|
|
| (۲۰۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''پراگماتیسم،''' برگرفته از واژه یونانی Pragma به معنی عمل است. بنا به تعریف فرهنگ فارسی آبادیس: مکتبی فلسفی که ارزش افکار و اعمال را از روی فواید و نتایج عملی آنها میداند. این مکتب توسط پیرس و ویلیام جیمز تاسیس شد و جان دیویی و پیروانش آنرا دنبال کردند. بنا به تعریف فرهنگ معین: فلسفة عملی ، اصالت عمل ، عملگرایی<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%B3%D9%85/ دیکشنری آبادیس]</ref>
| |
| [[پرونده:پراگماتیسم.JPG|بندانگشتی|'''پراگماتیسم یا فلسفه اصالت عمل''' ]]
| |
| پراگماتیسم نظریهای است که میگوید: حقیقت جدای از انسان نیست. هر چیزی که برای انسان نتایج خوبی در بر داشته باشد حقیقی است. در تفکر پراگماتیستی هر نظریه یا رویدادی را از روی نتایجی که از آن به دست میآید قضاوت میکنند. درواقع آنچه در عمل واقع میشود مهم است. اگر رویدادی نتایج مثبت و خوبی برای انسان داشت، حقیقی است.<ref>[https://zehn.ir/blog/%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ وبلاگ ذهن]</ref>
| |
|
| |
|
| اولین بار واژه پراگماتیسم توسط یک منطق شناس آمریکایی بنام چارلز سندرز پپرس، بکارگرفته شد. منظور از آن، روشی برای ارزیابی مسائل عقلی بود، امروزه، پراگماتیسم یعنی اینکه درباره هر کار، نظریه یا آموزهای باید بر پایه نتایجی که از آن به دست میآید قضاوت کرد. به نظر پراگماتیستها، اگر عقیدهای به نتیجه مفید و کارا برای انسان بینجامد، باید آن را حقیقی و صحیح دانست.
| |
|
| |
|
| با این تعریف، پراگماتیسم میگوید که حقیقت امری جدا از انسان نیست، بلکه ملاک قضاوت دربارهی اینکه چه چیز درست و حقیقی است و چه چیزی غلط و باطل، این است که اولی در عمل به درد انسان بخورد و برای او کارآمد و موثر باشد و دیگری اینگونه نباشد.
| | یادکردها شهریور |
|
| |
|
| از دیدگاه پراگماتیسم، معیار حقیقت عبارت است از سودمندی، فایده، نتیجه و نه انطباق با واقعیت عینی. در واقع حقیقت هر چیز به وسیله نتیجه نهایی آن اثبات میشود.
| | * ۱شهریور ۱۳۵۰- ضربهی نظامی '''[[ساواک]]''' شاه به [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']] |
|
| |
|
| پراگماتیسم در سیاست بیشتر به معنای واقعگرایی و مصلحتگرایی است. به پراگماتیسم فلسفه اصالت عمل نیز میگویند.<ref>[https://etemadonline.com/content/346084/%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%B3%D9%85-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA مقاله پراگماتیسم مینا جزایری اعتماد آنلاین]</ref>
| | * ۱شهریور ۱۳۷۷ - مجازات [[اسدالله لاجوردی|'''اسدالله لاجوردی''']] به دست [[علیاکبر اکبری|'''علیاکبر اکبری''']] |
|
| |
|
| در دنیای سیاست «پراگماتیست» به کسانی اطلاق میشود که امکانات موجود و مصلحت روز را بر معتقدات خود مقدم میشمارند و به عبارت دیگر برای تحقق اهداف خود و ماندن در قدرت انعطافپذیر هستند.
