بهروز ثابت

بهروز ثابت خسمخی
بهروز ثابت، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران
زادروز	۱۳۴۶ رشت، استان گیلان
درگذشت	۱۹ فروردین ۱۳۹۰ کمپ اشرف، استان دیاله، عراق
علت مرگ	جراحات ناشی از حمله نیروهای عراقی و نرسیدن خدمات درمانی به‌موقع
آرامگاه	مزار مروارید، کمپ اشرف
محل زندگی	رشت و کمپ اشرف
ملیت	ایرانی
نام‌های دیگر	مهروش
تابعیت	ایرانی
تحصیلات	تا سال دوم دوره راهنمایی
پیشه	فعال سیاسی، خواننده و شاعر
سال‌های فعالیت	۱۳۶۷–۱۳۹۰
نهاد	سازمان مجاهدین خلق ایران؛ ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
شناخته‌شده برای	فعالیت هنری در کمپ اشرف و جان‌باختن در حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰
نقش‌های برجسته	خواننده ترانه‌های مقاومت؛ شاعر با نام «مهروش»
سبک	شعر و ترانه مقاومت
شهر خانگی	رشت
جنبش	مقاومت ایران
مخالفان	جمهوری اسلامی ایران
دین	اسلام
مذهب	شیعه
اتهام‌ها	فرار از خدمت سربازی و پیوستن به ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
آثار	شعر «من ایستاده‌ام»؛ اجرای ترانه‌های مقاومت

بهروز ثابت با نام کامل بهروز ثابت خسمخی و نام هنری مهروش (۱۳۴۶–۱۹ فروردین ۱۳۹۰)، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران و ارتش آزادی‌بخش ملی ایران، خواننده و شاعر ترانه‌ها و اشعار مقاومت بود. او در نوجوانی در اعتراض‌های انقلاب ۱۳۵۷ شرکت کرد و در سال ۱۳۵۹، هنگامی که در کلاس دوم راهنمایی تحصیل می‌کرد، به‌دلیل تهیه یک روزنامه دیواری سیاسی از مدرسه اخراج شد.

ثابت در دوران خدمت سربازی از لشکر ۸۱ زرهی ارتش جمهوری اسلامی گریخت، اما به‌دست مأموران ژاندارمری بازداشت شد. در ۳ مرداد ۱۳۶۷، هم‌زمان با ورود نیروهای ارتش آزادی‌بخش به منطقه کرند در جریان عملیات فروغ جاویدان، از دست مأموران گریخت و به نیروهای این ارتش پیوست. او پس از آن در مسئولیت‌های مختلف سازمان مجاهدین فعالیت کرد و به‌ویژه به‌خاطر خواندن ترانه‌های سیاسی و سرودهای مقاومت در کمپ اشرف شناخته شد.

بهروز ثابت در حمله نیروهای عراقی به کمپ اشرف در ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ به‌شدت مجروح شد. بر پایه روایت‌های منتشرشده در رسانه‌های مقاومت، انفجار نارنجک در نزدیکی او و اصابت گلوله یا ترکش، جراحات شدیدی به وی وارد کرد. او در شرایطی جان باخت که انتقال مجروحان به مراکز مجهز درمانی با محدودیت روبه‌رو بود.

زندگی و دوران نوجوانی

بهروز ثابت در سال ۱۳۴۶ در شهر رشت و در خانواده‌ای با وضعیت اقتصادی متوسط متولد شد. نام کامل او در برخی منابع «بهروز ثابت خسمخی» ثبت شده است.

او تحصیلات ابتدایی و سال‌های نخست دوره راهنمایی را در رشت گذراند. اطلاعات بیشتری درباره نام مدرسه، وضعیت خانوادگی و دوران کودکی وی در منابع منتشرشده وجود ندارد.

ثابت با وجود سن کم، در تظاهرات انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷ شرکت داشت. پس از سقوط حکومت پهلوی و شکل‌گیری فضای سیاسی جدید، به مطالعه و فعالیت سیاسی روی آورد. به نوشته منابع سازمان مجاهدین، او در سال ۱۳۵۸ با نام و دیدگاه‌های این سازمان آشنا شد.

اخراج از مدرسه

بهروز ثابت در سال ۱۳۵۹ و در حالی که در کلاس دوم راهنمایی تحصیل می‌کرد، یک روزنامه دیواری با مضامین انتقادی علیه سیاست‌های حکومت جمهوری اسلامی تهیه کرد. مسئولان مدرسه در واکنش به انتشار این روزنامه دیواری، او را از مدرسه اخراج کردند.

این رویداد به پایان تحصیلات رسمی او انجامید. ثابت پس از اخراج از مدرسه، فعالیت سیاسی خود را به‌صورت فردی ادامه داد. جزئیاتی درباره محتوای روزنامه دیواری یا اقدامات دیگری که ممکن است در آن دوره انجام داده باشد، منتشر نشده است.

