کاربر:Hamidreza۱۲/صفحه تمرین
| استان بوشهر دروازه دریایی ایران - سرزمین رئیسعلی دلواری | |
|---|---|
 استان بوشهر - ساحل خلیج فارس | |
| کشور | ایران |
| مرکز استان | بوشهر |
| شمال | استان فارس |
| جنوب | خلیج فارس |
| شرق | استان هرمزگان |
| غرب | استان خوزستان |
| آب و هوا | گرم و مرطوب؛ تابستان تا ۵۰ درجه با رطوبت بالا -بادهای شَمال و قوس |
| قدمت تاریخی | ریشهر (لیان) باستانی - بندر مهم دوره هخامنشی و ساسانی |
| ساحل | کرانه شمالی خلیج فارس - شامل جزایر خارک، خارکو و شیف |
| رئیسعلی دلواری | قهرمان ملی (۱۲۶۰-۱۲۹۴ شمسی) - شکست ارتش امپراتوری بریتانیا در نبردهای تنگستان و دشتستان |
| پارس جنوبی (عسلویه) | بزرگ‌ترین میدان گازی جهان (مشترک با قطر) - بزرگ‌ترین مجتمع پتروشیمی خاورمیانه |
| نیروگاه اتمی بوشهر | نخستین نیروگاه هسته‌ای ایران - ظرفیت ۱٬۰۰۰ مگاوات - بهره‌برداری ۱۳۹۲ |
| جزیره خارک | مهم‌ترین پایانه نفتی ایران - بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت خام کشور |
| ناوگان دریایی نادرشاه | نادرشاه افشار ناوگان دریایی ایران را در بوشهر بنا کرد |
| شیلات | میگوی بوشهر (شهرت ملی) · ماهی صبور (ملکه ماهی‌های خلیج فارس) · شوریده · حلوای سیاه |
| خرما | نخلستان‌های برازجان و تنگستان - خرمای مرغوب صادراتی |
| موسیقی و رقص | رقص بندری · نِی‌جفتی و سُرنا · مراسم زار · نخل‌گردانی و سینه‌زنی دریایی |
استان بوشهر یکی از استان‌های جنوبی و ساحلی ایران در کرانه خلیج فارس است که مرکز آن شهر بوشهر می‌باشد. این استان با مساحت حدود ۲۲٬۷۴۳ کیلومتر مربع و جمعیتی نزدیک به ۱٫۲ میلیون نفر، از ۱۰ شهرستان تشکیل شده و آب‌وهوایی گرم و مرطوب دارد. موقعیت جغرافیایی آن، وجود بنادر تاریخی مانند سیراف و ریشهر، و جزایری چون خارگ، به آن جایگاه ویژه‌ای در تجارت دریایی و ارتباطات منطقه‌ای بخشیده است.
در دوران معاصر، بوشهر به یکی از مراکز مهم انرژی ایران تبدیل شده و میزبان میدان گازی پارس جنوبی، تأسیسات پتروشیمی عسلویه و کنگان، و نیروگاه اتمی بوشهر است. اقتصاد استان ترکیبی از نفت و گاز، شیلات، کشاورزی (به‌ویژه خرما) و تجارت دریایی است. فرهنگ بوشهر ریشه در زندگی دریایی دارد و با گویش‌های محلی، موسیقی (شروه و نی‌انبان)، آیین‌های مذهبی و غذاهایی مانند قلیه‌ماهی شناخته می‌شود.
تاریخ استان با مقاومت‌های مردمی گره خورده است؛ از ایستادگی رئیسعلی دلواری در برابر نیروهای بریتانیا در جنگ جهانی اول تا حضور مردم در اعتراضات معاصر. مفاخری چون صادق چوبک، منوچهر آتشی و همایون خرم نیز از این دیار برخاسته‌اند و به غنای فرهنگی ایران افزوده‌اند.