| | * ۲شهریور ۱۳۰۰ - آِغاز انتشار روزنامه طوفان به مدیریت [[محمد فرخی یزدی|'''محمد فرخی یزدی''']] با کلیشه سرخ و سبک طرفداری از طبقه رنجبر و دهقان |
|
| |
|
| == تاریخچه پراگماتیسم ==
| | * ۳شهریور ۱۳۲۰ ‐ ورود نيروهای متفقين به ايران و پايان حكومت [[رضاشاه پهلوی|'''رضاخان''']] |
| [[پرونده:ویلیام جیمز.JPG|بندانگشتی|'''بنیانگذاران مکتب پراگماتیسم''']] | |
| متفكران معروف این مكتب عبارتند از: چارلز سندرز پیرس، ویلیام جیمز و جان دیویی. اساس جهان بینی پراگماتیسم بر تجربه به مفهوم وسیع آن یعنی ادراك، احساس، تفكر، قضاوت، مقایسه، توصیف، سیر عقلانی و توجه به ارتباط امور با یكدیگر گذاشته شده است. محور اندیشهي مكتب پراگماتیسم، مفید بودن و عملی بودن محتواي اندیشه آدمی است. ارزش حقیقت، در گرو فایده عملی آن است. فلسفهی اصالت عمل خاستگاه فرهنگ آمریكایی است.
| |
|
| |
|
| === چارلز سندرز پیرس ===
| | * ۳شهریور ۱۳۷۷- جانباختن [[علیاکبر اکبری|'''علیاکبر اکبری''']] پس از مجازات لاجوردی جلاد اوین |
| چارلز سندرز پیرس (۱۸۳۹-۱۹۱۲) فرزند دوم بنجامین پیرس، استاد ریاضیات و نجوم دانشگاه هاروارد و یكی از ریاضی دانان برجسته آمریكا در سال ۱۸۳۹ در كمبریج ماساچوست به دنیا آمد. در دههی ۱۸۶۰، گاه به تدریس منطق و فلسفه میپرداخت؛ پیرس در ۱۸۷۱ انجمن ما بعد الطبیعه را بنیان نهاد، جایی كه پراگماتیسم پا گرفت. او ابتدا فیزیك خواند و خیلي دیر به فلسفه علاقهمند شد. هر چند از وي اثری به جاي نمانده، اما مجموعه مقالات وی در هشت مجلد پس از مرگش گردآوری شده است. مؤسس مکتب پراگماتیسم در آمریكا چارلز ساندرس پیرس است. او در طول زندگی شهرتی پیدا نكرد، ویلیام جیمز و دیوئی خود را مرهون پیرس میدانستند. ایدهی اصلی این مکتب به وسیلة پیرس ارائه شد، و آن این گزاره بود که آزمون نهایی هرمفهوم یا فرایندی، سودمندی آن درعمل است. چون عمل مبناست و فایدهی هر فکر و اندیشهای درعمل موجب اصالت و ارزش آن خواهدبود.
| |
|
| |
|
| === ویلیام جیمز ===
| | * ۴شهریور[[کورش بزرگ|'''کوروش کبیر''']] |
| ویلیام جیمز (۱۸۴۲-۱۹۱۰) فهم عام پراگماتیسم کاری است که او انجام داد. او بزرگترین فرزند از پنج فرزند خانواده بود. پدرش هنری جیمز بزرگ، به شخصیت مستقل كودكان خود و شكلگیری افکار و نظریاتشان در جریان بحث عقلانی و مراودهای عمیقاً اعتقاد داشت. فضای خانواده گرم و در عین حال عقلانی و منطقی بود و عقاید در تبادل آزادانه نظرات، و بدون دیكته شدن از سوی والدین شكل میگرفتند. ویلیام جیمز هم ابتدا پزشكی خواند، اما بعد به فلسفه و روانشناسی روی آورد. عناوین برخی از آثار وی عبارتند از: اصول روانشناسی، انواع تجربه دینی و مكتب اصالت عمل
| |
|
| |
|
| ویلیام جیمز، فیلسوف و روانشناس آمریکایی نیز مکتب اصالت عمل را چنین معرفی می کند: «پراگماتیسم نظر یا گرایشی آشنا را در فلسفه نشان میدهد و این همان گرایش تجربی است. پراگماتیسم از جنبه ی تجربه ای از عدم کفایت، از راهحلهای لفظی، از معرفتهای بد قبل از تجربه، از اصول ثابت، از نظامهای مسدود و از اموری که به عنوان مطلق و اصلی تلقی شده اند، روی گردان است. پراگماتیست به جنبهی حسی، حقایق خارجی، عمل و قدرت توجه دارد. خلاصه پراگماتیسم به باز بودن امکانات طبیعت معتقد است و با عقاید جزمی، تصنعی و نهایی خواندن حقیقت مخالف است. این مکتب نه مبتنی بر اصولی خاص است و نه از عقاید جزمی تشکیل شده، بلکه روشی است که فکر ما را به جریان میاندازد». (James,1910,p.p.70-79 )او حتي وجود خدا را از آنجا كه سبب می شود افراد امور دردناک را موقتی و جزيی تلقی كرده و تزلزل و جدايی را مطلق و نهایی فرض نکنند و نیز باعث آرامش رواني فرد می شود، يعني از لحاظ مفید بودن عملی، قابل توجیه مي داند (James,1910,p.p.76-7 9). در مجموع، از نظر جیمز فکر درست آن است که به موفقیت ما در زندگی منجر شود. آدمی باید به طور مداوم مفاهیم خود را از حیث این که چه تاثیری در هدایت او در دوران زندگیش دارد، بیازماید و اصلاح کند( Nichols,1990).
