|
|
| (۴۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی | | |
| |نام رویداد=انتقال کودکان در جنگها (Kindertransport) | | {{Infobox settlement |
| |تصویر=انتقال کودکان در جنگها یه مکان امن.jpg | | | name = استان مازندران |
| |عرض تصویر= | | | other_name = تبرستان (نام کهن) |
| |توضیح تصویر=انتقال کودکان در جنگها از Kindertransport نازی تا تبعید کودکان اوکراینی و اویغور (تصویر نمادین) | | | image_skyline = استان مازندران.jpg |
| |عناوین دیگر=تخلیه کودکان جنگی • ربودن و تبعید اجباری کودکان • پاکسازی فرهنگی کودکان | | | image_caption = استان مازندران — ساری |
| |عاملان=دولتها، ارتشها، رژیمهای دیکتاتوری (نازی آلمان، شوروی، رژیم ایران، روسیه، چین، ارتشهای آمریکای لاتین و...) | | | pushpin_map = Iran |
| |مکان=جهانی (اروپا، خاورمیانه، آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین) | | | map_caption = موقعیت استان مازندران در نقشه ایران |
| |زمان=از ۱۹۱۴ (جنگ جهانی اول) تا کنون (۲۰۲۶) | | | subdivision_type = کشور |
| |نتیجه=جدایی میلیونها کودک از خانوادهها، بحران هویت فرهنگی و روانی، جنایات جنگی و نسلکشی فرهنگی در موارد متعدد، تقویت حقوق بینالملل بشردوستانه و کنوانسیون حقوق کودک | | | subdivision_name = ایران |
| | | seat_type = مرکز استان |
| | | seat = ساری |
| | | blank_name = مساحت |
| | | blank_info = ۲۳٬۸۳۳ کیلومتر مربع |
| | | blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰) |
| | | blank1_info = حدود ۳٫۳ میلیون نفر |
| | | blank2_name = تعداد شهرستان |
| | | blank2_info = ۲۲ (ساری، بابل، آمل، قائمشهر، بابلسر، نوشهر، چالوس، رامسر، تنکابن، بهشهر و...) |
| | | blank3_name = زبانها |
| | | blank3_info = مازندرانی (تبری)، فارسی |
| | | blank4_name = آب و هوا |
| | | blank4_info = معتدل و مرطوب؛ بارندگی فراوان (۶۰۰ تا ۱٬۲۰۰ میلیمتر در سال) |
| | | blank5_name = بلندترین نقطه |
| | | blank5_info = رشتهکوه البرز |
| | | blank6_name = ساحل دریای خزر |
| | | blank6_info = حدود ۳۰۰ کیلومتر از کرانههای جنوبی خزر |
| | | blank7_name = جنگلهای هیرکانی |
| | | blank7_info = میراث جهانی یونسکو (ثبت ۲۰۱۹) — بقایای جنگلهای ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله |
| | | blank8_name = قدمت سکونت |
| | | blank8_info = بیش از ۷۵٬۰۰۰ سال (غارهای هوتو و کمربند در بهشهر) |
| | | blank_name_sec1 = شمال |
| | | blank_info_sec1 = دریای خزر |
| | | blank1_name_sec1 = جنوب |
| | | blank1_info_sec1 = استانهای تهران، سمنان و البرز (رشتهکوه البرز) |
| | | blank2_name_sec1 = غرب |
| | | blank2_info_sec1 = استان گیلان |
| | | blank3_name_sec1 = شرق |
| | | blank3_info_sec1 = استان گلستان |
| | | blank_name_sec2 = محصولات کشاورزی |
| | | blank_info_sec2 = برنج (طارم، هاشمی، صدری) · مرکبات · چای |
| | | blank1_name_sec2 = شیلات |
| | | blank1_info_sec2 = ماهی سفید · خاویار (تاسماهی) · کفال · کیلکا |
| | | blank2_name_sec2 = گردشگری |
| | | blank2_info_sec2 = سواحل دریای خزر · آبشار ایگل · دشت هویج · دریاچه چورت · جواهرده |
| | | blank3_name_sec2 = صنایع دستی |
| | | blank3_info_sec2 = حصیربافی · جاجیمبافی · گلیمبافی · معرقکاری چوب · نمدمالی |
| | | blank4_name_sec2 = غذاهای محلی |
| | | blank4_info_sec2 = میرزا قاسمی · باقلاقاتق · ترشتره · ماهی سفید کبابی · شولم |
| | | blank5_name_sec2 = مفاخر |
| | | blank5_info_sec2 = محمد بن جریر طبری (پدر تاریخنگاری) · نیما یوشیج (پدر شعر نو فارسی) |
| | | blank6_name_sec2 = موسیقی |
| | | blank6_info_sec2 = آوازهای محلی (آملنشین) · ساز لَلَوا · دوتار شمالی |
| | | blank7_name_sec2 = منطقه زمانی |
| | | blank7_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰) |
| }} | | }} |
|
| |
|
| '''انتقال کودکان در جنگها'''، (Kindertransport)، یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحرانهای معاصر، این پدیده به شیوههای مختلف از تخلیههای بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمانیافته کودکان توسط رژیمهای دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازیها)، تا تبعید اجباری کودکان بهعنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیونها کودک در اثر جنگها از خانوادههایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شدهاند و یا بهصورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیدهاند. | | '''مقاله درحال ویرایش است''' |
| | |
| یکی از معروفترین نمونه انتقال کودکان) در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال بهخوبی در فیلم One Life (۲۰۲۳) با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین بهنمایش گذاشته شدهاست.
| |
| | |
| همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.
| |
| | |
| در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سالهای اخیر نیز گزارشهایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است.
| |
| | |
| این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شدهاند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.
| |
| | |
| == چارچوب حقوقی بینالمللی ==
| |
| حقوق بینالملل بشردوستانه حمایت گستردهای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم میکند. مهمترین اسناد حقوقی عبارتند از:
| |
| | |
| ۱. کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹ و پروتکلهای الحاقی ۱۹۷۷: کودکان بهعنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»
| |
| | |
| ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین میکند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع میکند.
| |
| | |
| ۳. اساسنامه رم (دیوان بینالمللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان بهعنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.
| |
| | |
| ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع میکند.
| |
| | |
| ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستانها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.<ref>[https://proveitmattersnow.com/a-global-commitment-to-protecting-childrens-rights A global commitment
to protect children’s rights-proveitmattersnow]</ref><ref>[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/children-legal-protection-factsheet.pdf Legal Protection of Children in Armed Conflict-icrc]</ref>
| |
| | |
| == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==
| |
| [[پرونده:۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲.jpeg|جایگزین=۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲|بندانگشتی|'''۱۵۰۰ کودک پناهنده ارمنی در کمپ الکساندروپولیس سال۱۹۲۱-۱۹۲۲'''|270x270پیکسل]][[پرونده:کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس.jpg|جایگزین=کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|بندانگشتی|کودکان بلژیکی درحال تهیه لباس|274x274پیکسل]]
| |
| === ۱-نسلکشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===
| |
| نسلکشی ارامنه که گاهی «اولین نسلکشی قرن بیستم» نامیده میشود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی میکردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسلکشی جان باختند.
| |
| | |
| یکی از جنبههای کمتر شناختهشده این نسلکشی، ربودن سازمانیافته دهها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان بهزور از خانوادههایشان جدا شده و به خانوادههای ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.
| |
| | |
| '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): <blockquote>«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران'''
| |
| | |
| دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوانترکها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرتهای آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانیها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشهکنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پانتورانی بود.<ref>[https://www.armenian-genocide.org/genocide.html Armenian Genocide (1915-1923)-'''Encyclopedia Entries on the Armenian Genocide''']</ref><ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/the-armenian-genocide-1915-16-overview The Armenian Genocide (1915-16): Overview-Holocaust Encyclopedia]</ref>
| |
| === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===
| |
| پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی - یعنی یک نفر از هر پنج نفر - از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.
| |
| | |
| در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانشآموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکیها به کشورشان بازگشتند.
| |
| | |
| '''موضعگیری دولتها و رهبران'''
| |
| | |
| دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند بهعنوان کشور بیطرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.<ref>[https://www.the-low-countries.com/wp-content/uploads/2024/08/ChristopheDeclercq.pdf Belgian Refugees in Britain]</ref><ref>[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/refugees-belgium/ Refugees (Belgium)-encyclopedia]</ref>
| |
| [[پرونده:کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت میکنند.jpg|جایگزین=کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت میکنند|بندانگشتی|273x273پیکسل|کودکان اتریشی که در ایستگاه قطار وین به سمت مجارستان حرکت میکنند]]
| |
| | |
| === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===
| |
| جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.
| |
| | |
| در تابستانهای ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپینهای «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد.
| |
| | |
| پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بیسرپرست و یتیم ایجاد کرد.<ref>[https://journals.openedition.org/rhei/3474 The “Other” Child Transports: World War I and the Temporary Displacement of Needy Children from Central Europe-journals.openedition.org]</ref>
| |
| | |
| == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان روسیه - Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===
| |
| در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند.
