مهدی قرباندوست

مهدی قرباندوست
شهید قیام سراسری، مهدی قرباندوست
درگذشت	۱۷ دی ۱۴۰۴ چناران، خراسان رضوی
علت مرگ	شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی
ملیت	ایرانی (کرد)
شناخته‌شده برای	شهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴

مهدی قرباندوست، (۱۷دی‌ماه ۱۴۰۴) شهروند کرد اهل روستای قیاس‌آباد از توابع چناران در استان خراسان رضوی، در روز چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی در چناران جان باخت. او یکی از پنج شهروند کرد کشته‌شده در اعتراضات خونین چناران محسوب می‌شود.

زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ (معروف به اعتراضات سراسری ۱۴۰۴) بزرگ‌ترین و خونین‌ترین خیزش مردمی علیه جمهوری اسلامی پس از قیام۱۴۰۱، بود. این قیام در روز یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ با اعتصاب گسترده کسبه و بازاریان تهران در اعتراض به جهش بی‌سابقه نرخ دلار به بیش از ۱۴۵ هزار تومان و سقوط کامل ارزش ریال آغاز شد و در کمتر از ۴۸ ساعت به بیش از ۲۸۰ شهر در همه استان‌های ایران گسترش یافت.

مردم با شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنه‌ای»،«امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه»،«مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر» به خیابان‌ها ریختند و در بسیاری از شهرها پایگاه‌های بسیج، مراکز سپاه و ساختمان‌های حکومتی را به آتش کشیدند. نیروهای سرکوبگر رژیم با شلیک مستقیم گلوله‌های جنگی، ساچمه‌ای و گاز اشک‌آور به معترضان پاسخ دادند که منجر به کشته شدن صدها تن و زخمی شدن هزاران تن دیگر شد.

این قیام که از تهران، تبریز، رشت، اصفهان، شیراز، کرمانشاه، سنندج، ایلام، اهواز، بندرعباس و مشهد آغاز شد، در کمتر از دو هفته به مرحله سرنگونی‌طلبانه رسید و رژیم را تا مرز فروپاشی پیش برد. ویژگی بارز این خیزش، پیوستن گسترده اقشار مختلف جامعه از جمله کارگران، دانشجویان، پرستاران، معلمان و... بود.

شمار جان‌باختگان به هزاران تن رسیده و سازمان‌های حقوق بشری از جمله هه‌نگاو، هرانا و کانون حقوق بشر ایران آن را «کشتار سیستماتیک» توصیف کرده‌اند.

زندگی‌نامه و شناسایی مهدی قرباندوست

مهدی قرباندوست، شهروند کرد اهل روستای قیاس‌آباد در شهرستان چناران استان خراسان رضوی بود. اطلاعات دقیقی از سن، شغل یا وضعیت خانوادگی وی در گزارش‌های عمومی موجود نیست، اما او به عنوان یکی از جوانان معترض روستای قیاس‌آباد در اعتراضات چناران شرکت داشت و در فهرست شهیدان قیام ثبت شده است.

جان باختن در اعتراضات

روز چهارشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴، مهدی قرباندوست در جریان اعتراضات مردمی در شهر چناران، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت و جان باخت. این روز یکی از خونین‌ترین روزهای قیام بود و او در کنار چهار شهروند کرد دیگر از روستای قیاس‌آباد و چناران کشته شد.

اسامی شهدای روستای قیاس‌آباد - چناران در ۱۷ دی ۱۴۰۴

طبق گزارش‌های سازمان حقوق بشری هەنگاو و منابع مخالف، دست‌کم پنج شهروند کرد در اعتراضات ۱۷ دی ۱۴۰۴ در چناران و به‌ویژه از روستای قیاس‌آباد جان باختند. اسامی احراز هویت‌شده عبارتند از:

مهدی قرباندوست

مهدی ولی‌دوست

مرتضی جهانبخش

روح‌الله ستاره مشتری (۲۶ ساله)

محمدرضا گروهی

این پنج تن در فهرست‌های شورای ملی مقاومت و سازمان مجاهدین خلق نیز به عنوان شهیدان قیام ۱۴۰۴ ثبت شده‌اند.

معاون امنیتی و انتظامی استاندار خراسان رضوی در اظهارات تلویزیونی رسمی، به کشته شدن ۵ نفر از معترضان در چناران در شب ۱۷ دی ۱۴۰۴ اعتراف کرد.

او با وقاحت ادعا کرد که این افراد «آشوبگر» بودند و هنگام حمله به کلانتری و بالا رفتن از دیوار آن، جان باختند، بدون اشاره به شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر. این اعتراف در حالی صورت گرفت که نام شهدا از جمله مهدی قرباندوست هنوز اعلام نشده بود.

اظهارات او در تلویزیون حکومتی، بخشی از تلاش برای توجیه کشتار بود، در حالی که ویدئوهای منتشرشده شلیک مستقیم به معترضان را نشان می‌دهد. سازمان‌های حقوق بشری و شورای ملی مقاومت این موضع را محکوم کرده و آن را تأیید کشتار سیستماتیک خواندند.

فرآیند شناسایی و گزارش‌ها

سازمان‌های حقوق بشری مانند هەنگاو و مرکز حقوق بشر کردستان نام مهدی قرباندوست را در لیست جان‌باختگان اعتراضات منتشر کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که او بر اثر شلیک مستقیم کشته شده و هویت وی احراز شده است. نیروهای حکومتی تلاش کردند پیکر برخی از جان‌باختگان را شبانه دفن کنند اما با مقاومت مردم مواجه شدند.

ارزیابی سازمان‌های حقوق بشری

سازمان‌های حقوق بشری مانند هه‌نگاو و مرکز حقوق بشر کردستان، کشته شدن مهدی قرباندوست و چهار شهروند کرد دیگر در چناران را بخشی از سرکوب سیستماتیک اعتراضات توسط نیروهای حکومتی می‌دانند و خواستار تحقیقات بین‌المللی شده‌اند. این کشتارها به عنوان جنایت بزرگ در روستای قیاس‌آباد و شهر چناران توصیف شده است.