| | * ۴شهریور ۱۳۶۹ - [[مهدی اخوان ثالث|'''مهدی اخوان ثالث''']]، شاعر و موسیقیپژوه ایرانی |
|
| |
|
| === جان دیویی ===
| | * ۵شهریور۱۳۰۹ - زادروز غلامرضا تختی، کشتیگیر نامی ایران |
| جان دیویی (John Dewey) (زاده ۲۰ اکتبر ۱۸۵۹ -درگذشته ۱ ژوئن ۱۹۵۲) فیلسوف و مربی بزرگ آمریكایی، در شهر برلینگتون در ورمانت آمریکا به دنیا آمد. او بیست سال ابتدایی زندگیاش را در روستا گذراند و تحصیلات مقدماتی خود را در همانجا به پایان برد. دیویی در کنار تحصیل در رشته فلسفه به شغل آموزگاری در مدرسه نیز مشغول بود. دیویی كه فوقالعاده كمرو و كم حرف بود، در آغاز جوانی و دوره دبیرستان و سالهای نخست دانشگاه، هوشمندی و استعداد قوی از خود نشان نداد، به گونهای كه هنگام تحصیل در دبیرستان، چنان در حد متوسط مینمود، كه احتمال داده نمیشد بتواند برای تحصیلات عالی وارد دانشگاه شود، به هر حال به دانشگاه راه یافت، سالهای آخر تحصیل در دانشگاه، نقطه عطفی در افكار وی بود و آغاز فعالیتهای فکری و فلسفی او از اینجا بود. وي از شارحان و مفسران بزرگ پراگماتیسم یا فلسفه اصالت عمل آمریكایی است و تالیفات متنوعی در موضوعات مختلف دارد . دیویی در تفكر و فلسفه آمریكایی و نیز در تحولات مهم آموزش و پرورش در قرن بیستم، داراي نقش برجستهای بوده است و بسیاری از كتابهای وی به زبانهای مختلف ترجمه و چاپ شده است. دیویی در سال ۱۹۰۲ بعد از ۹۳ سال عمر طولانی درآمریكا دیده از جهان فرو بست. تالیفات مهم وی عبارتند از: دموکراسی و تعلیم و تربیت، تجربه و تعلیم و تربیت، مدرسه و اجتماع، هنر تعلیم و تربیت، چگونه فکر میکنیم، اصول اخلاقی در تعلیم و تربیت، هنر به منزله تجربه، زیباییشناسی زندگی روزمره و «منطق، تئوری تحقیق»
| |
|
| |
|
| جان دیویی که پراگماتیسم را به عنوان فلسفه مدون آمریکایی به جهان عرضه کرد. معتقد است، رسالت فلسفه انتقادی، سازندگی و بازسازی است.<ref>از کتاب ماجراهای جاودان در فلسفه</ref>
| | * ۵شهریور ۱۳۵۹ - تیرباران [[شهلا و نسرین کعبی|'''شهلا و نسرین (فرشته) کعبی''']] دو خواهر پرستار کرد. |
|
| |
|
| ==== سخنان جان دیویی ====
| | * ۶شهریور ۱۳۷۲ - انتخاب خانم [[مریم رجوی|'''مریم رجوی''']] بهعنوان رییس جمهور دوران انتقال از طرف [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']] |
| <blockquote>عمیقترین انگیزه در نهادِ آدمی، میلِ مهم بودن است.</blockquote><blockquote>«دموکراسی ارزشی است که کلیه ارزش های دیگر را مشروعیت می دهد.»</blockquote><blockquote>پراگماتیسم (عملگرایی) به عنوان همتای فلسفی دموکراسی همه جا حاضر است زیرا دموکراسی مذهب یک پراگماتیست است..</blockquote><blockquote>زندگی خوب همانند کوهنوردی و رفتن از یک رشته کوه به رشته کوه دیگر است، و هنگامی که دیگر هیچ رشته کوهی باقی نماند، زمان مردن است.