استان بوشهر
مرکز استان: بوشهر
مساحت: ۲۲,۷۴۳ کیلومتر مربع
جمعیت: حدود ۱.۲ میلیون نفر (۱۴۰۰)
شهرستان‌ها: ۱۰ شهرستان (بوشهر، دشتستان، برازجان، کنگان، تنگستان، دیّر، گناوه، جم، عسلویه ودیلم)
آب و هوا: گرم و مرطوب؛ تابستان‌های بسیار گرم
زبان: بوشهری (دشتستانی)، فارسی، عربی
استان بوشهر، یکی از استان‌های جنوبی ایران و از مهم‌ترین استان‌های ساحلی کشور در کرانه خلیج فارس است. مرکز این استان شهر بوشهر است. موقعیت جغرافیایی استان در ساحل خلیج فارس، وجود بنادر تاریخی، جزایر، منابع نفت و گاز، صنایع پتروشیمی، فعالیت‌های دریایی و شیلات، به آن جایگاهی مهم در تاریخ، اقتصاد و فرهنگ ایران داده است.
استان بوشهر از یک سو دارای پیشینه‌ای چند هزار ساله در ارتباطات دریایی و تجاری خلیج فارس است و از سوی دیگر، در دوره معاصر به یکی از مهم‌ترین مراکز انرژی ایران تبدیل شده است.
بنادر تاریخی ریشهر، سیراف و بوشهر در دوره‌های مختلف نقش مهمی در ارتباط ایران با سرزمین‌های پیرامون خلیج فارس و اقیانوس هند داشته‌اند.
در دوره معاصر نیز استقرار تأسیسات گسترده نفت، گاز و پتروشیمی در عسلویه و کنگان، میدان گازی پارس جنوبی و نیروگاه اتمی بوشهر، اهمیت اقتصادی و راهبردی استان را افزایش داده است.[۱]
جغرافیا
استان بوشهر در جنوب ایران و در امتداد بخش مهمی از ساحل خلیج فارس قرار گرفته است. این استان از شمال به استان خوزستان، از شرق و شمال‌شرق به استان فارس و از جنوب‌شرق به استان هرمزگان محدود می‌شود و در غرب و جنوب‌غرب با خلیج فارس ارتباط مستقیم دارد.
چهره طبیعی استان ترکیبی از سواحل دریایی، دشت‌های ساحلی، مناطق کم‌ارتفاع و ارتفاعات جنوبی زاگرس است. در برخی مناطق، رشته‌کوه‌ها با فاصله اندکی از ساحل قرار گرفته‌اند و همین ویژگی موجب تنوع چشم‌اندازهای طبیعی استان شده است.
طول قابل توجه ساحل خلیج فارس سبب شده است که دریا از گذشته تا امروز نقش مهمی در زندگی اقتصادی و اجتماعی مردم بوشهر داشته باشد. شهرها و بندرهایی مانند بوشهر، گناوه، دیلم، دیر، کنگان و سیراف در ارتباط مستقیم با شبکه‌های دریایی و تجاری خلیج فارس شکل گرفته یا توسعه یافته‌اند.
استان همچنین دارای جزایری مانند خارگ، خارگو و شیف است که برخی از آنها دارای اهمیت اقتصادی، نظامی، نفتی یا زیست‌محیطی هستند.[۲][۳][۴]
آب‌وهوا
آب‌وهوای بوشهر عمدتاً گرم و مرطوب است و نزدیکی به خلیج فارس تأثیر زیادی بر شرایط اقلیمی استان دارد. تابستان‌ها در مناطق ساحلی بسیار گرم و همراه با رطوبت بالاست، در حالی که نواحی کوهپایه‌ای و داخلی شرایط متفاوتی دارند.
کمبود بارندگی در بخش‌هایی از استان و گرمای شدید تابستان، از عوامل مؤثر بر الگوی کشاورزی، استقرار جمعیت و شیوه زندگی مردم بوده است. معماری سنتی شهرهای ساحلی نیز تا حد زیادی برای سازگاری با گرما و رطوبت شکل گرفته است.[۵]
تاریخ
دوران باستان
سواحل و بنادر منطقه‌ای که امروزه استان بوشهر را تشکیل می‌دهد، از دوران پیش از اسلام با شبکه‌های دریایی خلیج فارس ارتباط داشته‌اند. ریشهر در نزدیکی بوشهر امروزی و سیراف از مهم‌ترین مراکز تاریخی این منطقه به شمار می‌روند.
