قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴
| قطعی اینترنت در ایران دی ۱۴۰۴ | |
|---|---|
 | |
| موقعیت | ایران |
| تاریخ | از ۱۸ دی ۱۴۰۴ |
| هدف | ارتباطات در ایران |
| مرتکبان | شورای عالی امنیت ملی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
| انگیزه | سرکوب و خاموش کردن صدای مردم معترض |
قطع اینترنت ایران در دی ۱۴۰۴، از ۱۸ دیماه صورت گرفت. در سیزدهمین روز اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ (۱۸ دی ۱۴۰۴)، دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی با اجرای خاموشی سیستماتیک اینترنت، دسترسی به شبکههای اجتماعی بینالمللی و ابزارهای دورزدن فیلترینگ را در شهرهای بزرگ به طور گسترده قطع کرد. این اقدام به عنوان بخشی از استراتژی نظامی-امنیتی برای مهار اعتراضات، جلوگیری از انتشار تصاویر سرکوب و قطع پیوند میان هستههای اعتراضی توصیف شده است. با این حال، این سیاست به تیغ دو لبه تبدیل شد؛ از یک سو نارضایتی را به لایههای غیرمعترض گسترش داد و از سوی دیگر معترضان را به سازماندهی چهرهبهچهره و شیوههای سنتی سوق داد که رصد آن دشوارتر است. تجمعات علیرغم محدودیتها ادامه یافت و نهادهای بینالمللی این اقدام را مصداق مجازات دستهجمعی و نقض حق آزادی بیان دانستند.
دیدبان اینترنت «نتبلاکس»(NetBlocks) صبح روز پنجشنبه ۱۸ دیماه، با انتشار نمودار گرافیکی وضعیت شبکه، رسماً تأیید کرد که «تهران و سایر نقاط ایران وارد خاموشی دیجیتال شدهاند» و سطح دسترسی به اینترنت به ۵درصد سقوط کرده است. دادههای فنی «رادار کلاودفلر»(Cloudflare Radar) نشان میدهد که درست قبل از ساعت ۱۳:۰۰ به وقت محلی، میزان فضای آدرسدهی(IPv۶) در ایران با سقوطی ۹۸.۵درصدی مواجه شده و ترافیک این پروتکل از ۱۲ درصد به ۱.۸ درصد تنزل یافته است. قطع اینترنت نقض آشکار «ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر» و قطعنامههای شورای حقوقبشر ملل متحد (از جمله قطعنامه ۱۶/۴۷ که قطع دسترسی به اینترنت را قویاً محکوم میکند) است.[۱][۲]
اجرای خاموشی اینترنت
در سیزدهمین روز اعتراضات سراسری، طولانیترین دوره قطع اینترنت همراه در شهرهای بزرگ ایران اجرا شد. دسترسی به شبکههای اجتماعی بینالمللی و ابزارهای عبور از فیلترینگ به شدت محدود گردید. این انسداد فراتر از یک اقدام فنی، بخشی از استراتژی نظامی-امنیتی برای سرکوب موجهای اعتراضی ارزیابی شده است.
هدف اصلی این خاموشی، قطع پیوند میان هستههای اعتراضی در محلات مختلف و جلوگیری از انتشار تصاویر برخورد نیروهای امنیتی با معترضان به خارج از مرزها بود. کارشناسان این وضعیت را «تاریکی دیجیتال» نامیدهاند که بستری برای اقدام نیروهای ضابط در فضای فیزیکی با هزینه سیاسی کمتر فراهم میکند.[۱]
گزارش نتبلاکس (NetBlocks)
رژیم جمهوری اسلامی، وضعیت «خاموشی دیجیتال» و قطع کامل اینترنت را بر سراسر ایران حاکم کرد. رژیم ایران از روزهای قبل اینترنت را ضعیف و کند کرده بود. دیدبان اینترنت «نتبلاکس»(NetBlocks) صبح روز پنجشنبه ۱۸ دیماه، با انتشار نمودار گرافیکی وضعیت شبکه، رسماً تأیید کرد که «تهران و سایر نقاط ایران وارد خاموشی دیجیتال شدهاند» و سطح دسترسی به اینترنت به ۵درصد سقوط کرده است.
دادههای فنی «رادار کلاودفلر» (Cloudflare Radar) نشان میدهد که درست قبل از ساعت ۱۳:۰۰ به وقت محلی، میزان فضای آدرسدهی(IPv۶) در ایران با سقوطی ۹۸.۵درصدی مواجه شده و ترافیک این پروتکل از ۱۲ درصد به ۱.۸ درصد تنزل یافته است. قطع اینترنت نقض آشکار «ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر» و قطعنامههای شورای حقوقبشر ملل متحد (از جمله قطعنامه ۱۶/۴۷ که قطع دسترسی به اینترنت را قویاً محکوم میکند) است.[۲]
پیامدهای داخلی قطع اینترنت
قطع گسترده اینترنت به تیغ دو لبه برای حاکمیت تبدیل شد. اختلال در شبکه بانکی و خدمات آنلاین دولتی، نارضایتی را به لایههایی از جامعه که مستقیماً در اعتراضات حضور نداشتند نیز گسترش داد.
از سوی دیگر، فقدان ابزارهای ارتباطی مجازی، معترضان را به سمت سازماندهی چهرهبهچهره و بازگشت به شیوههای سنتی فراخوان در محلات سوق داد. این شیوههای ارتباطی محلی، رصد و کنترل آنها برای نهادهای امنیتی به مراتب دشوارتر است.
علیرغم محدودیتهای شدید اینترنتی، گزارشها نشان میدهد که تجمعات اعتراضی در مناطقی از تهران و مراکز استانها با استفاده از شبکههای ارتباطی محلی ادامه یافته است. این امر بیانگر شکست فرضیه مهار اعتراضات صرفاً از طریق قطع زیرساختهای دیجیتال در مواجهه با خیزشی با بدنه اجتماعی وسیع است.[۱]
ابعاد بینالمللی و واکنشها
در سیزدهمین روز اعتراضات سراسری مردم ایران، ابعاد بینالمللی قطع دسترسی به اینترنت برجسته شد. نهادهای ناظر بر آزادی اینترنت و سازمانهای حقوق بشری، این اقدام دولت ایران را مصداق «مجازات دستهجمعی» و نقض حق بنیادین آزادی بیان دانستهاند.
فشار بر پلتفرمهای تکنولوژی برای ارائه اینترنت ماهوارهای و راهکارهای عبور از فیلترینگ در این روز به اوج رسید. این رویداد، ایران را در رویارویی میان «تکنولوژی سرکوب» و «اراده اطلاعرسانی» قرار داد؛ جایی که حاکمیت با خاموشی مطلق تلاش میکند روایت خود را حاکم کند، اما پایداری معترضان در خیابانها نشاندهنده شکلگیری فرمهای جدید مقاومت مستقل از زیرساختهای دیجیتال است.[۱]