</blockquote><blockquote>شکست آموزنده است. آدمی که خوب فکر کند، هم از شکست هایش می آموزد و هم از کامیابی هایش. جهل محض هم سودمند است چرا که می تواند با تواضع، کنجکاوی و فکر باز همراه شود، در حالی که با تکرار تکیه کلام ها و حرف های همیشگی و حکمهای آشنا انسان دستخوش غرور می شود و ذهنش در مقابل اندیشه های جدید مقاومت می کند.</blockquote><blockquote>اگر ما امروز را مانند دیروز تدریس کنیم فردای کودکان خود را به غارت می بریم.</blockquote><blockquote>اگر هنرمند در اثر خود چشمانداز نو نیافریند، کار گِل کرده و انگارههای کهنه را که در ذهنش حک شدهاند، تکرار کردهاست.</blockquote>
| |
|
| |
|
| == کارکرد پراگماتیسم در آموزش و پرورش ==
| | * ۶شهریور ۱۳۹۸- اعدام [[حمیدرضا درخشنده|'''حمیدرضا درخشنده''']] که امام جمعه سرکوبگر و ثروتمند شهر را با ضربات چاقو کشت. از او به عنوان یک قهرمان نام برده میشود. |
|
| |
|
| پراگماتیسم انقلابی بود علیه سنت بی رونق فلسفی در مدارس آمریکایی و سنت راکد مابعد الطبیعی که در اروپای آن زمان در حال جلوه گری بود. فلسفه در آن زمان در چنگال انتزاعات پیچیده و سنگین مباحث متافیزیک چنان گرفتار بود که رها شدن از این سنت چند هزار ساله تقریباً ناممکن شده بود. در این سکوت فلسفی که در میان هیاهوی زیاد متافیزیسینهای دانشگاههای اروپایی برقرار بود، نطفه و جرقههای فلسفه ای که از اصالت مصلحت عملی دم می زد، در حکم انقلاب بود. فلسفه ای که ادعا میکرد قابلیت تحقق دارد و ظرفیت عملی شدن که البته این ادعا تازگی داشت(Misak, 2002,p.1). بعد از ضربات سنگین هیوم و کانت بر پیکر متافیزیک و بعد ار آنکه کانت باب متافیزیک را بسته اعلام کرد، دیگر زمان آن رسیده بود که فلسفه دچار دگردیسی عمیق شود. در این انقلاب فلسفی، پراگماتیسم تنها روش فلسفی نبود، بلکه اگزیستانسیالیسم و فلسفهی تحلیلی نیز به عنوان سنت های بزرگ فلسفه ی معاصر در آن سهیم بودند. اصحاب اصالت عمل دریافتند که روش و نظریه شان در حل مسائل عقلی و پیش بردن سیر ترقی انسانها سودمند تواند بود. بدین ترتیب، پراگماتیسم را میتوان بخشی از نقدی گستردهتر بر الگوی پذیرفته شدهی مدرنیته به شمار آورد و واکنشی به فلسفههای کلان محور که به زندگی روزمره و مشکلات کوچک توجهی نداشتند (لیپست، 1385، ص429).
| | * ۷شهریور ۱۳۷۲- تصويب آرم شير و خورشيد بعنوان آرم رسمی [[شورای ملی مقاومت ایران|'''شورای ملی مقاومت ایران''']] |
|
| |
|
| این فلسفه در کشور انگلستان با اقبال بیشتری مواجه شد و معروف است مبنای فلسفی آموزش و پرورش انگلستان شدهاست.
| | * ۹شهریور ۱۳۴۷ - درگذشت[[صمد بهرنگی|'''صمد بهرنگی''']]، معلم و نویسنده روشنفکر ایرانی |
|
| |
|
| مثلاً دین از نظر فلسفه مدرن جای بحث ندارد چون علمی نیست ولی پراگماتیسم آن را با توجه به کاربردش که فوایدی هم برای بشر دارد (اخلاقی، اجتماعی و غیره)، میپذیرد.
