|
|
| (۳۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''انقلاب شوروی،''' یا انقلاب ۱۹۱۷ روسیه یکی از مهمترین رویدادهای تاریخی قرن بیستم بود که به فروپاشی حکومت تزاری و تأسیس اتحاد جماهیر شوروی انجامید. این انقلاب شامل دو مرحله اصلی بود: انقلاب فوریه و انقلاب اکتبر.
| |
|
| |
|
| یکم - انقلاب فوریه که مطابق با مارس ۱۹۱۷ به تقویم میلادی است.
| |
|
| |
|
| در این ماه مردم پتروگراد به همراه سربازان و کارگران بر علیه شرایط سخت زندگی و فساد خاندان حکومتی و شکستهای نظامی در جنگ جهانی اول قیام کردند. این قیام همراه با اعتصابات گسترده و تظاهرات خیابانی منجر به استعفای نیکلای دوم و برجیده شدن سلطنت رومانوفها گردید.
| |
|
| |
|
| پس از استعفای تزار، دولت موقت به رهبری الکساندر کرنسکی تشکیل شد. اما این دولت نتوانست مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور را حل کند و تصمیم به ادامه مشارکت در جنگ جهانی اول نیز موجب نارضایتی بیشتر مردم و نظامیان شد.
| | یادکردها مرداد |
|
| |
|
| دوم - انقلاب اکتبر مطابق با ماه نوامبر میلادی در سال ۱۹۱۷
| |
|
| |
|
| حزب بلشویک به رهبری ولادیمیر لنین و با حمایت مردم و طبقه کارگر و سربازان، علیه دولت موقت قیام کرد. با تصرف مراکز کلیدی در پتروگراد، از جمله کاخ زمستانی، دولت موقت سرنگون شد. این انقلاب به استقرار دولت بلشویکی منجر شد که مبتنی بر اصول مارکسیسم-لنینیسم بود.
| | * ۱مرداد ۱۳۵۸ - انتشار اولين شماره [[نشريه مجاهد]] |
|
| |
|
| بلشویکها برنامه اصلاحات گستردهای از جمله:
| | * ۱مرداد ۱۳۲۲- [[پوریای ولی]] یا محمود خوارزمی، پهلوان، جوانمرد، عارف و شاعر بنام ایران |
|
| |
|
| خروج روسیه از جنگ جهانی اول (عهدنامه برست-لیتوفسک)، ملیسازی زمینها، ایجاد یک دولت سوسیالیستی را به اجرا گذاشتند.
| | * ۲مرداد ۱۳۸۷- سفر [[مریم رجوی]] به ایتالیا |
|
| |
|
| نتیجهی این قیام منجر به حوادث و رویدادهای بیشمار و تاثیرات عمیق در تاریخ معاصر شد:
| | * ۲مرداد ۱۳۷۹- درگذشت [[احمد شاملو]]، شاعر، نویسنده، فرهنگنویس، ادیب و مترجم ایرانی |
|
| |
|
| ۱. آغاز جنگ داخلی روسیه (۱۹۱۷–۱۹۲۳) میان بلشویکها (ارتش سرخ) و مخالفان (ارتش سفید).
| | * ۳مرداد ۱۳۶۷- آغاز [[عملیات فروغ جاویدان]] توسط [[ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] |
|
| |
|
| ۲. تأسیس اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۲۲)، اولین دولت سوسیالیستی جهان.
| | * ۴مرداد ۱۳۶۰- اعدام [[محمدرضا سعادتی]]، یکی از اعضای برجسته [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] توسط جمهوری اسلامی |
|
| |
|
| ۳. تأثیرات عمیق بر تاریخ جهان، از جمله گسترش جنبشهای سوسیالیستی و ایجاد یک نظام دو قطبی در قرن بیستم.
| | * ۶و ۷مرداد ۱۳۸۸، حمله نیروهای ارتش عراق به [[قرارگاه اشرف]] |
|
| |
|
| انقلاب روسیه نقطه عطفی در تاریخ معاصر بود که نه تنها سرنوشت روسیه، بلکه مسیر سیاسی و اجتماعی جهان را تغییر داد.
| | * ۷مرداد ۱۳۶۰- پرواز [[مسعود رجوی]] از تهران به پاریس |
|
| |
|
| == زمینههای انقلاب شوروی ==
| | * ۸مرداد ۱۳۶۷- حلقآویز [[مهشید رزاقی]]،عضو تیم ملی فوتبال امید ایران و باشگاه همادر زندان گوهردشت کرج |
| انقلاب ۱۹۱۷ روسیه در نتیجه یک سلسله عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ایدئولوژیک به وقوع پیوست. این عوامل زمینههای انقلاب را تشکیل میدهند و به مرور زمان شرایط را برای سقوط نظام تزاری و روی کار آمدن بلشویکها فراهم کردند. این مشکلات عبارت بودند از:
| |
|
| |
|
| === مشکلات سیاسی ===
| | * ۹مرداد ۱۲۸۸- به دار آویختن [[شیخ فضلالله نوری]] از سوی مشروطهخواهان |
| حکومت استبدادی تزار، روسیه تحت سلطنت تزارها یک حکومت استبدادی بود. تصمیمات سیاسی بدون مشورت با مردم یا نهادهای منتخب اتخاذ میشد. این موضوع نارضایتی عمومی را برانگیخت.
