|
|
| (۹۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''انتخابات در جمهوری اسلامی،''' به فرایندی گفته می‌شود که قرار است نماینده یا نمایندگانی برای منصبی عمومی توسط آراء مردم برگزیده شده و در طی مدت زمانی خاص این مسئولیت را از جانب مردم عهده‌دار شوند. این مناصب در چند موضوع به رای عموم گذاشته می‌شود.
| | ایران‌پدیا- الگوی یادکردها |
|
| |
|
| انتخابات، به انگلیسی (Election) را گزینش از میان بدیل‌های مختلف سیاسی می‌نامند که به مردم پیشنهاد می‌شوند و پرطرفدارترین اشخاص نزد افراد صاحب حق رای در جوامع برگزیده می‌شوند این کار طبق قوانین مدون هر کشور برای یک مورد خاص و منفرد مانند ریاست جمهوری و یا تعیین نمایندگان مردم برای یک دوره مشخص صورت می‌گیرد.
| | <div class="main-box"> |
| | <div class="box-header">[[پرونده:Candel3.png|40px|alt=|پیوند=]] یادکردها</div> |
| | <div class="box-content"> |
| | {{آبان}} |
| | *۱ آبان ۱۳۲۸ - تشکیل جبهه ملی به رهبری [[دکتر محمد مصدق]]. |
|
| |
|
| ۱- انتخاب رئیس‌جمهور
| | *۲ آبان ۱۳۶۲ - سالروز پایان [[جنگ آلان]] و خروج نیروهای مجاهدین و مبارزان کرد از کردستان ایران |
|
| |
|
| ۲- انتخاب نمایندگان قوه‌ی مقننه
| | *۳ آبان ۱۳۹۳ - اعدام [[ریحانه جباری|ريحانه جباری]] دختری که مأمور وزارت اطلاعات را که قصد تجاوز به او داشت کشته بود. |
|
| |
|
| ۳- انتخاب نمایندگان مجلس خبرگان | | *۳ آبان ۱۳۷۹ - درگذشت [[فریدون مشیری]] شاعر معاصر |
|
| |
|
| ۴- انتخاب نمایندگان شوراهای شهر و...
| | *۵ آبان- ۱۳۰۰ - قتل [[حیدرخان عمواوغلی|حیدر عمواوغلی]] (زاده ۱۲۵۹) |
|
| |
|
| در جمهوری اسلامی ایران، از فردای انقلاب ضد سلطنتی این روند از اولین انتخابات، روز به روز و در هر انتخاباتی یک گام ماهیت دموکراتیک خود را از دست داد تا در دوران ولایت خامنه‌ای به مهندسی در انتخابات بالغ شد که معنای عملی آن این است که مردم هر رایی که بدهند تاثیری در بیرون آمدن نفر مورد نظر ولی فقیه از صندوق آراء ندارد.
| | *۷ آبان ۵۳۹(ق.م) - روز [[کوروش کبیر]]- ورود کوروش به شهر بابل و آزادی اسیران یهودی |
|
| |
|
| == تاریخچه انتخابات ==
| | *۷ آبان۱۳۶۰ - درگذشت مشکوک آیت‌الله [[حسن لاهوتی اشکوری]]، در زندان اوین |
| سابقه‌ی انتخابات دردوران باستان به دولت‌شهرهای یونان و روم باستان برمی‌گردد که شهروندان مرد و غیر برده و ثروتمند حق انتخاب نمایندگانی برای مجلس مقننه داشتند.
| |
|
| |
|
| در تاریخ معاصر، انتخابات در کشور انگلستان از قرن ۱۳ میلادی برگزار شد.
| | *۷ آبان ۱۳۸۷ - شهادت [[عبدالرضا رجبی]] زیر شکنجه |
|
| |
|
| سلطنت مطلقه که پیش از این با همدستی اشراف زمیندار و روحانیون و نظامیان بدون کمترین دخالت طبقات اجتمانی اداره می‌شد پس از شکل‌گیری جوامع صنعتی در شهرها و رشد بورژوازی شهری و درخواست فزاینده آنها برای شرکت در تصمیمات کشوری بعنوان یک طبقه اجتماعی، دربار بریتانیا با انتقال بخشی از قدرت در زمینه مشورت در امور مالی و مالیاتی به نمایندگان مردم موافقت کرد.