| | * ۹شهریور ۱۳۸۱ - درگذشت [[فرهاد مهراد|'''فرهاد مهراد''']]، خوانندهٔ ایرانی، آهنگساز و نوازنده |
|
| |
|
| == کارکرد پراگماتیسم در سیاست ==
| | * ۹شهریور ۱۴۰۲ - در این روز [[جواد روحی|'''جواد روحی''']]، ۳۵ ساله، از بازداشتشدگان خیزش انقلابی سال ۱۴۰۱ بود، در ۹ شهریور سال (۱۴۰۲) به طرز مشکوکی در زندان نوشهر جان سپرد. |
| پراگماتیسم یا عملگرائی (به انگلیسی: pragmatism)، به معنی فلسفه اصالت عمل است؛ ولی در سیاست بیشتر واقعگرایی و مصلحتگرایی معنی میدهد.
| |
|
| |
|
| پراگماتیسم روشی در فلسفه مدرن است که با اعتراف به غیرممکن بودن اثبات بعضی مسائل، آنها را با توجّه به کاربردشان در زندگی انسان میپذیرد. طرفداران این شیوه، خود را عملگرا و متسامح میدانند. مخالفان، این گروه را میانهرو (یا محافظهکار) و منفعتطلب میخوانند. از دیدگاه پراگماتیستها، کلیه تصورات، مفاهیم، قضاوتها و نظرات ما قواعدی برای «رفتار» ما هستند، اما «حقیقت» آنها تنها در سودمندی عملی آنها برای زندگی ما نهفته است. از این دیدگاه، معیار حقیقت، عبارت است از سودمندی، فایده، نتیجه و نه انطباق با واقعیت عینی. در واقع حقیقت هر چیز بوسیله نتیجه نهائی آن اثبات میشود.
| | * ۱۰ شهریور ۱۳۴۷- درگذشت ملا آواره |
| | * ۱۰شهریور ۱۳۷۹ - روز دستگیری [[سعید سنگر|'''سعید سنگر''']] از زندانیان سیاسی هوادار سازمان مجاهدین خلق با ۱۳ بار اعدام ساختگی |
| | * ۱۰شهریور ۱۳۹۲- سالروز [[قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ اشرف|'''قتل عام ۱۰ شهریور ۱۳۹۲''']] '''در [[قرارگاه اشرف]]''' |
|
| |
|
| دولت مردان و سیاست مداران «پراگماتیست» به کسانی اطلاق می شود که امکانات عملی و مصلحت روز را بر معتقدات خود مقدم میشمارند و به عبارت دیگر برای پیش رفت مقاصد خود یا ماندن بر مسند قدرت، انعطاف نشان میدهند.
| | * ۱۰شهریور ۱۳۹۲- آغاز اعتصاب غذای ۱۰۸ روزه در [[کمپ لیبرتی|'''لیبرتی''']] و كشورها |
|
| |
|
| در حالی که در نظامهای سیاسی گذشته، اساس قدرت مبتنی بر کسب "مشروعیت" (Ligitimacy) بود که مطابق با آن حکومتها با عمل به اعتقادات جامعه، صاحب صلاحیت قدرت می شده اند، از منظر پراگماتیستها قدرت سیاسی در حالی مشروع خواهد بود که بتواند بیشترین میزان رضایت را از جامعه بدست آورد. از این روی، به جای معیارهای ذهنی مشروعیتساز برای حکومتها، " کارآمدی"(Satification) نظام سیاسی در درجهی اول اهمیت قرار میگیرد که در این صورت، ایدئولوژیها و ایدههای ذهنی و آرمانی اهمیت خود را از دست ميدهند. بدین منظور، از دیدگاه پراگماتیستها در میان نظامهای سیاسی موجود، تنها دموکراسیها بیشترین توانایی را در کسب رضایت اکثریت جامعه، کارآمدی و حل معضلات اجتماعی خواهند داشت. چرا که تنها در نظامهای دموکراتیک به علت وجود آزادی، تکثر، انتخابات مداوم و جامعه ی مدنی، امکان تجربه پذیری و آزمونگری دائم، تحقق واقعیتر و عملیتر خواستههای عمومی، بازنگری در سیاستها، کثرت گرایی و توجه به عقاید و علایق همهی گروهها حتی اقلیتها وجود دارد. در حالی که در نظامهای غیردموکراتیک، از آنجا که باب آزادی و تجربه بسته است، امکان تجربه های آزاد و همیشگی وجود نداشته و به سرکوب و خشونت می انجامند.
