کاربر:Hamidreza/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۵۱۶ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۵۱۶ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
(۴۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات دانشمند
|عنوان=کودتا
| نام                    = مونگی باوندی
|نام لاتین=Coup d'état
| نام انگلیسی            = Moungi G. Bawendi
|نام‌های دیگر=براندازی حکومتی، قبضه قدرت
| تصویر                  =مونگی باوندی.jpg
|حوزه=علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، تاریخ
| توضیح تصویر            =
|نوع=مفهوم سیاسی
| نام اصلی              = مونگی گابریل باوندی
|خاستگاه=فرانسه
| زمینه فعالیت          = شیمی فیزیک، شیمی مواد و نانوشیمی
|دوره شکل‌گیری=سده هفدهم میلادی (به‌عنوان اصطلاح)، گسترش نظری در سده‌های نوزدهم و بیستم
| ملیت                  = آمریکایی، تونسی و فرانسوی
|اندیشمندان برجسته=[[ساموئل هانتینگتون]]، [[ادوارد لوتواک]]، [[جک گلدستون]]
| تاریخ تولد            = ۱۹۶۱
|مفاهیم کلیدی=قدرت سیاسی، ارتش، مشروعیت، انتقال قدرت، نخبگان سیاسی
| محل تولد              = پاریس، فرانسه
|آثار مهم=''Coup d'État: A Practical Handbook''، ''Political Order in Changing Societies''
| والدین                =
|جریان‌های مرتبط=[[انقلاب]]، [[جنگ داخلی]]، کودتای نظامی، خودکودتا
| تاریخ مرگ              =
|تأثیرپذیرفته از=دولت مدرن، تمرکز قدرت، نقش ارتش در سیاست
| محل مرگ                =
|تأثیرگذار بر=مطالعات تغییر رژیم، نظریه‌های اقتدارگرایی و دموکراسی
| علت مرگ                =
|نقدهای اصلی=ابهام مرز میان کودتا و انقلاب، نقش عوامل خارجی، مسئله مشروعیت
| محل زندگی              = کمبریج، ماساچوست، ایالات متحده
| مختصات محل زندگی      =
| مدفن                  =
| در زمان حکومت          =
| اتفاقات مهم            = توسعهٔ روش تولید کنترل‌شدهٔ نقاط کوانتومی
| نام دیگر              = مونگی گ. باوندی
| لقب                    =
| بنیانگذار              = از پیشگامان شیمی نقاط کوانتومی کلوئیدی
| پیشه                  = شیمی‌دان و استاد دانشگاه
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۸۰
| سبک پژوهشی            = نانومواد، طیف‌سنجی و شیمی کلوئیدی
| آثار مهم               = سنتز نقاط کوانتومی با اندازه و سطح کنترل‌شده
| مقالات                =
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۳
| علت شهرت              = کشف و سنتز نقاط کوانتومی
| تأثیرگذاشته بر        = نمایشگرها، LED، تصویربرداری زیستی و نانوفناوری
| تأثیرپذیرفته از         = شیمی فیزیک، علم مواد و مکانیک کوانتومی
| وبگاه                  = https://web.mit.edu/chemistry/bawendi/
| تحصیلات                = دکترای شیمی، دانشگاه شیکاگو
| دانشگاه                = مؤسسهٔ فناوری ماساچوست
| حوزه                  = نقاط کوانتومی و نانومواد نیمه‌رسانا
| همسر                  =
| فرزندان                =
| گفتاورد                =
| امضا                  =
}}
}}


'''کودتا''' (به فرانسوی: ''Coup d'état'') به اقدام ناگهانی، سازمان‌یافته و عمدتاً غیرقانونی برای تصرف قدرت سیاسی توسط گروهی محدود از نخبگان حکومتی، فرماندهان نظامی یا مقام‌های امنیتی گفته می‌شود. برخلاف [[انقلاب]] که معمولاً با مشارکت گسترده جامعه و دگرگونی بنیادین ساختارهای سیاسی همراه است، کودتا اغلب با کنترل سریع مراکز کلیدی حکومت، کنار گذاشتن رهبران مستقر و انتقال قدرت بدون طی فرایندهای قانونی انجام می‌شود.<ref>Edward N. Luttwak, ''Coup d'État: A Practical Handbook'', Harvard University Press.</ref>
'''مونگی گابریل باوندی''' ('''Moungi G. Bawendi'''؛ زادهٔ ۱۹۶۱) شیمی‌دان آمریکایی با پیشینهٔ فرانسوی و تونسی و استاد مؤسسهٔ فناوری ماساچوست است. او از پیشگامان توسعهٔ روش‌های شیمیایی برای تولید نقاط کوانتومی با اندازه و کیفیت کنترل‌شده به شمار می‌رود. باوندی در سال ۲۰۲۳، به‌طور مشترک با [[الکسی یکیموف]] و [[لوئیس بروس]]، جایزهٔ نوبل شیمی را دریافت کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف و سنتز نقاط کوانتومی» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2023/bawendi/facts/ Moungi Bawendi – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>


کودتا از مهم‌ترین مفاهیم مورد مطالعه در [[علوم سیاسی]]، [[روابط بین‌الملل]] و تاریخ معاصر است. پژوهشگران آن را یکی از مهم‌ترین شیوه‌های تغییر رژیم سیاسی می‌دانند که به‌ویژه در قرن بیستم در کشورهای آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و خاورمیانه نقشی تعیین‌کننده در تحولات سیاسی ایفا کرده است.<ref>Samuel P. Huntington, ''Political Order in Changing Societies'', Yale University Press.</ref>
نقاط کوانتومی ذراتی نیمه‌رسانا در ابعاد نانومتری هستند. وقتی اندازهٔ یک ماده به چند نانومتر کاهش می‌یابد، رفتار الکترون‌های آن دیگر مانند مادهٔ معمولی نیست و قوانین مکانیک کوانتومی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. در نقاط کوانتومی، اندازهٔ ذره می‌تواند رنگ نور گسیل‌شده و دیگر ویژگی‌های نوری و الکترونیکی آن را تعیین کند. کار باوندی تولید این ذرات را از یک پدیدهٔ آزمایشگاهی دشوار به روشی قابل‌کنترل و قابل‌استفاده در فناوری تبدیل کرد.