| |
|
| |
|
| === تاتوانی نیکلای دوم در تداوم سلطه ===
| | * ۱۰مرداد ۱۳۳۱ - [[دکتر محمد مصدق]] فرمان اخراج اشرف پهلوی را صادر کرد. او در این روز ایران را ترک کرد. |
| نیکلای دوم، آخرین تزار روسیه، فردی ضعیف و بیتصمیم بود. او نتوانست بحرانهای کشور را مدیریت کند و اقتدار سلطنت را حفظ کند. بلکه این بحرانها با اصرار در تداوم شرکت در جنگ جهانی اول منجر به خالی شدن خزانهی کشور و فقر و بیچارگی روزافزون مردم شد.
| |
|
| |
|
| === سرکوب مخالفان ===
| | * ۱۱مرداد ۱۲۳۹ - زادروز [[ادیبالممالک فراهانی]]، شاعر، ادیب و روزنامهنگار دورهی [[مشروطه]] |
| علاوه بر سرکوب کمونیستها، جریانات اصلاحطلب و سوسیالدموکراتها و سوسیالیستهای انقلابی، به شدت سرکوب میشدند، اما این سرکوبها نارضایتی بیشتری ایجاد کرد.
| |
|
| |
|
| === ناکارآمدی دولت ===
| | * ۱۱مرداد ۱۳۸۶- سالروز اعدام [[مجید کاووسیفر]] |
| فساد، بوروکراسی ناکارآمد، و عدم توانایی دولت در پاسخ به خواستههای مردم، اعتماد عمومی را از بین برد.
| |
|
| |
|
| === تصمیم لنین به سرنگونی دولت موقت ===
| | * ۱۲مرداد ۱۳۷۳ - [[قیام مردم قزوین]] |
| جلسه بلشویکها پیش از حمله به کاخ زمستانی یکی از لحظات مهم انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه است. این جلسه به تصمیمگیری نهایی برای سرنگونی دولت موقت کرنسکی و آغاز انقلاب بلشویکی انجامید. در ادامه خلاصهای از این جلسه و وقایع مرتبط ارائه میشود:
| |
|
| |
|
| ==== زمینه جلسه ====
| | * ۱۳مرداد ۱۲۸۵ - صدور فرمان مشروطیت در ایران، توسط [[مظفرالدین شاه]] پنجمین شاه قاجار |
| دولت موقت به رهبری الکساندر کرنسکی پس از انقلاب فوریه ۱۹۱۷ درگیر بحرانهای سیاسی، اقتصادی و نظامی بود و نتوانست رضایت مردم را جلب کند.
| |
|
| |
|
| حزب بلشویک به رهبری ولادیمیر لنین که شعار "صلح، نان و زمین" را سرلوحه خود قرار داده بود، توانست حمایت گستردهای در میان کارگران، سربازان و دهقانان به دست آورد.
| | * ۱۳مرداد ۱۳۳۵ - تبعید دکتر [[محمد مصدق]] به احمدآباد پس از تحمل ۳ سال زندان |
|
| |
|
| در روزهای منتهی به اکتبر، وضعیت انقلابی به اوج خود رسید و لنین اصرار داشت که باید از فرصت استفاده کرد و قدرت را به دست شوراهای کارگری (سُوْیِتها) سپرد. | | * ۱۴مرداد ۱۲۸۵ - امضای فرمان مشروطيت در آغاز [[انقلاب مشروطه]] |
|
| |
|
| ==== جلسه کمیته مرکزی بلشویکها (۲۳ اکتبر ۱۹۱۷) ====
| | * ۱۴مرداد ۱۳۹۲ - درگذشت [[شیرکو بیکس]]، شاعر معاصر کرد و برنده جایزه کورت توخولسکی (Kurt Tucholsky) از سوی انجمن قلم سوئد |
| این جلسه در پتروگراد (سنپترزبورگ کنونی) برگزار شد در این جلسه اعضای کمیته مرکزی حزب، از جمله لنین، تروتسکی، استالین و دیگر رهبران در آن حضور داشتند.
| |
|
| |
|
| موضوع اصلی بحث: تصمیمگیری درباره آغاز قیام مسلحانه علیه دولت موقت بود.
| | * ۱۵مرداد ۱۳۷۰ - ترور [[شاپور بختیار]]، سیاستمدار و آخرین نخستوزیر ایران در زمان محمدرضا شاه پهلوی |
|
| |
|
| لنین، به شدت بر ضرورت اقدام فوری تأکید کرد و استدلال کرد که تأخیر ممکن است منجر به از دست رفتن حمایت عمومی شود. او معتقد بود که شرایط عینی و ذهنی برای انقلاب آماده است.
