراسر خاورمیانه به حالت تعلیق درآوردند.
رویتز: رهبران ۳کشور اروپایی فرانسه انگلستان و آلمان طی یک بیانیه مشترک اعلام کردند: ما در حمله به ایران شرکت نداشتیم، اما با شرکای بینالمللی خود، از جمله آمریکا، اسراییل و شرکای منطقه، در تماس نزدیک هستیم.
ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) حملات هوایی مشترک علیه ایران را آغاز کردند؛ انفجارهای متعدد در تهران و چندین شهر دیگر ایران گزارش شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی ویدیویی اعلام کرد که نیروهای نظامی ایالات متحده عملیات رزمی گسترده (major combat operations) علیه ایران را شروع کردهاند؛ هدف نابودی برنامه هستهای، موشکی و نظامی ایران و جلوگیری از دستیابی به سلاح هستهای اعلام شده است.
وزیر دفاع اسرائیل، اسرائیل کاتز، این حملات را «پیشدستانه» (preemptive) توصیف کرد و هدف آن را حذف تهدیدات علیه امنیت اسرائیل دانست؛ اسرائیل وضعیت اضطراری اعلام کرده و حریم هوایی خود را بسته است. منابع آمریکایی و اسرائیلی تأیید کردند که عملیات هماهنگشده بین دو کشور بوده و انتظار میرود چندین روز ادامه یابد؛ حملات گستردهتر از حمله قبلی آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات هستهای ایران توصیف شده است.
آژیرهای خطر در سراسر اسرائیل به صدا درآمده و شهروندان به پناهگاهها هدایت شدهاند؛ تاکنون گزارشی از تلفات یا خسارات دقیق منتشر نشده است. این حملات پس از شکست مذاکرات هستهای غیرمستقیم ایران و آمریکا و افزایش تنشها در منطقه رخ داده است؛ ترامپ پیشتر هشدار داده بود در صورت عدم توافق، گزینههای نظامی را اعمال خواهد کرد.
موضوعات اصلی- ۱ انقلاب دموکراتیک ایران
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ · کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴ · حمله به بیمارستان خمینی ایلام · ادامه...
۱.۲ فهرست و و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ·
۱.۳ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· داریوش انصاری بختیاروند · امیرحسام خدایاریفرد · شایان اسدالهی · رضا عظیمزاده · خداداد شیروانی · وهاب موسوی · مصطفی فلاحی · سجاد والامنش · احمد جلیل · منصور مختاری · امیرحسین بیاتی · سروش سلیمانی · ادامه...
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران · جمعه خونین زاهدان · خیزش ایذه · ادامه...
۱.۲ جستارهای وابسته
· کوکتل مولوتف · ادامه...
۱.۳ فهرست و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ·
۱.۴ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· مهسا امینی · نیکا شاکرمی · سیاوش محمودی · مونا نقیب · غزاله چلاوی · کومار درافتاده · عرفان زمانی · کیان پیرفلک · آرنیکا قائممقامی · علی عراقی · حنانه کیاکجوری · سارینا اسماعیلزاده · ادامه...
۱.۵ اعدامشدگان
· قاسم آبسته · ایوب کریمی · محمد قبادلو · محمدمهدی کرمی · محسن شکاری · مجیدرضا رهنورد · مجاهد کورکور · ادامه...
- ۲ افراد
۲.۱ زنان
· زنان پیشگام در قیامهای ایران · زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران · ادامه...
۲.۲ قربانیان آپارتایدٰ
· فاطمه سلطانی ·
۲.۳ هنرمندان
· مرضیه · مرتضی حنانه · حبیبالله بدیعی · آندرانیک آساطوریان · مرجان · محمد شمس · حمیدرضا طاهرزاده · ناهید همتآبادی · منصور قدرخواه · عماد رام · فریدون ژورک · پرویز یاحقی · امیر آرام · منوچهر طاهرزاده · فرهاد مهراد · محمدرضا شجریان · غلامحسین بنان · بیژن مفید · ادامه...
