احمد وحیدی

احمد وحیدی
احمد وحیدی، سرتیپ پاسدار سپاه پاسداران و جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح
محل تولد	شیراز
تاریخ تولد	۱۳۳۷
لقب	احمد شاه‌چراغی (نام اصلی)
نیرو	سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
یگان‌های خدمت	نیروی قدس سپاه، ستاد مشترک سپاه، وزارت دفاع، وزارت کشور، ستاد کل نیروهای مسلح
درجه	سرتیپ پاسدار
فرماندهی	فرمانده نیروی قدس، وزیر دفاع، وزیر کشور، جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح
جنگ‌ها	جنگ ایران و عراق
عملیات‌های مهم	عملیات برون‌مرزی نیروی قدس، بمب‌گذاری آمیا، سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱
کارهای مهم	نقش در برنامه هسته‌ای و موشکی، سرکوب اعتراضات سراسری، گسترش فعالیت‌های برون‌مرزی سپاه
کارهای دیگر	ریاست دانشگاه عالی دفاع ملی، ریاست کمیسیون سیاسی دفاعی مجمع تشخیص مصلحت نظام
تخصص‌های دیگر	مهندسی الکترونیک، مدیریت راهبردی دفاعی

احمد وحیدی، با نام اصلی احمد شاه‌چراغی، (متولد ۱۳۳۷، شیراز) از جوانان مذهبی مخالف حکومت پهلوی بود و پس از انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷ به سپاه پاسداران پیوست. وی از اعضای اولیه سپاه شد و در دهه ۱۳۶۰ سمت‌هایی مانند ریاست سازمان اطلاعات سپاه و فرماندهی واحد عملیات ویژه خارج از کشور داشت. پس از عملیات فروغ جاویدان مجاهدین خلق در ۱۳۶۷، به عنوان فرماندار نظامی کرمانشاه منصوب شد و در اختلاف بر سر اسناد به دست آمده از مجاهدین، توسط علی رازینی بازداشت موقت گردید. از سال ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۶ نخستین فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران بود و در آزادی گروگان‌های غربی، دخالت در جنگ بوسنی و گسترش فعالیت‌های برون‌مرزی نقش داشت.

احمد وحیدی متهم به طراحی بمب‌گذاری مرکز یهودیان آمیا در بوئنوس‌آیرس در سال ۱۳۷۳ است که ۸۵ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی برجای گذاشت. دادستانی آرژانتین وی را آمر اصلی دانست و اینترپل در سال ۱۳۸۶ حکم بازداشت بین‌المللی صادر کرد. این حکم همچنان معتبر است و آرژانتین در اردیبهشت ۱۴۰۳ خواستار بازداشت وی در سفر به پاکستان و سریلانکا شد. وی تحت تحریم آمریکا، اتحادیه اروپا و کانادا به دلیل نقش در برنامه هسته‌ای و موشکی قرار دارد.

احمد وحیدی در سال ۱۳۷۶ جانشین فرمانده کل سپاه شد و سپس در وزارت دفاع معاون طرح و برنامه بود. از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ قائم‌مقام وزیر دفاع گردید و در دولت محمود احمدی‌نژاد وزیر دفاع بود. او از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح و از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ رئیس دانشگاه عالی دفاع ملی بود و در این دوره‌ها بر پیشرفت صنایع دفاعی نظارت کرد.

در دولت ابراهیم رئیسی وزیر کشور شد و بالاترین تعداد استانداران و فرمانداران نظامی را منصوب کرد. وی در سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ نقش کلیدی داشت، از جمله تأیید استفاده از سلاح جنگی، بخشنامه محرمانه حجاب برای کنترل زنان، و صدور دستورات امنیتی که منجر به کشته شدن حداقل ۷۵۰ نفر (از جمله ۶۸ کودک) و هزاران بازداشت گردید. وی زنان معترض را به بی‌عفتی متهم کرد و اعتراضات را به دشمن خارجی نسبت داد.