در دوره ساسانی، ریشهر و سیراف در شبکه ارتباطی و تجاری خلیج فارس نقش داشتند. شواهد تاریخی و باستان‌شناختی نشان می‌دهد که این بنادر در ارتباط میان ایران و دیگر مناطق پیرامون خلیج فارس فعال بوده‌اند.
معماری سنتی بوشهر با آب‌وهوای گرم و مرطوب منطقه سازگار شده است. بادگیرها، حیاط‌های داخلی، پنجره‌های متعدد و سازمان فضایی مناسب برای گردش هوا از ویژگی‌های معماری تاریخی شهرهای ساحلی استان هستند.
بافت تاریخی بندر بوشهر مجموعه‌ای از خانه‌ها، گذرها، بازارها و بناهایی است که با فعالیت‌های تجاری و دریایی گذشته شهر ارتباط داشته‌اند.
این بافت تاریخی تصویری از جایگاه بوشهر در شبکه تجارت خلیج فارس و ارتباط آن با مناطق داخلی ایران ارائه می‌کند.
سیراف و تجارت دریایی
سیراف یکی از مهم‌ترین بنادر تاریخی ساحل خلیج فارس در استان بوشهر است. این بندر در سده‌های نخست اسلامی به یکی از مراکز مهم تجارت دریایی ایران تبدیل شد و با هند، شرق آفریقا، چین و دیگر مناطق حوزه اقیانوس هند ارتباط تجاری داشت.
آثار باستان‌شناختی سیراف شامل بقایای دژ، مسجد جامع، بازار و محله‌های مسکونی است و از رونق اقتصادی و تجاری این بندر در دوره اسلامی حکایت دارد.
زلزله‌ای بزرگ در سال ۳۶۶ هجری قمری بخش زیادی از سیراف را ویران کرد. پس از آن، نقش تجاری این بندر کاهش یافت و رشد مراکز دیگری مانند جزیره کیش و تنگه هرمز نیز در کاهش اهمیت آن مؤثر بود.
امروزه محوطه تاریخی سیراف یکی از مهم‌ترین آثار باستان‌شناختی ساحل خلیج فارس در ایران است.[۶][۵]
بندر بوشهر
بندر بوشهر در دوره‌های مختلف تاریخی اهمیت متفاوتی داشته است. اهمیت آن در دوره افشاریه افزایش یافت و نادرشاه افشار تلاش کرد از بوشهر به عنوان پایگاه دریایی استفاده کند.
در دوره زندیه، نزدیکی بوشهر به استان فارس به رشد اهمیت تجاری آن کمک کرد و در نیمه دوم سده هجدهم میلادی، بوشهر به بندر اصلی تجارت ایران در خلیج فارس تبدیل شد.
در سال ۱۷۶۳ میلادی، کمپانی هند شرقی بریتانیا در بوشهر دفتر تجاری ایجاد کرد. پس از آن، بوشهر به یکی از مراکز اصلی تجارت خارجی ایران تبدیل شد و نمایندگان و مؤسسات خارجی متعددی در آن حضور یافتند.
در سده نوزدهم و اوایل سده بیستم نیز بوشهر یکی از مهم‌ترین بنادر تجاری ایران بود و نقش واسطه‌ای میان خلیج فارس، استان فارس و مناطق داخلی ایران داشت.[۷][۸]
بوشهر در دوره قاجار
در دوره قاجار، بوشهر یکی از مهم‌ترین نقاط تماس ایران با تجارت و سیاست خارجی در خلیج فارس بود.
در جریان جنگ ایران و بریتانیا در سالهای ۱۸۵۶–۱۸۵۷ میلادی، نیروهای بریتانیا بوشهر را اشغال کردند. نیروهای محلی تنگستان و دشتستان نیز در برابر نیروهای بریتانیایی به مقاومت پرداختند.