| | * ۱۵مرداد ۱۳۹۹- اعدام [[مصطفی صالحی]] از دستگیرشدگان قیام دیماه ۹۶ |
|
| |
|
| مخالفان قیام، برخی از اعضای کمیته، از جمله زینوویف و کامنف، مخالف زمانبندی پیشنهادی بودند. آنها بیم داشتند که شورش شکست بخورد و منجر به سرکوب شدید شود. پس از این جلسه نیز این خبر تصمیم قیام را به روزنامهها درز دادند.
| | * ۱۶مرداد ۱۳۹۹- درگذشت [[کاک جلیل گادانی]]، از زندانیان زمان شاه و مبارز کرد، موسس [[حزب دموکرات کردستان]] شاخه رهبری انقلابی |
|
| |
|
| تروتسکی که رئیس شورای پتروگراد بود، از طرح لنین حمایت کرد و برنامهریزی نظامی دقیقی را برای تسخیر مراکز کلیدی شهر پیشنهاد کرد.
| | * ۱۶مرداد ۱۳۶۰ - تبرباران [[احمدرضا شادبختی]]، از اعضای سازمان مجاهدین خلق و نماینده اولین مجلس شورا پس ازانقلاب ضد سلطنتی در اراک و عضو هیئت تحریریهی نشریهی مجاهد. وی همراه با ۴۲ نفر از مجاهدین |
|
| |
|
| ==== تصمیم نهایی ====
| | * ۷اوت ۱۹۴۱ -درگذشت [[رابیندرانات تاگور]]، شاعر، فیلسوف، موسیقیدان و چهرهپرداز اهل بنگال هند |
| پس از بحثهای طولانی، کمیته مرکزی بلشویکها با اکثریت آرا تصمیم به شروع قیام مسلحانه گرفت. این تصمیم نقطه عطفی برای انقلاب اکتبر بود.
| |
|
| |
|
| ==== وقایع پس از جلسه ====
| | * ۱۷مرداد ۱۳۷۰ - کشف اجساد سروش کتیبه و [[شاپور بختیار]] در حومه پاریس |
| برنامهریزی دقیق برای حمله به کاخ زمستانی، مقر دولت موقت، آغاز شد.
| |
|
| |
|
| تروتسکی مسئول سازماندهی گارد سرخ و هماهنگی با سُوْیِتهای کارگری و سربازان انقلابی شد.
| | * ۲۱مرداد ۱۲۷۶ - اعدام [[میرزا رضا کرمانی]]، کسی که ناصرالدین شاه قاجار را از پا درآورد. |
|
| |
|
| در شب ۲۵ اکتبر ۱۹۱۷ (۷ نوامبر به تقویم میلادی)، بلشویکها حمله خود را آغاز کردند و کاخ زمستانی را تسخیر کردند.
| | * ۲۲مرداد ۱۳۵۸ - هجوم نیروهای حزباللهی به ستاد مرکزی [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] |
|
| |
|
| ==== اهمیت جلسه ====
| | * ۲۲مرداد ۱۳۳۲ - عزل محرمانه [[دکتر محمد مصدق]] از نخستوزیری توسط [[محمدرضا شاه پهلوی]] |
| این جلسه نشاندهنده تصمیمگیری بلشویکها برای تبدیل وضعیت انقلابی به یک انقلاب عملی بود. تصمیم به قیام مسلحانه نه تنها منجر به سقوط دولت موقت و پیروزی انقلاب شد، بلکه ساختار سیاسی روسیه را برای همیشه تغییر داد و به تأسیس نخستین دولت سوسیالیستی جهان انجامید.
| |
|
| |
|
| == جنگ داخلی شوروی ==
| | * ۲۳مرداد ۱۳۵۷ - شدت پیدا کردن اعتصابات، تظاهرات و راهپيمایی برضد سلطنت [[محمدرضا شاه پهلوی]] |
| جنگ داخلی روسیه (۱۹۱۷–۱۹۲۳) یک نبرد خونین میان بلشویکها و نیروهای ضدانقلاب بود که پس از پیروزی انقلاب اکتبر رخ داد. این جنگ تأثیر عمیقی بر شکلگیری اتحاد جماهیر شوروی و سرنوشت سیاسی روسیه داشت.
| |
|
| |
|
| === پیشزمینه جنگ داخلی ===
| | * ۲۵مرداد ۱۳۲۵ - تأسیس [[حزب دموکرات کردستان ایران]] در شهر مهاباد |
| پس از پیروزی بلشویکها در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و سرنگونی دولت موقت، آنها حکومت شورایی را تأسیس کردند. این حکومت با چالشهای جدی روبرو بود:
| |
|
| |
|
| مخالفت طبقات اشراف، بورژوازی، و افسران ارتش تزاری. مقاومت دهقانانی که به سیاستهای جمعگرایی اجباری زمینها اعتراض داشتند. دخالت قدرتهای خارجی (بریتانیا، فرانسه، ژاپن و ایالات متحده) که از ضدانقلاب حمایت کردند.