<!-- تصویر پیشنهادی: استقرار نیروهای نظامی در یکی از کودتاهای تاریخی -->
== زندگی و تحصیلات ==


== ریشه‌شناسی ==
مونگی باوندی در پاریس متولد شد. مادرش فرانسوی و پدرش تونسی بود. خانوادهٔ او در دوران کودکی‌اش به ایالات متحده مهاجرت کردند و در وست لافایت ایندیانا ساکن شدند؛ پدرش در دانشگاه پردو استاد ریاضیات بود.<ref name="ام‌آی‌تی">[https://news.mit.edu/2023/mit-chemist-moungi-bawendi-shares-nobel-prize-chemistry-1004 MIT Professor Moungi Bawendi shares Nobel Prize in Chemistry، مؤسسهٔ فناوری ماساچوست، ۴ اکتبر ۲۰۲۳]</ref>


اصطلاح ''Coup d'état'' از زبان فرانسوی گرفته شده و به معنای «ضربه به دولت» یا «اقدام ناگهانی علیه حکومت» است. این واژه از سده هفدهم میلادی در ادبیات سیاسی فرانسه برای توصیف اقدام‌های فوق‌العاده در ساختار قدرت به کار رفت و بعدها در زبان‌های دیگر، از جمله فارسی، به صورت «کودتا» رواج یافت.<ref>Oxford Reference, "Coup d'état".</ref>
باوندی در سال ۱۹۸۲ مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. او برای دورهٔ دکترا به دانشگاه شیکاگو رفت و در سال ۱۹۸۸ دکترای شیمی گرفت. پس از آن، دورهٔ پژوهش پسادکترا را در آزمایشگاه‌های بل گذراند و در سال ۱۹۹۰ به هیئت علمی مؤسسهٔ فناوری ماساچوست پیوست. او بعدها به مقام استاد شیمی رسید و کرسی استاد لستر ولف شیمی را در MIT بر عهده گرفت.<ref name="ام‌آی‌تی" />


هرچند خود واژه ریشه‌ای فرانسوی دارد، اما پدیده کودتا بسیار قدیمی‌تر از این اصطلاح است و نمونه‌هایی از براندازی ناگهانی فرمانروایان در امپراتوری‌های باستان، دولت‌شهرهای یونان و امپراتوری روم نیز گزارش شده است. با شکل‌گیری دولت‌های مدرن و ارتش‌های سازمان‌یافته، مفهوم کودتا به‌تدریج به یکی از موضوعات اصلی مطالعات سیاسی تبدیل شد.
== ماهیت نقاط کوانتومی ==


== ویژگی‌های کودتا ==
نقاط کوانتومی بلورهای بسیار کوچکی از مواد نیمه‌رسانا هستند که قطر آن‌ها معمولاً چند نانومتر است. یک نانومتر یک میلیاردم متر است؛ بنابراین یک نقطهٔ کوانتومی بسیار کوچک‌تر از سلول انسان و تقریباً در مقیاس چند ده یا چند صد اتم قرار دارد.


پژوهشگران چند ویژگی مشترک را برای بیشتر کودتاها برمی‌شمارند:
در یک مادهٔ بزرگ، الکترون‌ها فضای بیشتری برای حرکت دارند. اما در ذره‌ای بسیار کوچک، حرکت الکترون‌ها محدود می‌شود. این محدودیت باعث می‌شود انرژی‌های مجاز الکترون تغییر کند. در نتیجه، رنگ نوری که نقطهٔ کوانتومی جذب یا منتشر می‌کند به اندازهٔ آن وابسته می‌شود. نقاط کوچک‌تر معمولاً نورهایی با انرژی بیشتر و رنگی نزدیک‌تر به آبی تولید می‌کنند و نقاط بزرگ‌تر می‌توانند نور قرمزتر گسیل کنند.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2023/press-release/ The Nobel Prize in Chemistry 2023، بیانیهٔ آکادمی سلطنتی علوم سوئد]</ref>


* اجرای ناگهانی و غافلگیرکننده؛
این ویژگی به پژوهشگران امکان می‌دهد با تغییر اندازهٔ ذرات، رنگ و رفتار نوری آن‌ها را تنظیم کنند. در واقع، رنگ در این مواد تنها به نوع عنصر سازنده وابسته نیست، بلکه اندازهٔ بلور نیز نقش تعیین‌کننده دارد.
* مشارکت گروهی محدود از عاملان؛
* تصرف مراکز حیاتی حکومت، از جمله ستاد ارتش، مراکز مخابراتی و رسانه‌های دولتی؛
* بازداشت، برکناری یا منزوی کردن رهبران سیاسی؛
* تلاش برای تثبیت سریع حکومت جدید.


لوتواک تأکید می‌کند که موفقیت بسیاری از کودتاها بیش از آنکه به شمار نیروها وابسته باشد، به توانایی کودتاگران در کنترل سریع شبکه‌های فرماندهی، ارتباطات و نهادهای تصمیم‌گیری بستگی دارد.<ref>Luttwak, همان.</ref>
== پیشینهٔ کشف اثرهای کوانتومی ==


از سوی دیگر، همه کودتاها موفق نیستند. بسیاری از آن‌ها با مقاومت نیروهای وفادار به حکومت، اختلاف میان فرماندهان نظامی یا واکنش سریع نهادهای دولتی شکست می‌خورند.
پیش از پژوهش‌های باوندی، الکسی یکیموف در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ اثرهای کوانتومی وابسته به اندازه را در شیشه‌های رنگی مشاهده کرده بود. او نشان داد که نانوذرات کلرید مس درون شیشه می‌توانند رنگ شیشه را تغییر دهند و اندازهٔ ذرات با این تغییر ارتباط دارد.