این دوره از تاریخ بوشهر نشان‌دهنده اهمیت راهبردی بندر و موقعیت آن در رقابت میان قدرت‌های منطقه‌ای و اروپایی در خلیج فارس است.[۹]
تنگستان و مقاومت در برابر بریتانیا
تنگستان یکی از مناطق تاریخی استان بوشهر است که در تاریخ سیاسی و نظامی جنوب ایران جایگاه ویژه‌ای دارد.
در جریان جنگ ایران و بریتانیا در سالهای ۱۸۵۶–۱۸۵۷ میلادی، نیروهای محلی تنگستان و دشتستان با نیروهای بریتانیایی درگیر شدند. این مقاومت در دوره جنگ جهانی اول نیز ادامه یافت.
رئیسعلی دلواری از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های مقاومت جنوب ایران در برابر حضور بریتانیا بود.
او در جریان جنگ جهانی اول با نیروهای محلی تنگستان و دشتستان به مقابله با نیروهای بریتانیایی پرداخت و در روایت تاریخی مقاومت جنوب ایران جایگاهی برجسته یافت.
رئیسعلی دلواری در سال ۱۲۹۴ خورشیدی کشته شد. او به عنوان یکی از نمادهای مقاومت ضد استعماری در جنوب ایران شناخته می‌شود.[۱۰][۱۱]
جنگ جهانی اول
در جریان جنگ جهانی اول، بوشهر و مناطق پیرامون آن تحت تأثیر رقابت قدرت‌های خارجی در خلیج فارس قرار گرفتند.
در سال ۱۹۱۵ میلادی، نیروهای بریتانیا حضور نظامی خود را در منطقه افزایش دادند. در این دوره، فعالیت‌های نیروهای محلی جنوب ایران در برابر حضور بریتانیا و همچنین فعالیت‌های مرتبط با کنسول آلمان، ویلهلم واسموس، در تحولات منطقه تأثیر داشت.
رویدادهای جنگ جهانی اول به کاهش تدریجی نقش سنتی بوشهر در تجارت منطقه‌ای کمک کرد و بخشی از جریان تجارت خلیج فارس به مسیرهای دیگر منتقل شد.[۱۰][۱۱]
تقسیمات کشوری و جمعیت
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، جمعیت استان بوشهر ۱٬۱۶۳٬۴۰۰ نفر بوده است. در سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت استان ۱٬۰۳۲٬۹۴۹ نفر و در سرشماری سال ۱۳۸۵، ۸۸۶٬۲۶۷ نفر ثبت شده بود.
بر پایه تقسیمات مورد استفاده در سرشماری سال ۱۳۹۵، استان بوشهر دارای شهرستان‌های بوشهر، دشتستان، دشتی، دیر، دیلم، گناوه، جم، کنگان، تنگستان و عسلویه بود.
شهر بوشهر مرکز استان و برازجان مرکز شهرستان دشتستان از مهم‌ترین مراکز جمعیتی استان به شمار می‌روند.
اقتصاد
اقتصاد استان بوشهر ترکیبی از فعالیت‌های دریایی، تجارت، کشاورزی، شیلات، خدمات و صنایع نفت و گاز است.
موقعیت ساحلی استان باعث شده است که بنادر آن در تجارت و حمل‌ونقل دریایی نقش داشته باشند. در بخش‌هایی از ساحل نیز صید و فعالیت‌های مرتبط با دریا از منابع مهم درآمد و معیشت مردم محسوب می‌شود.
در دهه‌های اخیر، توسعه نفت، گاز و صنایع پتروشیمی به‌ویژه در جنوب استان، ساختار اقتصادی بوشهر را به‌شدت تغییر داده است.
عسلویه و پارس جنوبی
عسلویه در جنوب استان بوشهر قرار دارد و به دلیل استقرار بخش بزرگی از تأسیسات نفت، گاز و پتروشیمی، به یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی ایران تبدیل شده است.
میدان گازی «پارس جنوبی» یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های گازی جهان است که میان ایران و قطر مشترک است. بخش مهمی از تأسیسات خشکی مربوط به توسعه این میدان در محدوده استان بوشهر قرار گرفته است.
منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در عسلویه و کنگان شامل پالایشگاه‌ها، مجتمع‌های پتروشیمی، تأسیسات فرآوری گاز و زیرساخت‌های وابسته است.
