|
|
| (۶۸۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| [[پرونده:درگیری ایذه.JPG|بندانگشتی|درگیری ایذه]]
| | {{جعبه اطلاعات کشور |
| '''درگیری ایذه''' به واقعهای گفته میشود که در سال ۱۴۰۱ شمسی (پاییز ۲۰۲۲ میلادی)، در شهر ایذه، در استان خوزستان میان معترضان و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی رخ داد.
| | |نام رسمی = <!--نام کامل به زبان اصلی--> |
| | | |نام = <!--نام کامل به فارسی--> |
| با گسترش [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات سراسری]] مردم ایران پس از مرگ [[مهسا امینی]] در زندان [[گشت ارشاد]]، خیزشها به مناطق مرزی و دورافتاده نیز کشیده شد. ایذه که پیشتر در بهار همان سال شاهد اعتراضات گستردهای علیه افزایش قیمت کالاها و بحران آب بود، در واکنش به رخدادهای تلخ تهران، به یکی از نقاط مهم درگیری تبدیل شد. گزارشها حاکی از آن است که در شب ۳۰ شهریور ۱۴۰۱، نیروهای امنیتی با گاز اشکآور، شلیک مستقیم و بازداشت گسترده، خیابانهای این شهر را بهمدت چند ساعت میدان نبرد کردند. سازمانهای حقوق بشری همچون عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر وقوع کشته و زخمیشدن دهها شهروند را تأیید کردند و خواستار تحقیق مستقل شدند. این درگیریها نهتنها به کشتهشدن چند معترض انجامید، بلکه بازداشتهای خودسرانه و ضرب و شتم معترضان را افزایش داد. در پی این رویداد، موج جدیدی از مخالفتها و اعتصابها در میان مردم خوزستان شکل گرفت.
| | |نام عادی = <!--نام معمول به فارسی--> |
| | | |تصویر پرچم = <!--* مثلا Flag of country.svg-->{{چر}} |
| == پیشزمینه اعتراضات در ایذه ==
| | |alt_flag = <!--متن جایگزین برای پرچم--> |
| در ماههای نخست سال ۱۴۰۱، استان خوزستان بهعنوان یکی از کانونهای اعتراضات اقتصادی و اجتماعی در ایران مورد توجه قرار گرفت. از اردیبهشت ۱۴۰۱ (می ۲۰۲۲)، اعتراضات گستردهای در شهرهای اهواز، اندیمشک و ایذه در واکنش به خیزش سراسری غذا و بیآبی آغاز شد. در این دوره، بحران اختلال در تأمین آب کشاورزی و شرب، افزایش نرخ تورم و گرانی بنزین، مردم را به خیابانها کشاند و نیروهای امنیتی برای سرکوب معترضان از گاز اشکآور و گلولههای پلاستیکی استفاده کردند (AP News, فوریه ۲۰۲۳)<ref>[https://apnews.com/article/iran-protests-and-demonstrations-government-tehran-ec4a869b894146f906c70ef2bd53db2d Protests hit multiple Iran cities for first time in weeks]</ref>
| | |تصویر نشان = <!--* مثلا Coat of arms of country.svg-->{{چر}} |
| | | |alt_coat = <!--متن جایگزین برای نشان--> |
| ایذه، با توجه به جمعیت بومی و موقعیت جغرافیایی خود، بهسرعت به یکی از کانونهای اصلی اعتراض بدل شد. معترضان خوزستانی که مدتها در اعتراض به مشکل کمآبی، آلودگی و تبعیضهای قومیتی فعال بودند، اینبار با پیوستن به قیام ۱۴۰۱ در کنار هموطنان خود در سایر استانها ایستادند.
| | |symbol_type = <!--مُهر؟/نماد؟/نشان خانوادگی؟--> |
| | | |شعار ملی = <!--"[[شعار]]"--> |
| == ورود ایذه به میدان درگیری == | | |سرود ملی = <!--''[[نام پیوند به سرود]]''--> |
| با کشتهشدن مهسا امینی در ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ در بازداشتگاه گشت ارشاد تهران، موج جدیدی از اعتراضات در سراسر کشور شکل گرفت. در روزهای پایانی شهریور، و بهویژه شب سیام شهریور، گزارش شد که در ایذه معترضان در چندین نقطه از شهر دست به تظاهرات زدند و تابلوهای تبلیغاتی و ادارات دولتی را به آتش کشیدند. نیروهای انتظامی و امنیتی از صبح همان روز بهصورت گسترده در خیابانها مستقر شدند و برای متفرقکردن جمعیت از گاز اشکآور، باتوم و شلیک مستقیم گلولههای فولادی استفاده کردند؛ در نتیجه، حداقل هشت نفر کشته و دهها نفر مجروح شدند (Reuters, سپتامبر ۲۰۲۲)<ref>[https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-security-forces-clash-with-protesters-over-aminis-death-2022-09-27/ Iran security forces clash with protesters over Amini's death]</ref>. همزمان، خبرگزاری ایسنا نیز از بازداشت بیش از پنجاه معترض در جریان این درگیریها خبر داد.