== انواع کودتا ==
چند سال بعد، لوئیس بروس همین پدیده را در نانوذرات شناور در یک مایع بررسی کرد. بروس نشان داد که ذرات آزاد در محلول نیز ویژگی‌های نوری وابسته به اندازه دارند. این دو پژوهش، مبنای فیزیکی نقاط کوانتومی را روشن کردند، اما روش‌های اولیه امکان تولید ذراتی یکنواخت و مناسب برای کاربردهای عملی را به‌خوبی فراهم نمی‌کردند.<ref name="نوبل-بیانیه" />


=== کودتای نظامی ===
== روش سنتز باوندی ==


رایج‌ترین نوع کودتا است که در آن بخشی از نیروهای مسلح یا فرماندهان ارتش قدرت را در دست می‌گیرند. بسیاری از کودتاهای قرن بیستم در آمریکای لاتین، آفریقا و خاورمیانه از این نوع بوده‌اند.<ref>Huntington, همان.</ref>
در سال ۱۹۹۳، باوندی و دانشجویانش روشی برای تولید نقاط کوانتومی با اندازهٔ دقیق‌تر و سطحی صاف‌تر ارائه کردند. آنان مواد اولیه را در شرایطی کنترل‌شده، از جمله دما و زمان واکنش مشخص، وارد فرایند تبلور کردند. با تغییر شرایط واکنش، اندازهٔ نانوکریستال‌ها قابل تنظیم شد.


=== کودتای درون‌حکومتی ===
یکی از دشواری‌های اصلی آن بود که ذرات در فرایند رشد تمایل داشتند اندازه‌های متفاوتی پیدا کنند یا سطحی پر از نقص داشته باشند. نقاط کوانتومی ناهم‌اندازه، رنگ‌های گوناگون و رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی ایجاد می‌کردند. باوندی توانست فرایند رشد را چنان کنترل کند که ذرات تقریباً هم‌اندازه و دارای کیفیت بلوری بالاتر تولید شوند.


در این نوع، مقام‌های ارشد حکومت بدون بسیج عمومی یا درگیری گسترده نظامی، رهبر یا دولت مستقر را کنار می‌گذارند. این گونه گاهی «کودتای درباری» نیز نامیده می‌شود، زیرا معمولاً در درون ساختار قدرت رخ می‌دهد.
اهمیت این روش فقط در ساخت ذرات کوچک نبود. کیفیت سطح نیز اهمیت داشت، زیرا نقص‌های سطحی می‌توانند انرژی را هدر دهند و باعث شوند ذره نور ضعیف‌تری منتشر کند. کنترل اندازه و سطح، نقاط کوانتومی را برای مطالعهٔ بنیادی و کاربردهای فناوری مناسب‌تر کرد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />


=== خودکودتا ===
== کاربردهای فناوری ==


در خودکودتا (''Autogolpe'')، رهبر مستقر با تعلیق قانون اساسی، انحلال پارلمان یا محدود کردن نهادهای قانونی، اختیارات خود را گسترش می‌دهد. پژوهشگران اقدام آلبرتو فوجیموری در پرو (۱۹۹۲) را نمونه‌ای شناخته‌شده از این نوع می‌دانند.<ref>Oxford Reference.</ref>
یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای نقاط کوانتومی در نمایشگرهای تلویزیون و رایانه است. در نمایشگرهای QLED، نقاط کوانتومی برای تولید رنگ‌های خالص‌تر و گسترهٔ رنگی وسیع‌تر به کار می‌روند. این ذرات همچنین می‌توانند کیفیت نور لامپ‌های LED را بهبود دهند و به تنظیم رنگ و شدت نور کمک کنند.


=== کودتای نافرجام ===
پژوهش‌های مربوط به نقاط کوانتومی در سلول‌های خورشیدی، حسگرها، قطعات الکترونیکی انعطاف‌پذیر و فناوری‌های کوانتومی نیز ادامه دارد. اندازهٔ کوچک و قابلیت تنظیم نوری این مواد به پژوهشگران اجازه می‌دهد آن‌ها را برای کاربردهای گوناگون طراحی کنند. با این حال، استفادهٔ صنعتی از هر نوع نقطهٔ کوانتومی به پایداری، هزینه، سمیت عناصر و امکان تولید در مقیاس بزرگ وابسته است.


اگر عاملان نتوانند کنترل قدرت را تثبیت کنند، کودتا شکست‌خورده تلقی می‌شود؛ هرچند ممکن است پیامدهای سیاسی، امنیتی و اجتماعی مهمی بر جای بگذارد.
== کاربردهای زیستی و پزشکی ==


== تفاوت کودتا و انقلاب ==
نقاط کوانتومی می‌توانند به‌عنوان نشانگرهای نوری برای مشاهدهٔ مولکول‌ها و سلول‌ها استفاده شوند. پژوهشگر با اتصال آن‌ها به مولکول‌های زیستی، مانند پادتن‌ها، می‌تواند جایگاه پروتئین‌ها یا ساختارهای خاص را در سلول بررسی کند. این ذرات در تصویربرداری زیستی، تشخیص آزمایشگاهی و مطالعهٔ فرایندهای سلولی کاربرد پژوهشی دارند.


گرچه هر دو می‌توانند به تغییر حکومت بینجامند، اما از نظر شیوه اجرا، میزان مشارکت اجتماعی و دامنه تغییرات تفاوت‌های مهمی دارند.
یکی از ویژگی‌های مهم نقاط کوانتومی، امکان انتشار نور شدید و قابل‌تنظیم است. این ویژگی می‌تواند به مشاهدهٔ بافت‌ها و سلول‌ها کمک کند. آکادمی نوبل اشاره کرده است که این مواد در آینده و در برخی کاربردهای موجود می‌توانند برای نقشه‌برداری از بافت‌های زیستی و کمک به جراحان هنگام برداشتن بافت توموری به کار روند.<ref name="نوبل-بیانیه" />


{| class="wikitable"
در کاربرد پزشکی، مسائل ایمنی و سمیت باید با دقت بررسی شوند. برخی نقاط کوانتومی از عناصر سنگین ساخته می‌شوند و استفاده از آن‌ها در بدن نیازمند پوشش‌دهی، کنترل زیست‌سازگاری و ارزیابی دقیق مسیر دفع است. به همین دلیل، همهٔ کاربردهای آزمایشگاهی این مواد به‌طور مستقیم به درمان بالینی تبدیل نمی‌شوند.
! ویژگی
! کودتا
! انقلاب
|-
| عامل اصلی
| گروه محدود نخبگان یا نظامیان
| مشارکت گسترده اجتماعی
|-
| سرعت اجرا
| سریع
| معمولاً تدریجی‌تر
|-
| تغییر ساختار سیاسی
| اغلب محدود
| معمولاً گسترده
|-
| ابزار اصلی
| کنترل مراکز قدرت
| بسیج اجتماعی
|}