| | *۹ آبان۱۳۷۱ - درگذشت [[نسرین پارسیان|نسرين پارسيان]] از اعضای کاندید شورای رهبری سازمان مجاهدین خلق |
|
| |
|
| همزمان نظامی انتخاباتی هم از صورت ساده خود کم کم به شکل امروز تکامل پیدا کرد.
| | *۱۳۵۷ - تظاهرات ۱۳ آبان و کشتار دانش آموزان معترض در دانشگاه تهران |
|
| |
|
| پس از انقلاب کبیر فرانسه و گسترش ابعاد مشارکت عمومی در روند تعیین سرنوشت خود، دولت‌های بسیاری وادار به پذیرش حق انتخاب شهروندان شدند.
| | *۱۳ آبان ۱۳۵۸ - آغاز [[گروگان گیری در سفارت آمریکا|گروگانگیری در سفارت آمریکا]] |
|
| |
|
| در قرون هفدهم و هجدهم با پذیرش نظریه نماینده‌سالا‌ری و ایجاد رژیم‌های نماینده‌ای و متعاقب ظهور و نظریه‌حاکمیت ملی انجام پذیرفت. انقلا‌بیون اروپا، با رد فلسفه حاکمیت مردم که از سوی روسو و همفکران وی ارائه شده بود و گراییدن به اصل حاکمیت ملی، طبعا به سوی اعمال غیرمستقیم قدرت توسط مردم کشیده شدند. زیرا قبول بی‌کم وکاست اصل حاکمیت مردم، خود به خود ایجاد دموکراسی مستقیم را به‌دنبال می‌آورد و این همان معضلی بود که قانونگذاران و بسیاری از نظریه‌پردازان می‌خواستند از آن اجتناب کنند. به بیان ساده‌تر، اکثر انقلا‌بیون درصدد سپردن سرنوشت جامعه به همه مردم نبودند، و آن را مالا خطرناک و ناسودمند می‌شمردند. بلکه مصلحت و خیر اجتماعی را در آن می‌دیدند که از خلا‌ل انتخابات، آن هم از سوی شهروندان آگاه و مصلحت اندیشی، برگزیدگان و نخبگان همه مردم برای تصویب قوانین و انتخاب قضات و کارگزاران قدرت اجرایی بعید می‌نمود. لذا چه از حیث نظری و چه از لحاظ عملی، دموکراسی غیرمستقیم بیشتر پذیرفتنی به نظر می‌رسید.
| | *۱۵ آبان ۱۲۹۸ - [[علی تجویدی]] آهنگساز و نوازنده ویولون (درگذشته ۱۳۸۴) |
|
| |
|
| امروزه جز در برخی از خرده دولت‌ها، مانند سوئیس یا در ایالا‌ت آمریکای شمالی، اعمال دموکراسی مستقیم، کاربرد نداشته و تقریبا اکثریت قریب به اتفاق ممالک، نظریه گزینش فرمانروایان و نمایندگان مردم را از راه انتخابات پذیرا شده‌اند، تا آنجا که دیگر مفهوم انتخابات و دموکراسی، چون دو مفهوم مرادف در زبان سیاسی امروزه رواج گرفته و سایر راه‌های وصول به قدرت از قبیل وراثت، انتصاب، شیوه خود انتخابی و امثال آن، یا از میان برداشته شده یا جنبه فرعی و استثنایی یافته‌اند.