| |
| | |
| کودکان در «خانههای کودکان» اسکان داده شدند و اغلب به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.
| |
| | |
| '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیستها): <blockquote>«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیستها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمیدهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویکها شوند.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران'''
| |
| | |
| فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتیهای نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا بهعنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.<ref>[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v33/n15/curzio-malaparte/the-traitor The Traitor-Curzio Malaparte, translated by Walter Murch]</ref><ref name=":0">[https://www.archive.basquechildren.org/-/docs/newsletters/20121201 Basque Children of ’37 Association UK-PDF]</ref>
| |
| [[پرونده:کودکان باسک-پناهنده در انگلستان.jpg|جایگزین=کودکان باسک-پناهنده در انگلستان|بندانگشتی|کودکان باسک-پناهنده در انگلستان]]
| |
| | |
| === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) ===
| |
| پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اساس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوتهمپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورثاستونهام منتقل شدند.
| |
| | |
| کودکان به تدریج در «کلنیهایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.<ref>[https://refugeehistory.org/blog/2018/9/27/the-4000-basque-refugee-children-evacuated-to-britain-in-may-1937 refugee history-The 4,000 Basque refugee children evacuated to Britain in May 1937]</ref>
| |
| | |
| '''نویل چمبرلین''' (نخستوزیر بریتانیا): <blockquote>«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران'''
| |
| | |
| دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفتهای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بینالمللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.<ref>[https://www.archive.basquechildren.org/reference/background1948 Passengers on the ''<nowiki/>'Habana'-basquechildren'']</ref><ref name=":0" /><ref>[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/scw/ninos/ Basque children in Britain-warwick.ac.uk]</ref>
| |
| | |
| == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==
| |
| | |
| === ۱-حملونقل کودکان یهودی: Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===
| |
| پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیتهای مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمینهای الحاقی اجازه ورود یافتند.
| |
| | |
| اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاههای مرگ نازیها زنده بیرون نیامدند.
| |
| | |
| '''آدولف هیتلر''' (رایشکانسلر آلمان نازی): <blockquote>«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم؛ اکنون یا هرگز.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق میکرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راهحل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیتههای کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولتهای آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.<ref>[https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/kindertransport-1938-40 Kindertransport, 1938–40-holocoust encyclopedia]</ref>
| |
| | |
| === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===
| |
| در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.
| |
| | |
| بسیاری از کودکان در خانوادههای متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.
| |
| | |
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمدهای از تلاشها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گستردهای از خانوادههای میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانوادههای بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU مایجا و پکا در سوئد، دهه ۱۹۴۰]
| |
| | |
| '''[https://www.youtube.com/watch?v=ZP9zqO18_IU Maija ja Pekka Ruotsissa 1940 luvulla]'''</ref><ref>[https://www.sotalapset.fi/lastensiirrot.html lastensiirrot- انتقال کودکان]</ref>
| |
| | |
| === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی: عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===
| |
| [[پرونده:انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰.jpg|جایگزین=انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰|بندانگشتی|انتقال کودکان از بریستول ۱۹۴۰]]
| |
| عملیات پاید پایپر بزرگترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.
| |
| | |
| در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسبهای شناسایی و ماسکهای ضد گاز از ایستگاههای قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.
| |
| | |
| '''وینستون چرچیل''' (نخستوزیر بریتانیا):<blockquote>«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود ولی فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد میشد. پس از غرق شدن کشتی اساس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.<ref>[https://www.findmypast.com/1939register/operation-pied-piper-evacuation-1939 Operation Pied Piper: Evacuation in 1939-findmypost]</ref>
| |
| | |
| === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانیسازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===
| |
| برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناکترین برنامههای نازیها بود. تخمین زده میشود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.
| |
| [[پرونده:این عکس از یک دختر لهستانی در سال ۱۹۴۳ در مکانی با عنوان «اردوگاه نگهداری جوانان» گرفته شده است.jpg|جایگزین=دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی|بندانگشتی|دختر لهستانی- برنامه لبنسبورن نازی]]
| |
| کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانوادههای آلمانی سپرده میشدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده میشد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاههای کار اجباری یا مرگ فرستاده میشدند.
| |
| | |
| '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): <blockquote>«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمینهای اشغالی به رایش. ما باید خونمان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»</blockquote>'''هاینریش هیملر''' (رهبر اساس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): <blockquote>«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آنها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آنها. ما یا خون خوب را میگیریم و میتوانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود میکنیم.»</blockquote>'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): <blockquote>«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسهای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانیها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسهای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاههای نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسلکشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.<ref>[https://warfarehistorynetwork.com/article/hitlers-lebensborn-children-kidnappings-in-german-occupied-poland/ Hitler’s Lebensborn Children: Kidnappings in German-Occupied Poland-warfarehistorynetwork]</ref><ref>[https://uprootedchildren.eu/en/materials/cards/heinrich-himmler/ Heinrich Himmler]</ref>
| |
| | |
| == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===
| |
| جنگ کره فاجعهای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.
| |
| | |
| فرزندخواندگی بینالمللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کرهای به خارج فرستاده شدهاند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانسهای فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کردهاند.
| |
| | |
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بینالمللی را راهحلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «بهطور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشمپوشی کرده است.»<ref>[https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf Korean adoption history-Tobias Hübinette]
| |
| | |
| [https://www.tobiashubinette.se/adoption_history.pdf تاریخ فرزندخواندگی کره — توبیاس هوبینته]</ref>
| |
| | |
| === ۲- عملیات بیبیلیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===
| |
| [[پرونده:کفشهای کودک ویتنامی ۱۹۷۵.jpg|جایگزین=کفشهای کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت|بندانگشتی|کفشهای کودک ویتنامی ۱۹۷۵-عملیات بیبی لیفت]]
| |
| عملیات بیبیلیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.
| |
| | |
| این عملیات بحثبرانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.
| |
| | |
| '''جرالد فورد''' (رئیسجمهور آمریکا):<blockquote>«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص میدهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| رئیسجمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.<ref>'''[https://academic.oup.com/north-carolina-scholarship-online/book/15432 Children of Reunion: Vietnamese Adoptions and the Politics of Family Migrations-Allison Varzally]''' </ref><ref>[https://www.fordlibrarymuseum.gov/digital-research-room/topic-guides/operation-babylift Operation Babylift-fordlibrarymuseum]</ref>
| |
| | |
| === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===
| |
| جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.
| |
| | |
| پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.
| |
| | |
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیهشدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه بهعنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.<ref>[https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf Refugees, Evacuees, and Repatriates: Biafran Children, UNHCR, and the Politics of International Humanitarianism in the Nigerian Civil]
| |
| | |
| [https://ibhawoh.humanities.mcmaster.ca/wp-content/uploads/2020/10/ASR-refugees_evacuees-biafra.pdf War- Bonny Ibhawoh] تحقیق دانشگاه مکمستر - کودکان بیافرا</ref>
| |
| | |
| == آمریکای لاتین ==
| |
| [[پرونده:مادربزرگهای میدان مه.jpg|جایگزین=مادربزرگهای میدان مه۱۹۷۷|بندانگشتی|مادربزرگهای میدان مه-کودکان دزدیده شده آرژانتین]]
| |
| | |
| === ۱- کودکان دزدیدهشده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===
| |
| در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده میشود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاهها به دنیا آمدند و به خانوادههای وابسته به ارتش سپرده شدند.
| |
| | |
| در ۱۹۷۷ مادربزرگها سازمان «مادربزرگهای میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیکدان مری-کلر کینگ، آزمایشهای نوآورانهای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشدهاند.
| |
| | |
| '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): <blockquote>«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب میشود، حتی اگر زن باردار باشد.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بینالمللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.<ref>'''[https://www.consortiumnews.com/1990s/consor17.html Argentina's Dapper By Marta Gurvich]'''</ref><ref>[https://openarchives.umb.edu/digital/collection/p15774coll10 Disappeared Children in Argentina: Rita Arditti’s Interviews with the Grandmothers of Plaza de Mayo-openarchives]</ref>
| |
| | |
| === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===
| |
| در جنگ داخلی ۱۲ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.
| |
| | |
| کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بینالمللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.
| |
| | |
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار میکرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.<ref>[https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf El Salvador Where are the “disappeared” children?]
| |
| | |
| [https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr290042003en.pdf عفو بینالملل — کودکان ناپدیدشده السالوادور]</ref><ref>[https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ Impunity prevails in El Salvador for the forced disappearance of children during the civil war]
| |
| | |
| [https://www.expedientepublico.org/impunity-prevails-in-el-salvador-for-the-forced-disappearance-of-children-during-the-civil-war/ اکسپدینته پوبلیکو - بیکیفری در السالوادور]</ref>
| |
| | |
| == جنگهای دهه ۱۹۹۰ ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===
| |
| جنگ بوسنی یکی از وحشتناکترین جنگهای اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیسجمهور بوسنی صورت گرفت.