توسعه صنعتی عسلویه از دهه ۱۳۷۰ خورشیدی شتاب گرفت و به تدریج مجموعه گسترده‌ای از تأسیسات تولید و فرآوری گاز و صنایع پایین‌دستی در منطقه ایجاد شد.
گسترش صنایع انرژی در عسلویه علاوه بر ایجاد ظرفیت‌های اقتصادی و اشتغال، پیامدهای اجتماعی و زیست‌محیطی، از جمله فشار بر زیرساخت‌ها، آلودگی و تأثیر فعالیت‌های صنعتی بر محیط پیرامون داشته است.[۱۲][۱۳]
نیروگاه اتمی بوشهر
نیروگاه اتمی بوشهر در نزدیکی شهر بوشهر قرار دارد و نخستین نیروگاه هسته‌ای ایران است.
ساخت نیروگاه در دوره پیش از انقلاب ضدسلطنتی آغاز شد و پس از وقفه‌های طولانی و هزینه‌های بسیار، تکمیل و راه‌اندازی آن در دوره جمهوری اسلامی انجام گرفت. این نیروگاه در ساختار انرژی و فناوری هسته‌ای ایران جایگاه مهمی دارد.
جزیره خارگ
جزیره خارگ یکی از مهم‌ترین جزایر استان بوشهر در خلیج فارس است و از نظر اقتصادی و نفتی اهمیت ویژه‌ای دارد.
خارگ به عنوان یکی از مراکز اصلی صادرات نفت خام ایران شناخته می‌شود و تأسیسات نفتی آن نقش مهمی در صادرات نفت کشور داشته‌اند.[۵]
کشاورزی و شیلات
با وجود آب‌وهوای گرم و محدودیت منابع آب، کشاورزی در بخش‌هایی از استان بوشهر به‌صورت گسترده انجام می‌شود.
خرما یکی از محصولات مهم کشاورزی استان است. شهرستان‌های دشتستان و دشتی از مناطق شناخته‌شده تولید خرما هستند و خرمای برازجان و تنگستان نیز از محصولات معروف استان به شمار می‌رود.
شیلات و صید دریایی نیز به دلیل دسترسی مستقیم به خلیج فارس اهمیت زیادی دارند. صید ماهی و میگو از فعالیت‌های مهم ساحل‌نشینان است و بنادر کوچک و بزرگ استان در ارتباط با صید، تجارت و حمل‌ونقل دریایی فعالیت می‌کنند.
از گونه‌های مهم شیلاتی استان می‌توان به میگو، ماهی صبور، شوریده و حلواسیاه اشاره کرد.[۱۴]
فرهنگ و زبان
فرهنگ بوشهر بخشی از فرهنگ جنوب ایران و حوزه خلیج فارس است. ارتباط تاریخی با دریا، تجارت با سرزمین‌های پیرامون خلیج فارس و رفت‌وآمد جمعیت‌های مختلف، در شکل‌گیری فرهنگ منطقه تأثیر داشته است.
در مناطق مختلف استان گونه‌هایی از زبان فارسی و گویش‌های جنوبی رواج دارد. گویش‌های بوشهری، دشتی، دشتستانی و تنگستانی از گویش‌هایی هستند که در مطالعات زبان‌شناختی جنوب ایران بررسی شده‌اند.
موسیقی و آیین‌ها
موسیقی بوشهر از عناصر شناخته‌شده فرهنگ جنوب ایران است. موسیقی این منطقه با زندگی دریایی، آیین‌های محلی و مناسک مذهبی پیوند دارد.
شروه، از گونه‌های آواز محلی بوشهر است که در مناطقی مانند دشتی، دشتستان و تنگستان رواج دارد.
نی‌انبان، نیز از سازهای شاخص موسیقی بوشهر است.
یزله، و گونه‌های موسیقی مذهبی و سوگواری نیز بخشی از میراث موسیقایی استان را تشکیل می‌دهند.
در آیین‌های مذهبی و به‌ویژه مراسم محرم، موسیقی، ریتم‌های کوبه‌ای و شیوه‌های خاص عزاداری جایگاه مهمی دارند.