| | |سرود سلطنتی = <!--''[[نام پیوند به سرود]]''--> |
| ---- | | |other_symbol_type = <!--هر نوع نماد دیگر--> |
| | | |other_symbol = <!--متن جایگزین برای هر نوع نماد دیگر--> |
| == جزئیات جریان درگیریها در شب ۳۰ شهریور ==
| | |نقشه = <!--مثلا LocationCountry.svg-->{{چر}} |
| در آن شب، معترضان با سردادن شعار «مرگ بر دیکتاتور»، به سمت ساختمان فرمانداری و ساختمان شورای شهر حرکت کردند. گزارشهای محلی حاکی از آن است که نیروهای لباس شخصی و بسیج بهطور هماهنگ خانههای چند فعال مدنی را مورد حمله قرار دادند و عدهای را بازداشت کردند (عفو بینالملل، اوت ۲۰۲۳)<ref name=":0">[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/iran-respect-families-right-to-commemorate-loved-ones-killed-during-uprising-without-reprisals-on-one-year-anniversary/ Iran: Respect families’ right to commemorate loved ones killed during uprising without reprisals on one-year anniversary] </ref>. در یکی از میدانهای مرکزی شهر، شلیک مستقیم چند فرمانده سپاه منجر به کشتهشدن چهار نفر (شامل یک نوجوان ۱۶ ساله) شد؛ تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی نشان میداد که اجساد مقتولان ساعاتی طولانی بدون بازگشت به خانوادهها باقی ماند (Reuters, نوامبر ۲۰۲۲)<ref name=":1">[https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-security-forces-clash-with-protesters-over-aminis-death-2022-09-27/ Iran security forces clash with protesters over Amini's death]</ref>. گفته میشود که تیراندازی در شرایطی صورت گرفت که معترضان مسلح نبودند و هیچ تهدیدی متوجه نیروهای امنیتی نمیکردند؛ این اقدام موجی از خشم میان ساکنان ایذه ایجاد کرد.
| | |alt_map = <!--متن جایگزین برای نقشه--> |
| ---- | | |زیرنویس نقشه = <!--عنوان زیر نقشه--> |
| | | |image_map2 = <!--نقشهٔ دیگر، در صورت لزوم--> |
| == واکنش نهادهای حقوق بشری و رسانههای بینالمللی == | | |alt_map2 = <!--متن جایگزین برای نقشهٔ دوم--> |
| پس از انتشار خبر کشتهشدن معترضان در ایذه، سازمانهای حقوق بشری بینالمللی از قبیل «دیدبان حقوق بشر» و «عفو بینالملل» خواستار انجام تحقیق مستقل دربارهٔ این درگیریها شدند. عفو بینالملل اعلام کرد که استفاده از نیروی کشنده علیه معترضان غیرمسلح نقض آشکار حقوق بینالملل بشردوستانه است (Amnesty International, اوت ۲۰۲۳).<ref name=":0" /> همچنین، عفو بینالملل اسامی پنج کشتهشده تا آن زمان را منتشر کرد و از مقامات ایرانی خواست تا پاسخگو باشند. خبرگزاری رویترز در گزارشی تفصیلی نوشت که نیروهای امنیتی با دستور مقامهای بالاتر سپاه پاسداران بهدنبال «سرکوب نفسگیر اعتراضات» در خوزستان بودهاند (Reuters, سپتامبر ۲۰۲۲).<ref name=":1" /> شبکههای اجتماعی نیز مملو از ویدئوهایی بود که نشان میداد معترضان از سنگ و چوب برای دفاع از خود استفاده میکردند، در حالی که گلولههای فولادی و نارنجک دستساز دودزا از سوی نیروهای امنیتی بهسمت آنان شلیک میشد.
| | |map_caption2 = <!--عنوان زیر نقشهٔ دوم--> |
| | | |پایتخت = |
| == تأثیرات اجتماعی در ایذه == | | |latd= | latm= | latNS = <!--عرض جغرافیایی پایتخت، اولی درجه، دومی دقیقه، سومی جهت --> |
| ایذه بهعنوان یک شهر با اکثریت جمعیت بختیاری و شیعه مذهب، سابقهٔ دیرینهای در مقاومت فرهنگی و اجتماعی دارد. پس از کشتهشدن چند تن از معترضان، مراسم بزرگداشتی در امامزاده چهلدختر ایذه برگزار شد که در آن، خانوادههای کشتهشدگان، مردم شهر و روحانیون محلی شرکت کردند. تصاویر منتشرشده از این مراسم نشاندهندهٔ موج خشم، ناامیدی و همصدا شدن مذهبیون و مردم عادی بود (AP News, فوریه ۲۰۲۳).<ref>[https://apnews.com/article/iran-protests-and-demonstrations-government-tehran-ec4a869b894146f906c70ef2bd53db2d Protests hit multiple Iran cities for first time in weeks]</ref> پیرمردان و زنان بختیاری در این مراسم با پوشیدن لباس سنتی و قرائت فاتحه، خواستار آزادی سریع بازداشتیها و پاسخگویی مسئولان شدند. این تجمع بهسرعت به نمادی از همبستگی قومی-مذهبی تبدیل گردید و اعتراضات کوچکی در چند روستای اطراف ایذه نیز شکل گرفت؛ روستاییان از کمبود آب آشامیدنی و مشکلات زیستمحیطی طولانیمدت راضی نبودند و مسئلهٔ نقض حقوق بشر نیز به نگرانیهای آنها افزوده شده بود.