| |
| | |
| هیچیک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.
| |
| | |
| '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صربهای بوسنی): <blockquote>«صربها و مسلمانان نمیتوانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا بهصورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگیهای حقوقی اضافی ایجاد کرد.<ref>[https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ Lost or Found? The Story of Bosnia’s Forgotten Children-]
| |
|
| |
|
| [https://balkandiskurs.com/en/2015/03/24/lost-or-found-the-story-of-bosnias-forgotten-children/ بالکان دیسکورس -کودکان فراموششده بوسنی]</ref>
| |
|
| |
|
| === ۲- کودکان نسلکشی رواندا (۱۹۹۴) ===
| | '''استان مازندران،''' استان مازندران از کهنترین مناطق ایران است که در گذشته با نام تبرستان شناخته میشد و پیشینه سکونت انسان در آن به دهها هزار سال قبل بازمیگردد. |
| نسلکشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره میشدکه این بالاترین نرخ در جهان بهشمار میرود.
| |
|
| |
|
| از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبتشده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبتنام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانوادههای نزدیکشان ملحق شدند.
| | این استان در طول تاریخ به دلیل موقعیت طبیعی خود، مقاومت طولانی در برابر اعراب و حکومتهای مختلف محلی مانند باوندیان و علویان را تجربه کرده است. |
|
| |
|
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | مازندران در شمال ایران و میان دریای خزر و رشتهکوه البرز قرار دارد و بهواسطه جنگلهای هیرکانی، سواحل خزر و آبوهوای معتدل و مرطوب از مهمترین مناطق طبیعی کشور به شمار میرود. |
|
| |
|
| دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بینالمللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسلکشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.<ref>[https://news.un.org/en/story/2004/04/99542 یونیسف - کودکان رواندا Rwandan children still suffer in aftermath of 1994 genocide – UNICEF]</ref>
| | اقتصاد این استان بر پایه کشاورزی، بهویژه تولید برنج، مرکبات و چای، همچنین شیلات، گردشگری و صنایع دستی استوار است. |
|
| |
|
| === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===
| | جاذبههای طبیعی فراوان، مازندران را به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری ایران تبدیل کرده است. |
| جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک بهعنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل میدادند.
| |
|
| |
|
| تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.
| | فرهنگ مازندرانی با زبان تبری، موسیقی محلی، آیینهای سنتی و غذاهای بومی شناخته میشود و شخصیتهایی مانند محمدبن جریر طبری و نیما یوشیج از مفاخر این استان بهشمار میروند. |
|
| |
|
| '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): <blockquote>«ما یک ارتش خلقی هستیم. همه باید بجنگند، حتی جوانترینها.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | ──────────────────────────────────────────────────────────── |
|
| |
|
| دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.<ref>[https://www.radionetherlandsarchives.org/the-memories-should-be-their-punishment-war-rape-in-sierra-leone/ The memories should be their punishment: War rape in Sierra Leone-radio netherland]</ref><ref>[https://www.radionetherlandsarchives.org/innocence-lost-the-child-soldiers-of-sierra-leone/ Innocence lost: The child soldiers of Sierra Leone-radio netherland]</ref>
| | مرکز استان: ساری |
|
| |
|
| === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===
| | مساحت: ۲۳,۸۳۳ کیلومتر مربع |
| جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل میدادند، از کشور گریختند.
| |
|
| |
|
| کودکان با مینهای زمینی، بمبهای خوشهای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.
| | جمعیت: حدود ۳.۳ میلیون نفر (۱۴۰۰) |
|
| |
|
| '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیسجمهور یوگسلاوی): <blockquote>«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»</blockquote>[[پرونده:کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد.jpg|جایگزین=کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد|بندانگشتی|کودکان سودانی-کمپ گاگا-چاد]]'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | شهرستانها: ۲۲ شهرستان (ساری، بابل، آمل، قائمشهر، بابلسر، نوشهر، چالوس، رامسر، تنکابن، بهشهر و...) |
| صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید ولی در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.<ref>[https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm دیدهبان حقوق بشر - جنایات جنگی کوزوو]</ref>
| |
|
| |
|
| === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===
| | آب و هوا: معتدل و مرطوب؛ بارندگی فراوان، جنگلی |
| پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته میشود که در ۱۹۸۷ از خانههایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.
| |
|
| |
|
| حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.
| | زبان: مازندرانی (تبری)، فارسی |
|
| |
|
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | ──────────────────────────────────────────────────────────── |
|
| |
|
| دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.<ref>[https://www.rescue.org/article/lost-boys-sudan کمیته بینالمللی نجات - پسران گمشده سودانThe Lost Boys of Sudan]</ref>
| | == تاریخچه == |
| | '''مازندران'''، که در متون کهن تبرستان یا تپورستان نامیده میشد از کهنترین سرزمینهای مسکونی ایران است. نام تبرستان از قوم تپوری (به یونانی Tapyroi) گرفته شده و بهمعنای «سرزمین تبرداران» است. سابقه سکونت انسان در مازندران به بیش از ۷۵,۰۰۰ سال پیش بازمیگردد. غارهای هوتو و کمربند در بهشهر از قدیمیترین آثار سکونت بشر در ایران هستند. |
|
| |
|
| == قرن بیستویکم == | | === گوهرتپه- تمدن باستانی: === |
| | گوهرتپه در رستمکلای بهشهر از مهمترین محوطههای باستانی شمال ایران است که قدمت آن به بیش از ۵,۰۰۰ سال پیش میرسد. کاوشهای باستانشناسی نشان میدهد که این منطقه از دوره نوسنگی تا عصر مفرغ بهصورت مداوم مسکونی بوده و شواهدی از شهرنشینی پیشرفته در آن یافت شده است. |
|
| |
|
| === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) === | | ==== مقاومت ۱۵۰ ساله در برابر اعراب: ==== |
| جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعهای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابانها زندگی میکنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.
| | تبرستان از معدود مناطقی بود که در برابر فتوحات اعراب مسلمان طولانیترین مقاومت را نشان داد. در حالی که بیشتر ایران در قرن اول هجری فتح شد، مردم تبرستان تا ۱۵۰ سال بعد مستقل ماندند. |
|
| |
|
| بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شدهاندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.
| | اسپهبد خورشید، آخرین فرمانروای گاوبارگان تا سال ۱۴۲ هجری در برابر خلافت عباسی مقاومت کرد. کوههای البرز و جنگلهای انبوه، سپر طبیعی تبرستان در برابر مهاجمان بودند. |
|
| |
|
| '''جورج دبلیو بوش''' (رئیسجمهور آمریکا):<blockquote>«ما عراق را آزاد میکنیم و دموکراسی را به این منطقه میآوریم.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | ==== باوندیان - ۷۰۰ سال فرمانروایی: ==== |
| | سلسله باوندیان (آلباوند) دومین خاندان دیرپای تاریخ ایران پس از پادوسپانیان بودند که حدود ۷۰۰ سال در مناطق کوهستانی تبرستان بهویژه سوادکوه فرمان راندند. شاهان باوندی با لقبهای «اسپهبد» و «ملکالجبال» (پادشاه کوهستان) شناخته میشدند. |
|
| |
|
| ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاحهای کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/12/14/world/middleeast/14reconstruct.html?hp Official History Spotlights Iraq Rebuilding Blunders - The New York Times]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2004/06/20/world/the-reach-of-war-northern-iraq-kurds-advancing-to-reclaim-land-in-northern-iraq.html THE REACH OF WAR: NORTHERN IRAQ; KURDS ADVANCING TO RECLAIM LAND IN NORTHERN IRAQ]</ref>
| | ==== قیام ونداد هرمز و شورش تبرستان: ==== |
| | در سال ۱۶۸ هجری، مردم تبرستان به رهبری ونداد هرمز از قارنوندیان قیام بزرگی علیه خلافت عباسی برپا کردند. مردم در یک روز از پیش مشخص شده، پادگانها را فتح و نظامیان عرب را بیرون راندند. این شورشها تا سال ۱۸۹ هجری ادامه یافت و نشان از روحیه آزادیخواهی مردم تبرستان داشت. |
|
| |
|
| === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق: انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) === | | ==== مازیار- قیام علیه خلافت: ==== |
| یکی از موارد خاص و بحثبرانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانوادههایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.
| | مازیار بن قارن، از اسپهبدان تبرستان، در دوره خلافت معتصم عباسی (حدود ۲۲۴ هجری) قیام بزرگی علیه خلافت برپا کرد. او از آخرین فرمانروایان ایرانی بود که برای استقلال تبرستان جنگید. مازیار سرانجام دستگیر و در سامرا اعدام شد، اما نامش به نماد مقاومت تبرستان تبدیل گشت. |
|
| |
|
| در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاههای نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانوادهها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین، همه چیز به ثبت رسیده باشد. | | ==== علویان تبرستان: ==== |
| | در سال ۲۵۰ هجری، حسن بن زید ملقب به «داعی کبیر» با دعوت اهالی تبرستان به این منطقه آمد و سلسله علویان تبرستان را تأسیس کرد. |
|
| |
|
| بسیاری از خانوادههای ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.