| | *۱۷ آبان ۱۳۶۲ - تصویب [[طرح خودمختاری کردستان ایران]] در شورای ملی مقاومت |
|
| |
|
| ۵) در حال حاضر، در چارچوب این مبحث، دوگونه انتخابات از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. یکی انتخاب رئیس دولت- کشور در رژیم‌های جمهوری و دیگری انتخابات نمایندگان مجالس مقننه اهمیت این دو نوع انتخابات، از لحاظ جوهره سیاسی ویژه آنهاست و اینکه هر فرد به عنوان شهروند، ضمن رای دادن، در واقع سرنوشت جامعه ملی را رقم می‌زند. در حالی که امروزه، ابزار انتخابات در سطوح جغرافیایی گوناگون مانند کمون‌ها، بخش‌ها، شهرستان‌ها، استان‌ها و حتی در موارد بسیاری شهرها و روستاها، برای تعیین مشاوران و کارگزاران محلی به کار می‌رود و برقراری اینگونه انتخابات به عنوان نشانه وسعت میدان دموکراسی تلقی می‌شود. لکن، هیچکدام از این نوع انتخابات ویژگی‌های انتخابات سیاسی را که در وهله نخست به منظور تعیین فرمانروایان و متصدیان امور مملکتی است ندارند. زیرا در گزینش‌های مذکور، هرچند که اهداف سیاسی و اجتماعی نیز مدنظر رای‌دهندگان است، ولی مالا در محدوده مسائل محلی و چارچوب جوامع خاص و جزء است نه صورت‌بندی قدرت در جامعه کل و سطح دولت- کشور.
| | *۱۹ آبان ۱۳۳۳ - اعدام [[سیدحسین فاطمی|دكتر حسين فاطمی]] به دست محمدرضاشاه. |
|
| |
|
| ۶) نظریه مربوط به نماینده‌سالا‌ری، در واقع ریشه در حقوق مدنی دارد. در این چارچوب مساله به طریق زیر بیان می‌شود: تظاهرات اراده نماینده قانونی شخص، دارای همان ارزش‌و آثار حقوقی است که اگر این اراده توسط شخص، فی‌النفسه بروز کند، چنین نظریه‌ای بیش از سال ۱۷۸۹، نیز در حقوق عمومی وجود داشت، ولی این انقلاب کبیر فرانسه بود که آن را با تمام قدرت بر کرسی نشاند. بر این محور، <نمایندگان> به کسانی اطلا‌ق می‌شود که آنچه <می‌خواهند> از جانب همه ملت است. هنگامی که تصمیمی اتخاذ کنند، در حقیقت ملت است که به وسیله آنان اخذ تصمیم کرده است. نظر به اینکه خواست آنان خواست ملت است و اراده ملی از رهگذر آنان تظاهر می‌کند، لذا اعمال نمایندگان، خواه عمل قانونگذاری خواه بازبینی و مهار اعمال فرمانروایان و خواه تعیین سایر کارگزاران حاکمیت در اغلب مواقع، دیگر نیازی به تصویب مجدد مردم ندارد و مستلزم هیچ نوع بازبینی و نظارت از سوی شهروندان نیست. نظریه وکالت نیز که خود به عنوان پایه سازماندهی امر نمایندگی قرار گرفته، ملهم از حقوق خصوصی است. اما همین نظریه، در چارچوب حقوق عمومی و برحسب طبیعت رابطه بین شهروند و نماینده، معنی و مفهوم جدیدی القا می‌کند. اولا نمایندگی پارلمان جنبه فردی و خصوصی ندارد. اعتبار این نمایندگی به وسیله بخشی از جمعیت اعطا نشده است، بلکه هر نماینده سند ماموریت خود را از همه ملت دریافت می‌دارد. در غیر این صورت، اگر نماینده حوزه انتخابیه‌ای را فقط مظهر‌همان حوزه بدانیم، در واقع به اصل تقسیم‌ناپذیری حاکمیت ملی خللی وارد آمده است و حال آنکه حاکمیت ملی بخش‌ناپذیر و متعلق به همه ملت است. به همین سبب است که نماینده انتخاب شده، نماینده همه ملت به شمار می‌آید و از جانب کلیت ملی سخن می‌گوید و عمل می‌کند. دو دیگر آنکه، عمل انتخابات منجر به انعقاد قراردادی‌بین