مرتضی جهانبخش

مرتضی جهانبخش
شهید قیام سراسری ۱۴۰۴، مرتضی جهانبخش
درگذشت	۱۷ دی ۱۴۰۴ چناران، استان خراسان رضوی
علت مرگ	شلیک مستقیم نیروهای حکومتی
ملیت	ایرانی
شناخته‌شده برای	جان باختن در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

مرتضی جهانبخش، (۱۷دی‌ماه ۱۴۰۴) شهروند اهل شهرستان چناران استان خراسان رضوی، یکی از جان‌باختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ بود. او در روز چهارشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴، در جریان تظاهرات مردمی در چناران، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی جان خود را از دست داد. گزارش‌های حقوق بشری و منابع مخالف حکومتی مانند سازمان مجاهدین خلق، مرتضی جهانبخش را همراه با چندین شهروند دیگر از چناران از جمله مهدی ولی‌دوست، روح‌الله ستاره مشتری و محمدرضا گروهی در لیست کشته‌شدگان این شهر قرار داده‌اند که این امر چناران را به یکی از کانون‌های اصلی سرکوب در خراسان تبدیل کرد.

اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ از ۷ دی‌ماه با اعتصاب گسترده کسبه تهران آغاز شد و به سرعت به شهرهایی مانند چناران گسترش یافت. ریشه این خیزش در بحران‌های عمیق اقتصادی، تورم افسارگسیخته، سقوط ارزش ریال و نارضایتی گسترده از حاکمیت بود. در چناران، معترضان با شعارهای ضدحکومتی به خیابان‌ها آمدند و نیروهای امنیتی با تیراندازی مستقیم پاسخ دادند که نتیجه آن کشته شدن چندین شهروند شد.

جان باختن مرتضی جهانبخش و دیگر شهدای چناران نمادی از مقاومت در شهرهای متوسط و مناطق کردنشین خراسان شد. مراسم خاکسپاری جان‌باختگان در فضایی امنیتی برگزار شد.

زندگینامه مختصر و نحوه جان باختن

مرتضی جهانبخش، شهروند اهل شهرستان چناران از توابع استان خراسان رضوی، در روز چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۴، هفتم ژانویه ۲۰۲۶ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، همراه با چند تن دیگر، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای حکومتی جان باخت.

بر اساس گزارش‌ها، در روز ۱۷ دی، اعتراضات در چناران شدت گرفت و نیروهای امنیتی با سلاح جنگی به معترضان شلیک کردند. مرتضی جهانبخش یکی از چندین شهروندی بود که در این سرکوب کشته شد. چناران در این روزها چندین شهید داد که اسامی برخی از آنان عبارتند از:مهدی قربان‌دوست، مهدی ولی‌دوست، روح‌الله ستاره مشتری (۲۶ ساله)، محمدرضا گروهی و دیگران.

منابع محلی تأکید دارند که چناران به دلیل مشارکت گسترده مردم، هدف سرکوب شدید قرار گرفت و کشته شدن چندین شهروند در روزهای متوالی، خشم عمومی را افزایش داد.

معاون استاندار خراسان رضوی پیشتر به کشته شدن ۵ نفر در چناران اعتراف کرده بود و این شهادت‌ها بخشی از جنایت‌های رژیم در سرکوب قیام سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ است. چناران یکی از کانون‌های اصلی اعتراضات بود که ۵ شهید از جمله مرتضی جهانبخش در آن روز جان باختند.

مراسم خاکسپاری مرتضی جهانبخش و دیگر جان‌باختگان چناران در فضایی سنگین امنیتی برگزار گردید و نهادهای حکومتی خانواده‌ها را تحت فشار قرار دادند تا از تجمع جلوگیری شود.

زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴، ریشه در بحران عمیق اقتصادی، معیشتی و حکمرانی دارد که طی ماه‌های اخیر با سقوط مستمر ارزش پول ملی، جهش نرخ ارز به بیش از ۱۴۰ هزار تومان، افزایش تورم، رکود گسترده بازار و کاهش شدید قدرت خرید شهروندان تشدید شده است. اعتراضات از اعتصاب بازار تهران در روز نخست (۷ دی ۱۴۰۴) آغاز شد و به سرعت به اعتراضات در دیگر اقشار جامعه در شهرهای مختلف از جمله چناران گسترش یافت.

طی روزهای بعدی، اعتراضات به شکل تجمعات خیابانی، راهپیمایی‌ها و اعتصاب کسبه ادامه پیدا کرد. در شهرهایی مانند چناران در خراسان رضوی، مشارکت گسترده بود و سرکوب نیز شدید گزارش شد که منجر به کشته شدن چندین شهروند در یک منطقه شد.

واکنش نیروهای انتظامی و امنیتی با افزایش حضور نیروها، استفاده از گاز اشک‌آور، تیراندازی مستقیم و بازداشت گسترده شهروندان همراه بوده که منجر به کشته‌شدگان و زخمی‌های متعدد در شهرهای مختلف از جمله چناران شد. جان باختن شهروندانی مانند مرتضی جهانبخش و دیگر شهدای چناران، نشان‌دهنده گسترش اعتراضات به شهرهای متوسط و مناطق قومی بود.

تا میانه دی‌ماه، گزارش‌های حقوق بشری از شناسایی ده‌ها شهید خبر می‌دهند. این اعتراضات بیانگر عمق نارضایتی‌های انباشته در جامعه ایران است و ادامه آن اراده مردم برای تغییر را نشان می‌دهد.