مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام‌های دیگر | مرگ بر دیکتاتور، چه شاه باشه چه رهبر؛ مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر |
| حوزه | شعار سیاسی، جنبش‌های اعتراضی، جامعه‌شناسی سیاسی، تاریخ معاصر ایران |
| خاستگاه | اعتراض‌های مردمی و دانشجویی ایران علیه استبداد دینی و مخالفت با بازگشت دیکتاتوری سلطنتی |
| اندیشه و تاریخ | |
| مفاهیم کلیدی | نفی استبداد، نه شاه و نه شیخ، جمهوری دموکراتیک، حاکمیت مردم، آزادی، برابری، انتخابات آزاد، مخالفت با سلطنت موروثی و ولایت فقیه |
| جریان‌های مرتبط | قیام آبان ۱۳۹۸، قیام ۱۴۰۱ ایران، جنبش دانشجویی، سازمان مجاهدین خلق ایران، شورای ملی مقاومت ایران و جنبش جمهوری‌خواهی |
| تأثیرپذیرفته از | تجربهٔ دیکتاتوری پهلوی، حکومت ولایت فقیه، انقلاب مشروطه، نهضت ملی‌شدن نفت، انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷ و قیام‌های معاصر ایران |
| تأثیرگذار بر | ادبیات سیاسی قیام ۱۴۰۱، شعارهای دانشجویی، دیوارنویسی‌های اعتراضی، فعالیت‌های کانون‌های شورشی و مرزبندی اپوزیسیون با دو نظام شاه و شیخ |
| نقد و ارزیابی | |
«مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» یکی از شعارهای سیاسی و اعتراضی در ایران است که مخالفت هم‌زمان با دیکتاتوری سلطنتی و استبداد دینی را بیان می‌کند. این شعار، هویت یا عنوان حاکم را در ارزیابی یک نظام سیاسی بی‌اهمیت می‌داند و «ستمگری» را معیار اصلی مخالفت با آن قرار می‌دهد. واژهٔ «شاه» در شعار به نظام سلطنتی پهلوی و تلاش برای بازگرداندن آن اشاره دارد و واژهٔ «رهبر» ناظر بر مقام ولی فقیه و ساختار سیاسی جمهوری اسلامی است.
این شعار در جریان قیام‌های آبان و دی ۱۳۹۸ به‌صورت مستند مطرح شد و در قیام ۱۴۰۱ ایران به یکی از شعارهای شناخته‌شدهٔ خیابان‌ها، دانشگاه‌ها و اعتراض‌های شبانه تبدیل گردید. دانشجویان دانشگاه‌های علامه طباطبایی، خیام مشهد و دیگر مراکز دانشگاهی آن را سر دادند و گزارش‌هایی از تکرار آن در تهران، کرج، مشهد، همدان، سنندج، شیراز، آمل، سراوان و شهرهای دیگر منتشر شد.[۱]
در ادبیات مقاومت ایران، این شعار صورت عمومی و خیابانی اصل «نه شاه و نه شیخ» تلقی می‌شود. بر اساس این تفسیر، جامعهٔ ایران نه‌تنها خواهان سرنگونی جمهوری اسلامی است، بلکه بازگشت به سلطنت موروثی و بازسازی دستگاه سیاسی پهلوی را نیز رد می‌کند. رسانه‌های مقاومت این شعار را نشانهٔ استقلال جنبش اعتراضی و مخالفت آن با مصادره‌شدن توسط جریان‌های سلطنت‌طلب یا قدرت‌های خارجی دانسته‌اند.
ساختار و معنای شعار
شعار از دو بخش تشکیل شده است:
- «مرگ بر ستمگر» که مخالفت با خودکامگی و سرکوب را بیان می‌کند؛
- «چه شاه باشه چه رهبر» که تأکید می‌کند عنوان، لباس، تبار یا ایدئولوژی حاکم موجب مشروعیت او نمی‌شود.