در دی ۱۴۰۴، خامنه‌ای وی را جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح کرد که همزمان با اعتراضات سراسری دی بود و به عنوان تلاش برای سرکوب بیشتر تفسیر شد. وی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است و خانواده‌اش در آمریکا و کانادا زندگی می‌کنند. وحیدی فارغ‌التحصیل مهندسی الکترونیک از دانشگاه صنعتی اصفهان و دکترای مدیریت راهبردی از دانشگاه امام حسین است.

تولد و پیشینه اولیه

احمد وحیدی با نام اصلی احمد شاه‌چراغی در سال ۱۳۳۷ در شیراز متولد شد. وی از جوانان مذهبی مخالف حکومت پهلوی در شیراز بود و تحصیلات خود را در رشته مهندسی الکترونیک در دانشگاه صنعتی اصفهان به پایان رساند. سپس دکترای مدیریت راهبردی از دانشگاه امام حسین کسب کرد. برخی فعالان سیاسی وی را با گروه منصورون مرتبط می‌دانند که محسن رضایی، علی شمخانی و محمدباقر ذوالقدر نیز عضو آن بودند.

او پس از انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷ از جناح راست سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بود و فعالیت‌هایش عمدتاً در تهران متمرکز شد.

ورود به سپاه پاسداران و نقش در دهه ۱۳۶۰

احمد وحیدی از ابتدای تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۸، به آن پیوست. در دهه ۱۳۶۰، فرمانده واحدی بود که اطلاعات سپاه و عملیات ویژه خارج از کشور نام داشت. وی در جریان ماجرای مک‌فارلین در سال ۱۳۶۵، به همراه محسن کنگرلو، فریدون وردی‌نژاد و محمدعلی هادی، با هیئت آمریکایی مذاکره کرد.

او از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ ریاست سازمان اطلاعات سپاه پاسداران را بر عهده داشت. در این دوره، نقش کلیدی در عملیات اطلاعاتی ایفا کرد.

پس از عملیات فروغ جاویدان مجاهدین خلق در سال ۱۳۶۷، به عنوان فرماندار نظامی کرمانشاه منصوب شد. مدتی پس از این عملیات، در اختلاف بر سر اسناد به دست آمده از مجاهدین، توسط علی رازینی بازداشت موقت گردید. وزارت اطلاعات خواستار تحویل اسناد بود، اما نهادهای دیگر امتناع کردند. رازینی ادعا کرد وی را بازداشت نکرده بلکه در اتاق خود محبوس کرده تا متقاعد شود اسناد را تحویل دهد.

فرماندهی نیروی قدس و عملیات برون‌مرزی

از سال ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۶، احمد وحیدی نخستین فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران بود. وی از بنیانگذاران این نیرو به‌شمار می‌رود و در گسترش فعالیت‌های برون‌مرزی نقش داشت. در این دوره، در آزادی گروگان‌های فرانسوی و آمریکایی و دخالت جمهوری اسلامی در جنگ بوسنی شرکت کرد.

نیروی قدس تحت فرماندهی وی به حمایت از گروه‌های نیابتی رژیم ایران در خاورمیانه پرداخت و عملیات ویژه خارج از کشور را مدیریت کرد. وی در بازطراحی ساختار نیروی قدس نقش‌آفرینی کرد.

احمد وحیدی در سال ۱۳۷۶ توسط علی خامنه‌ای با قاسم سلیمانی جایگزین شد.

نقش در بمب‌گذاری آمیا و اتهامات بین‌المللی

احمد وحیدی متهم به طراحی بمب‌گذاری مرکز یهودیان آمیا در بوئنوس‌آیرس در ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۴ (۱۳۷۳) است که ۸۵ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی برجای گذاشت. این انفجار بزرگ‌ترین سوءقصد در تاریخ آمریکای لاتین و بزرگ‌ترین عملیات علیه یهودیان پس از تأسیس اسرائیل بود. دادستانی آرژانتین وی را به همراه علی فلاحیان، محسن رضایی و عماد مغنیه متهم کرد و حمله را به حزب‌الله لبنان با پشتیبانی ایران نسبت داد.