انتخاب‌کننده و انتخاب شونده نمی‌شود تا بتوان نماینده را که پدیده‌ای از حقوق عمومی است، همانند وکیل حقوق خصوصی تلقی کرد. درست است که در هنگام انتخابات، شهروند رای دهنده با علم و آگاهی از برنامه نامزد انتخابات، رضایت خود را به سود وی اعلا‌م می‌کند و نامزد نمایندگی نیز بنا به ملا‌حظات سیاسی و علا‌قه به انتخاب مجدد شدن با رغبت درصدد اجرای تعهدات خود بر خواهد آمد و به این دلا‌یل می‌توان نوعی پدیده قراردادی را در این روابط ملا‌حظه کرد. لکن می‌دانیم که در حقوق، تمامی تظاهرات مربوط به رضایت لزوما منجر به انعقاد قراداد نمی‌شود. مضافا به اینکه، در انتخابات، طرفین قرارداد مشخصا معلوم نیستند. نامزدهای مختلف احزاب گوناگون، هر یک متاع سیاسی خود را عرضه می‌کنند و هر شهروندی یکی یا گروهی از آنان را می‌پسندد. آرا، قاعدتا مخفی و تشخیص طرفین قرارداد ناممکن است. محدوده این قرارداد مفروض، چه از حیث موضوعی و چه از لحاظ برد و دامنه، نامشخص است، زیرا امر فرمانروایی سیاسی یا کنترل اعمال حکومتگران، چیزی نیست که بتوان آن در زمان اجرای انتخابات، کاملا پیش‌بینی کرد. به همین دلیل است که نماینده انتخاب شده هنگام تصمیم‌گیری و اعمال‌نظر در سیاست عمومی کشور که مهم‌ترین رسالت وی می‌باشد، دارای استقلا‌ل وسیعی است؛ یعنی در برداشت‌های خود از مسائل آزاد است، خود تصمیم‌می‌گیرد و خود مشی نمایندگی خویش را برمی‌گزیند.
| | *۱۹ آبان ۱۳۸۸ - قتل [[رامین پوراندرجانی]]، پزشک بازداشتگاه کهریزک در ساختمان بهداری نیروی انتظامی تهران. |
|
| |
|
| ۷) یکی از مشخصات انتخابات خصلت گزینشی آن است. یعنی هم نامزدی انتخابات <البته در چارچوب قوانین> آزاد است و هم رای‌دهنده می‌تواند از میان نامزدهای مختلف اعلا‌م شده، آزادانه، آنانی را که بیشتر با سلیقه او تطبیق می‌کنند برگزیند. اینگونه انتخابات راریمون آرون <انتخابات متعارض> Election contestee و آندره هوریو <انتخابات مبارزه‌ای> Election Disputee می‌نامند و انتخابات را تنها با این شرایط، واقعی و آزاد تلقی می‌کنند. در حالی که در برخی کشورها اقتدارگرا، نوع دیگر از انتخابات رواج دارد که فاقد خصلت‌های فوق است. در ممالک کمونیستی یا برخی از کشور‌های دنیای سوم فقط یک حزب قانونی وجود دارد و فعالیت‌سایر احزاب و گرایش‌های سیاسی ممنوع است و چون حزب موجود، در عین حال اهرم سیاست را نیز به دست دارد، در هنگام انخابات، فهرست نامزد‌ها را تعیین می‌کند و به اطلا‌ع رای‌دهندگان می‌رساند که آنان باید لزوما به همین نامزد‌ها رای‌دهند. یعنی انتخابات بیشر جنبه تاییدی و خصیصه پله بیسیتی را دارد تا گزینش از میان نامزدهای گوناگون. در پایان باید نتیجه‌گیری کرد که خصلت معارضه و مبارزه و لزوم آن هنگام رقابت‌های انتخاباتی، در برخی از ممالک، مثلا بریتانیا از آنچنان اهمیتی برخوردار است که بدون آن، عملیات انتخاباتی امری بی‌قاعده و بدون محمل منطقی تلقی شده است، در آغاز انتخابات در این کشور، اگر در حوزه‌ای در مقابل نامزد نمایندگی رقیبی یافت نمی‌شد، شیوه عمل آن بود که حتی زحمت انداختن رای‌دهندگان را مجاز نمی‌شمردند و نامزد واحد می‌توانست بدون انجام اعمال انتخاباتی به پارلمان راه یابد.