در عمل، برخی رویدادهای تاریخی در مرز میان کودتا و انقلاب قرار می‌گیرند و درباره ماهیت آن‌ها میان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد.<ref>Jack A. Goldstone, ''Revolutions: A Very Short Introduction'', Oxford University Press.</ref>
== همکاری علمی و فعالیت دانشگاهی ==


== عوامل مؤثر در وقوع کودتا ==
باوندی در MIT یک گروه پژوهشی ایجاد کرد که روی شیمی نقاط کوانتومی، ساختار نانوکریستال‌ها، برهم‌کنش نور و ماده و کاربردهای زیستی نانومواد کار می‌کند. پژوهش‌های او در پیوند میان شیمی کلوئیدی، فیزیک مادهٔ چگال، علم مواد و زیست‌شناسی قرار دارد.


پژوهش‌های علوم سیاسی مجموعه‌ای از عوامل را در افزایش احتمال وقوع کودتا مؤثر دانسته‌اند.
او همچنین در تربیت نسل‌های تازه‌ای از پژوهشگران نانوفناوری نقش داشته است. روش‌های آزمایشگاهی توسعه‌یافته در گروه او به ابزارهایی برای مطالعهٔ دقیق اندازه، شکل، سطح و خواص نوری نانوذرات تبدیل شده‌اند. اهمیت این روش‌ها در آن است که نانومواد برای استفادهٔ واقعی باید نه‌تنها ساخته شوند، بلکه با کیفیت یکنواخت و ویژگی‌های قابل‌پیش‌بینی تولید شوند.


=== نقش ارتش ===
== جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۳ ==


یکی از مهم‌ترین عوامل در بسیاری از کودتاها، جایگاه ارتش در ساختار سیاسی است. هرچه نیروهای مسلح استقلال سازمانی، نفوذ سیاسی و کنترل بیشتری بر منابع کشور داشته باشند، احتمال مداخله آن‌ها در سیاست افزایش می‌یابد.<ref>Huntington, همان.</ref>
آکادمی سلطنتی علوم سوئد در ۴ اکتبر ۲۰۲۳ جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به مونگی باوندی، لوئیس بروس و الکسی یکیموف اعطا کرد. جایزه به‌خاطر کشف و سنتز نقاط کوانتومی بود. مبلغ ۱۱ میلیون کرون سوئد میان سه برنده تقسیم شد.<ref name="نوبل-بیانیه" />


=== ضعف نهادهای سیاسی ===
کمیتهٔ نوبل اعلام کرد که نقاط کوانتومی نشان می‌دهند ویژگی‌های ماده در مقیاس نانو چگونه می‌تواند به‌وسیلهٔ اندازه تغییر کند. کار یکیموف و بروس مبنای کشف و اثبات اثرهای کوانتومی وابسته به اندازه را فراهم کرد و باوندی در سال ۱۹۹۳ روش شیمیایی تولید ذرات تقریباً کامل و یکنواخت را توسعه داد.


بحران مشروعیت، اختلاف میان نخبگان، ضعف دولت، بی‌ثباتی سیاسی و ناتوانی حکومت در حل بحران‌های داخلی می‌تواند زمینه را برای اقدام گروه‌های کودتاگر فراهم کند.
این جایزه اهمیت هم‌زمان فیزیک، شیمی و علم مواد را در شکل‌گیری نانوفناوری نشان داد. نقاط کوانتومی امروزه در نمایشگرها، لامپ‌های LED و تصویربرداری زیستی استفاده می‌شوند و امکان کاربردهای تازه در حسگرها، سلول‌های خورشیدی و ارتباطات کوانتومی را نیز ایجاد کرده‌اند.


=== بحران‌های اقتصادی ===
== حمایت از مقاومت ایران ==


تورم شدید، رکود اقتصادی، بیکاری و نارضایتی عمومی از جمله عواملی هستند که ممکن است شرایط مساعدی برای وقوع کودتا ایجاد کنند؛ هرچند این عوامل به‌تنهایی علت وقوع کودتا محسوب نمی‌شوند.
نام مونگی باوندی در فهرست امضاکنندگان «[[بیانیه مشترک ۵۷ برنده جایزه نوبل|'''بیانیهٔ مشترک ۵۷ برندهٔ نوبل در حمایت از نقشهٔ راه دموکراتیک برای ایران''']]» آمده است. [[شورای ملی مقاومت ایران]] این بیانیه را در مارس ۲۰۲۶ منتشر کرده و باوندی را با عنوان «برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۳، آمریکا-تونس-فرانسه» معرفی کرده است.<ref name="شورا-۲۰۲۶">[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/joint-statement-by-57-nobel-laureates-endorses-democratic-roadmap-for-iran/ Joint Statement by 57 Nobel Laureates Endorses Democratic Roadmap for Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۲۲ مارس ۲۰۲۶]</ref>


=== مداخلات خارجی ===
بر اساس متن گزارش‌شده، امضاکنندگان از مبارزهٔ مردم ایران برای آزادی، حاکمیت قانون و کرامت انسانی حمایت کرده و جمهوری دموکراتیک، انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی و قومی، اقتصاد بازار، سیاست خارجی صلح‌آمیز و ایران غیراتمی را به‌عنوان اصول نقشهٔ راه مورد حمایت خود معرفی کرده‌اند.
 
در برخی کودتاها، اسناد تاریخی از حمایت یا دخالت قدرت‌های خارجی در برنامه‌ریزی، تأمین مالی یا پشتیبانی اطلاعاتی خبر می‌دهند. با این حال، میزان و نوع این دخالت‌ها باید در هر مورد بر اساس اسناد مستقل بررسی شود و نمی‌توان آن را به همه کودتاها تعمیم داد.<ref>National Security Archive.</ref>
 
== کودتا در تاریخ معاصر ایران ==
 
تاریخ معاصر ایران نیز شاهد رویدادهایی بوده است که در پژوهش‌های تاریخی با عنوان کودتا بررسی شده‌اند.
 
=== کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ ===
 
در سوم اسفند ۱۲۹۹، [[رضاخان]] و [[سید ضیاءالدین طباطبایی]] با تصرف مراکز حکومتی در تهران قدرت را در دست گرفتند. این رویداد زمینه‌ساز تحولات سیاسی بعدی و شکل‌گیری [[دودمان پهلوی]] شد.<ref>Ervand Abrahamian, ''A History of Modern Iran'', Cambridge University Press.</ref>
 
=== کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ===
 
یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران، برکناری دولت [[محمد مصدق]] در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بود. اسناد منتشرشده از آرشیوهای ایالات متحده و بریتانیا نشان می‌دهد که [[سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا]] (CIA) و سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا (MI6) در عملیات آژاکس نقش داشتند؛ با این حال، پژوهشگران درباره میزان تأثیر عوامل داخلی و خارجی در موفقیت این کودتا دیدگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند.<ref>National Security Archive.</ref><ref>CIA Historical Review Program.</ref>
 
این رویداد از پرمطالعه‌ترین نمونه‌های دخالت خارجی در تغییر حکومت در مطالعات روابط بین‌الملل به شمار می‌رود و همچنان موضوع پژوهش‌های تاریخی گسترده است.
 
== نمونه‌های مشهور کودتا در جهان ==
 
کودتاها در مناطق مختلف جهان و در دوره‌های تاریخی گوناگون رخ داده‌اند. برخی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها عبارت‌اند از:
 
{| class="wikitable sortable"
! سال !! کشور !! رویداد !! توضیح
|-
| ۱۹۵۲ || [[مصر]] || کودتای افسران آزاد || افسران آزاد به رهبری محمد نجیب و جمال عبدالناصر حکومت ملک فاروق را برکنار کردند.<ref>Joel Gordon, ''Nasser's Blessed Movement'', Oxford University Press.</ref>
|-
| ۱۹۶۰ || [[ترکیه]] || کودتای ۱۹۶۰ || ارتش دولت عدنان مندرس را سرنگون کرد.<ref>William Hale, ''Turkish Politics and the Military'', Routledge.</ref>
|-
| ۱۹۷۳ || [[شیلی]] || کودتای شیلی || ارتش به رهبری آگوستو پینوشه دولت سالوادور آلنده را برکنار کرد.<ref>Peter Winn, ''Weavers of Revolution'', Oxford University Press.</ref>
|-
| ۱۹۸۰ || [[ترکیه]] || کودتای ۱۹۸۰ || نیروهای مسلح با اعلام حکومت نظامی قدرت را در دست گرفتند.<ref>Hale, همان.</ref>
|-
| ۱۹۹۲ || [[پرو]] || خودکودتای فوجیموری || رئیس‌جمهور پارلمان را منحل و قانون اساسی را تعلیق کرد.<ref>Oxford Reference.</ref>
|-
| ۲۰۲۱ || [[میانمار]] || کودتای نظامی || ارتش دولت منتخب را برکنار و وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد.<ref>United Nations Human Rights Office.</ref>
|}
 
هر یک از این رویدادها شرایط، بازیگران و پیامدهای متفاوتی داشته‌اند و پژوهشگران آن‌ها را در چارچوب‌های گوناگون علوم سیاسی بررسی کرده‌اند.
 
== پیامدهای کودتا ==
[[پرونده:گردآوری مردم و مخالفان کودتا در ورزشگاه سانتیاگو که به کشتار آنان انجامید.JPG|جایگزین=گردآوری مردم و مخالفان حکومت کودتا در ورزشگاه سانتیاگو در روزهای پس از کودتای ۱۱ سپتامبر شیلی که به کشتار آنان انجامید|بندانگشتی|378x378پیکسل|'''گردآوری مردم و مخالفان حکومت کودتا در ورزشگاه سانتیاگو در روزهای پس از کودتای ۱۱ سپتامبر شیلی که به کشتار آنان انجامید''']]
پیامدهای کودتا بسته به شرایط هر کشور متفاوت است، اما معمولاً در چند حوزه قابل بررسی است.
 
=== پیامدهای سیاسی ===
 
* تغییر رهبران سیاسی؛
* تعلیق یا اصلاح قانون اساسی؛
* انحلال پارلمان یا محدود شدن اختیارات آن؛
* افزایش نقش نیروهای نظامی و امنیتی در اداره کشور.
 
در بسیاری از موارد، حکومت‌های برآمده از کودتا با صدور فرمان‌های فوق‌العاده و اعمال حکومت نظامی تلاش کرده‌اند قدرت خود را تثبیت کنند.<ref>Luttwak, همان.</ref>
 
=== پیامدهای اجتماعی ===
 
کودتاها می‌توانند موجب قطبی‌شدن جامعه، افزایش مهاجرت سیاسی، کاهش اعتماد عمومی به نهادهای حکومتی و محدود شدن آزادی‌های مدنی شوند.
 
=== پیامدهای اقتصادی ===
 
بی‌ثباتی سیاسی ناشی از کودتا گاه به کاهش سرمایه‌گذاری، رکود اقتصادی، تحریم‌های بین‌المللی یا تغییر سیاست‌های اقتصادی منجر می‌شود.
 
=== پیامدهای بین‌المللی ===
 
واکنش جامعه بین‌المللی به کودتاها یکسان نیست. برخی حکومت‌های برآمده از کودتا با تحریم یا تعلیق عضویت در سازمان‌های منطقه‌ای روبه‌رو شده‌اند، در حالی که برخی دیگر توانسته‌اند به تدریج مشروعیت دیپلماتیک کسب کنند.
 
== مطالعات دانشگاهی درباره کودتا ==
 
از نیمه دوم قرن بیستم، مطالعه کودتا به شاخه‌ای مهم در علوم سیاسی تبدیل شد.
 