| | علویان با بیرون راندن طاهریان، حکومت مستقلی در تبرستان برپا کردند که تا اوایل قرن چهارم هجری دوام یافت. |
|
| |
|
| سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از عراق خارج کرد و سپس از طریق مرزهای خارجی، مخصوصا اردن این کودکان را در گروههای مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا منتقل کرد.
| | سلسلههای محلی دیگر تبرستان آل زیار، مرعشیان (سادات مرعشی) و آلکیا، قرنها بر این منطقه حکومت کردند. مرعشیان از قرن هشتم تا دهم هجری بر مازندران فرمان راندند و ساری و آمل از مراکز مهم آنها بود. |
|
| |
|
| بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاهها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و بهدلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع بود، اما پس از جنگ و تثبیت وضعیت، برخی از این کودکان خواهان بازگشت به عراق نزد والدین خود شدند.
| | نادر شاه افشار مازندران را پایگاه قدرت خود قرار داد. در دوره قاجار، مازندران از مناطق ییلاقی شاهانه بود و کاخ صاحبقرانیه در بهشهر ساخته شد. |
|
| |
|
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | در دوره مشروطه، مازندران بهویژه شهرهایی مثل تنکابن، ساری و آمل نقش کلیدی و سرنوشتسازی در پیروزی انقلاب مشروطه و بهویژه فتح تهران داشت. سپهدار تنکابنی با همراهی مجاهدان شمال، یکی از دو بازوی اصلی (در کنار مشروطهخواهان بختیاری) بود که با حرکت به سمت پایتخت، حکومت استبدادی محمدعلیشاه را سرنگون کردند. |
|
| |
|
| | '''در دوران رضاشاه، ساخت راهآهن شمال- جنوب از مهمترین پروژههای عمرانی بود که مازندران را به تهران متصل کرد و دروازه شمال ایران را به جنوب گشود.'''<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Caspian-Sea دانشنامه بریتانیکا — مازندران]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/al-e-bavand/ ĀL-E BĀVAND-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/anuservan-1/ ANŪŠERVĀN-iranica]</ref> |
|
| |
|
| | == جغرافیا و اقلیم == |
| | مازندران در شمال ایران، بین رشتهکوه البرز و دریای خزر واقع شده است. [[جنگلهای هیرکانی]] مازندران (میراث جهانی یونسکو) از بقایای جنگلهای ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله و یکی از ارزشمندترین زیستگاههای جهان هستند. |
|
| |
|
| آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامهای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:<blockquote>«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، بهخصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»<ref>'''[https://www.youtube.com/watch?v=0ELveEa3S9c روایت واقعی کودکان کمپ اشرف در آفساید-یوتیوب]'''</ref><ref>[https://iranfreedom.org/en/media-gallery/videos/2024/06/the-truth-about-the-children-of-camp-ashraf-documentary/59774/ -iran freedom -The Truth About “The Children of Camp Ashraf” Documentary]</ref></blockquote>
| | آبوهوای مازندران معتدل و مرطوب است. بارندگی سالانه بین ۶۰۰ تا ۱,۲۰۰ میلیمتر است که بالاترین میزان بارندگی در ایران است. سواحل دریای خزر و جنگلهای سرسبز مازندران مقصد اصلی گردشگری طبیعی ایران هستند. |
| === ۳-جنگ داخلی سوریه ===
| |
| [[پرونده:کودکان سوری۲۰۲۲.jpg|جایگزین=کودکان سوری۲۰۲۲|بندانگشتی|کودکان سوری۲۰۲۲]]
| |
| یکی از بدترین بحرانهای بشردوستانه معاصر جنگ داخلی سوریه است. تقریباً ۵٫۷ میلیون پناهنده ثبتشده سوری، از جمله ۲٫۷ میلیون کودک در کشورهای همسایه زندگی میکنند. بیش از ۷٫۲ میلیون آواره داخلی وجود دارد.
| |
|
| |
|
| از آغاز جنگ، نزدیک به ۱۳٬۰۰۰ کودک کشته یا مجروح شدهاند. بیش از ۵٬۷۰۰ کودک که برخی از آنها تنها ۷ ساله بودند به جنگ کشیده شدند. حدود ۲٫۴۵ میلیون کودک از تحصیل محروم ماندند.
| | === دریای خزر: === |
| | دریای خزر (بحر خزر) بزرگترین دریاچه جهان با مساحت حدود ۳۷۱,۰۰۰ کیلومتر مربع است. سواحل مازندران حدود ۳۰۰ کیلومتر از کرانههای جنوبی خزر را تشکیل میدهد. سطح آب دریای خزر حدود ۲۷ متر پایینتر از سطح آزاد اقیانوسها است. |
|
| |
|
| '''بشار اسد''' (رئیسجمهور سوریه تا ۲۰۲۴):<blockquote>«ما در حال مبارزه با تروریسم هستیم. هر کسی که خارج از سوریه است پناهنده نیست، آنها مهاجر هستند.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | === جنگلهای هیرکانی: === |
| | [[جنگلهای هیرکانی]] (میراث جهانی یونسکو از ۲۰۱۹) نوار باریکی از جنگلهای پهنبرگ خزری هستند که از آذربایجان تا شمال خراسان امتداد دارند. این جنگلها بقایای جنگلهای دوره سوم زمینشناسی (۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش) هستند و گونههای منحصربهفردی مانند انجیلی، شمشاد، توسکا و بلوط دارند. متاسفانه آتشسوزیهای اخیر باعث نابودی پوشش گیاهی، تهدید گونههای جانوری مانند پلنگ ایرانی، و فرسایش خاک گردید و کیفیت هوا کاهش یافت.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1584/ یونسکو — جنگلهای هیرکانی]</ref><ref>[[جنگلهای هیرکانی|جنگلهای هیرکانی-ایرانپدیا]]</ref><ref name=":0" /> |
|
| |
|
| دولت اسد با همکاری رژیم ایران و روسیه، بمباران مناطق غیرنظامی را «مبارزه با تروریسم» نامید. ترکیه، اردن، لبنان و... میلیونها پناهنده پذیرفتند.<ref>[https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts War in Syria: Children Still Suffering Profound Impacts]
| | == اقتصاد و منابع == |
| | مازندران یکی از قطبهای کشاورزی ایران و بزرگترین تولیدکننده برنج، مرکبات و چای در کشور است. شالیزارهای مازندران بهویژه در دشتهای آمل، بابل و تنکابن، بخش عمدهای از برنج مصرفی ایران را تأمین میکنند. برنج طارم، هاشمی و صدری از ارقام مرغوب برنج مازندران هستند. |
|
| |
|
| [https://www.unicefusa.org/stories/war-syria-children-still-suffering-profound-impacts یونیسف — جنگ در سوریه و تأثیر بر کودکان]</ref>
| | === چایکاری: === |
| | چایکاری در مناطق غربی مازندران (رامسر، تنکابن، چالوس) و استان گیلان رواج دارد. چای ایرانی از محصولات سنتی شمال ایران است. |
|
| |
|
| === ۴- کودکان جنگ یمن (۲۰۱۵ تا کنون) === | | === گردشگری: === |
| جنگ یمن «بدترین بحران بشردوستانه جهان» نامیده شدهاست. بیش از ۱۱٬۰۰۰ کودک بین سالهای ۲۰۱۵ و۲۰۲۲ کشته یا مجروح شدند که تقریبا معادل ۴ کودک در روز میباشد. حدود ۴۰۰٬۰۰۰ کودک از سوءتغذیه شدید رنج میبرند.
| | مازندران مقصد اول گردشگری داخلی ایران است. سواحل شنی دریای خزر از رامسر تا بهشهر، آبشار ایگل (در دل جنگلهای هیرکانی)، دشت هویج (دشت ابری و مهآلود در مسیر جاده ابر)، لفور و لفوران، جنگلهای النگدره، دریاچه چورت، دریاچه الندان، قلعه مارکوه، روستاهای ییلاقی جواهرده، و آبشار شیرآباد از جاذبههای بینظیر این استان هستند. |
|
| |
|
| بیش از ۲ میلیون کودک از تحصیل محروماند. ۱٫۷ میلیون کودک آواره داخلی و بیش از ۴٬۰۰۰ کودک به سربازی گرفته شدهاند.