در این عبارت، «مرگ بر» در زبان سیاسی اعتراض‌های ایران بیش از آن‌که به معنای درخواست مرگ جسمانی یک شخص باشد، بیان نفی و پایان‌دادن به یک ساختار سیاسی و مناسبات سرکوبگرانه است. هدف اصلی شعار، نفی شیوه‌ای از حکومت است که قدرت را در دست یک فرد یا نهاد غیرپاسخ‌گو متمرکز می‌کند.
یک مقالهٔ تحلیلی در وبگاه سازمان مجاهدین، مضمون این شعار را نقد هم‌زمان «دیکتاتورزدگی» و نظام‌های موروثی و تمامیت‌خواه دانسته است. در این تفسیر، مسئله تنها نام شاه یا رهبر نیست، بلکه شیوهٔ حکومت‌داری، تمرکز قدرت و سرکوب آزادی‌های سیاسی موضوع مخالفت قرار می‌گیرد.[۲]
پیشینهٔ تاریخی
مبارزه با استبداد سلطنتی
مضمون تاریخی شعار به بیش از یک سده مبارزه با حکومت‌های خودکامه در ایران بازمی‌گردد. انقلاب مشروطه ایران با هدف محدودکردن قدرت مطلقهٔ شاه و تأسیس حکومت قانون شکل گرفت. به توپ‌بستن مجلس توسط محمدعلی‌شاه، استبداد رضاشاه، کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، انحلال احزاب، تأسیس ساواک، شکنجه و اعدام مخالفان و تشکیل حزب واحد رستاخیز، از تجربه‌هایی هستند که در حافظهٔ تاریخی جنبش‌های ضداستبدادی ایران باقی مانده‌اند.
انقلاب ۱۳۵۷ نیز در اصل قیامی علیه سلطنت پهلوی بود. میلیون‌ها ایرانی با شعارهایی علیه شاه به خیابان آمدند و نظام سلطنتی را سرنگون کردند. از دید مقاومت ایران، انقلاب ضدسلطنتی خواهان آزادی و حاکمیت مردم بود، اما روح‌الله خمینی و نیروهای بنیادگرا رهبری آن را به دست گرفتند و آرمان‌های دموکراتیک انقلاب را پایمال کردند.
استقرار ولایت فقیه
پس از انقلاب ۱۳۵۷، سلطنت موروثی با نظام ولایت فقیه جایگزین شد. در این نظام، اختیارات گسترده‌ای به رهبر جمهوری اسلامی داده شد و نهادهای انتخابی زیر نظارت نهادهای انتصابی قرار گرفتند. سرکوب احزاب و مطبوعات، اعدام مخالفان، قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ و سرکوب قیام‌های مردمی از پیامدهای این ساختار بود.
به این ترتیب، در نگاه مخالفان، تغییر عنوان حاکم از «شاه» به «رهبر» به برقراری حاکمیت مردم منجر نشد. شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» این تجربهٔ تاریخی را در عبارتی آهنگین خلاصه می‌کند: نفی یک دیکتاتوری نباید به پذیرش دیکتاتوری دیگر بینجامد.
پیدایش در اعتراض‌های معاصر
سازندهٔ مشخص یا زمان دقیق ساخته‌شدن این شعار شناخته نشده است. شعارهای خیابانی معمولاً به‌صورت جمعی شکل می‌گیرند، در تجمع‌های مختلف تغییر می‌کنند و از طریق شبکه‌های اجتماعی گسترش می‌یابند.
در منابع مقاومت ایران، کاربرد این شعار در قیام‌های آبان و دی ۱۳۹۸ ثبت شده است. بیانیهٔ سی‌ونهمین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت، آن را در کنار شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر اصل ولایت فقیه» و «مرگ بر خامنه‌ای» از شعارهای آن دوره معرفی کرد و آن را بیانگر مرزبندی «نه شاه، نه شیخ» دانست.[۳]
پیش از آغاز قیام ۱۴۰۱ نیز این شعار در فعالیت‌های اعتراضی و پیام‌رسانی‌های خیابانی به کار می‌رفت. در ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ گزارشی از پخش شعارهای اعتراضی در لاله‌زار تهران منتشر شد که در آن شعارهای «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» و «نه شاه می‌خوایم نه آخوند، لعنت به هر دوتاشون» پخش شده بود.[۴]
گسترش در قیام ۱۴۰۱
پس از جان‌باختن مهسا امینی در شهریور ۱۴۰۱، اعتراض‌هایی سراسری در ایران آغاز شد. در کنار شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنه‌ای» و «زن، زندگی، آزادی»، شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» نیز در شهرها و دانشگاه‌های مختلف شنیده شد.