=== ادوارد لوتواک ===
 
ادوارد لوتواک در کتاب ''Coup d'État: A Practical Handbook'' (۱۹۶۸) سازوکار عملی اجرای کودتا را بررسی کرده است. او استدلال می‌کند که موفقیت کودتا بیش از هر چیز به کنترل مراکز فرماندهی، ارتباطات، رسانه‌ها و نهادهای تصمیم‌گیری وابسته است.<ref>Luttwak, همان.</ref>
 
'''ساموئل هانتینگتون'''
 
ساموئل هانتینگتون در کتاب ''Political Order in Changing Societies'' رابطه میان توسعه نامتوازن، ضعف نهادهای سیاسی و افزایش احتمال مداخله ارتش در سیاست را تحلیل کرده است. از دیدگاه او، در جوامعی که نهادهای سیاسی از انسجام کافی برخوردار نیستند، ارتش ممکن است به بازیگری تعیین‌کننده در انتقال قدرت تبدیل شود.<ref>Huntington, همان.</ref>
 
'''پژوهش‌های آماری معاصر'''
 
پژوهشگران معاصر با استفاده از پایگاه‌های داده بین‌المللی، عواملی مانند ساختار ارتش، رقابت میان نخبگان، نابرابری اقتصادی، جنگ‌های داخلی و فشارهای خارجی را در احتمال وقوع یا شکست کودتا بررسی کرده‌اند. مطالعاتی مانند پایگاه داده کودتاهای کلایتون ثاین از منابع پرکاربرد در این حوزه به شمار می‌روند.<ref>Clayton L. Thyne, Coup Dataset.</ref>
 
== نظریه‌های تبیین کودتا ==
 
پژوهشگران برای توضیح چرایی وقوع کودتا نظریه‌های گوناگونی ارائه کرده‌اند.
 
=== نظریه نهادی ===
 
بر اساس این دیدگاه، ضعف نهادهای حکومتی، نبود سازوکارهای قانونی انتقال قدرت و کاهش مشروعیت سیاسی احتمال وقوع کودتا را افزایش می‌دهد.
 
=== نظریه نظامی ===
 
این نظریه بر نقش ارتش به‌عنوان سازمانی منسجم، سلسله‌مراتبی و دارای ظرفیت بسیج سریع تأکید می‌کند.
 
=== نظریه نخبگان ===
 
برخی پژوهشگران کودتا را نتیجه رقابت میان گروه‌های نخبه برای دسترسی به قدرت می‌دانند، به‌ویژه هنگامی که امکان رقابت قانونی محدود باشد.
 
=== نظریه مداخله خارجی ===
 
در برخی مطالعات، نقش قدرت‌های خارجی در حمایت اطلاعاتی، مالی یا سیاسی از کودتاها بررسی شده است؛ با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که میزان تأثیر این عامل در هر مورد باید به‌طور مستقل ارزیابی شود.
 
== نقدها و مباحث نظری ==
 
تعریف دقیق کودتا همچنان موضوع بحث میان پژوهشگران است. برخی معتقدند مرز میان کودتا، انقلاب، شورش و انتقال غیرقانونی قدرت همیشه روشن نیست. همچنین درباره نقش قدرت‌های خارجی، میزان مشارکت مردمی و مشروعیت حکومت‌های برآمده از کودتا دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد.
 
در سال‌های اخیر، اصطلاح‌هایی مانند «کودتای نرم»، «کودتای قضایی» و «کودتای پارلمانی» نیز وارد ادبیات سیاسی شده‌اند، اما کاربرد این مفاهیم درباره رویدادهای مشخص همچنان محل اختلاف است و نیازمند بررسی موردی بر پایه منابع معتبر است.<ref>Oxford Reference.</ref>
 
== تأثیر کودتا بر دموکراسی ==
 
پژوهش‌های تطبیقی نشان می‌دهد که کودتاها معمولاً روند توسعه نهادهای دموکراتیک را با اختلال روبه‌رو می‌کنند؛ هرچند پیامدهای بلندمدت آن‌ها در کشورهای مختلف یکسان نیست. برخی حکومت‌های برآمده از کودتا پس از دوره‌ای انتقالی به انتخابات بازگشته‌اند، در حالی که برخی دیگر به حکومت‌های اقتدارگرا تبدیل شده‌اند.<ref>Nancy Bermeo, ''Journal of Democracy''.</ref>
 
== جستارهای وابسته ==
 
* [[انقلاب]]
* [[علوم سیاسی]]
* [[روابط بین‌الملل]]
* [[ارتش]]
* [[دموکراسی]]
* [[اقتدارگرایی]]
* [[کودتای ۲۸ مرداد]]
* [[کودتای سوم اسفند]]
* [[جنگ داخلی]]
* [[حکومت نظامی]]


== منابع ==
== منابع ==
 
<references />
<references/>
 
== کتاب‌شناسی ==
 
* Abrahamian, Ervand. ''A History of Modern Iran''. Cambridge University Press.
* Goldstone, Jack A. ''Revolutions: A Very Short Introduction''. Oxford University Press.
* Gordon, Joel. ''Nasser's Blessed Movement''. Oxford University Press.
* Hale, William. ''Turkish Politics and the Military''. Routledge.
* Huntington, Samuel P. ''Political Order in Changing Societies''. Yale University Press.
* Luttwak, Edward N. ''Coup d'État: A Practical Handbook''. Harvard University Press.
* Winn, Peter. ''Weavers of Revolution''. Oxford University Press.
* Oxford Reference. "Coup d'état".
* National Security Archive. "The Iran Coup, 1953".
* CIA Historical Review Program.
* United Nations Human Rights Office.
* Clayton L. Thyne. Coup Dataset.