۲.۴ ورزشکاران
· پوریای ولی · غلامرضا تختی · حبیب خبیری · هوشنگ منتظرالظهور · محمدقربانی · مسلم اسکندر فیلابی · حسن نایبآقا · فروزان عبدی · سید محمد خادم حقیقت · ناصر حجازی · ادامه...
۲.۵ نویسندگان و شاعران
۲.۵.۱ نویسندگان و شاعران ایرانی
· منوچهر هزارخانی · سیمین بهبهانی · محمد فرخی یزدی · میرزاده عشقی · رحمان کریمی · غزاله علیزاده · فریدون مشیری · نیما یوشیج · صادق چوبک · صادق هدایت · حافظ · مولوی · غلامحسین ساعدی · جلال آلاحمد · شیرکو بیکس · احمد شاملو · فروغ فرخزاد · سهراب سپهری · حمید اسدیان · ادامه...
۲.۵.۲ نویسندگان و شاعران غیرایرانی
· برتولت برشت · پابلو نرودا · فدریکو گارسیا لورکا · رابیندرانات تاگور · ادامه...
۲.۶ فعالان سیاسی و اجتماعی
· فروغ تقیپور · گلرخ ایرایی · آرش صادقی · هاشم خواستار · ادامه...
۲.۷ سیاستمداران
۲.۸ مسئولان رژیم ایران
· روحالله خمینی · محسن رضایی · علی صیاد شیرازی · علی رازینی · مجتبی خامنهای · محمدتقی مصباح یزدی · سید محمد خاتمی · محمود احمدینژاد · حسینعلی نیری · ابراهیم رئیسی · حسن روحانی · اسدالله لاجوردی · مصطفی پورمحمدی · مرتضی اشراقی · علی لاریجانی · اکبر هاشمی رفسنجانی · صادق خلخالی · حسین موسوی تبریزی · سعید امامی · حسین طائب · سعید جلیلی · ادامه...
۲.۹ انقلابیون
· محمدعلی جابرزاده · رضا رضایی · فاطمه امینی · مسعود رجوی · مریم رجوی · آذر رضایی · اشرف ربیعی · موسی خیابانی · مجید شریف واقفی · امیرپرویز پویان · خسرو گلسرخی · میرزا کوچک خان جنگلی · علیاکبر صفایی فراهانی · شکرالله پاکنژاد · محمد حنیفنژاد · سعید محسن · علی اصغر بدیع زادگان · زهرا مریخی · حمید اشرف · کرامتالله دانشیان · ادامه...
۲.۱۰ فیلسوفان و دانشمندان
· علی شریعتی · احمد تفضلی · هانا آرنت · آنتونیو گرامشی · ادامه...
۲.۱۱ روحانیون
· سید محمود طالقانی · حبیبالله آشوری · عبدالغفار نقشبندی · حسن لاهوتی اشکوری · ادامه...
۲.۱۲ شخصیتهای خارجی
· اریک داوید · آبه پیر · آلخو ویدال کوادراس · هانری لکلرک · ناپلئون بناپارت · سون یات سن · مارتین لوتر کینگ جونیور · جاوید رحمان · سید احمد غزالی · یاسر عرفات · ژاندارک · پاتریس لومومبا · نلسون ماندلا · آبراهام لینکلن · ادامه...
۲.۱۳ شناخته شدگان
· دلارا دارابی · حمیدالله اربابی · حمیدرضا درخشنده · مسیح علینژاد · روحالله زم · عبدالمالک ریگی · یاسر شهبخش · محمدجواد وفایی ثانی · ادامه...
۲.۱۴ تاریخی
· یپرم خان · کیخسرو · امیرکبیر · محمدتقی پسیان · یعقوب لیث · رئیسعلی دلواری · هوارد باسکرویل · قاضی محمد · ادامه...
۲.۱۵ جان باختگان تظاهرات
· نیکتا اسفندانی · سارو قهرمانی · فرشته علیزاده · فرزاد انصاریفر · پویا بختیاری · پژمان قلیپور · رضا معظمی گودرزی · مینا شیخی · علیرضا انجوی · صانع ژاله · سجاد رضایی · ادامه...
- ۳ تاریخ
۳.۱ انقلابهای جهان
· انقلاب ضد سلطنتی ایران · انقلاب ویتنام · انقلاب کوبا · انقلاب شوروی · انقلاب کبیر فرانسه · ادامه...