| | * ۲۵مرداد ۱۳۳۲ - پایین کشیده شدن مجسمههای [[محمدرضا پهلوی]] و [[رضا شاه]] در تهران و شهرستانها. |
|
| |
|
| === طرفهای درگیر ===
| | * ۲۶مرداد ۱۳۷۳ - نخستین دیدار [[مرضیه]] با رئیس جمهور برگزیده مقاومت ایران، [[مریم رجوی]] |
|
| |
|
| ==== ارتش سرخ (بلشویکها) ====
| | * ۲۶مرداد ۱۳۳۲- محمدرضا شاه، پیش از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ایران را ترک نمود. |
| تحت رهبری تروتسکی و سازماندهی شده توسط بلشویکها با هدف حفظ قدرت شوروی و گسترش انقلاب سوسیالیستی.
| |
|
| |
|
| ==== ارتش سفید (ضدانقلاب) ====
| | * ۲۷مرداد ۱۳۵۷ - فرمان [[خمینی]] برای [[سرکوب کردستان]] |
| متشکل از افسران تزاری سابق، محافظهکاران، لیبرالها، و سوسیالیستهای مخالف بلشویکها با هدف سرنگونی بلشویکها و احیای نظم قدیمی یا تشکیل حکومتی غیربلشویکی.
| |
|
| |
|
| ==== نیروهای خارجی ====
| | * ۲۷مرداد ۱۳۱۹ - درگذشت [[کمالالملک]]، نقاش معروف ایرانی در نیشابور، با نام اصلی محمد غفاری |
| کشورهای متفقین که از ارتش سفید حمایت کردند تا از گسترش انقلاب بلشویکی به سایر کشورها جلوگیری کنند.
| |
|
| |
|
| ==== مراحل اصلی جنگ ====
| | * ۲۸مرداد۱۳۳۲ - [[کودتای ۲۸ مرداد]] برای بازگرداندن محمدرضا شاه پهلوی به ایران و سقوط دولت دکتر محمد مصدق |
|
| |
|
| ===== آغاز شورشها (۱۹۱۸) =====
| | * ۲۸مرداد۱۳۵۷ - آتشسوزی سینما رکس آبادان توسط هواداران [[روحالله خمینی]]، ۴۰۰ تن در حادثه آتشسوزی سینما رکس شهر آبادان در ایران جان باختند. |
| قرارداد برست-لیتوفسک با آلمان (مارس ۱۹۱۸) باعث اعتراضات داخلی و خارجی شد. ضدانقلابیون در مناطق مختلف، بهویژه در جنوب روسیه و سیبری، شورش کردند.
| |
|
| |
|
| ارتش سرخ تأسیس شد و تروتسکی رهبری آن را بر عهده گرفت.
| | * ۲۸مرداد ۱۳۷۹ - شلیک ۱۲۰ خمپاره به قرارگاه حبیب، یکی از قرارگاههای [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] در عراق توسط رژیم ایران |
|
| |
|
| ===== دخالت خارجی و پیشروی ارتش سفید (۱۹۱۸–۱۹۱۹) =====
| | * ۲۸مرداد ۱۳۹۳ - درگذشت [[سیمین بهبهانی]]، شاعر و نویسنده زن ایرانی |
| نیروهای خارجی به بنادر و مناطق استراتژیک حمله کردند. ارتش سفید، تحت فرماندهی رهبرانی مانند کولچاک، دنیکین و ورانگل، به مسکو و پتروگراد نزدیک شد.
| |
|
| |
|
| ===== پیروزی ارتش سرخ و عقبنشینی ضدانقلاب (۱۹۱۹–۱۹۲۰) =====
| | * ۲۸مرداد ۱۳۵۱- کشتهشدن [[احمد زیبرم]]، در رویارویی مسلحانه با مأموران ساواک. |
| سازماندهی مؤثر تروتسکی و اتحاد طبقات کارگری باعث شکست ارتش سفید شد. شکست کولچاک در سیبری و دنیکین در جنوب، ارتش سفید را تضعیف کرد.
| |
|
| |
|
| ===== پایان جنگ و شکست نهایی (۱۹۲۱–۱۹۲۳) =====
| | * ۲۹مرداد ۱۳۶۷- پایان [[جنگ ایران و عراق]] پس از هشت سال |
| آخرین مقاومتها در کریمه توسط ورانگل شکست خورد. بلشویکها شورشهای دهقانی (مانند شورش تامبوف) و شورش ملوانان کرونشتات را سرکوب کردند.
| |
|
| |
|
| دلایل پیروزی بلشویکها، یکم: رهبری قوی لنین و تروتسکی و استراتژیهای نظامی و سیاسی مؤثربود. دوم: اتحاد و انسجام، ارتش سرخ به مراتب منسجمتر از نیروهای متفرق ارتش سفید بود. سوم: حمایت مردمی، وعدههای بلشویکها درباره زمین و برابری اجتماعی باعث جذب کارگران و دهقانان شد. چهارم: عدم هماهنگی ضدانقلاب، اختلافات ایدئولوژیک و عدم انسجام میان نیروهای ارتش سفید و حامیان خارجی آنها.