| | *۲۰ آبان ۱۳۶۳ - درگذشت [[بیژن مفید]] كارگردان و نويسنده‌ی معاصرايران |
|
| |
|
| علی شاملو
| | *۲۰ آبان ۱۳۸۸ - اعدام [[احسان فتاحیان]] فعال و مبارز کرد |
|
| |
|
| منابع و ماخذ: بایسته‌های حقوق اساسی، دکتر ابوالفضل قاضی <شریعت پناهی>، استاد فقید دانشگاه تهران
| | *۲۱ آبان ۱۳۶۴ - تصویب طرح شورای ملی مقاومت، درباره‌ی [[جدایی دین و دولت]] |
|
| |
|
| منبع : روزنامه اعتماد ملی
| | *۲۱ آبان ۱۳۴۴ - درگذشت استاد [[روح‌الله خالقی]]، خالق اثر «ای ایران» |
|
| |
|
| === تاریخچه انتخابات در جمهوری اسلامی ===
| | *۲۱ آبان ۱۳۸۳ - درگذشت [[یاسر عرفات]]، رهبر انقلاب فلسطین |
|
| |
|
| ==== معنی انتخابات ====
| | *۲۳ آبان ۱۳۵۸ - دیدار [[محمدرضا پهلوی]] از آمریکا در سایه تظاهرات سنگین مخالفان ایرانی‌اش در این کشور |
| لغت‌نامه‌ی دهخدا انتخابات را اینگونه تعریف می‌کند:
| |
|
| |
|
| انتخابات. [ اِ ت ِ ] ( ع مص ) ج ِ انتخاب. رجوع به انتخاب شود. || جریان عمومی برگزیدن نمایندگان مجلس شورای ملی و مجلس سنا و انجمن شهر و دیگر انجمنها
| | *۲۴ آبان ۱۳۹۸ - آغاز [[اعتراضات آبان ۹۸]] در اعتراض به گران شدن بنزین |
|
| |
|
| انتخابات (election)
| | *۲۴ آبان ۱۳۴۷ - درگذشت [[رهی معیری]]، شاعر و ترانه‌سرای ایرانی |
|
| |
|
| انتخابات فرایند برگزیدن فرد یا افرادی برای تصدی نمایندگی عامه مردم در منصبی عمومی از راه رای‌گیری است. در جوامع باستان و دولت‌شهرهای یونان باستان این کار از طریق رای‌گیری از مردان غیر برده و ثروتمند انجام می‌شد و در جمهوری‌های روم باستان قضات را اتباع آزاد کشور انتخاب می‌کردند.
| | *۲۵ آبان ۱۳۹۸ - شهادت [[نیکتا اسفندانی]] ۱۴ساله، [[پویا بختیاری]] و [[آرشام ابراهیمی]] در جریان [[قیام آبان ۹۸]] |
|
| |
|
| عمومی شدن این فرایند در جهان امروز از قرن هفدهم به این سو شکل گرفت. مردم با این کار نسبت به گزینش نمایندگان و رهبران خود اقدام می‌کنند تا امور جامعه را بر اساس نظر اکثریت مردم در یک شرایط دموکراتیک به عهده بگیرد. این به معنای در نظر گرفتن حقوق اقلیت نیز هست. در کشورها انتخابات بطور معمول به‌صورت دورهای می‌باشد و این دوره‌ها را در هر کشور قوانین آنجا تعیین می‌کند. پیشنهادات برای نمایندگی و یا ریاست جمهوری توسط احزاب عموما مطرح می‌شود و در برخی کشورها هم کاندیداهای مستقل خود مستقیما وارد عرصه‌ی رقابت می‌شوند. و هرکسی بتواند بیش ۵۰ درصد آرای ماخوذه را کسب کند برنده‌ی انتخابات است. رای‌گیری گاهی علنی و گاهی مخفیانه است و رای زنان از سال ۱۹۲۸ به بعد رسمی شد.