آشنایی با سازمان مجاهدین خلق ایران

ثابت پس از سرکوب تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ و گسترش بازداشت و اعدام اعضا و هواداران سازمان مجاهدین، در جست‌وجوی راهی برای برقراری ارتباط با این سازمان بود. محدودشدن فعالیت علنی مجاهدین سبب شده بود که ارتباط مستقیم با تشکیلات این سازمان دشوار باشد.

او در این دوره با گوش‌دادن به برنامه‌های رادیو صدای مجاهد، اخبار و مواضع سازمان مجاهدین و مقاومت ایران را دنبال می‌کرد. منابع مجاهدین این ارتباط رسانه‌ای را یکی از عوامل گسترش شناخت او از اهداف و برنامه‌های سازمان دانسته‌اند.

ثابت برای پیوستن مستقیم به سازمان تلاش می‌کرد، اما تا زمان اعزام به خدمت سربازی امکان تحقق این تصمیم را نیافت.

خدمت سربازی و فرار از لشکر ۸۱ زرهی

بهروز ثابت پس از رسیدن به سن خدمت سربازی، به خدمت اجباری فراخوانده شد. او پس از گذراندن دوره آموزشی به لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه، از یگان‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، منتقل شد.

این لشکر در مناطق غربی ایران و جبهه‌های جنگ ایران و عراق فعالیت داشت. ثابت در سال ۱۳۶۷ از محل خدمت خود گریخت. منابع موجود زمان دقیق فرار و مدتی را که پس از آن به‌صورت مخفی زندگی کرد، مشخص نکرده‌اند.

مأموران دژبانی ژاندارمری پس از مدتی او را بازداشت کردند. آنان دست‌های ثابت را بستند و برای تحویل‌دادن او به مرکز لشکر در منطقه کرند غرب حرکت کردند.

پیوستن به ارتش آزادی‌بخش ملی ایران

روز ۳ مرداد ۱۳۶۷، خودروی حامل بهروز ثابت و مأموران دژبانی از منطقه کرند عبور می‌کرد. هم‌زمان، نیروهای ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در چارچوب عملیات فروغ جاویدان وارد این منطقه شده بودند.

در پی درگیری و برهم‌خوردن وضعیت نیروهای حکومتی، ثابت توانست از دست مأموران بگریزد. او پس از چند مرحله تعقیب و گریز، در جنگل‌های اطراف مخفی شد و نیمه‌شب همان روز خود را به مرکز فرماندهی نیروهای ارتش آزادی‌بخش در کرند رساند.

به این ترتیب، ثابت در ۲۱سالگی به سازمان مجاهدین و ارتش آزادی‌بخش ملی ایران پیوست. او پس از پایان عملیات در قرارگاه‌های این سازمان در عراق باقی ماند و آموزش‌های سازمانی و نظامی را طی کرد.

فعالیت در سازمان مجاهدین

بهروز ثابت از سال ۱۳۶۷ تا هنگام مرگ در سال ۱۳۹۰ در بخش‌ها و مسئولیت‌های مختلف سازمان مجاهدین فعالیت داشت. جزئیات کامل مسئولیت‌های او در منابع منتشرشده بیان نشده است.

زندگی‌نامه منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، او را فردی منضبط، مهربان و دارای روحیه جمعی توصیف کرده است. به نوشته این منبع، ثابت کمتر درباره خود سخن می‌گفت و دیدگاه‌ها و تعهد سیاسی‌اش را بیشتر در فعالیت روزانه نشان می‌داد.

او در یکی از نامه‌های خود به مریم رجوی، از انگیزه و رضایتش از مسیری که برگزیده بود سخن گفته است. بخش‌هایی از این نامه پس از مرگ او در زندگی‌نامه و برنامه‌های یادبودش منتشر شد.

فعالیت‌های هنری

بهروز ثابت در کنار مسئولیت‌های سازمانی، در زمینه شعر، آواز و اجرای ترانه‌های سیاسی فعالیت می‌کرد. صدای او در شماری از سرودها و ترانه‌های سازمان مجاهدین و ارتش آزادی‌بخش ضبط شده است.

منابع مقاومت از او به‌عنوان یکی از خوانندگان شناخته‌شده کمپ اشرف یاد کرده‌اند. او در برنامه‌ها، مراسم‌ها و مناسبت‌های سیاسی، ترانه‌های مرتبط با مبارزه، پایداری و آزادی ایران را اجرا می‌کرد.