| | ۲۹مرداد دستگیری [[دکتر محمد مصدق]] و چند تن از یارانش همچون [[دکتر شایگان]] و دکتر صدیقی پس از کودتای ۲۸ مرداد، آنها هنگامی که خانه زیر گلوله بود از دیواری عبور کرده و خانه را ترک کردند. |
|
| |
|
| ==== پیامدهای جنگ داخلی ====
| | * ۳۱مرداد ۱۳۳۲ - بازگشت [[محمدرضا پهلوی]] به ایران پس از کودتا بر علیه دولت دکتر مصدق (۲۲ آگوست ۱۹۵۳) |
| تثبیت قدرت بلشویکها، اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۲۲ تأسیس شد.
| |
| | |
| ویرانی گسترده، میلیونها نفر کشته شدند و زیرساختهای کشور آسیب جدی دید.
| |
| | |
| سیاستهای سختگیرانه دولتی، دولت شوروی کنترل شدیدی بر جامعه اعمال کرد و پایههای استبدادی حکومت استالین شکل گرفت.
| |
| | |
| افزایش نفرت طبقاتی، دشمنی میان طبقات اجتماعی تقویت شد و بسیاری از مخالفان به تبعید یا مرگ محکوم شدند.
| |
| | |
| === نتیجهگیری ===
| |
| جنگ داخلی روسیه دورهای پرآشوب و خونین بود که تأثیرات عمیقی بر تاریخ شوروی و جهان داشت. بلشویکها با موفقیت قدرت خود را حفظ کردند، اما بهای آن ویرانی و سرکوب گسترده بود که زمینهساز استقرار یک دولت تکحزبی شد.
| |
| | |
| == رهبران شوروی ==
| |
| | |
| === ولادیمیر لنین (۱۹۲۲-۱۹۲۴) ===
| |
| ولادیمیر ایلیچ لنین، رهبر انقلاب شوروی، پس از سرنگونی امپراتوری تزار در سال ۱۹۱۷ توانست دولتی جدید به مسئولیت خودش از سال ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۴ تشکیل دهد. پس از انقلاب جنگ داخلی روسیه مانع از تشکیل چنین دولتی بود. با پیروزی ارتش سرخ بر سفیدها یا همان ضد انقلابیون دولت تازه تاسیس لنین قراردادی با اوکراین، بلاروس و کشورهای ماوراء قفقاز شامل: گرجستان، ارمنستان و آذربایجان امضا کرد تا زمینهی تشکیل اتحاد جماهیر شوروی فراهم شود. از همین سال سلامت لنین رو به وخامت گذاشت، پزشکان گلولهای را که از زمان سوء قصد در سال ۱۹۱۸ در گردنش بود، خارج کردند. در ۲۱ ژآنویه ۱۹۲۴ لنین بر اثر سکتهی مغزی درگذشت. لنین با آرزوی واگذاری قدرت سیاسی به کارگران و دهقانان این انقلاب را به سرانجام رساند اما نتایج متفاوتی جانشینان وی باقی گذاشتند.
| |
| | |
| === ژوزف استالین (۱۹۲۴-۱۹۵۳) ===
| |
| ژوزف استالین یکی از اعضای کمیتهی مرکزی حزب بلشویکها در سرنگونی تزار بود. تسلط او بر رهبری حزب از زمانی شروع شد که او دبیرکل کمیتهی مرکزی حزب کمونیست شد.
| |
| | |
| لنین در آخرین وصیت خود نکاتی در رابطه با قدرتگیری بدون کنترل استالین در حزب داشت و حتی به دنبال جایگزینی برای او در این سمت بود. اما استالین با همراه کردن گریگوری زینویف و لو کامنف توانست رقیب خود تروتسکی را کنار زده و حذف کند. و در ادامه در دهه بیست این دو نفر را نیز حذف و اعدام کرد.
| |
| | |
| در دهه ۱۹۳۰، او عملیات پاکسازی بزرگ را آغاز کرد که طی آن رقبای سیاسی خود را از بین برد.
| |
| | |
| استالین مجموعهای از برنامههای پنجساله را برای توسعه و رشد اقتصادی و تحول در اتحاد جماهیر شوروی سابق اجرا کرد. اولین برنامه پنجساله، بر جمعی کردن کشاورزی و صنعتی شدن سریع متمرکز بود. تمرکز برنامههای پنجساله بعدی نیز بر تولید تسلیحات و تقویت نظامی بودند.
| |
| | |
| بین سالهای ۱۹۲۸ و ۱۹۴۰، استالین برنامه جمعیسازی بخش کشاورزی را به اجرا گذاشت. دهقانان روستایی مجبور شدند به مزارع جمعی بپیوندند. کسانی که زمین یا دام داشتند از داراییهای خود محروم شدند. صدها هزار کشاورز با درآمد بالاتر که از آنها با نام کولاک یاد میشد، جمع آوری و اعدام شدند و اموال آنها مصادره شد.