دانشجویان در شکل‌گیری و گسترش این شعار نقش برجسته‌ای داشتند. در ۲۶ مهر ۱۴۰۱، دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی آن را در تجمع خود سر دادند.[۵] در ۹ آبان نیز ویدئویی از سردادن همین شعار توسط دانشجویان دانشگاه خیام مشهد منتشر شد.[۶]
گزارش‌های دیگری از تکرار آن در تهران، کرج، شهریار، دماوند، مشهد، همدان، سنندج، شیراز، آمل و سراوان انتشار یافت. گسترش جغرافیایی شعار سبب شد رسانه‌های مقاومت آن را شعاری «ایران‌شمول» و متعلق به گروه‌ها و ملیت‌های گوناگون جامعه معرفی کنند.[۷]
شعارهای هم‌معنا
در جریان قیام ۱۴۰۱، شعارهای متعددی با مضمون نفی هم‌زمان نظام سلطنتی و ولایت فقیه شکل گرفت. از جمله:
- «نه شاه می‌خوایم نه ملا، لعنت به هر دوتاشون»؛
- «نه سلطنت، نه رهبری؛ دموکراسی، برابری»؛
- «نه تاج، نه عمامه؛ این آخرین پیامه»؛
- «مرگ بر شیخ و شاه، ساواک باشه یا سپاه»؛
- «ایرانی بیداره، از شیخ و شاه بیزاره»؛
- «نه شاه و نه شیخ»؛
- «مرگ بر دیکتاتور، چه شاه باشه چه رهبر».
این شعارها با وجود تفاوت در وزن، واژگان و محل کاربرد، بر یک مضمون مشترک تأکید دارند: آیندهٔ ایران نباید میان بازگشت به سلطنت و ادامهٔ ولایت فقیه محدود شود.
در برنامه‌ای از رسانهٔ همبستگی ملی، «مرگ بر ستمگر» در کنار «نه تاج نه عمامه» و «نه سلطنت نه رهبری، دموکراسی برابری» به‌عنوان مراحل مختلف تکامل شعارهای قیام معرفی شد.[۸]
ارتباط با اصل «نه شاه و نه شیخ»
اصل «نه شاه و نه شیخ» یکی از مرزبندی‌های بنیادی شورای ملی مقاومت ایران است. این اصل، استبداد سلطنتی و استبداد دینی را دو شکل از نفی حاکمیت مردم می‌داند و با انتقال قدرت میان این دو جریان مخالفت می‌کند.
شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» را می‌توان شکل خیابانی و مردمی همین مرزبندی دانست. این شعار به‌جای تمرکز صرف بر شخص حاکم کنونی، معیار کلی‌تری را مطرح می‌کند: هر حکومتی که آزادی‌ها را پایمال و قدرت را در دست یک فرد یا طبقهٔ غیرپاسخ‌گو متمرکز کند، باید کنار گذاشته شود.
شورای ملی مقاومت در بیانیهٔ چهل‌وچهارمین سالگرد تأسیس خود، قیام‌های ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ را تأییدی بر مرزبندی «نه شاه، نه شیخ» دانست. این بیانیه همچنین به کاربرد شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» در فعالیت‌های کارگری و اقدامات اعتراضی شهرهای مختلف اشاره کرد.[۹]
مخالفت با بازگشت سلطنت
بخش «چه شاه باشه» در شعار، از اهمیت سیاسی ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا هم‌زمان با گسترش اعتراض‌ها، رضا پهلوی و رسانه‌های حامی او کوشیدند خود را به‌عنوان جایگزین جمهوری اسلامی معرفی کنند.