آثار تاریخی و فرهنگی
استان بوشهر دارای آثار تاریخی و فرهنگی متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی است.
مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
محوطه باستانی سیراف، ریشهر،گور دختر، کاخ بردک سیاه، قلعه نصوری، عمارت دهدشتی، عمارت ملک، مسجد بردستان، بافت تاریخی بوشهر و ...
محوطه تاریخی سیراف به دلیل وجود بقایای معماری ساسانی، مسجد جامع، بازار و محله‌های مسکونی دوره اسلامی، از مهم‌ترین محوطه‌های باستان‌شناختی ساحل خلیج فارس در ایران است.[۱۵][۱۶]
جاذبه‌های طبیعی
سواحل خلیج فارس، جزایر، خورها، دشت‌ها، مناطق کوهستانی و زیست‌بوم‌های دریایی از مهم‌ترین ظرفیت‌های طبیعی استان بوشهر هستند.
«پارک ملی دریایی نایبند» در جنوب استان قرار دارد و از مناطق مهم ساحلی و دریایی منطقه است. خلیج نایبند، سواحل ماسه‌ای، زیست‌بوم‌های دریایی و جنگل‌های حرا از ویژگی‌های طبیعی این منطقه هستند.
«گنبد نمکی جاشک»در شهرستان دشتی یکی دیگر از پدیده‌های طبیعی شاخص استان است. این منطقه مجموعه‌ای از ساختارهای نمکی و عوارض زمین‌شناختی و فرسایشی را دربر می‌گیرد.
جزیره خارگ نیز علاوه بر اهمیت اقتصادی و نفتی، از نظر جغرافیایی و زیست‌محیطی دارای اهمیت است.[۱۶]
غذاهای محلی
غذاهای محلی بوشهر بخش مهمی از فرهنگ غذایی جنوب ایران را تشکیل می‌دهند و استفاده از ماهی، میگو، خرما و ادویه‌های محلی در آنها رواج دارد.
از غذاها و خوراک‌های شناخته‌شده استان می‌توان به قلیه‌ماهی، ماهی صبور، هریسه، میگو، شکرپلو، دمی لخلاخ، رنگینک، موهامره، حلوا و فرآورده‌های خرما و ... اشاره کرد.[۱۷]
مفاخر
استان بوشهر، با پیشینه‌ای غنی از فرهنگ، ادبیات، موسیقی و مبارزه برای آزادی، یکی از خاستگاه‌های مهم چهره‌های تأثیرگذار در فرهنگ معاصر ایران است. موقعیت تاریخی این منطقه در کرانهٔ خلیج فارس، ارتباط دیرینهٔ مردم آن با جهان پیرامون و تجربهٔ فراز و نشیب‌های اجتماعی و سیاسی، در شکل‌گیری هویت فرهنگی و روحیهٔ آزادمنشانهٔ مردم جنوب نقش داشته است.
در میان مفاخر این سرزمین، منوچهر آتشی، صادق چوبک، همایون خرم و ... جایگاهی ویژه دارند؛ هنرمندانی که هر یک در عرصه‌ای متفاوت، به غنای فرهنگ ایرانی افزوده‌اند و آثارشان زمینه‌ای برای تأمل دربارهٔ آزادی، عدالت، کرامت انسانی و مقاومت در برابر ستم ودیکتاتوری فراهم می‌کند.
صادق چوبک
صادق چوبک، نویسنده، داستان‌نویس و مترجم ایرانی بود که در کنار صادق هدایت و بزرگ علوی از پیشگامان داستان‌نویسی نوین ایران به شمار می‌رود. او تحصیلاتش را در بوشهر، شیراز و کالج آمریکایی تهران گذراند و از سال ۱۳۱۶ در وزارت فرهنگ مشغول به کار شد. نخستین مجموعه داستانش «خیمه‌شب‌بازی» در ۱۳۲۴ منتشر شد و با رمان‌های «تنگسیر» (۱۳۴۲) و «سنگ صبور» (۱۳۴۵) شهرت یافت.