| | |longd= |longm= |longEW = <!--طول جغرافیایی پایتخت، اولی درجه، دومی دقیقه، سومی جهت--> |
| | | |بزرگترین شهر = <!--بزرگترین شهر --> |
| == پیامدهای کوتاهمدت و واکنشهای داخلی ==
| | |زبان رسمی = |
| در پی درگیریها، شبکههای اجتماعی داخل ایران بهشدت سانسور شد و اینترنت پرسرعت در ایذه برای چند روز کامل قطع گردید (Reuters, سپتامبر ۲۰۲۲).<ref>[https://www.reuters.com/world/middle-east/tehran-governor-accuses-protesters-attacks-least-22-arrested-2022-09-20/ Protests flare across Iran in violent unrest over woman's death]</ref> گزارشها حاکی از آن بود که نیروهای امنیتی بیش از ۷۰ نفر را در جریان تظاهرات دستگیر کردند و برخی از بازداشتشدگان ماهها در بازداشتگاههای مخفی سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات نگه داشته شدند. در چند روز پس از واقعه، دادستانی اهواز اعلام کرد که «با عاملان فتنه برخورد خواهد شد»، اما جزئیات بیشتری از روند دادگاهها منتشر نشد. تعدادی از خانوادهها در تماس با رسانههای مستقل خواستار محاکمهٔ علنی مسئولان شدند، ولی فشار امنیتی اجازهٔ هیچگونه تجمع اعتراضی پس از آن نداد.
| | |زبان ملی = <!--زبانهایی که به رسمیت شناخته میشوند--> |
| == اهمیت تاریخی == | | |زبان محلی = <!--زبانهایی که به رسمیت شناخته میشوند--> |
| در مقیاس ملی، درگیریهای ایذه بهعنوان یکی از نقاط عطف اعتراضات ایران در سال ۱۴۰۱ یاد میشود، چرا که ثابت کرد حتی در شهرهای کوچک و دورافتاده نیز مردم حاضر به ایستادگی مقابل سرکوب هستند. بر اساس گزارش «گروه بحران» (International Crisis Group)، اعتراضات در خوزستان و مخصوصاً در ایذه، وابستگی میان اعتراضات اقتصادی (نبود آب، گرانی) و مطالبات حقوق بشری را برجسته کرد (Crisis Group, ژوئن ۲۰۲۳).<ref>[https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iran/241-irans-khuzestan-thirst-and-turmoil Iran’s Khuzestan: Thirst and Turmoil]</ref> از طرف دیگر، این رویدادها منجر به تشدید نگاه منطقهای به خوزستان شد؛ دولت جمهوری اسلامی برای جلوگیری از انتشار اخبار منفی، به شهروندان خوزستانی فرصت اندکی برای صحبت در رسانههای مستقل داد. با وجود سرکوب، روحیهٔ معترضان حفظ شد و در سالهای بعد، چندین سند حقوق بشری و گزارشی دربارهٔ وقایع در ایذه منتشر گردید.
| | |گروه نژادی = <!--فهرست اقولن نژادی--> |
| ---- | | |سال گروه نژادی = <!--سال مربوط به دادههای اقوام نژادی--> |
| | | |نوع حکومت = |
| == منابع و مراجع == | | |نوع حاکمان = |
| | |نام حاکمان = |
| | |موارد مربوط به تشکیل = |
| | |تاریخ تشکیل = |
| | |مساحت = |
| | |رتبه مساحت = |
| | |تخمین جمعیت = |
| | |رتبه تخمین جمعیت = |
| | |سال تخمین جمعیت = |
| | |سرشماری = |
| | |سال سرشماری = |
| | |تراکم جمعیت = |
| | |رتبه تراکم جمعیت = |
| | |تولید ناخالص داخلی = |
| | |رتبه تولید ناخالص داخلی = |
| | |سال تولید ناخالص داخلی = |
| | |سرانه تولید ناخالص داخلی = |
| | |سال سرانه تولید ناخالص داخلی = |
| | |رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی = |
| | |جینی = |
| | |رتبه جینی = |
| | |سال جینی = |
| | |وضع جینی = |
| | |شاخص توسعه انسانی = |
| | |رتبه شاخص توسعه انسانی = |
| | |سال شاخص توسعه انسانی = |
| | |وضع شاخص توسعه انسانی = |
| | |واحد پول = |
| | |کد واحد پول = |
| | |منطقه زمانی = |
| | |utc_offset = <!-- +N, where N is number of hours--> |
| | |منطقه زمانی تابستانی = |
| | |utc_offset_DST = <!-- +N, where N is number of hours--> |
| | |جهت رانندگی= vehicles drive on the left or right of the road |
| | |دامنه اینترنتی=ined |
| | |ولتاژ برق = |
| | |بسامد برق = |
| | |تقویم = |
| | }} |