۳.۲ دوران پهلوی و اواخر قاجاریه
· اشغال ایران در جنگ جهانی اول · قرارداد ۱۹۱۹ · کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ · نهضت جنگل · جمهوری گیلان · تظاهرات ۱۷ شهریور · ادامه...
۳.۳ دوران جمهوری اسلامی
· رژیم ولایت فقیه · سرکوب کردستان · گروگان گیری در سفارت آمریکا · انقلاب فرهنگی · جنگ ایران و عراق · مرکز اسلامی هامبورگ · ادامه...
۳.۴ پرسنل ارتش هوادار مجاهدین
· پرسنل ارتش هوادار مجاهدین · سرهنگ خلبان بهزاد معزی · ادامه...
۳.۵ اپوزیسیون ایران
· شورای ملی مقاومت ایران · پیامهای مسعود رجوی · طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان · طرح صلح شورای ملی مقاومت · میلیشیا · سازمان مجاهدین خلق ایران · طرح ده مادهای مریم رجوی · عملیات جاری · کانونهای شورشی · هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران · ادامه...
۳.۶ احزاب
· سازمان چریکهای فدایی خلق ایران · جبهه ملی ایران · حزب دموکرات کردستان (لادهران) · پژاک · سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر · حزب کومله · ادامه...
- ۴ هنر و فرهنگ
۴.۱ فرهنگ ایران
· نوروز · چهارشنبهسوری · حاجی فیروز · شب یلدا · شیر و خورشید · سرود ملی ایران · ادامه...
- ۵ جغرافیا و محیط زیست
· آلودگی هوا در ایران · جنگلهای ایران · سیل در ایران · ادامه...
۵.۱ سدها
۵.۲ آبها
· بحران آب در ایران · زایندهرود · خلیج فارس · ادامه...
۵.۳ کوهستانها، درّهها و بیابانها
۵.۴ انرژی در ایران
۵.۵ خاک
· آلودگی هوا در ایران · ادامه...
- ۶ ادبیات
۶.۱ اساطیر
۶.۲ سرگرمی و تفریحات
· ورزش در ایران · فوتبال در ایران · ادامه...
- ۷ معرفی کتاب
۷.۱ کتابهای مقاومت
· بنیانگذاران · زنان نیروی تغییر · قهرمانان در زنجیر · استراتژی قیام و سرنگونی · قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت · ایران، بازی اتمی رژیم · ادامه...
- ۸ فلسفه
۸.۱ فلسفه و جامعهشناسی
· اپورتونیسم · پراگماتیسم · توتالیتاریسم دینی · سکولاریسم · بنیادگرایی اسلامی · جمهوری دموکراتیک · ادامه...
- ۹ جامعه و علوم اجتماعی
۹.۱ موضوعات اجتماعی
· بحران انرژی در ایران · فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی · انفجار مهیب بندرعباس · سرکوب در ایران · نقض حقوق بشر در ایران · بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران · بحران برق در ایران · بحران مسکن در ایران · بحران سلامت و روان در ایران · ادامه...
۹.۲ سیاست و حکومت
· سپاه پاسداران انقلاب اسلامی · قانون اساسی جمهوری اسلامی · ارتش سایبری جمهوری اسلامی · عمق استراتژیک · داراییهای خامنهای · برجام · قصاص در ایران · وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی · گشت ارشاد · دفاع مشروع · نوشیدن جام زهر · نیروی قدس سپاه پاسداران · ادامه...
۹.۳ حقوق
· حق تعیین سرنوشت · حقوق بینالمللی بشردوستانه · اعلامیه جهانی حقوق بشر · آزادی بیان · سازمان ملل متحد · فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد · تمامیت ارضی · ادامه...
۹.۴ زندانها
· زندان اوین · زندان قصر · زندان قزلحصار · زندان گوهردشت · زندان کهریزک · زندان دیزلآباد · زندان یونسکو · زندان قزلقلعه · زندان فشافویه · ادامه...