آثار او بیشتر واقع‌گرایانه و گاه ناتورالیستی است و فقر، جهل و زندگی طبقات فرودست را با جزئیات تلخ به تصویر می‌کشد. چوبک در اواخر عمر به آمریکا مهاجرت کرد، بینایی‌اش را از دست داد و بنا به وصیتش جسدش سوزانده و به اقیانوس سپرده شد.
منوچهر آتشی
منوچهر آتشی، شاعر، مترجم و پژوهشگر ادبیات معاصر ایران، در دوم مهرماه ۱۳۱۰ در دهرود دشتستان متولد شد و تحصیلات خود را در رشته زبان انگلیسی به پایان رساند. او در جوانی با حزب توده ایران همکاری داشت و مدتی شعرهای خود را با نام مستعار در روزنامه‌های مرتبط با این حزب منتشر می‌کرد. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، به‌تدریج از حزب توده فاصله گرفت و فعالیت سیاسی سازمان‌یافته خود را کنار گذاشت. آتشی با انتشار مجموعه شعر «آهنگ دیگر» به شهرت رسید و در آثارش به طبیعت جنوب، زندگی مردم، عشق و مسائل اجتماعی پرداخت. او در ۲۹ آبان ۱۳۸۴ در تهران درگذشت و بنا بر وصیت خود، در بوشهر به خاک سپرده شد.
آتشی، تجربه‌ها و ویژگی‌های فرهنگی جنوب را به بخشی ماندگار از ادبیات ملی تبدیل کرد و نشان داد که شعر، افزون بر زیبایی هنری، می‌تواند حافظهٔ تاریخی یک جامعه را زنده نگه دارد و در برابر فراموشی و خاموشی فرهنگی مقاومت کند.
همایون خرم
همایون خرم، (امیر همایون خرم)، متولد ۹ تیر ۱۳۰۹ در بوشهر و درگذشته ۲۸ دی ۱۳۹۱ در تهران، از نوازندگان برجسته ویولن، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز موسیقی ایرانی بود. او از ۱۱ سالگی شاگرد استاد ابوالحسن صبا شد و در ۱۴ سالگی به تنهایی در رادیو تک‌نوازی کرد. خرم در برنامه‌های گل‌ها به عنوان آهنگ‌ساز و سولیست ویولن فعالیت داشت، رهبری ارکستر سازهای ملی را بر عهده گرفت و عضو شورای عالی خانه موسیقی ایران بود. از آثار ماندگار او می‌توان به تصنیف‌هایی چون «تو ای پری کجایی»، «رسوای زمانه»، «امشب در سر شوری دارم» و «ساغرم شکست ای ساقی» اشاره کرد. او بیش از پنجاه سال در موسیقی ایرانی کوشید و سرانجام بر اثر سرطان در سن ۸۲ سالگی درگذشت.
مبارزات و مقاومت مردمی
استان بوشهر از دیرباز نماد مقاومت مردم جنوب ایران بوده است. رئیسعلی دلواری، سردار تنگستان، در سال ۱۲۹۴ با رهبری نیروهای مردمی در برابر نیروهای استعماری انگلیس ایستادگی کرد و با جانفشانی خود نام دلوار را در تاریخ مبارزات ضداستعماری ماندگار ساخت.
این روحیه مقاومت در نسل‌های بعد نیز ادامه یافت. پرسنل ارتش هوادار مجاهدین، کارگران نفت و پتروشیمی و ... در این استان در اعتصابات متعدد برای احقاق حقوق خود به پا خاستند. در اعتراضات آبان۱۳۹۸ و دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز مردم بوشهر با حضور گسترده در خیابان‌ها فریاد اعتراض سر دادند و زوجی چون منصوره حیدری (پرستار) و بهروز منصوری در خیابان عاشوری با شلیک نیروهای سرکوبگر جان باختند. این تداوم ایستادگی نشان می‌دهد مردم بوشهر همچنان میراث رئیسعلی دلواری را زنده نگه داشته‌اند.[۱۸][۱۹]
رئیسعلی دلواری
رئیسعلی دلواری، حدود سال ۱۲۶۱ شمسی در روستای دلوار تنگستان (استان بوشهر) به دنیا آمد. او از رهبران مقاومت مردم جنوب ایران در برابر نیروهای استعماری انگلیس در دوران جنگ جهانی اول بود. در سال ۱۲۹۴ شمسی، پس از اشغال بوشهر توسط قوای بریتانیا، با جمع‌آوری تفنگچی‌های محلی تنگستان و دشتی، جبهه مقاومت را سازماندهی کرد.