| | === صنعت و معدن: === |
| | صنایع غذایی، نساجی، چوب و مبلمان از صنایع مهم مازندران هستند. |
|
| |
|
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | نیروگاههای حرارتی و آبی و مناطق صنعتی ساری و قائمشهر از زیرساختهای صنعتی استان محسوب میشوند. |
|
| |
|
| ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مداخله را برای مقابله با حوثیها توجیه کرد. حوثیها متهم به سربازگیری هزاران کودک هستند. هر دو طرف متهم به نقض حقوق بینالمللی بشردوستانه شدهاند.رژیم ایران با ارسال سلاح و تجهیزات و مستشار نظامی به حمایت از حوثیها پرداخت.<ref>[https://www.unicefusa.org/where-unicef-works/middle-east/yemen یونیسف — کودکان یمن]</ref>
| | === شیلات و صنایع دریایی: === |
| | مازندران از مراکز اصلی صید ماهی در دریای خزر است. ماهی سفید، ماهی خاویار (تاسماهی)، کفال و کیلکا از گونههای مهم صید هستند. |
|
| |
|
| === ۵- کودکان روهینگیا: میانمار/بنگلادش (۲۰۱۷ تا کنون) ===
| | خاویار ایرانی از باارزشترین محصولات صادراتی ایران محسوب میشود. |
| در ۲۵ اوت ۲۰۱۷، عملیات ارتش میانمار منجر به فرار ۷۰۰٬۰۰۰ روهینگیایی به بنگلادش شد که نیمی از این جمعیت را کودکان تشکیل میدادند. حداقل ۶٬۷۰۰ روهینگیایی از جمله ۷۳۰ کودک زیر ۵ سال تنها در ۳۱ روز اول کشته شدند.
| |
|
| |
|
| اکنون نزدیک به ۱ میلیون روهینگیا در اردوگاههای کاکسبازار بنگلادش زندگی میکنند. ۵۰۰٬۰۰۰ کودک پناهنده در این اردوگاهها بزرگ میشوند.
| | === صنایع دستی: === |
| | حصیربافی، جاجیمبافی، گلیمبافی، سبدبافی و نمدمالی از صنایع دستی سنتی مازندران هستند. |
|
| |
|
| '''مین آنگ هلاینگ''' (فرمانده کل ارتش میانمار): <blockquote>«عملیات ما علیه تروریستهای آرسا در راخین اقدامی دفاعی و ضد تروریستی است.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | هنر معرقکاری چوب و منبتکاری نیز در مناطق جنگلی رایج است. |
|
| |
|
| ارتش میانمار عملیات را «ضد تروریسم» نامید. ایالات متحده آن را «نسلکشی» خواند.
| | == فرهنگ و آداب و رسوم == |
| | فرهنگ مازندرانی (تبری) یکی از کهنترین فرهنگهای ایرانی است. زبان مازندرانی از زبانهای ایرانی شمالغربی و یکی از کهنترین زبانهای ایرانی است. |
|
| |
|
| دادگاه بینالمللی دادگستری در ۲۰۲۰ دستور اقدامات موقت صادر کرد. چین و روسیه از تصویب قطعنامه در شورای امنیت جلوگیری کردند.<ref>[https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth The Rohingya: persecuted across time and place] [https://www.msf.org/rohingya-refugee-crisis-depth پزشکان بدون مرز - بحران روهینگیا]</ref><ref>[https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis How to Help Rohingya Refugees] [https://www.unicefusa.org/what-unicef-does/childrens-protection/child-refugees-migrants/rohingya-refugee-crisis یونیسف - کودکان روهینگیا]</ref>
| | موسیقی مازندرانی با آوازهای محلی (آملنشین)، ساز لَلَوا (لَلَوا یا للهوا ساز بومی استان مازندران، «لَـله» (به معنی نی) و «وا» (به معنی باد)، که در فرهنگ فارسی به آن «نی چوپان» گفته میشود و دوتار شمالی از غنیترین گنجینههای موسیقی ایران هستند. |
|
| |
|
| === ۶- کودکان اویغور: چین/سینکیانگ (۲۰۱۷ تا کنون) ===
| | رقصهای محلی مازندران نیز بسیار متنوع و پرشور هستند. |
| کارشناسان سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۳ نگرانی شدید درباره جدایی اجباری گسترده کودکان اویغور از خانوادههایشان ابراز کردند. مدارس شبانهروزی دولتی بهصورت تصاعدی افزایش یافته و مدارس محلی اویغوریزبان تعطیل شدهاند.
| |
|
| |
|
| آموزش تقریباً منحصراً به زبان ماندارین است. معلمان ممکن است برای استفاده از زبان اویغوری مجازات شوند. مرکز مطالعات اویغور در گزارش ۲۰۲۵ با عنوان «شکستن ریشهها» این سیستم را «ابزار نسلکشی» نامید.
| | === مفاخر ادبی و علمی: === |
| | '''محمد بن جریر طبری- پدر تاریخنگاری:''' |
|
| |
|
| شی جینپینگ (رئیسجمهور چین): «ما با سه نیروی شر مبارزه میکنیم: تروریسم، جداییطلبی و افراطگرایی مذهبی. سیاستهای ما در سینکیانگ صلح و ثبات به ارمغان آورده است.»
| | ابوجعفر محمد بن جریر طبری (زاده ۲۲۴ هجری در آمل، درگذشته ۳۱۰ هجری در بغداد) بزرگترین مورخ و مفسر قرآن در جهان اسلام و نویسنده «تاریخ طبری» است. تاریخ طبری مرجع اصلی تاریخ جهان و ایران تا اوایل قرن چهارم هجری محسوب میشود و در سراسر جهان اسلام و غرب ترجمه و مطالعه شده است. |
|
| |
|
| '''موضعگیری دولتها و رهبران:''' | | '''نیما یوشیج -پدر شعر نو فارسی:''' |
|
| |
|
| دولت چین اقدامات را «مبارزه با افراطگرایی» و «آموزش حرفهای» نامید. وجود اردوگاههای بازداشت ابتدا انکار و سپس «مراکز آموزشی» معرفی شد. ایالات متحده در ۲۰۲۲ تعیین کرد «نسلکشی» ادامه دارد. پارلمانهای آمریکا، بریتانیا، کانادا و هلند نیز این اقدامات را نسلکشی نامیدند. چین همه اتهامات را رد میکند.<ref>[https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 Rights experts warn against forced separation of Uyghur children in China] [https://news.un.org/en/story/2023/09/1141502 سازمان ملل - هشدار درباره کودکان اویغور]</ref><ref>[https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ New Report: China’s Use of Boarding Sc] [https://uyghurstudy.org/new-report-chinas-use-of-boarding-schools-as-a-tool-of-genocide-against-uyghur-muslims/ مرکز مطالعات اویغور - گزارش «شکستن ریشهها» ۲۰۲۵]</ref><ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/china-xinjiangs-forced-separations-and-language-policies-uyghur-children دفتر حقوق بشر سازمان ملل - جدایی اجباری کودکان]</ref>
| | علی اسفندیاری معروف به نیما یوشیج (۲۱ آبان ۱۲۷۶ - درگذشته ۱۶ دی ۱۳۳۸) شاعر و نویسنده بزرگ ایرانی و بنیانگذار شعر نو فارسی بود. نیما در روستای یوش آمل زاده شد. |
|
| |
|
| === ۷- کودکان اوکراین: جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲ تا کنون) ===
| | منظومه «افسانه» (۱۳۰۱) مانیفست شعر نوی فارسی خوانده شده است. نیما آگاهانه تمام بنیادها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید و تمام جریانهای شعر معاصر فارسی وامدار نوآوری او هستند. |
| یکی از بحثبرانگیزترین جنبههای جنگ روسیه علیه اوکراین، انتقال اجباری گسترده کودکان اوکراینی به روسیه است. دولت اوکراین بیش از ۱۹٬۰۰۰ کودک را شناسایی کرده که بهصورت غیرقانونی تبعید شدهاند.
| |
|
| |
|
| کودکان تبعیدشده تحت «بازآموزی» برای ریشهکنی هویت اوکراینی قرار میگیرند. در مدارس نظامیشده کاملاً روسیزبان نگهداری میشوند و دسترسی آنها به زبان و آموزش اوکراینی قطع میشود.
| | ==== دیگر مفاخر مازندران: ==== |
| | پرویز ناتل خانلری (ادیب و زبانشناس بزرگ)، امیر پازواری (شاعر مازندرانی قرن هشتم)، احمد قهرمان (گیاهشناس برجسته)، و منوچهر ستوده (پژوهشگر و تاریخنویس) از دیگر فرزندان نامآور مازندران هستند. آرش کمانگیر، قهرمان اسطورهای ایران نیز بنا بر روایات با تبرستان پیوند دارد. |
|
| |
|
| در مارس ۲۰۲۳، دیوان بینالمللی کیفری حکم بازداشت ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه و ماریا لووا-بلووا کمیسر حقوق کودکان، را به اتهام انتقال اجباری غیرقانونی صادر کرد. این اولین بار بود که رئیسجمهور در حال تصدی یک عضو دائم شورای امنیت تحت پیگرد قرار گرفت.