مطلب برگزیده
حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴، عملیاتی نظامی گستردهای است که در ساعات اولیه بامداد ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، با شرکت اسرائیل و ایالات متحده به ایران آغاز شد. انفجارهای مهیب در مرکز، شمال و شرق تهران شنیده شد و دود غلیظ بر فراز پایتخت مشاهده گردید. اسرائیل عملیات را «پیشگیرانه» اعلام کرد و ایالات متحده نیز تأیید کرد که حملات هوایی و دریایی هماهنگ انجام شده است. اهداف اصلی شامل تأسیسات موشکی، انباشت موشک، سایتهای هستهای و مراکز فرماندهی سپاه پاسداران بود. رسانههای وابسته به سپاه از اصابت موشک به خیابان دانشگاه و محدوده جمهوری خبر دادند و منابع نزدیک به نهادهای نظامی از تلفات در میان پرسنل سپاه سخن گفتند. همزمان، ایران با شلیک موشکهای بالستیک به پایگاههای آمریکایی در قطر (العدید)، بحرین، امارات (الظفره)، کویت (السالم)، عربستان و اردن پاسخ داد و انفجارهایی در این کشورها گزارش شد. اینترنت در اکثر نقاط ایران تقریباً قطع شد، حریم هوایی بسته گردید و مدارس و دانشگاهها تعطیل شدند. دونالد ترامپ در پیام تلویزیونی اعلام کرد: «اندکی پیش، نیروهای نظامی آمریکا عملیاتهای رزمی گستردهای را در ایران آغاز کردند. هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از میان بردن تهدیدهای فوری و جدی ناشی از رژیم ایران است.» این حمله مرحله جدیدی از درگیری مستقیم در خاورمیانه را آغاز کرد و بازتاب گستردهای در رسانههای جهانی داشت بیشتر بخوانید...
یادکردها
- ۱ اسفند ۱۳۷۴- ترور زهرا رجبی از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران در ترکیه
- ۳ اسفند ۱۳۸۴- انفجار حرم سامرا در عراق توسط رژیم ایران
- ۳ اسفند ۱۳۹۳ - درگذشت آندرانیک آساطوریان آهنگساز ايرانی.
- ۳ اسفند۱۲۹۹ - كودتای رضاخان که طی آن سیدضیاءالدین طباطبایی نخست وزیر و رضاخان به وزارت جنگ رسید
- ۶ اسفند۱۳۳۲ - دستگیری دکتر حسین فاطمی پس از کودتای ۲۸ مرداد و چند ماه اختفا در منزل دوستانش.
- ۷ اسفند۱۳۳۴ - درگذشت علی اکبر دهخدا، محقق، سیاستمدار، ادیب و نویسنده ترقیخواه و نگارندهی لغتنامه بزرگ دهخدا
- ۸ اسفند۱۳۶۴ - درگذشت غلامحسین بنان، خواننده و بنیانگذار انجمن موسیقی ایران.
- ۱۰ اسفند۱۳۰۷ - زادروز مهدی اخوان ثالث با نام تخلص م. امید، شاعر و موسیقیپژوه معروف ایرانی.
- ۱۱ اسفند۱۳۰۱ - زادروز مرتضی حنانه، (درگذشته ۱۳۶۸) موسیقیدان و آهنگساز شهیر ایرانی.
| << | اسفند | >> | ||||
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۳۰ | ۱ | |||||
| ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ |
| ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ |
| ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ |
| ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ |
| ۱۴۰۴ خورشیدی | ||||||
- ۱۱ اسفند۱۳۰۹ - زادروز عماد رام، خواننده و نوازندهٔ معرف ایرانی.
- ۱۳ اسفند۱۲۸۹ - زادروز آیتالله سید محمود طالقانی٬ روحانی مترقی و مبارز
- ۱۳ اسفند- ۵۳۰ پيش از ميلاد - درگذشت كورش بزرگ
- ۱۴ اسفند ۱۳۴۵- درگذشت دکتر محمد مصدق پیشوای نهضت ملی ایران
- ۲۰ اسفند ۱۳۲۴- ترور احمد کسروی تاریخنگار، زبانشناس، پژوهشگر، حقوقدان و اندیشمند ایرانی
- ۲۱ اسفند- روز بزرگداشت نظامی گنجوی شاعر و داستانسرای معروف قرن ششم
- ۲۲ اسفند۱۳۶۳-درگذشت حسین گلگلاب ، ادیب، نویسنده، شاعر، مترجم، موسیقیدان و عکاس
- ۲۴ اسفند۱۳۲۹-تصویب اولیه طرح ملی شدن صنعت نفت در مجلس شورای ملی.