نسخهٔ ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۱

مونگی باوندی
متولد۱۹۶۱
محل زندگیکمبریج، ماساچوست، ایالات متحده
ملیتآمریکایی، تونسی و فرانسوی
جوایزجایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۳

مونگی گابریل باوندی (Moungi G. Bawendi؛ زادهٔ ۱۹۶۱) شیمی‌دان آمریکایی با پیشینهٔ فرانسوی و تونسی و استاد مؤسسهٔ فناوری ماساچوست است. او از پیشگامان توسعهٔ روش‌های شیمیایی برای تولید نقاط کوانتومی با اندازه و کیفیت کنترل‌شده به شمار می‌رود. باوندی در سال ۲۰۲۳، به‌طور مشترک با الکسی یکیموف و لوئیس بروس، جایزهٔ نوبل شیمی را دریافت کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف و سنتز نقاط کوانتومی» اعلام شد.[۱]

نقاط کوانتومی ذراتی نیمه‌رسانا در ابعاد نانومتری هستند. وقتی اندازهٔ یک ماده به چند نانومتر کاهش می‌یابد، رفتار الکترون‌های آن دیگر مانند مادهٔ معمولی نیست و قوانین مکانیک کوانتومی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. در نقاط کوانتومی، اندازهٔ ذره می‌تواند رنگ نور گسیل‌شده و دیگر ویژگی‌های نوری و الکترونیکی آن را تعیین کند. کار باوندی تولید این ذرات را از یک پدیدهٔ آزمایشگاهی دشوار به روشی قابل‌کنترل و قابل‌استفاده در فناوری تبدیل کرد.

زندگی و تحصیلات

مونگی باوندی در پاریس متولد شد. مادرش فرانسوی و پدرش تونسی بود. خانوادهٔ او در دوران کودکی‌اش به ایالات متحده مهاجرت کردند و در وست لافایت ایندیانا ساکن شدند؛ پدرش در دانشگاه پردو استاد ریاضیات بود.[۲]

باوندی در سال ۱۹۸۲ مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. او برای دورهٔ دکترا به دانشگاه شیکاگو رفت و در سال ۱۹۸۸ دکترای شیمی گرفت. پس از آن، دورهٔ پژوهش پسادکترا را در آزمایشگاه‌های بل گذراند و در سال ۱۹۹۰ به هیئت علمی مؤسسهٔ فناوری ماساچوست پیوست. او بعدها به مقام استاد شیمی رسید و کرسی استاد لستر ولف شیمی را در MIT بر عهده گرفت.[۲]

ماهیت نقاط کوانتومی

نقاط کوانتومی بلورهای بسیار کوچکی از مواد نیمه‌رسانا هستند که قطر آن‌ها معمولاً چند نانومتر است. یک نانومتر یک میلیاردم متر است؛ بنابراین یک نقطهٔ کوانتومی بسیار کوچک‌تر از سلول انسان و تقریباً در مقیاس چند ده یا چند صد اتم قرار دارد.

در یک مادهٔ بزرگ، الکترون‌ها فضای بیشتری برای حرکت دارند. اما در ذره‌ای بسیار کوچک، حرکت الکترون‌ها محدود می‌شود. این محدودیت باعث می‌شود انرژی‌های مجاز الکترون تغییر کند. در نتیجه، رنگ نوری که نقطهٔ کوانتومی جذب یا منتشر می‌کند به اندازهٔ آن وابسته می‌شود. نقاط کوچک‌تر معمولاً نورهایی با انرژی بیشتر و رنگی نزدیک‌تر به آبی تولید می‌کنند و نقاط بزرگ‌تر می‌توانند نور قرمزتر گسیل کنند.[۳]

این ویژگی به پژوهشگران امکان می‌دهد با تغییر اندازهٔ ذرات، رنگ و رفتار نوری آن‌ها را تنظیم کنند. در واقع، رنگ در این مواد تنها به نوع عنصر سازنده وابسته نیست، بلکه اندازهٔ بلور نیز نقش تعیین‌کننده دارد.

پیشینهٔ کشف اثرهای کوانتومی

پیش از پژوهش‌های باوندی، الکسی یکیموف در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ اثرهای کوانتومی وابسته به اندازه را در شیشه‌های رنگی مشاهده کرده بود. او نشان داد که نانوذرات کلرید مس درون شیشه می‌توانند رنگ شیشه را تغییر دهند و اندازهٔ ذرات با این تغییر ارتباط دارد.

چند سال بعد، لوئیس بروس همین پدیده را در نانوذرات شناور در یک مایع بررسی کرد. بروس نشان داد که ذرات آزاد در محلول نیز ویژگی‌های نوری وابسته به اندازه دارند. این دو پژوهش، مبنای فیزیکی نقاط کوانتومی را روشن کردند، اما روش‌های اولیه امکان تولید ذراتی یکنواخت و مناسب برای کاربردهای عملی را به‌خوبی فراهم نمی‌کردند.[۳]

روش سنتز باوندی

در سال ۱۹۹۳، باوندی و دانشجویانش روشی برای تولید نقاط کوانتومی با اندازهٔ دقیق‌تر و سطحی صاف‌تر ارائه کردند. آنان مواد اولیه را در شرایطی کنترل‌شده، از جمله دما و زمان واکنش مشخص، وارد فرایند تبلور کردند. با تغییر شرایط واکنش، اندازهٔ نانوکریستال‌ها قابل تنظیم شد.

یکی از دشواری‌های اصلی آن بود که ذرات در فرایند رشد تمایل داشتند اندازه‌های متفاوتی پیدا کنند یا سطحی پر از نقص داشته باشند. نقاط کوانتومی ناهم‌اندازه، رنگ‌های گوناگون و رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی ایجاد می‌کردند. باوندی توانست فرایند رشد را چنان کنترل کند که ذرات تقریباً هم‌اندازه و دارای کیفیت بلوری بالاتر تولید شوند.

اهمیت این روش فقط در ساخت ذرات کوچک نبود. کیفیت سطح نیز اهمیت داشت، زیرا نقص‌های سطحی می‌توانند انرژی را هدر دهند و باعث شوند ذره نور ضعیف‌تری منتشر کند. کنترل اندازه و سطح، نقاط کوانتومی را برای مطالعهٔ بنیادی و کاربردهای فناوری مناسب‌تر کرد.[۱]

کاربردهای فناوری

یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای نقاط کوانتومی در نمایشگرهای تلویزیون و رایانه است. در نمایشگرهای QLED، نقاط کوانتومی برای تولید رنگ‌های خالص‌تر و گسترهٔ رنگی وسیع‌تر به کار می‌روند. این ذرات همچنین می‌توانند کیفیت نور لامپ‌های LED را بهبود دهند و به تنظیم رنگ و شدت نور کمک کنند.