در کتاب و برنامه صوتی «سمفونی مقاومت»، از ثابت به‌عنوان یکی از خوانندگان محبوب اشرف و ارتش آزادی‌بخش یاد شده است. فعالیت هنری او در منابع مقاومت بخشی از «هنر مقاومت» توصیف شده؛ هنری که هدف آن بازتاب تجربه‌های سیاسی و اجتماعی اعضای مقاومت و تقویت روحیه جمعی بود.

ترانه «با من صمیمی باش»

یکی از اجراهای به‌جامانده از بهروز ثابت ترانه‌ای با مطلع «با من صمیمی باش» است. بخشی از این ترانه در مراسم‌های بزرگداشت جان‌باختگان حمله ۱۹ فروردین بازپخش شده است:

«با من صمیمی باش، تا رنگ گل‌ها را، امواج دریا را، زیبا ببینم من.»

ترانه «جنگ صد برابر» نیز با صدای بهروز ثابت در برنامه‌های سیمای آزادی و رسانه‌های سازمان مجاهدین بازنشر شده است.

شعر

بهروز ثابت افزون بر خوانندگی، شعر نیز می‌سرود و در برخی نوشته‌های ادبی با نام «مهروش» شناخته می‌شد. مقاله‌ای درباره شعر مقاومت، آثار او را در کنار شعرهای غلامحسین رمضان‌پور، مهدی حسین‌پور و بیژن حسن‌نژاد در شمار نمونه‌های شعر مقاومت قرار داده است.

یکی از شعرهای منتشرشده او «من ایستاده‌ام» نام دارد. این شعر بر ایستادگی در برابر سرکوب، رنج خانواده‌های قربانیان و محرومیت کودکان تمرکز دارد:

«من ایستاده‌ام؛
بی‌شکست و استوار
با دو میخ پایم
کوبیده بر زمین.»

این شعر پس از مرگ ثابت در رسانه‌های سازمان مجاهدین بازنشر شد.

اقامت در کمپ اشرف

بهروز ثابت پس از پیوستن به سازمان مجاهدین در قرارگاه‌های این سازمان در عراق مستقر شد و سال‌های طولانی در کمپ اشرف زندگی کرد. پس از سال ۱۳۸۲ و خلع سلاح اعضای سازمان، او مانند دیگر ساکنان اشرف تحت حفاظت نیروهای آمریکایی قرار گرفت.

با انتقال مسئولیت حفاظت اردوگاه از نیروهای آمریکایی به دولت عراق در سال ۱۳۸۷، محدودیت‌های امنیتی، پزشکی و تدارکاتی بر ساکنان افزایش یافت. این وضعیت در منابع سازمان مجاهدین با عنوان «پایداری اشرف» توصیف شده است.

ثابت در ۲۳ شهریور ۱۳۸۸، چند هفته پس از حمله نخست نیروهای عراقی به اردوگاه، در نوشته‌ای درباره آینده اشرف آورده بود:

«اوضاع از هر طرف که بچرخد، نصرت و پیروزی با ما است؛ چه در هنگام پیروزی باشم و چه نباشم.»

حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰

در ساعات اولیه روز جمعه ۱۹ فروردین ۱۳۹۰، نیروهای نظامی عراق با خودروهای زرهی، هاموی، بولدوزر و سلاح‌های گرم به بخش‌هایی از کمپ اشرف حمله کردند. هدف اعلام‌شده نیروهای عراقی تصرف بخش‌هایی از زمین‌های اردوگاه بود.

ساکنان اشرف که غیرمسلح بودند، در برابر پیشروی نیروهای نظامی تجمع کردند. نیروهای عراقی به‌سوی آنان تیراندازی کردند و شماری از ساکنان نیز با خودروهای زرهی زیر گرفته شدند.

در ساعات نخست، سازمان مجاهدین اسامی ۲۸ تن از جان‌باختگان، از جمله بهروز ثابت، را منتشر کرد. شمار نهایی جان‌باختگان این حمله در گزارش‌های مقاومت ایران ۳۶ تن و شمار مجروحان بیش از ۳۰۰ تن اعلام شد.

مجروح‌شدن

بهروز ثابت در جریان حمله به‌شدت مجروح شد. بر اساس روایتی که در برنامه «سمفونی مقاومت» منتشر شده، نارنجکی در نزدیکی او منفجر شد و ترکش‌های آن جراحات شدیدی به وی وارد کرد. چند تن از همراهانش او را از محل درگیری به بیمارستان داخل کمپ منتقل کردند.

در برخی اسناد مربوط به حمله، جراحت او اصابت گلوله به پا ثبت شده است. با توجه به وقوع هم‌زمان تیراندازی و انفجار نارنجک در محل، منابع مختلف جراحت او را به شلیک مستقیم، ترکش انفجار یا ترکیبی از این دو نسبت داده‌اند.