در سال ۱۳۸۵، دادگاه آرژانتین برای وحیدی حکم بازداشت بین‌المللی صادر کرد و اینترپل در سال ۱۳۸۶ اعلان قرمز برای وی منتشر نمود. این حکم همچنان معتبر است. در اردیبهشت ۱۴۰۳، آرژانتین از اینترپل خواست وی را در سفر به پاکستان و سریلانکا بازداشت کند.

در سال ۱۳۹۰، احمد وحیدی در سفر به بولیوی برای جشن فارغ‌التحصیلی خلبانان، پس از اعتراض آرژانتین مجبور به ترک کشور شد. دادگاه بوئنوس‌آیرس در فروردین ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی را دولت تروریستی و آمر اصلی حملات ۱۹۹۲ و ۱۹۹۴ دانست.

آلبرتو نیسمان، دادستان پرونده، در شهریور ۱۳۸۸ نقش کلیدی احمد وحیدی را تأیید کرد و شواهد فراوانی ارائه داد. نیسمان در دی ۱۳۹۳ کشته شد.

جانشینی فرمانده کل سپاه و معاونت وزارت دفاع

احمد وحیدی در سال ۱۳۷۶، به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران منصوب شد. سپس به وزارت دفاع منتقل گردید و از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ معاون طرح و برنامه و امور بین‌الملل را بر عهده داشت. او در دولت دوم محمد خاتمی، معاون طرح و برنامه وزیر دفاع بود.

او در این سمت، بر برنامه‌های دفاعی نظارت کرد و در همکاری‌های نظامی با سوریه و حزب‌الله لبنان نقش داشت.

احمد وحیدی سمت‌های متعددی تا سال ۱۴۰۳ داشته‌است که عبارتند از:

قائم‌مقامی وزیر دفاع و وزارت دفاع

احمد وحیدی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸، قائم‌مقام وزیر دفاع در دولت محمود احمدی‌نژاد بود. سپس از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح گردید. در این دوره، بر پیشرفت برنامه‌های موشکی و هسته‌ای نظارت کرد.

انتخاب وی به عنوان وزیر دفاع اعتراضات گسترده‌ای برانگیخت و آرژانتین آن را محکوم کرد. اسرائیل انتخاب او را شرم‌آور دانست.

کانادا وحیدی را به دلیل نقش در برنامه هسته‌ای تحریم کرد. آمریکا و اتحادیه اروپا نیز تحریم‌هایی اعمال کردند.

احمد وحیدی همچنین در دولت نهم احمدی‌نژاد، نماینده نیروهای مسلح در تدوین برنامه پنجم توسعه بود.

ریاست مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی و دانشگاه عالی دفاع ملی

از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵، رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح بود. سپس از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰، رئیس دانشگاه عالی دفاع ملی گردید و در تربیت کادرهای نظامی نقش داشت.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام

احمد وحیدی همچنین عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام است و در کمیسیون سیاسی، دفاعی و امنیتی فعالیت می‌کند. (آسیا نیوز ایران)

وزارت کشور در دولت رئیسی

در دولت ابراهیم رئیسی، از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، احمد وحیدی وزیر کشور بود. وی بالاترین تعداد استانداران و فرمانداران نظامی را در تاریخ وزارت کشور منصوب کرد. او برای اولین بار، یک فرمانده سپاه را به عنوان معاون سیاسی وزیر کشور انتخاب کرد.

وی همچنان خود را فرمانده نظامی می‌دانست و در دیدار فرماندهان سپاه با خامنه‌ای، با لباس نظامی حاضر می‌شد.