پژوهش‌های مربوط به نقاط کوانتومی در سلول‌های خورشیدی، حسگرها، قطعات الکترونیکی انعطاف‌پذیر و فناوری‌های کوانتومی نیز ادامه دارد. اندازهٔ کوچک و قابلیت تنظیم نوری این مواد به پژوهشگران اجازه می‌دهد آن‌ها را برای کاربردهای گوناگون طراحی کنند. با این حال، استفادهٔ صنعتی از هر نوع نقطهٔ کوانتومی به پایداری، هزینه، سمیت عناصر و امکان تولید در مقیاس بزرگ وابسته است.

کاربردهای زیستی و پزشکی

نقاط کوانتومی می‌توانند به‌عنوان نشانگرهای نوری برای مشاهدهٔ مولکول‌ها و سلول‌ها استفاده شوند. پژوهشگر با اتصال آن‌ها به مولکول‌های زیستی، مانند پادتن‌ها، می‌تواند جایگاه پروتئین‌ها یا ساختارهای خاص را در سلول بررسی کند. این ذرات در تصویربرداری زیستی، تشخیص آزمایشگاهی و مطالعهٔ فرایندهای سلولی کاربرد پژوهشی دارند.

یکی از ویژگی‌های مهم نقاط کوانتومی، امکان انتشار نور شدید و قابل‌تنظیم است. این ویژگی می‌تواند به مشاهدهٔ بافت‌ها و سلول‌ها کمک کند. آکادمی نوبل اشاره کرده است که این مواد در آینده و در برخی کاربردهای موجود می‌توانند برای نقشه‌برداری از بافت‌های زیستی و کمک به جراحان هنگام برداشتن بافت توموری به کار روند.[۳]

در کاربرد پزشکی، مسائل ایمنی و سمیت باید با دقت بررسی شوند. برخی نقاط کوانتومی از عناصر سنگین ساخته می‌شوند و استفاده از آن‌ها در بدن نیازمند پوشش‌دهی، کنترل زیست‌سازگاری و ارزیابی دقیق مسیر دفع است. به همین دلیل، همهٔ کاربردهای آزمایشگاهی این مواد به‌طور مستقیم به درمان بالینی تبدیل نمی‌شوند.

همکاری علمی و فعالیت دانشگاهی

باوندی در MIT یک گروه پژوهشی ایجاد کرد که روی شیمی نقاط کوانتومی، ساختار نانوکریستال‌ها، برهم‌کنش نور و ماده و کاربردهای زیستی نانومواد کار می‌کند. پژوهش‌های او در پیوند میان شیمی کلوئیدی، فیزیک مادهٔ چگال، علم مواد و زیست‌شناسی قرار دارد.

او همچنین در تربیت نسل‌های تازه‌ای از پژوهشگران نانوفناوری نقش داشته است. روش‌های آزمایشگاهی توسعه‌یافته در گروه او به ابزارهایی برای مطالعهٔ دقیق اندازه، شکل، سطح و خواص نوری نانوذرات تبدیل شده‌اند. اهمیت این روش‌ها در آن است که نانومواد برای استفادهٔ واقعی باید نه‌تنها ساخته شوند، بلکه با کیفیت یکنواخت و ویژگی‌های قابل‌پیش‌بینی تولید شوند.

جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۳

آکادمی سلطنتی علوم سوئد در ۴ اکتبر ۲۰۲۳ جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به مونگی باوندی، لوئیس بروس و الکسی یکیموف اعطا کرد. جایزه به‌خاطر کشف و سنتز نقاط کوانتومی بود. مبلغ ۱۱ میلیون کرون سوئد میان سه برنده تقسیم شد.[۳]

کمیتهٔ نوبل اعلام کرد که نقاط کوانتومی نشان می‌دهند ویژگی‌های ماده در مقیاس نانو چگونه می‌تواند به‌وسیلهٔ اندازه تغییر کند. کار یکیموف و بروس مبنای کشف و اثبات اثرهای کوانتومی وابسته به اندازه را فراهم کرد و باوندی در سال ۱۹۹۳ روش شیمیایی تولید ذرات تقریباً کامل و یکنواخت را توسعه داد.

این جایزه اهمیت هم‌زمان فیزیک، شیمی و علم مواد را در شکل‌گیری نانوفناوری نشان داد. نقاط کوانتومی امروزه در نمایشگرها، لامپ‌های LED و تصویربرداری زیستی استفاده می‌شوند و امکان کاربردهای تازه در حسگرها، سلول‌های خورشیدی و ارتباطات کوانتومی را نیز ایجاد کرده‌اند.

حمایت از مقاومت ایران

نام مونگی باوندی در فهرست امضاکنندگان «بیانیهٔ مشترک ۵۷ برندهٔ نوبل در حمایت از نقشهٔ راه دموکراتیک برای ایران» آمده است. شورای ملی مقاومت ایران این بیانیه را در مارس ۲۰۲۶ منتشر کرده و باوندی را با عنوان «برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۲۳، آمریکا-تونس-فرانسه» معرفی کرده است.[۴]

بر اساس متن گزارش‌شده، امضاکنندگان از مبارزهٔ مردم ایران برای آزادی، حاکمیت قانون و کرامت انسانی حمایت کرده و جمهوری دموکراتیک، انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی و قومی، اقتصاد بازار، سیاست خارجی صلح‌آمیز و ایران غیراتمی را به‌عنوان اصول نقشهٔ راه مورد حمایت خود معرفی کرده‌اند.

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Moungi Bawendi – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ MIT Professor Moungi Bawendi shares Nobel Prize in Chemistry، مؤسسهٔ فناوری ماساچوست، ۴ اکتبر ۲۰۲۳
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ The Nobel Prize in Chemistry 2023، بیانیهٔ آکادمی سلطنتی علوم سوئد
  4. ↑ Joint Statement by 57 Nobel Laureates Endorses Democratic Roadmap for Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۲۲ مارس ۲۰۲۶
برگرفته از «https://iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Hamidreza/صفحه_تمرین&oldid=95221»