از دید مقاومت ایران، مخالفت با جمهوری اسلامی به‌خودی‌خود به معنای پذیرش حکومت پهلوی نیست. مردم ایران در سال ۱۳۵۷ سلطنت را سرنگون کردند و جنایت‌ها و ناکامی‌های جمهوری اسلامی نمی‌تواند کارنامهٔ سلطنت پهلوی را پاک کند. در این دیدگاه، بازگشت به سلطنت به معنای نادیده‌گرفتن مبارزهٔ تاریخی مردم برای جمهوریت، استقلال و آزادی است.
رسانه‌های مقاومت شعار «مرگ بر ستمگر» را پاسخی به این دوگانه دانسته‌اند که مردم باید میان سلطنت سابق و حکومت مذهبی موجود یکی را انتخاب کنند. بر اساس این تفسیر، شعار راه سومی را مطرح می‌کند: انقلاب دموکراتیک و تشکیل جمهوری مبتنی بر رأی مردم.[۱۰]
مخالفت با ولایت فقیه
بخش «چه رهبر» ناظر بر ساختار ولایت فقیه و مقام رهبر جمهوری اسلامی است. در این نظام، ولی فقیه فرماندهی نیروهای مسلح، تعیین سیاست‌های کلی، انتصاب مقام‌های کلیدی قضایی، نظامی و رسانه‌ای و نظارت بر نهادهای انتخابی را در اختیار دارد.
کاربرد واژهٔ «رهبر» در شعار، تنها مخالفت با شخص رهبر جمهوری اسلامی نیست؛ بلکه نفی ساختاری است که یک فرد غیرپاسخ‌گو را بالاتر از نهادهای انتخابی و ارادهٔ عمومی قرار می‌دهد. به همین دلیل، شعار با «مرگ بر اصل ولایت فقیه» و «مرگ بر دیکتاتور» هم‌معنا و هم‌جهت تلقی می‌شود.
ایران‌شمول‌بودن شعار
یکی از ویژگی‌های این شعار، تکرار آن در مناطق و محیط‌های اجتماعی گوناگون است. دانشجویان، جوانان محلات، کارگران، زنان و هواداران جریان‌های مختلف سیاسی آن را به کار برده‌اند. شعار از دانشگاه‌های تهران و مشهد تا اعتراض‌های شهرهای کردستان، بلوچستان و دیگر مناطق کشور گزارش شده است.
ساختار ساده، وزن آهنگین و پرهیز از نام‌بردن از یک حزب یا سازمان معین، امکان استفاده از آن توسط طیف‌های مختلف معترضان را فراهم کرده است. در عین حال، مضمون صریح ضدسلطنتی و ضدولایت فقیه آن، مرز سیاسی روشنی در برابر دو جریان اقتدارگرا ترسیم می‌کند.
مقاله‌ای در رسانهٔ سازمان مجاهدین، ایران‌شمول‌بودن شعار را نتیجهٔ بلوغ مجموعهٔ قیام‌های پیشین دانسته و نوشته است که جامعهٔ ایران با این شعار به کیفیتی رسیده که هر دو شکل استبداد را هم‌زمان نفی می‌کند.[۷]
بازتاب فرهنگی و هنری
گسترش شعار در قیام ۱۴۰۱ به تولید آثار هنری، ترانه‌ها، ویدئوها، پوسترها و دیوارنوشته‌های متعدد انجامید. یک سرود با عنوان «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» توسط «کارگروه هنر» تولید و نخست در کانال رادیو پروسه منتشر شد. نسخه‌های تصویری آن با صحنه‌هایی از اعتراض‌های قیام ۱۴۰۱ در شبکه‌های اجتماعی انتشار یافت.[۱۱]
رسانه‌های مقاومت نیز نماهنگ‌ها و برنامه‌هایی با محور این شعار تولید کردند. در این آثار، تصاویر اعتراض‌های خیابانی، زنان و جوانان معترض، دیوارنویسی‌ها و قربانیان سرکوب با مضمون نفی دو دیکتاتوری پیوند داده شد.
استمرار در قیام‌های بعدی
کاربرد شعار پس از فروکش‌کردن مرحلهٔ اصلی قیام ۱۴۰۱ متوقف نشد. کانون‌های شورشی آن را در دیوارنویسی‌ها، نصب پلاکارد، پخش شعار و فعالیت‌های مناسبتی در شهرهای مختلف به کار بردند.