مریم رجوی بعدها در سخنرانی خود در پارلمان ایتالیا، بهروز ثابت را در شمار مجروحانی قرار داد که به گفته او، در صورت دسترسی آزاد و سریع به خدمات پزشکی مجهز، امکان نجات جانشان وجود داشت.

جان‌باختن

بهروز ثابت در ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ بر اثر جراحات ناشی از حمله نیروهای عراقی جان باخت. او هنگام مرگ ۴۴ سال داشت.

منابع مقاومت، محدودیت ایجادشده برای انتقال مجروحان به بیمارستان‌های مجهز و خودداری نیروهای آمریکایی از پذیرش بخش عمده آنان را از عوامل افزایش شمار قربانیان دانسته‌اند. از میان صدها مجروح، تنها شمار محدودی به بیمارستان نیروهای آمریکایی یا مراکز درمانی عراق منتقل شدند.

نام بهروز ثابت همراه با دیگر جان‌باختگان حمله ۱۹ فروردین در بیانیه سی‌امین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت ایران آمده است. شورا این افراد را جان‌باختگان دفاع از حقوق انسانی و مقاومت در برابر تصرف مسلحانه اشرف توصیف کرد.

یادبودها

پس از مرگ بهروز ثابت، آثار صوتی، شعرها و نوشته‌های او در رسانه‌های مقاومت ایران بازنشر شد. پایگاه جنبش دادخواهی سازمان مجاهدین در فروردین ۱۳۹۱ برنامه‌ای با عنوان «به یاد بهروز ثابت و غلام تلغری» منتشر کرد.

در سال ۱۳۹۶ نیز شعری با عنوان «از لب گوهر صدف، بوسه تاریخ خرید» در یاد او منتشر شد. این شعر به فعالیت هنری ثابت و جان‌باختن او در اشرف اشاره دارد.

ترانه‌های او در مراسم‌های سالگرد حمله ۱۹ فروردین و برنامه‌های رادیو صدای مجاهد و سیمای آزادی پخش شده‌اند. در روایت مقاومت ایران، بهروز ثابت هم به‌عنوان یکی از جان‌باختگان «فروغ اشرف» و هم به‌عنوان خواننده و شاعر مقاومت شناخته می‌شود.

جایگاه در هنر مقاومت

بهروز ثابت از جمله اعضای سازمان مجاهدین بود که فعالیت سیاسی و سازمانی را با شعر و موسیقی همراه کرد. آثار او عمدتاً در محیط جمعی کمپ اشرف و برای مراسم‌های مقاومت تولید و اجرا می‌شد.

ترانه‌های او موضوعاتی مانند ایستادگی، همبستگی، آزادی، عاطفه انسانی و امید به آینده را در بر می‌گرفت. برخی از این آثار به‌صورت صوتی و تصویری در آرشیو رسانه‌های مقاومت باقی مانده است.

شعر «من ایستاده‌ام» نیز نمونه‌ای از پیوند ادبیات اعتراضی با تجربه سیاسی او محسوب می‌شود. نام «مهروش» که در برخی مطالب ادبی برای او به کار رفته، نامی است که با اشعار وی در ادبیات مقاومت پیوند خورده است.

گاه‌شمار زندگی

• ۱۳۴۶: تولد در شهر رشت.
• ۱۳۵۷: شرکت در تظاهرات انقلاب ضدسلطنتی.
• ۱۳۵۸: آشنایی اولیه با سازمان مجاهدین خلق ایران.
• ۱۳۵۹: اخراج از مدرسه به‌دلیل تهیه روزنامه دیواری سیاسی.
• پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰: پیگیری برنامه‌های سازمان مجاهدین از طریق رادیو صدای مجاهد و تلاش برای پیوستن به این سازمان.
• ۱۳۶۷: اعزام به لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه و فرار از خدمت.
• ۳ مرداد ۱۳۶۷: گریز از دست مأموران ژاندارمری در منطقه کرند و پیوستن به ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در جریان عملیات فروغ جاویدان.
• ۱۳۶۷ تا ۱۳۹۰: فعالیت در مسئولیت‌های مختلف سازمان مجاهدین و اجرای شعر و ترانه در کمپ اشرف.
• ۲۳ شهریور ۱۳۸۸: نوشتن یادداشتی درباره ادامه پایداری اشرف.
• ۱۹ فروردین ۱۳۹۰: مجروح‌شدن و جان‌باختن در حمله نیروهای عراقی به کمپ اشرف.

جستارهای وابسته

• سازمان مجاهدین خلق ایران
• ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
• کمپ اشرف
• عملیات فروغ جاویدان
• حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ به کمپ اشرف
• هنر مقاومت
• شعر مقاومت
• رادیو صدای مجاهد
• سیمای آزادی
• غلام تلغری
• نوری مالکی
• مریم رجوی