- ۲۴ اسفند۱۳۳۲-شهادت امیرمختار کریمپور شیرازی، شاعر، روزنامه نگار و فعال سیاسی در زندان دژبان مرکز ارتش.
- ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ - درگذشت علی تجویدی نوازندهٔ ویولن و موسیقیدان ایرانی.
- ۲۵ اسفند ۱۲۸۵- زادروز رخشندهٔ اعتصامی، مشهور به پروین اِعتِصامی, شاعر معروف ایرانی
- ۲۵ اسفند۱۳۷۱- ترور محمدحسین نقدی، عضو شورای ملی مقاومت ایران، در ایتالیا.
- ۲۵ اسفند ۱۳۷۳ - مرگ مشکوک احمد خمینی، دومین فرزند روحالله خمینی.
- ۲۶ اسفند- جان باختن علیاکبر صفایی فراهانی از بنیانگذاران سازمان چریکهای فدایی خلق ایران
- ۲۸ اسفند ۱۲۸۸ - ستارخان سردار ملی و باقرخان سالار ملی تبریز را به قصد تهران ترک کردند. در مسیر در تمام شهرها مردم از آنها استقبال میکردند.
- ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ - روز ملی شدن صنعت نفت ایران توسط دکتر محمد مصدق.
نوشتارهای جدید هفته
نعیم عبداللهی، (زادهی حدود ۱۳۷۰، جانباختهی ۱۸دی ۱۴۰۴)، دکترای حقوق و علوم سیاسی، استادیار سابق دانشگاه تهران و فعال سیاسی وابسته به سازمان مجاهدین خلق، در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در نازیآباد تهران با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشته شد. او در اعتراضات پیشین دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ نقش فعال داشت، در دی ۱۳۹۶ چهار ماه در زندان اوین بازداشت بود و پس از ۱۴۰۱ از دانشگاه اخراج شد.
در قیام ۱۴۰۴ فرماندهی یکی از یکانهای کانون شورشی را برعهده داشت و نوشتهها و سوگندنامههایش بر تعهد به آرمان آزادی و سازمان مجاهدین تأکید دارد. سازمان مجاهدین او را در زمره شهیدان راه آزادی و ادامهدهنده مسیر کشتهشدگان پیشین توصیف میکند.
سمانه میرزایی، دختر جوان ایرانی بود که در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در تهران با شلیک مستقیم گلوله جنگی نیروهای حکومتی جان باخت. وی شهروندی عادی بود که ویدیوهایی از رقص و لحظات شاد زندگیاش پس از مرگ در شبکههای اجتماعی منتشر شد و نمادی از نسل جوان معترض گردید. سمانه میرزایی متولد ۱۹ آبان ۱۳۷۲ بود و اطلاعات دقیقی از شغل یا پیشینه تحصیلی او در منابع عمومی موجود نیست. نزدیکان و گزارشهای منتشرشده او را جوانی پرجنبوجوش و شاد توصیف کردهاند. ویدیوهایی از رقص و لحظات زندگی روزمرهاش پس از جانباختن در شبکههای اجتماعی منتشر گردید که نشاندهنده علاقه او به زندگی و شادی بود. در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، سمانه میرزایی شامگاه جمعه ۱۹ دی ۱۴۰۴ در تهران، در محدوده مسجد لولاگر، خیابان نواب یا منطقه سلسبیل هدف شلیک مستقیم گلوله جنگی نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان باخت. پس از جانباختن، نهادهای امنیتی برای تحویل پیکر از خانواده مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان مطالبه کردند و تعهد کتبی گرفتند که علت مرگ را «تصادف» اعلام کنند و از اطلاعرسانی یا پیگیری مستقل خودداری نمایند.