در ۱۰ دی ۱۴۰۴، سازمان مجاهدین گزارشی تصویری از فعالیت جوانان و کانون‌های شورشی در شهرهای ایران با این شعار منتشر کرد.[۱۲] دو روز بعد، ویدئویی از سردادن آن توسط دانشجویان دانشگاه ملی ایران منتشر شد.[۱۳]
این شعار در تجمع‌های ایرانیان خارج از کشور نیز تکرار شده است. در بهمن ۱۴۰۴، هواداران مقاومت در مسیر حرکت از هایدلبرگ به تظاهرات برلین، شعارهای «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» و «نه شاه می‌خوایم نه ملا» سر دادند.[۱۴]
دیدگاه مقاومت ایران
در تحلیل‌های مقاومت ایران، این شعار دارای چند کارکرد سیاسی دانسته شده است:
- نفی کامل نظام ولایت فقیه و هرگونه اصلاح در درون آن؛
- مخالفت با بازگشت سلطنت و بازسازی حکومت پهلوی؛
- جلوگیری از مصادرهٔ قیام توسط جریان‌های وابسته به قدرت‌های خارجی؛
- تأکید بر استقلال جنبش مردم ایران؛
- دفاع از جمهوری دموکراتیک مبتنی بر رأی آزاد مردم؛
- بیان تداوم تاریخی مبارزه از انقلاب مشروطه تا قیام‌های معاصر.
یک تحلیل منتشرشده در آبان ۱۴۰۱، این شعار را «بیانیه‌ای ملی ـ تاریخی» توصیف کرد که نفی تاریخ بندگی، استثمار، ارتجاع و سلطانی را در یک عبارت کوتاه خلاصه می‌کند.[۲]
در تحلیل دیگری، شعار «مرگ بر ستمگر» یکی از رادیکال‌ترین و آگاهانه‌ترین بیان‌های جمعی جنبش آزادی‌خواهانهٔ ایران معرفی شده است؛ زیرا جامعه را از انتخاب میان دو شکل دیکتاتوری خارج می‌کند و معیار آزادی و حاکمیت مردم را جایگزین نام و عنوان حاکم می‌سازد.[۱۵]
واکنش‌ها و مناقشه‌ها
این شعار به‌دلیل نفی هم‌زمان جمهوری اسلامی و سلطنت، با مخالفت هر دو جریان روبه‌رو شده است. حکومت جمهوری اسلامی با هرگونه شعار علیه ولی فقیه برخورد امنیتی می‌کند و معترضان را به اتهام‌هایی مانند تبلیغ علیه نظام، اجتماع و تبانی یا محاربه تحت تعقیب قرار می‌دهد.
بخش‌هایی از جریان سلطنت‌طلب نیز با قسمت ضدسلطنتی شعار مخالفت کرده‌اند. برخی کوشیده‌اند شکل آن را به «مرگ بر دیکتاتور، چه آخوند چه پاسدار» یا عبارت‌های دیگری تغییر دهند که اشاره به شاه را حذف می‌کند. منتقدان این اقدام آن را تلاشی برای سانسور بخشی از صدای معترضان و تحمیل یک روایت سلطنت‌طلبانه بر قیام دانسته‌اند.
در مقابل، حامیان شعار می‌گویند مخالفت با سلطنت به معنای حمایت از جمهوری اسلامی نیست؛ همان‌گونه که مخالفت با ولایت فقیه نیز به معنای پذیرش بازگشت پهلوی نیست. از نظر آنان، ارزش اصلی شعار در شکستن همین دوگانه و گشودن راه یک جمهوری دموکراتیک است.
جایگاه در ادبیات سیاسی معاصر
شعارهای سیاسی معمولاً خواسته‌های پیچیده را در عبارتی کوتاه و قابل تکرار خلاصه می‌کنند. «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» سه ویژگی را هم‌زمان در خود دارد:
- دارای وزن و آهنگی مناسب برای تکرار جمعی است؛
- تجربهٔ دو دیکتاتوری متوالی را به یکدیگر پیوند می‌دهد؛
- خواسته‌ای فراتر از تغییر فرد حاکم و معطوف به تغییر ساختار سیاسی مطرح می‌کند.