| | '''آداب و رسوم:''' |
|
| |
|
| '''ولادیمیر پوتین''' (رئیسجمهور روسیه): <blockquote>«ما این کودکان را از مناطق جنگی نجات دادیم. روسیه از حقوق کودکان حمایت میکند.»</blockquote>'''ماریا لووا-بلووا''' (کمیسر حقوق کودکان روسیه):<blockquote>«ما به این کودکان خانه، خانواده و آینده دادیم. این یک عمل بشردوستانه است.»</blockquote>'''ولودیمیر زلنسکی''' (رئیسجمهور اوکراین): <blockquote>«روسیه فرزندان ما را دزدیده و هویتشان را نابود میکند. این نسلکشی است. ما هر کودک را بازمیگردانیم.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| | مراسم تیرگان (جشن باران، ۱۳ تیر) در مازندران با آبپاشی و شادی برگزار میشود. مراسم نوروزخوانی (هورهخوانی نوروزی) از آیینهای کهن مازندرانی است. |
|
| |
|
| روسیه ادعا میکند «تخلیهها» بشردوستانه بودهاند. اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل نتیجه گرفت هیچ مورد بررسیشدهای قابل توجیه نبود. بیانیه مشترک سفارتخانههای متعدد اقدامات روسیه را «غیرقانونی و بربرانه» نامید.
| | عروسیهای سنتی مازندرانی با موسیقی و رقص محلی چند روز طول میکشد. |
|
| |
|
| پارلمان اروپا و اتحادیه اروپا گزارشهای مفصلی منتشر کردند.
| | '''غذاهای محلی:''' |
|
| |
|
| ماریا لووا، در ژوئن ۲۰۲۲ توسط بریتانیا، در ژوئیه ۲۰۲۲ توسط اتحادیه اروپا، در سپتامبر ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و در ژانویه ۲۰۲۳ توسط ژاپن مورد تحریم قرار گرفت.<ref>[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia Deportation of Ukrainian children by Russia: joint statement]
| | میرزا قاسمی (خوراک بادمجان و تخممرغ)، باقلاقاتق، آشکاردو، زرشکپلو محلی، ترشتره (خورشت سبزی ترش)، ماهی سفید کبابی و شولم (سوپ محلی) از غذاهای سنتی مازندران هستند.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/amol-a-town-on-the-caspian-shore/ ĀMOL-iranica]</ref><ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/nowsahr/ NOWŠAHR-iranica]</ref> |
|
| |
|
| [https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-on-deportation-of-ukrainian-children-by-russia بیانیه مشترک سفارتخانهها - دولت بریتانیا]</ref><ref>[https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf انستیتوی سوئدی - انتقال اجباری کودکان اوکراینی]
| | == مبارزات و مقاومت مردمی == |
| | مازندران سرزمین مقاومت و مبارزه بوده و مجاهدین خلق ایران در این استان شهدای فراوانی دادهاند. |
|
| |
|
| [https://www.ui.se/globalassets/ui.se-eng/publications/other-publications/russias-forcible-transfers-of-unaccompanied-ukrainian-children.pdf Russia’s Forcible Transfers of Unaccompanied Ukrainian Children Responses from Ukraine, the EU and Beyond]</ref><ref>[https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf پارلمان اروپا - مطالعه جامع] [https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2024/754442/EXPO_STU(2024)754442_EN.pdf Forcible transfer and deportation of Ukrainian children: Responses and accountability measures]</ref><ref>[https://european-resilience.org/analytics/how-west-tolerated-russias-kidnapping-ukrainian-children How the West Tolerated Russia’s Kidnapping of Ukrainian Children]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-64985009 Deportation of Ukrainian children to Russia is war crime - UN]</ref>[[پرونده:کودک فلسطینی.jpg|جایگزین=کودک فلسطینی|بندانگشتی|کودک فلسطینی|271x271پیکسل]]
| | === صدیقه مجاوری- مجاهد قهرمان ساری: === |
| === ۸- کودکان غزه: فلسطین (۲۰۲۳ تا کنون) === | | مجاهد شهید صدیقه مجاوری (متولد ۱۳۳۸ در ساری) پس از آشنایی با مجاهدین خلق در دانشکده ادبیات تهران، در سال ۱۳۶۰ دستگیر و ۵ سال زیر شدیدترین شکنجهها قرار گرفت. |
| از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ در غزه فاجعهای بیسابقه برای کودکان ایجاد کردهاست. بر اساس گزارش یونیسف حداقل ۱۴٬۰۰۰ کودک کشته شدهاند و تخمین زده میشود ۱۷٬۰۰۰ کودک بدون همراه هستند. | |
|
| |
|
| تمام ۶۵۸٬۷۶۰ دانشآموز غزه از آموزش محروم ماندهاند. تمام ۳۳۵٬۰۰۰ کودک زیر ۵ سال در خطر سوءتغذیه شدید قرار دارند. ویروس فلج اطفال نوع ۲ پس از ۲۵ سال نهفتگی، مجددا شناسایی شد.
| | وی پس از آزادی به ارتش آزادیبخش ملی ایران پیوست و از فرماندهان توپخانه شد. صدیقه در ۲۸ خرداد ۱۳۸۲ در اعتراض به دستگیری مریم رجوی توسط پلیس فرانسه، خود را در مقابل وزارت کشور فرانسه به آتش کشید و در ۶ تیر ۱۳۸۲ به شهادت رسید. |
|
| |
|
| '''بنیامین نتانیاهو''' (نخستوزیر اسرائیل):
| | === اسماعیل مهرآئین- مجاهد قائمشهری: === |
| [[پرونده:هند حجاب-کودک ۵ساله غزه که کشته شده در خودرو پیدا شد.jpg|جایگزین=هند حجاب کودک ۵ساله |بندانگشتی|270x270پیکسل|هند حجاب کودک ۵ساله که کشتهشده در خودرو پیدا شد]]
| | مجاهد شهید اسماعیل مهرآئین (متولد ۱۳۳۶ جویبار-قائمشهر) معلم راهنمایی بود که در سال ۱۳۵۵ در دانشسرای ساری با مجاهدین آشنا شد. وی عضو تیم خبرنگاری سازمان در مازندران و مسئول نشریه طلاونگ در قائمشهر بود. اسماعیل در [[عملیات فروغ جاویدان]] دلیرانه جنگید و به شهادت رسید. در نامهای به والدینش نوشت: «ما مجاهد خلقیم، ما عمیقاً به زندگی معتقدیم… ما خود را برای زندگی مردم فدا میکنیم.» |
| <blockquote>«ما در جنگ عادلانهای علیه حماس هستیم. هدف ما نابودی حماس و بازگرداندن گروگانهاست.»</blockquote>'''موضعگیری دولتها و رهبران:'''
| |
|
| |
|
| اسرائیل عملیات نظامی را پاسخ به حمله حماس نامید. محدودیتهای شدید بر کمکهای بشردوستانه اعمال شد. آفریقای جنوبی اسرائیل را در دادگاه بینالمللی دادگستری به نسلکشی متهم کرد.
| | === کشتار ۶۷ در مازندران: === |
| | زندانهای ساری، بابل و آمل در تابستان ۱۳۶۷ شاهد کشتار زندانیان مجاهد بودند. پس از فتوای خمینی برای قتلعام زندانیان سیاسی، کمیسیونهای مرگ در مازندران دهها تن از مجاهدین خلق مازندرانی را که بسیاری از آنها حکمشان پایان یافته بود، بدون محاکمه اعدام کردند. پیکر شهدا در گورهای دستهجمعی دفن شد و خانوادهها سالها از محل دفن عزیزانشان بیخبر ماندند. |
|
| |
|
| دادگاه دستور اقدامات موقت صادر کرد. بسیاری از کشورها خواستار آتشبس فوری شدند.<ref>[https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ A year of tears: 12 months of war on children – UNICEF Report] [https://www.un.org/unispal/document/a-year-of-tears-12-months-of-war-on-children-unicef-report/ یونیسف - گزارش «یک سال اشک»]</ref><ref>[https://edition.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl Five-year-old Palestinian girl found dead after being trapped in car under Israeli fire] [https://edition.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl قتل دختر پنج ساله-هند رجب]</ref>
| | === قیام ۱۴۰۱و ۱۴۰۴: === |
| | مازندران در [[قیام سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام سراسری ۱۴۰۱]] و [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام سراسری ۱۴۰۴]] از استانهای پیشتاز بود. آمل، نوشهر، قائمشهر، بابل و ساری شاهد اعتراضات گسترده بودند. در قیام دیماه ۱۴۰۴ نیز ساری و شهرهای مازندران شاهد اعتراضات مسالمتآمیز مردمی بودند که با شلیک مستقیم تیرجنگی توسط نیروهای سرکوبگر رژیم بهشهادت رسیدند و واحدهای مقاومت در ساری، بابل، قائمشهر، آمل و نوشهر و شهرهای دیگر این استان در حال نبرد با ماموران سرکوبگر بودند. ایرانپدیا در فهرست [[جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران]] نام ۷۱تن از شهدای این قیام را بهثبت رساندهاست. |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
استان مازندران
تبرستان (نام کهن) |
|---|
استان مازندران — ساری
استان مازندران — ساری |
| کشور | ایران |
|---|
| مرکز استان | ساری |
|---|
| شمال | دریای خزر |
|---|
| جنوب | استانهای تهران، سمنان و البرز (رشتهکوه البرز) |
|---|
| غرب | استان گیلان |
|---|
| شرق | استان گلستان |
|---|
| آب و هوا | معتدل و مرطوب؛ بارندگی فراوان (۶۰۰ تا ۱٬۲۰۰ میلیمتر در سال) |
|---|
| بلندترین نقطه | رشتهکوه البرز |
|---|
| ساحل دریای خزر | حدود ۳۰۰ کیلومتر از کرانههای جنوبی خزر |
|---|
| جنگلهای هیرکانی | میراث جهانی یونسکو (ثبت ۲۰۱۹) — بقایای جنگلهای ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله |
|---|
| محصولات کشاورزی | برنج (طارم، هاشمی، صدری) · مرکبات · چای |
|---|
| شیلات | ماهی سفید · خاویار (تاسماهی) · کفال · کیلکا |
|---|
| گردشگری | سواحل دریای خزر · آبشار ایگل · دشت هویج · دریاچه چورت · جواهرده |
|---|
| صنایع دستی | حصیربافی · جاجیمبافی · گلیمبافی · معرقکاری چوب · نمدمالی |
|---|
| غذاهای محلی | میرزا قاسمی · باقلاقاتق · ترشتره · ماهی سفید کبابی · شولم |
|---|
| مفاخر | محمد بن جریر طبری (پدر تاریخنگاری) · نیما یوشیج (پدر شعر نو فارسی) |
|---|
| موسیقی | آوازهای محلی (آملنشین) · ساز لَلَوا · دوتار شمالی |
|---|
| منطقه زمانی | به وقت ایران (+۳:۳۰) |
|---|
مقاله درحال ویرایش است
استان مازندران، استان مازندران از کهنترین مناطق ایران است که در گذشته با نام تبرستان شناخته میشد و پیشینه سکونت انسان در آن به دهها هزار سال قبل بازمیگردد.