| | * ۱۵ شهریور ۱۳۴۴ - تأسیس [[سازمان مجاهدین خلق ایران|'''سازمان مجاهدین خلق ایران''']] |
|
| |
|
| == منابع ==
| | * ۱۸ شهریور ۱۳۶۸ - زادروز '''[[محمد مختاری]]،''' یکی از دو نفری است که در جریان اعتراضات خیابانی بیست و پنجم بهمن ماه سال ۱۳۸۹ در تهران کشته شد. |
| <references />
| | |
| | * ۱۹ شهریور ۱۳۴۴ - زادروز [[مونا محمودنژاد|'''مونا محمودنژاد''']]، شهروند بهایی اعدام شده پس از [[انقلاب ضد سلطنتی|'''انقلاب ضدسلطنتی''']] ۱۳۵۷ توسط نظام جمهوری اسلامی ایران |
| | |
| | * ۱۹ شهریور ۱۳۵۸ - درگذشت آیتالله [[سید محمود طالقانی|''''سید محمود طالقانی''']] |
| | |
| | * ۹ سپتامبر ۱۹۷۶ - درگذشت [[مائو تسه تونگ|'''مائو تسهتونگ''']]، سیاستمدار چینی، بنیانگذار و رهبر جمهوری خلق چین ۹ سپتامبر |
| | |
| | * ۲۲ شهریور ۱۳۹۹- سالروز اعدام [[نوید افکاری|'''نوید افکاری''']] از معترضین قیام آبان ۱۳۹۸ |
| | |
| | * ۲۲ شهریور ۱۲۹۹ - شهادت [[شیخ محمد خیابانی|'''شیخ محمد خیابانی''']]، روحانی مبارز در دوره انقلاب مشروطه. |
| | |
| | * ۲۴ شهریور ۱۳۶۱ - اعدام [[صادق قطبزاده|'''صادق قطبزاده''']] وزیر امور خارجه و مدیر عامل سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران |
| | |
| | * ۲۵شهریور ۱۴۰۱ - قتل [[مهسا امینی|'''مهسا امینی''']]، (ژینا) توسط مأموران حکومتی و آغاز '''[[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات سراسری]] در ایران''' |
| | |
| | * ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ - برکناری [[رضا شاه|'''رضا شاه''']] به فرمان انگلیس و آغاز سلطنت '''[[محمدرضا پهلوی]].''' |
| | |
| | * ۲۵ شهریور ۱۳۹۳ - مختومه شدن پرونده [[کودتای ۱۷ ژوئن ۲۰۰۳|واقعه ۱۷ ژوئن]]، حملهای که از سوی پلیس فرانسه علیه پناهندگان ایرانی و اعضای مقاومت ایران صورت گرفت. |
| | |
| | * ۲۶ شهریور ۱۳۵۶- درگذشت [[واروژان]]'''[[واروژان]]''' آهنگساز و تنظیمکننده برجستهی ایران |
| | |
| | * ۲۶ شهریور ۱۳۶۰ - اعدام [[فاطمه مصباح|'''فاطمه مصباح''']] ۱۳ ساله، از هواداران سازمان مجاهدین خلق |
| | |
| | * ۲۸ شهریور ۱۳۶۰ - اعدام [[حبیبالله آشوری|'''آيتالله حبیبالله آشوری''']] و گیتیالسادات جوزی و دهها مجاهد دیگر در زندان اوین. |
| | |
| | * ۲۹ شهریور ۱۳۵۹ - آغاز رسمی '''[[جنگ ایران و عراق]].''' |
| | |
| | * ۳۰ شهریور ۱۳۰۵ - [[فریدون مشیری|'''فریدون مشیری''']]، شاعر ایرانی. |
| | |
| | * ۳۱ شهریور ۱۳۱۴ - زادروز [[پرویز یاحقی|'''پرویز یاحقی''']]، نوازندهٔ چیره دست ویلون؛ موسیقیدان و آهنگساز ایرانی. |
| | |
| | * |