از این جهت، شعار را می‌توان یکی از صورت‌بندی‌های موجز مسئلهٔ اصلی تاریخ سیاسی معاصر ایران دانست: گذار از حکومت فردی، موروثی یا دینی به حاکمیت مردم و نظامی مبتنی بر آزادی، برابری و انتخابات آزاد.
گاه‌شمار
| تاریخ | رویداد |
|---|---|
| آبان و دی ۱۳۹۸ | کاربرد شعار در قیام‌های مردمی و ثبت آن در بیانیه‌ها و گزارش‌های مقاومت ایران |
| ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ | پخش شعار در لاله‌زار تهران، همراه با شعار «نه شاه می‌خوایم نه آخوند» |
| شهریور ۱۴۰۱ | آغاز گسترش سراسری شعار پس از جان‌باختن مهسا امینی |
| ۲۶ مهر ۱۴۰۱ | سردادن شعار در تجمع دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی |
| ۹ آبان ۱۴۰۱ | سردادن شعار توسط دانشجویان دانشگاه خیام مشهد |
| آبان و آذر ۱۴۰۱ | گسترش شعار در شهرها، دانشگاه‌ها، دیوارنویسی‌ها و آثار هنری |
| ۱۰ دی ۱۴۰۴ | انتشار گزارش فعالیت جوانان و کانون‌های شورشی با این شعار در شهرهای مختلف |
| ۱۲ دی ۱۴۰۴ | سردادن شعار توسط دانشجویان دانشگاه ملی ایران |
| ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ | تکرار شعار در کاروان هواداران مقاومت از هایدلبرگ به برلین |
جستارهای وابسته
- قیام ۱۴۰۱ ایران
- قیام آبان ۱۳۹۸
- نه شاه و نه شیخ
- نئوفاشیسم سلطنتی
- انقلاب ضدسلطنتی
- شعار مرگ بر دیکتاتور
- شعار زن، زندگی، آزادی
- کانون‌های شورشی
- جنبش دانشجویی ایران
- شورای ملی مقاومت ایران
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- دودمان پهلوی
- ولایت فقیه
- جمهوری دموکراتیک
منابع
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، طنین شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» در شهرهای میهن، ۱۴۰۱.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، در مفهوم تاریخی «مرگ بر ستمگر ـ چه شاه باشه چه رهبر»، ۱۸ آبان ۱۴۰۱.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، بیانیهٔ سی‌ونهمین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت ایران، ۱۳۹۹.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، تهران ـ لاله‌زار؛ پخش شعارهای سرنگونی، مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر، ۱۱ خرداد ۱۴۰۱.
- ↑ صدای آمریکا، شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» در اعتراض دانشجویان علامه، ۲۶ مهر ۱۴۰۱.
- ↑ صدای آمریکا، شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» در دانشگاه خیام مشهد، ۹ آبان ۱۴۰۱.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، ایران‌شمول‌بودن و اهمیت شعار «مرگ بر ستمگر»، ۱۴۰۱.
- ↑ همبستگی ملی، آفساید ـ مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر، ۱۴ آذر ۱۴۰۱.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، بیانیهٔ چهل‌وچهارمین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت ایران، ۱۴۰۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر»، ۱۴۰۱.
- ↑ منجنیق، سرود مرگ بر ستمگر؛ چه شاه باشه چه رهبر، ۱۴۰۱.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، خیزش جوانان و کانون‌های شورشی با شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» در شهرهای میهن، ۱۰ دی ۱۴۰۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» توسط دانشجویان دانشگاه ملی، ۱۲ دی ۱۴۰۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، طنین شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» در مسیر هایدلبرگ به برلین، ۱۷ بهمن ۱۴۰۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، شعار «مرگ بر ستمگر»؛ مانیفست تاریخی جنبش آزادی‌خواهانهٔ ایران، ۱۴۰۴.