این استان در طول تاریخ به دلیل موقعیت طبیعی خود، مقاومت طولانی در برابر اعراب و حکومتهای مختلف محلی مانند باوندیان و علویان را تجربه کرده است.
مازندران در شمال ایران و میان دریای خزر و رشتهکوه البرز قرار دارد و بهواسطه جنگلهای هیرکانی، سواحل خزر و آبوهوای معتدل و مرطوب از مهمترین مناطق طبیعی کشور به شمار میرود.
اقتصاد این استان بر پایه کشاورزی، بهویژه تولید برنج، مرکبات و چای، همچنین شیلات، گردشگری و صنایع دستی استوار است.
جاذبههای طبیعی فراوان، مازندران را به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری ایران تبدیل کرده است.
فرهنگ مازندرانی با زبان تبری، موسیقی محلی، آیینهای سنتی و غذاهای بومی شناخته میشود و شخصیتهایی مانند محمدبن جریر طبری و نیما یوشیج از مفاخر این استان بهشمار میروند.
────────────────────────────────────────────────────────────
مرکز استان: ساری
مساحت: ۲۳,۸۳۳ کیلومتر مربع
جمعیت: حدود ۳.۳ میلیون نفر (۱۴۰۰)
شهرستانها: ۲۲ شهرستان (ساری، بابل، آمل، قائمشهر، بابلسر، نوشهر، چالوس، رامسر، تنکابن، بهشهر و...)
آب و هوا: معتدل و مرطوب؛ بارندگی فراوان، جنگلی
زبان: مازندرانی (تبری)، فارسی
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
مازندران، که در متون کهن تبرستان یا تپورستان نامیده میشد از کهنترین سرزمینهای مسکونی ایران است. نام تبرستان از قوم تپوری (به یونانی Tapyroi) گرفته شده و بهمعنای «سرزمین تبرداران» است. سابقه سکونت انسان در مازندران به بیش از ۷۵,۰۰۰ سال پیش بازمیگردد. غارهای هوتو و کمربند در بهشهر از قدیمیترین آثار سکونت بشر در ایران هستند.
گوهرتپه- تمدن باستانی:
گوهرتپه در رستمکلای بهشهر از مهمترین محوطههای باستانی شمال ایران است که قدمت آن به بیش از ۵,۰۰۰ سال پیش میرسد. کاوشهای باستانشناسی نشان میدهد که این منطقه از دوره نوسنگی تا عصر مفرغ بهصورت مداوم مسکونی بوده و شواهدی از شهرنشینی پیشرفته در آن یافت شده است.
مقاومت ۱۵۰ ساله در برابر اعراب:
تبرستان از معدود مناطقی بود که در برابر فتوحات اعراب مسلمان طولانیترین مقاومت را نشان داد. در حالی که بیشتر ایران در قرن اول هجری فتح شد، مردم تبرستان تا ۱۵۰ سال بعد مستقل ماندند.
اسپهبد خورشید، آخرین فرمانروای گاوبارگان تا سال ۱۴۲ هجری در برابر خلافت عباسی مقاومت کرد. کوههای البرز و جنگلهای انبوه، سپر طبیعی تبرستان در برابر مهاجمان بودند.
باوندیان - ۷۰۰ سال فرمانروایی:
سلسله باوندیان (آلباوند) دومین خاندان دیرپای تاریخ ایران پس از پادوسپانیان بودند که حدود ۷۰۰ سال در مناطق کوهستانی تبرستان بهویژه سوادکوه فرمان راندند. شاهان باوندی با لقبهای «اسپهبد» و «ملکالجبال» (پادشاه کوهستان) شناخته میشدند.
قیام ونداد هرمز و شورش تبرستان:
در سال ۱۶۸ هجری، مردم تبرستان به رهبری ونداد هرمز از قارنوندیان قیام بزرگی علیه خلافت عباسی برپا کردند. مردم در یک روز از پیش مشخص شده، پادگانها را فتح و نظامیان عرب را بیرون راندند. این شورشها تا سال ۱۸۹ هجری ادامه یافت و نشان از روحیه آزادیخواهی مردم تبرستان داشت.
مازیار- قیام علیه خلافت:
مازیار بن قارن، از اسپهبدان تبرستان، در دوره خلافت معتصم عباسی (حدود ۲۲۴ هجری) قیام بزرگی علیه خلافت برپا کرد. او از آخرین فرمانروایان ایرانی بود که برای استقلال تبرستان جنگید. مازیار سرانجام دستگیر و در سامرا اعدام شد، اما نامش به نماد مقاومت تبرستان تبدیل گشت.
علویان تبرستان:
در سال ۲۵۰ هجری، حسن بن زید ملقب به «داعی کبیر» با دعوت اهالی تبرستان به این منطقه آمد و سلسله علویان تبرستان را تأسیس کرد.
علویان با بیرون راندن طاهریان، حکومت مستقلی در تبرستان برپا کردند که تا اوایل قرن چهارم هجری دوام یافت.
سلسلههای محلی دیگر تبرستان آل زیار، مرعشیان (سادات مرعشی) و آلکیا، قرنها بر این منطقه حکومت کردند. مرعشیان از قرن هشتم تا دهم هجری بر مازندران فرمان راندند و ساری و آمل از مراکز مهم آنها بود.
نادر شاه افشار مازندران را پایگاه قدرت خود قرار داد. در دوره قاجار، مازندران از مناطق ییلاقی شاهانه بود و کاخ صاحبقرانیه در بهشهر ساخته شد.
در دوره مشروطه، مازندران بهویژه شهرهایی مثل تنکابن، ساری و آمل نقش کلیدی و سرنوشتسازی در پیروزی انقلاب مشروطه و بهویژه فتح تهران داشت. سپهدار تنکابنی با همراهی مجاهدان شمال، یکی از دو بازوی اصلی (در کنار مشروطهخواهان بختیاری) بود که با حرکت به سمت پایتخت، حکومت استبدادی محمدعلیشاه را سرنگون کردند.
در دوران رضاشاه، ساخت راهآهن شمال- جنوب از مهمترین پروژههای عمرانی بود که مازندران را به تهران متصل کرد و دروازه شمال ایران را به جنوب گشود.[۱][۲][۳]
جغرافیا و اقلیم
مازندران در شمال ایران، بین رشتهکوه البرز و دریای خزر واقع شده است. جنگلهای هیرکانی مازندران (میراث جهانی یونسکو) از بقایای جنگلهای ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله و یکی از ارزشمندترین زیستگاههای جهان هستند.
آبوهوای مازندران معتدل و مرطوب است. بارندگی سالانه بین ۶۰۰ تا ۱,۲۰۰ میلیمتر است که بالاترین میزان بارندگی در ایران است. سواحل دریای خزر و جنگلهای سرسبز مازندران مقصد اصلی گردشگری طبیعی ایران هستند.
دریای خزر:
دریای خزر (بحر خزر) بزرگترین دریاچه جهان با مساحت حدود ۳۷۱,۰۰۰ کیلومتر مربع است. سواحل مازندران حدود ۳۰۰ کیلومتر از کرانههای جنوبی خزر را تشکیل میدهد. سطح آب دریای خزر حدود ۲۷ متر پایینتر از سطح آزاد اقیانوسها است.