در نبردهای سخت، از جمله مقاومت چندروزه در دلوار در برابر چهار ناو جنگی و هزاران نیروی انگلیسی، ایستادگی کرد. سرانجام در شب ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ در منطقه تنگک صفر نزدیک بوشهر، در ۳۳ سالگی به شهادت رسید. نام او امروز به نماد مقاومت ضداستعماری مردم جنوب و استان بوشهر تبدیل شده است.
کشتار در نیزار ماهشهر
کشتار در نیزار ماهشهر، یکی از رویدادهای خونین اعتراضات آبان ۱۳۹۸ است که در آن نیروهای امنیتی با سلاح‌های سنگین مانند دوشگا، به تظاهر کنندگانی که در نیزارهای اطراف پنهان شده‌بودند، شلیک کردند و آنها را هدف قرار دادند. این سرکوب شدید منجر به جان باختن شمار زیادی از شهروندان شد. قطعی سراسری اینترنت مانع از بازتاب فوری اخبار آن شد، اما ابعاد فاجعه بعدها در گزارش‌های حقوق بشری و رسانه‌های بین‌المللی بازتاب یافت.
قیام دی‌ماه ۱۴۰۴
زهره فاضلی، (زاده ۱۳۶۷ در بوشهر) دارای دکترای مدیریت بازرگانی بود و سال‌ها با بیماری (سرطان یا ام‌اس) دست‌وپنجه نرم می‌کرد. او با وجود ناتوانی جسمی و همراهی خواهرش، در اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ در تجمع مسالمت‌آمیز میدان شهدا یا نزدیک مسجد جامع بوشهر شرکت کرد. نیروهای حکومتی ابتدا به پایش و سپس مستقیم به قلبش شلیک کردند.
او به بیمارستان منتقل شد اما بر اثر جراحات جان باخت و پیکرش پس از چهار روز به خانواده تحویل داده شد.
زهره فاضلی به‌خاطر حضور در اعتراضات با وجود بیماری، به نمادی از مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم و دیکتاتوری تبدیل شد.[۱۹]
منابع
- ↑ بانک اطلاعات تقسیم کشوری -
- ↑ BŪŠEHR - Encyclopaedia Iranica
- ↑ BŪŠEHR i. THE CITY - Encyclopaedia Iranica
- ↑ FĀRS i. Geography- iranica
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Persian Gulf-britanica
- ↑ Great Britain xiii. The British Institute of Persian Studies- iranica
- ↑ COMMERCE iv. Before the Mongol Conquest
- ↑ MARITIME TRADE i. PRE-ISLAMIC PERIOD-iranica
- ↑ FĀRS iv. History in the Qajar and Pahlavi Periods-iranica
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ BORĀZJĀN-iranica
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ FĀRS viii. Dialects-iranica
- ↑ توسعه میدان گازی پارس جنوبی - فاز ۱۲-آریاناصنعت
- ↑ چرا نمایشگاه نفت عسلویه - نفت‌شو
- ↑ سهم بوشهر از صادرات میگوی کشور بیش از 60 درصد-تسنیم
- ↑ BŪŠEHR ii. MUSIC OF BŪŠEHR
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۶۵ تا از جاهای دیدنی بوشهر در بهار، تابستان، پاییز، زمستان- اقامت ۲۴
- ↑ ۱۰+ نوع از غذاهای بوشهر؛ لیست کامل غذاهای سنتی و محلی-اقامت ۲۴
- ↑ بوشهر: کشف محل خاکسپاری پیکرهای ۷تن از هواداران قتل‌عام شده مجاهدین خلق ایران در سالهای۶۱ و ۶۷-سایت مجاهدین
- ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان بوشهر-ایران‌پدیا