| | *۲۵ آبان ۱۳۹۸ - شهادت [[پدرام جعفری]] و [[سجاد رضایی]] در جریان قیام آبان ۹۸ |
|
| |
|
| پس از انقلاب مشروطه و امضای فرمان آن توسط مضفرالدین شاه در سال ۱۲۸۵ از ۱۴ مهر ۱۲۸۵ أغاز شد. زنان از ۶ بهمن ۱۳۴۱ در ایران طی رفراندومی صاحب حق رای شدند. در انتخابات سال ۱۳۴۲ برای دوره‌ی بیست و یکم مجلس شورا ۶ زن نخستین بار انتخاب شدند. پس از انقلاب ضد سلطنتی نام مجلس شورای ملی به مجلس شورای اسلامی تغییر کرد. و ارگان دیگری برای فیلتر کردن نمایندگان به فرمان روح‌الله خمینی تشکیل شد که تحت عنوان نظارت استصوابی شورای نگهبان به کار خود ادامه می‌دهد. سن رای دهندگان در ایران به ۱۵ سال تقلیل یافت. گاهی انتخابات در یک دور انجام می‌شود و گاه به دورهای بعدی کشیده می‌شود.
| | *۲۵ آبان ۱۲۹۳ - درگذشت [[ستارخان]] سردار بزرگ ملی و برجسته‌ترین نماد انقلاب مشروطه |
|
| |
|
| === انتخابات ریاست جمهوری ===
| | *۲۶ آبان‌ماه ۱۳۹۸ - شهادت [[محمد طاهری]] و [[فرهاد مجدم]] در جریان قیام آبان ۹۸ |
|
| |
|
| | *۲۹ آبان ۱۳۹۸ - شهادت [[محسن محمدپور]]، جوان ۱۷ساله خرمشهری که درجریان [[قیام آبان ۹۸]] به دلیل ضرب و شتم نیروهای امنیتی و ضربات شوکر و باتوم به گردن و جمجمه‌اش به کما رفت و ۴ روز بعد به شهادت رسید. |
|
| |
|
| === انتخاب مجلس خبرگان ===
| | </div> |
| | </div> |
|
| |
|
| === انتخاب مجلس شورا ===
| |
|
| |
|
|
| |
|
| === انتخاب شورای شهر ===
| |
| * | | * |
|
| |
| == منابع ==
| |
ایران‌پدیا- الگوی یادکردها
- ۲ آبان ۱۳۶۲ - سالروز پایان جنگ آلان و خروج نیروهای مجاهدین و مبارزان کرد از کردستان ایران
- ۳ آبان ۱۳۹۳ - اعدام ريحانه جباری دختری که مأمور وزارت اطلاعات را که قصد تجاوز به او داشت کشته بود.
- ۷ آبان ۵۳۹(ق.م) - روز کوروش کبیر- ورود کوروش به شهر بابل و آزادی اسیران یهودی
- ۹ آبان۱۳۷۱ - درگذشت نسرين پارسيان از اعضای کاندید شورای رهبری سازمان مجاهدین خلق
- ۱۳۵۷ - تظاهرات ۱۳ آبان و کشتار دانش آموزان معترض در دانشگاه تهران
- ۱۵ آبان ۱۲۹۸ - علی تجویدی آهنگساز و نوازنده ویولون (درگذشته ۱۳۸۴)
- ۱۹ آبان ۱۳۸۸ - قتل رامین پوراندرجانی، پزشک بازداشتگاه کهریزک در ساختمان بهداری نیروی انتظامی تهران.
- ۲۰ آبان ۱۳۶۳ - درگذشت بیژن مفید كارگردان و نويسنده‌ی معاصرايران
- ۲۱ آبان ۱۳۸۳ - درگذشت یاسر عرفات، رهبر انقلاب فلسطین
- ۲۳ آبان ۱۳۵۸ - دیدار محمدرضا پهلوی از آمریکا در سایه تظاهرات سنگین مخالفان ایرانی‌اش در این کشور
- ۲۴ آبان ۱۳۴۷ - درگذشت رهی معیری، شاعر و ترانه‌سرای ایرانی
- ۲۵ آبان ۱۲۹۳ - درگذشت ستارخان سردار بزرگ ملی و برجسته‌ترین نماد انقلاب مشروطه
- ۲۹ آبان ۱۳۹۸ - شهادت محسن محمدپور، جوان ۱۷ساله خرمشهری که درجریان قیام آبان ۹۸ به دلیل ضرب و شتم نیروهای امنیتی و ضربات شوکر و باتوم به گردن و جمجمه‌اش به کما رفت و ۴ روز بعد به شهادت رسید.
یادکردها