| |
| | |
| استالین در طول جنگ جهانی دوم با رئیسجمهور ایالات متحده، فرانکلین دی. روزولت و نخستوزیر بریتانیا، [[وینستون چرچیل]]، اتحادی پرتنش تشکیل داد، که در آن سربازان شوروی به آزادسازی سرزمینهای اشغال شده توسط نازیها و اردوگاههای کار اجباری کمک کردند.
| |
| | |
| پس از آن، یک جنگ سرد، ایالات متحده و متحدان اروپای غربی آن را در مقابل اتحاد جماهیر شوروی قرار داد، که مناطق بسیاری را در شرق اروپا ضمیمه خود کرده بود. | |
| | |
| استالین در ۵ مارس ۱۹۵۳ بر اثر خونریزی مغزی درگذشت. مرگ او منجر به رقابت برای کسب قدرت در میان رهبران شوروی شد که نتیجهی آن به دست گرفتن قدرت توسط دو فرد با خصوصیات متفاوت در آن سال شد.
| |
| | |
| === گئورگی مالنکوف (۱۹۵۳-۱۹۵۳) ===
| |
| اولین کسی که کنترل اتحاد جماهیر شوروی را به دست گرفت، وارث آشکار استالین، گئورگی مالنکوف بود. مالنکوف به تسهیل پاکسازی استالین در دهه ۱۹۳۰ کمک کرده بود. از میان همه رهبران شوروی، مالنکوف کسی است که کمترین زمان رهبری در اتحاد جماهیر شوروی را در دست داشت.
| |
| | |
| یک روز پس از مرگ استالین، مالنکوف جانشین استالین به عنوان نخستوزیر اتحاد جماهیر شوروی و رهبر واقعی حزب کمونیست شد. با این حال، تنها در عرض چند هفته، نیکیتا خروشچف کنترل حزب را از دست مالنکوف خارج کرد. در پایان سال، مالنکوف دیگر رهبر اصلی اتحاد جماهیر شوروی نبود.
| |
| | |
| او تا سال ۱۹۵۵ سمت خود را به عنوان نخست وزیر حفظ کرد، زمانی که یکی از متحدان خروشچف این سمت را به دست گرفت. پس از آن، مالنکوف دیگر بازیگر اصلی در سیاست شوروی نبود. او در سال ۱۹۸۸ درگذشت.
| |
| | |
| === نیکیتا خروشچف (۱۹۵۳-۱۹۶۴) ===
| |
| خروشچف دبیر اول حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و در سال ۱۹۵۸ نخست وزیر آن شد. مشخصه حکومت او تلاش های او برای استالین زدایی و بهبود روابط بین المللی اتحاد جماهیر شوروی بود.
| |
| | |
| نیکیتا خروشچف در طول ساخت دیوار برلین، تهاجم فاجعه بار خلیج خوک ها (که در آن سازمان سیا تلاش کرد تا فیدل کاسترو رهبر کوبا را سرنگون کند) و بحران موشکی کوبا، که بسیاری معتقدند نزدیک ترین بحران به ایالات متحده و آمریکا است، بر اتحاد جماهیر شوروی حکومت کرد.
| |
| | |
| اگرچه خروشچف و جان اف کندی، رئیس جمهور ایالات متحده، شروع بدی داشتند، اما این دو رهبر روابطی را ایجاد کردند که در آن درک کردند که هیچ یک از آنها خواهان جنگ هستهای نیستند. خروشچف در سال ۱۹۶۴، زمانی که لئونید برژنف و متحدانش ترتیبی دادند که برژنف به عنوان رهبر حزب برگزیده شود، موقعیت خود را به عنوان دبیر اول حزب کمونیست و نخست وزیر اتحاد جماهیر شوروی از دست داد.
| |
| | |
| خروشچف چندین سال بعد در سال ۱۹۷۱ درگذشت.
| |
| | |
| === لئونید برژنف (۱۹۶۴-۱۹۸۲) ===
| |
| برژنف یکی از باسابقهترین رهبران شوروی بود که پس از استالین در رتبه دوم قرار دارد. وی در جریان انقلاب های ۱۹۱۷ ، ۱۰ سال بیشتر نداشت، به این معنی که او اولین رهبر اتحاد جماهیر شوروی بود که تحت حکومت شوروی به بلوغ رسید.
| |
| | |
| لئونید برژنف در نوجوانی به سازمان جوانان حزب جامعه پیوست و در طول جنگ جهانی دوم در ارتش سرخ شوروی خدمت کرد. برژنف در سال ۱۹۶۴ هنگامی که مقدمات برکناری خروشچف را فراهم کرد، دبیر دوم حزب کمونیست بود. با رفتن خروشچف، برژنف به عنوان دبیر اول حزب کمونیست (که در سال ۱۹۶۶ “دبیر کل” شد) و به همراه آن رهبری اتحاد جماهیر شوروی را گرفت.