نقش در سرکوب اعتراضات مردمی ۱۴۰۱

احمد وحیدی به عنوان وزیر کشور، نقش محوری در سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ پس از مرگ مهسا امینی ایفا کرد. وی اعتراضات را به دشمن خارجی نسبت داد. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۱، ادعا کرد مهسا امینی مشکلات پزشکی قبلی داشت و گزارشی از ضرب و شتم وجود ندارد. در ۱۲ مهر ۱۴۰۱، اعتراضات را به دشمن نسبت داد. در ۲۱ مهر ۱۴۰۱، ادعا کرد معترضان آموزش خارجی دیده‌اند. در ۱۷ آبان ۱۴۰۱، فضای مجازی را عامل اعتراضات دانست. در ۲۶ آذر ۱۴۰۱، گفت اعتراضات آرام شده و اغتشاشگران پشیمان هستند.

احمد وحیدی رئیس شورای امنیت کشور بود و مدیریت سرکوب را بر عهده داشت. نیروهای تحت امر وی هزاران نفر را بازداشت کردند و حداقل ۷۵۰ کشته (از جمله ۶۸ کودک) برجای گذاشت. وی استفاده از سلاح جنگی علیه معترضان را تأیید کرد.

در بخشنامه محرمانه حجاب، احمد وحیدی از دستگاه‌ها خواست از ورود زنان بدون حجاب به مترو جلوگیری کنند و از آنان تصویربرداری نمایند. این بخشنامه منجر به محدودیت‌های گسترده برای زنان گردید. نمونه‌ها شامل بازداشت حمیده زراعی در خرداد ۱۴۰۳ به دلیل امتناع از چادر و ضرب و شتم نفس حاجی شریف، دختر ۱۴ ساله، در تیر ۱۴۰۳ توسط نیروهای طرح نور.

احمد وحیدی عفاف و حجاب را بخشی از هویت زنان ایرانی دانست و تلاش دشمنان برای مقابله با آن را محروم کردن مردم از سرمایه خواند. وی در ایجاد محدودیت‌ها برای زنان، اخراج اساتید دانشگاه‌ها، قطع اینترنت و اعمال خشونت نقش داشت.

وحیدی جانشین فرمانده کل قوا در نیروی انتظامی بود و اختیارات خامنه‌ای را در این زمینه تفویض شده داشت. یگان ویژه نیروی انتظامی در سرکوب خونین اعتراضات نقش انکارناپذیری داشت.

انتصاب به جانشینی فرمانده کل نیروهای مسلح

در ۱۰ دی ۱۴۰۴، علی خامنه‌ای احمد وحیدی را به عنوان جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح منصوب کرد. حکم توسط محمد شیرازی، رئیس دفتر نظامی خامنه‌ای، قرائت شد. وی جایگزین علی فدوی شد که به ریاست گروه مشاورین فرمانده کل سپاه منتقل گردید.

این انتصاب استراتژیک و غافلگیرکننده توصیف شد و بر ارتقای آمادگی عملیاتی سپاه و بهبود معیشت کارکنان تأکید دارد. همچنین این انتصاب همزمان با اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ بود و به عنوان تلاش برای سرکوب بیشتر تفسیر شد.

وی بر تمام نیروهای مسلح نظارت دارد و در هماهنگی با ستاد کل نیروهای مسلح عمل می‌کند.

تحریم‌ها و اتهامات بین‌المللی دیگر

وحیدی به دلیل نقش در برنامه هسته‌ای و موشکی، تحت تحریم‌های آمریکا، اتحادیه اروپا و کانادا قرار دارد. وی همچنین متهم به حمایت از تروریسم و رابطه با ایمن الظواهری (رهبر القاعده) است.

زندگی شخصی و سایر واقعیت‌ها

دربارهٔ زندگی شخصی احمد وحیدی اطلاعات کمی منتشر شده‌است. تعدادی از خواهر و برادرانش در آمریکا و کانادا زندگی می‌کنند و به ایران رفت‌وآمد دارند. وی همواره در خفا فعالیت کرده‌است.

وی عضو به‌اصطلاح محور مقاومت (نیروهای نیابتی رژیم ایران) است و در دوران جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، در عملکرد مرتبط نقش داشته‌است.