یزدان افروغ، (زاده ۱۳۸۶، الیگودرز لرستان – جانباخته ۱۹ دی ۱۴۰۴، تهران) یکی از شهدای نوجوان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ و قهرمان کشتی تهران در ردههای سنی جوانان بود. او اصالتاً اهل الیگودرز استان لرستان است و به عنوان ورزشکاری با استعداد و پشتکار در مسابقات استانی و شهری کشتی شرکت میکرد و به دلیل مهارتش مورد توجه قرار گرفته بود. شامگاه جمعه ۱۹ دی ۱۴۰۴، یزدان افروغ در جریان اعتراضات مردمی محله شادآباد تهران (منطقه هفده شهریور) مورد اصابت شلیک مستقیم نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت. وی ابتدا با گلوله مجروح شد و بر زمین افتاد، سپس مأموران با تیر خلاص دو گلوله به قلب و شکمش او را به شهادت رساندند. خانوادهاش برای تحویل پیکر تحت فشار قرار گرفتند تا او را بسیجی جلوه دهند، اما گزارشها این ادعا را رد کرده و مرگش را بخشی از سرکوب گسترده معترضان میدانند. یزدان افروغ نمادی از نسل جوان ورزشکار قیام ۱۴۰۴ شد که با حضور در خیابانها، فداکاری خود را برای آزادی نشان داد.
نگاره برگزیده روز
کتاب برکزیده
کتاب ریشههای توتالیتاریسم (به انگلیسی: The Origins of Totalitarianism) کتابی نوشته هانا آرنت، فیلسوف و نظریهپرداز سیاسی آلمانی-آمریکایی، است که در سال ۱۹۵۱ منتشر شد. این اثر نخستین کتاب عمده آرنت به شمار میرود و به بررسی و تحلیل رژیمهای توتالیتر قرن بیستم، به ویژه نازیسم و استالینیسم، میپردازد. آرنت توتالیتاریسم را به عنوان شکلی نوین از حکومت توصیف میکند که با دیگر اشکال سرکوب سیاسی مانند استبداد، استبدادی و دیکتاتوری تفاوت اساسی دارد، زیرا بر پایه ترور گسترده علیه کل جمعیت، نابودی مرزهای میان دولت و جامعه مدنی، و تحمیل ایدئولوژیای که واقعیت را تحریف میکند، استوار است. کتاب در سه بخش اصلی ساختاربندی شده: یهودستیزی، امپریالیسم، و توتالیتاریسم. در بخش اول، آرنت ریشههای یهودستیزی مدرن را در اروپا بررسی میکند و آن را نه به عنوان نفرت مذهبی ساده، بلکه ایدئولوژی سیاسیای میبیند که مقدمهای بر توتالیتاریسم است. بخش دوم به امپریالیسم اروپایی در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میپردازد و نشان میدهد چگونه تجربیات استعماری در آفریقا و آسیا، مفاهیمی مانند نژادپرستی و بوروکراسی بدون مرز را پرورش داد که بعداً به توتالیتاریسم کمک کرد. بخش سوم مستقیماً به رژیمهای نازی و استالینی میپردازد و ویژگیهایی مانند اردوگاههای کار اجباری، پروپاگاندا، و نابودی فردیت را تحلیل میکند. آرنت استدلال میکند که توتالیتاریسم از بحران مدرنیته، از جمله انزوای فردی، فروپاشی دولت-ملت، و از دست رفتن حقوق انسانی برای افراد بیتابعیت ناشی میشود. این کتاب تأثیر گستردهای بر مطالعات سیاسی داشته و در فهرستهایی مانند ۱۰۰ کتاب برتر قرن بیستم لوموند و رتبه ۱۵ نشنال ریویو قرار گرفته است. نقدها عمدتاً مثبت بوده، هرچند برخی ساختار کتاب را پراکنده دانستهاند. آرنت بر مسئولیت فردی در برابر وسوسههای توتالیتر تأکید دارد و هشدار میدهد که چنین رژیمهایی میتوانند حتی پس از سقوط، در قالب تمایلات اجتماعی ادامه یابند. بیشتر بخوانید...