| |
| | |
| برژنف از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۹ سیاست تنش زدایی با غرب را دنبال کرد که شاهد کاهش تنشهای جنگ سرد و افزایش تجارت با ایالات متحده و متحدانش بود. برژنف همچنین به دلیل دکترین برژنف شناخته می شود، که در آن تاکید می کرد که اتحاد جماهیر شوروی باید در کشورهایی که حکومت سوسیالیستی یا کمونیستی در معرض خطر دارند، مداخله کند. این منطقی بود که او هنگام حمله اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان در سال ۱۹۷۹ به کار برد.
| |
| | |
| این تهاجم منجر به تنشی جدید بین اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا شد. ایالات متحده آمریکا با تحریم بازیهای المپیک ۱۹۸۰ مسکو به این این حمله پاسخ داد. هنگامی که برژنف در ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲ بر اثر سکته قلبی درگذشت، روابط بین اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده همچنان تیره بود.
| |
| | |
| === یوری آندروپوف (۱۹۸۲-۱۹۸۴) ===
| |
| آندروپوف بین سالهای ۱۹۶۷ و ۱۹۸۲ رئیس KGB، آژانس امنیت ملی شوروی بود. هنگامی که برژنف شروع به مشکلات سلامتی کرد، آندروپوف KGB را ترک کرد تا برای جانشینی برژنف رقابت کند. آندروپوف نهایتاً دو روز پس از مرگ برژنف، دبیرکل جدید حزب کمونیست شد. روابط تیرهای که برژنف با رئیس جمهور ایالات متحده رونالد ریگان داشت با آندروپوف نیز ادامه یافت.
| |
| | |
| در زمان حکومت او بود که نیروهای شوروی هواپیمای مسافربری ۰۰۷ خطوط هوایی کره را سرنگون کردند و تمام ۲۶۹ سرنشین آن در سال ۱۹۸۳ کشته شدند. در آن سال، آندروپوف شروع به تجربه نارسایی کلیه کرد که منجر به مرگ او در سال ۱۹۸۴ شد.
| |
| | |
| === کنستانتین چرنینکو (۱۹۸۴-۱۹۸۵) ===
| |
| چرنینکو، که برای جانشینی برژنف در سال ۱۹۸۲ نیز رقابت کرده بود، در سال ۱۹۸۴ به عنوان دبیرکل حزب کمونیست برگزیده شد. در آن سال، اتحاد جماهیر شوروی المپیک ۱۹۸۴ لس آنجلس را به تلافی المپیک ۴ سال قبل که توسط آمریکا تحریم شده بود را تحریم کرد.
| |
| | |
| چرنینکو نیز مانند آندروپوف در بیشتر دوران تصدی خود از بیماری رنج میبرد. او کمی بیش از یک سال پس از به دست گرفتن کنترل حزب، بر اثر عوارض ناشی از آمفیزم درگذشت.
| |
| | |
| === میخائیل گورباچف (۱۹۸۵-۱۹۹۱) ===
| |
| آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی میخائیل گورباچف بود که پس از مرگ چرنینکو در سال ۱۹۸۵ جانشین چرنینکو به عنوان دبیر کل شد. گورباچف با راهبرد اصلاحات تحت سیاست پروستریکا و گلاسنوست قصد تعدیل سیاستهای حزب کمونیست را داشت، تا بتواند با این اصلاحات با کمک گرفتن از کشورهای غربی بر بحرانهای اقتصادی شوروی که ناشی از تهاجم در افغانستان و عدم کارکرد صحیح اقتصاد شوروی غلبه کند اما با فروپاشی شوروی و کودتای نافرجام ناظر انحلال اتحاد جماهیر شوروی شد.
| |
| | |
| گورباچف بر انحلال اتحاد جماهیر شوروی نظارت کامل داشت. اتحاد جماهیر شوروی به طور رسمی در سال ۱۹۹۱ پایان یافت.
| |
| | |
| در آن سال، فدراسیون روسیه اولین رئیس جمهور خود، بوریس یلتسین را انتخاب کرد.
| |
| | |
| == گاهشمار انقلاب شوروی ==
| |
| جدول زمانی تحولات انقلاب شوروی از سال ۱۹۱۷ تا زمان سقوط اتحاد جماهیر شوروی:
| |
| | |
| === دوران انقلاب از سال ۱۹۱۷ تا تشکیل شوروی ===
| |
| ۱۹۱۷ - انقلاب فوریه، تزار نیکلای دوم استعفا داد و دولت موقت به رهبری الکساندر کرنسکی تشکیل شد.
| |
| | |
| ۱۹۱۷ - نوامبر یا به تاریخ روسی انقلاب اکتبر، بلشویکها به رهبری لنین دولت موقت را سرنگون کردند.
| |
| | |
| ۱۹۱۸ - با امضای معاهده برست - لیتوفسک روسیه از جنگ جهانی اول خارج میشود. بلافاصله جنگ داخلی میان ارتش سرخ از طرف انقلابیون و ارتش سفید آغاز شد.