جنگلهای هیرکانی:
جنگلهای هیرکانی (میراث جهانی یونسکو از ۲۰۱۹) نوار باریکی از جنگلهای پهنبرگ خزری هستند که از آذربایجان تا شمال خراسان امتداد دارند. این جنگلها بقایای جنگلهای دوره سوم زمینشناسی (۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش) هستند و گونههای منحصربهفردی مانند انجیلی، شمشاد، توسکا و بلوط دارند. متاسفانه آتشسوزیهای اخیر باعث نابودی پوشش گیاهی، تهدید گونههای جانوری مانند پلنگ ایرانی، و فرسایش خاک گردید و کیفیت هوا کاهش یافت.[۴][۵][۱]
اقتصاد و منابع
مازندران یکی از قطبهای کشاورزی ایران و بزرگترین تولیدکننده برنج، مرکبات و چای در کشور است. شالیزارهای مازندران بهویژه در دشتهای آمل، بابل و تنکابن، بخش عمدهای از برنج مصرفی ایران را تأمین میکنند. برنج طارم، هاشمی و صدری از ارقام مرغوب برنج مازندران هستند.
چایکاری:
چایکاری در مناطق غربی مازندران (رامسر، تنکابن، چالوس) و استان گیلان رواج دارد. چای ایرانی از محصولات سنتی شمال ایران است.
گردشگری:
مازندران مقصد اول گردشگری داخلی ایران است. سواحل شنی دریای خزر از رامسر تا بهشهر، آبشار ایگل (در دل جنگلهای هیرکانی)، دشت هویج (دشت ابری و مهآلود در مسیر جاده ابر)، لفور و لفوران، جنگلهای النگدره، دریاچه چورت، دریاچه الندان، قلعه مارکوه، روستاهای ییلاقی جواهرده، و آبشار شیرآباد از جاذبههای بینظیر این استان هستند.
صنعت و معدن:
صنایع غذایی، نساجی، چوب و مبلمان از صنایع مهم مازندران هستند.
نیروگاههای حرارتی و آبی و مناطق صنعتی ساری و قائمشهر از زیرساختهای صنعتی استان محسوب میشوند.
شیلات و صنایع دریایی:
مازندران از مراکز اصلی صید ماهی در دریای خزر است. ماهی سفید، ماهی خاویار (تاسماهی)، کفال و کیلکا از گونههای مهم صید هستند.
خاویار ایرانی از باارزشترین محصولات صادراتی ایران محسوب میشود.
صنایع دستی:
حصیربافی، جاجیمبافی، گلیمبافی، سبدبافی و نمدمالی از صنایع دستی سنتی مازندران هستند.
هنر معرقکاری چوب و منبتکاری نیز در مناطق جنگلی رایج است.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ مازندرانی (تبری) یکی از کهنترین فرهنگهای ایرانی است. زبان مازندرانی از زبانهای ایرانی شمالغربی و یکی از کهنترین زبانهای ایرانی است.
موسیقی مازندرانی با آوازهای محلی (آملنشین)، ساز لَلَوا (لَلَوا یا للهوا ساز بومی استان مازندران، «لَـله» (به معنی نی) و «وا» (به معنی باد)، که در فرهنگ فارسی به آن «نی چوپان» گفته میشود و دوتار شمالی از غنیترین گنجینههای موسیقی ایران هستند.
رقصهای محلی مازندران نیز بسیار متنوع و پرشور هستند.
مفاخر ادبی و علمی:
محمد بن جریر طبری- پدر تاریخنگاری:
ابوجعفر محمد بن جریر طبری (زاده ۲۲۴ هجری در آمل، درگذشته ۳۱۰ هجری در بغداد) بزرگترین مورخ و مفسر قرآن در جهان اسلام و نویسنده «تاریخ طبری» است. تاریخ طبری مرجع اصلی تاریخ جهان و ایران تا اوایل قرن چهارم هجری محسوب میشود و در سراسر جهان اسلام و غرب ترجمه و مطالعه شده است.
نیما یوشیج -پدر شعر نو فارسی:
علی اسفندیاری معروف به نیما یوشیج (۲۱ آبان ۱۲۷۶ - درگذشته ۱۶ دی ۱۳۳۸) شاعر و نویسنده بزرگ ایرانی و بنیانگذار شعر نو فارسی بود. نیما در روستای یوش آمل زاده شد.
منظومه «افسانه» (۱۳۰۱) مانیفست شعر نوی فارسی خوانده شده است. نیما آگاهانه تمام بنیادها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید و تمام جریانهای شعر معاصر فارسی وامدار نوآوری او هستند.
دیگر مفاخر مازندران:
پرویز ناتل خانلری (ادیب و زبانشناس بزرگ)، امیر پازواری (شاعر مازندرانی قرن هشتم)، احمد قهرمان (گیاهشناس برجسته)، و منوچهر ستوده (پژوهشگر و تاریخنویس) از دیگر فرزندان نامآور مازندران هستند. آرش کمانگیر، قهرمان اسطورهای ایران نیز بنا بر روایات با تبرستان پیوند دارد.
آداب و رسوم:
مراسم تیرگان (جشن باران، ۱۳ تیر) در مازندران با آبپاشی و شادی برگزار میشود. مراسم نوروزخوانی (هورهخوانی نوروزی) از آیینهای کهن مازندرانی است.
عروسیهای سنتی مازندرانی با موسیقی و رقص محلی چند روز طول میکشد.
غذاهای محلی:
میرزا قاسمی (خوراک بادمجان و تخممرغ)، باقلاقاتق، آشکاردو، زرشکپلو محلی، ترشتره (خورشت سبزی ترش)، ماهی سفید کبابی و شولم (سوپ محلی) از غذاهای سنتی مازندران هستند.[۶][۷]
مبارزات و مقاومت مردمی
مازندران سرزمین مقاومت و مبارزه بوده و مجاهدین خلق ایران در این استان شهدای فراوانی دادهاند.
صدیقه مجاوری- مجاهد قهرمان ساری:
مجاهد شهید صدیقه مجاوری (متولد ۱۳۳۸ در ساری) پس از آشنایی با مجاهدین خلق در دانشکده ادبیات تهران، در سال ۱۳۶۰ دستگیر و ۵ سال زیر شدیدترین شکنجهها قرار گرفت.
وی پس از آزادی به ارتش آزادیبخش ملی ایران پیوست و از فرماندهان توپخانه شد. صدیقه در ۲۸ خرداد ۱۳۸۲ در اعتراض به دستگیری مریم رجوی توسط پلیس فرانسه، خود را در مقابل وزارت کشور فرانسه به آتش کشید و در ۶ تیر ۱۳۸۲ به شهادت رسید.
اسماعیل مهرآئین- مجاهد قائمشهری:
مجاهد شهید اسماعیل مهرآئین (متولد ۱۳۳۶ جویبار-قائمشهر) معلم راهنمایی بود که در سال ۱۳۵۵ در دانشسرای ساری با مجاهدین آشنا شد. وی عضو تیم خبرنگاری سازمان در مازندران و مسئول نشریه طلاونگ در قائمشهر بود. اسماعیل در عملیات فروغ جاویدان دلیرانه جنگید و به شهادت رسید. در نامهای به والدینش نوشت: «ما مجاهد خلقیم، ما عمیقاً به زندگی معتقدیم… ما خود را برای زندگی مردم فدا میکنیم.»
کشتار ۶۷ در مازندران:
زندانهای ساری، بابل و آمل در تابستان ۱۳۶۷ شاهد کشتار زندانیان مجاهد بودند. پس از فتوای خمینی برای قتلعام زندانیان سیاسی، کمیسیونهای مرگ در مازندران دهها تن از مجاهدین خلق مازندرانی را که بسیاری از آنها حکمشان پایان یافته بود، بدون محاکمه اعدام کردند. پیکر شهدا در گورهای دستهجمعی دفن شد و خانوادهها سالها از محل دفن عزیزانشان بیخبر ماندند.
قیام ۱۴۰۱و ۱۴۰۴:
مازندران در قیام سراسری ۱۴۰۱ و قیام سراسری ۱۴۰۴ از استانهای پیشتاز بود. آمل، نوشهر، قائمشهر، بابل و ساری شاهد اعتراضات گسترده بودند. در قیام دیماه ۱۴۰۴ نیز ساری و شهرهای مازندران شاهد اعتراضات مسالمتآمیز مردمی بودند که با شلیک مستقیم تیرجنگی توسط نیروهای سرکوبگر رژیم بهشهادت رسیدند و واحدهای مقاومت در ساری، بابل، قائمشهر، آمل و نوشهر و شهرهای دیگر این استان در حال نبرد با ماموران سرکوبگر بودند. ایرانپدیا در فهرست جانباختگان قیام ۱۴۰۴ در استان مازندران نام ۷۱تن از شهدای این قیام را بهثبت رساندهاست.
منابع