| |
| | |
| ۱۹۲۱ - پایان جنگ داخلی با پیروزی بلشویکها معرفی سیاست اقتصادی جدید (NEP) برای بازسازی اقتصادی
| |
| | |
| ۱۹۲۲: تأسیس اتحاد جماهیر شوروی (شامل روسیه، اوکراین، بلاروس، و قفقاز).
| |
| | |
| ۱۹۲۴: مرگ لنین و آغاز رقابت قدرت میان استالین و تروتسکی.
| |
| | |
| === دوران استالین (۱۹۲۴–۱۹۵۳) ===
| |
| ۱۹۲۸: آغاز برنامههای پنجساله برای صنعتیسازی و جمعگرایی اجباری زمینهای کشاورزی.
| |
| | |
| ۱۹۳۲–۱۹۳۳: قحطی بزرگ (هولودومور) در اوکراین و سایر مناطق، ناشی از سیاستهای جمعگرایی.
| |
| | |
| ۱۹۳۶–۱۹۳۸: پاکسازی بزرگ؛ استالین مخالفان سیاسی واقعی و خیالی را سرکوب میکند.
| |
| | |
| ۱۹۴۱–۱۹۴۵: جنگ جهانی دوم؛ شوروی با موفقیت در برابر آلمان نازی مقاومت کرده و به پیروزی متفقین کمک میکند.
| |
| | |
| ۱۹۴۹: شوروی اولین بمب اتمی خود را آزمایش میکند؛ آغاز جنگ سرد.
| |
| | |
| === دوران جنگ سرد و پس از استالین (۱۹۵۳–۱۹۸۵) ===
| |
| ۱۹۵۳: مرگ استالین؛ نیکیتا خروشچف به قدرت میرسد. | |
| | |
| ۱۹۵۶: افشای جنایات استالین توسط خروشچف در کنگره بیستم حزب کمونیست؛ آغاز روند رفع استالینیسم.
| |
| | |
| ۱۹۵۷: پرتاب اسپوتنیک-۱؛ شوروی اولین ماهواره جهان را به فضا میفرستد.
| |
| | |
| ۱۹۶۲: بحران موشکی کوبا؛ رویارویی خطرناک میان شوروی و ایالات متحده.
| |
| | |
| ۱۹۶۴: برکناری خروشچف و جایگزینی او با لئونید برژنف.
| |
| | |
| ۱۹۷۹: تهاجم شوروی به افغانستان؛ آغاز جنگ طولانی و پرهزینه.
| |
| | |
| === دوران اصلاحات گورباچف و فروپاشی (۱۹۸۵–۱۹۹۱) ===
| |
| ۱۹۸۵: میخائیل گورباچف به دبیرکلی حزب کمونیست میرسد؛ اصلاحات پرسترویکا (بازسازی اقتصادی) و گلاسنوست (شفافیت سیاسی) آغاز میشود.
| |
| | |
| ۱۹۸۹: سقوط دیوار برلین؛ کشورهای بلوک شرق از کنترل شوروی خارج میشوند. اعتراضات داخلی در شوروی شدت میگیرد.
| |
| | |
| ۱۹۹۰: جمهوریهای شوروی اعلام استقلال میکنند. گورباچف ریاست جمهوری شوروی را بر عهده میگیرد.
| |
| | |
| ۱۹۹۱: کودتای ناموفق علیه گورباچف توسط جناحهای محافظهکار. بوریس یلتسین قدرت را در روسیه در دست میگیرد.
| |
| | |
| ۲۶ دسامبر: اتحاد جماهیر شوروی به طور رسمی منحل میشود.
| |
| | |
| == جمعبندی تاریخی انقلاب شوروی ==
| |
| اتحاد جماهیر شوروی طی ۷۴ سال از یک انقلاب مردمی آغاز شد، به یک قدرت جهانی تبدیل شد، و سپس به دلیل بحرانهای داخلی و فشارهای خارجی فروپاشید. این دوره تأثیرات عظیمی بر تاریخ جهان، از جمله گسترش ایدئولوژی سوسیالیسم و تغییرات ژئوپلیتیکی، داشت.
| |
| == منابع ==
| |
| | |
| | |
| | |
| منابع پیشنهادی در مورد جنگ داخلی روسیه و جلسات بلشویکها:
| |
| | |
| Wikipedia - Russian Civil War: توضیحی جامع از جنگ داخلی روسیه از ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۲، شامل شکستهای ارتش سفید و پیامدهای جنگ برای اتحاد جماهیر شوروی.
| |
| | |
| Oxford Academic - Bolshevik Consolidation of Power: جزئیات تصمیمگیریها و استراتژیهای بلشویکها برای تثبیت قدرت و اداره شوروی طی جنگ داخلی.
| |
| | |
| Encyclopedia 1914-1918 Online: بررسی جنبههای اجتماعی و نظامی جنگ داخلی و نقش تبلیغات بلشویکی در پیروزی آنها.
| |