کاربر:Khosro/صفحه تمرین1
کمال خرازی، (متولد ۱ آذر ۱۳۲۳، تهران - درگذشته ۲۰ فروردین ۱۴۰۵، تهران) سیاستمدار کهنهکار جمهوری اسلامی ایران، متولد خانوادهای اصیل تهرانی بود. پدرش کاسبی معروف در حوالی مسجد سید عزیزالله بازار تهران به شمار میرفت. کمال خرازی در رشته روانشناسی و علوم تربیتی تحصیل کرد و پس از کسب دکترای آموزش از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵ شمسی)، به فعالیتهای آموزشی و سیاسی پرداخت. پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی ناظم دبیرستان علوی بود و سپس برای ادامه تحصیل به خارج رفت. پس از پیروزی انقلاب، ریاست کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده گرفت.
خرازی در دهههای پس از انقلاب، سمتهای متعددی از جمله مدیریت خبرگزاری پارس (بعدها ایرنا) و ریاست ستاد تبلیغات جنگ در دوران جنگ ایران و عراق داشت. او مدتی سفیر ایران در سازمان ملل متحد بود و در دولت سید محمد خاتمی، از مرداد ۱۳۷۶ (۲۰ اوت ۱۹۹۷) تا پایان دوره ریاستجمهوری خاتمی در ۱۳۸۴، وزیر امور خارجه شد. در این دوره، دیپلماسی ایران بر پایه گفتگوی تمدنها و تلاش برای بهبود روابط بینالمللی متمرکز بود. خرازی چهرهای عبوس و کمحرف شناخته میشد که در مذاکرات مهم، از جمله مذاکرات سعدآباد در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی) با جک استرا وزیر خارجه بریتانیا، حضور داشت.
پس از پایان دولت خاتمی، خرازی به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد و به عنوان مشاور سیاست خارجی فعالیت کرد. او در تحولات دیپلماتیک، از جمله موضعگیری در قبال اختلافات ارضی مانند جزایر چهارگانه ژاپن و روسیه یا مسائل جزایر سهگانه، نقش ایفا کرد. خرازی با خانوادههای سیاسی و مذهبی ایران پیوندهای نزدیکی داشت؛ برادرزادهاش همسر سید مسعود خامنهای بود و نوه برادرش داماد سید محمدرضا خاتمی به شمار میرفت.
در سالهای اخیر، کمال خرازی همچنان در عرصه سیاست خارجی فعال بود. رسانههای حکومتی از پیگیری تماسها با پاکستان برای دیدار احتمالی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، خبر دادند. با این حال، در جریان درگیریهای نظامی گسترده میان ایران، آمریکا و اسرائیل در سال ۱۴۰۵ شمسی، سرنوشت او دگرگون شد. روز ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ (۱ آوریل ۲۰۲۶)، منزل مسکونی او در تهران هدف حمله هوایی قرار گرفت. در این حمله، همسرش منصوره رئیسقاسم کشته شد و خود خرازی به شدت مجروح گردید و به بیمارستان منتقل شد.
پس از هشت روز بستری در بیمارستان، کمال خرازی بر اثر شدت جراحات در ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ (۹ آوریل ۲۰۲۶) درگذشت. رسانههای رسمی رژیم و منابع بینالمللی این خبر را تأیید کردند. مرگ او در بستر تحولات امنیتی و دیپلماتیک حساس رخ داد و بازتاب گستردهای یافت.[۱][۲][۳][۴]
زندگی اولیه و تحصیلات
کمال خرازی به خانوادهای اصیل تهرانی تعلق داشت. پدر او کاسبی معروف در حوالی مسجد سید عزیزالله بازار تهران بود. این ریشه خانوادگی، زمینهای برای ورود او به عرصههای آموزشی و سیاسی فراهم کرد. خرازی در رشته روانشناسی و علوم تربیتی تحصیل کرد و پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی به عنوان ناظم دبیرستان علوی فعالیت داشت. چهره خشک و جدی او، میراث همان دوران تدریس و مدیریت مدرسه دانسته میشود. (عصر ایران)
برای ادامه تحصیل، خرازی به خارج از کشور سفر کرد. در خاطرات حسن روحانی اشاره شده که در سال ۱۳۵۵ شمسی، هنگامی که خرازی ۲۸ ساله بود و با سه فرزند (و چهارمی در راه) عازم انگلستان میشد، سید محمد بهشتی او را به عنوان فردی آشنا در لندن معرفی کرد تا در امور اقامت و اسکان کمک نماید. این سفر تحصیلی، بخشی از مسیر حرفهای او را شکل داد. او در نهایت دکترای خود را در رشته آموزش از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ میلادی (۱۳۵۵ شمسی) دریافت کرد. پس از بازگشت، فعالیتهای آموزشی خود را ادامه داد و بعدها به عنوان استاد تمام دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران شناخته شد. (عصر ایران / دانشگاه کلمبیا)
فعالیتهای اولیه پس از انقلاب
پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ شمسی، کمال خرازی ریاست کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده گرفت. این سمت، او را در حوزه فرهنگی و آموزشی برجسته کرد. با این حال، برخی منتقدان به غیبت او در مراسم تشییع پیکر احمد رضا احمدی، یکی از چهرههای برجسته کانون، اشاره کردهاند. مدیریت خرازی در این دوره، بر پایه رویکردهای تربیتی و فرهنگی رژیم جدید بود.
او همچنین یک دوره مدیریت خبرگزاری پارس را در کارنامه خود داشت. این خبرگزاری بعدها به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) تغییر نام داد و به عنوان خبرگزاری رسمی دولت فعالیت کرد. این تجربه رسانهای، پایهای برای نقشهای بعدی او در عرصه تبلیغات و دیپلماسی عمومی فراهم آورد. (عصر ایران)
نقش در دوران جنگ و تبلیغات
در دوران جنگ ایران و عراق، کمال خرازی به ریاست ستاد تبلیغات جنگ منصوب شد. این مسئولیت، او را در هماهنگی تلاشهای رسانهای و تبلیغاتی برای حمایت از جنگ ایران و عراق درگیر کرد. فعالیت او در این دوره، بخشی از تلاشهای رژیم برای مدیریت افکار عمومی و بسیج منابع اطلاعاتی بود. مدیریت خبرگزاری در این زمان نیز با مسئولیت ستاد تبلیغات همپوشانی داشت و نشاندهنده اعتماد رژیم به تواناییهای سازمانی او بود.
روابط و اختلافات اولیه سیاسی
در پاییز سال ۱۳۵۸ شمسی، عباس امیرانتظام در خاطرات خود به ماجرایی اشاره کرده که در آن، نامه فراخواندن او به تهران (که منجر به بازداشتش شد) ظاهراً با امضای صادق قطبزاده وزیر خارجه وقت بوده است. امیر انتظام مدعی بود که این نامه در واقع توسط کمال خرازی نوشته شده و حتی امضای وزیر جعل گردیده تا اعتماد ایجاد شود. با این حال، خرازی این ادعا را رد کرد و تأکید نمود که فراخوان بر اساس دستور دادستان وقت انقلاب، علی قدوسی، و رویه معمول وزارت خارجه به عنوان معاون سیاسی انجام شده و هیچ جعلی صورت نگرفته است. این رویداد، یکی از اختلافات اولیه در محافل سیاسی اولیه انقلاب را نشان میدهد. (عصر ایران)
فعالیتهای دیپلماتیک و وزارت امور خارجه
فعالیتهای دیپلماتیک پیش از وزارت
کمال خرازی پس از بازگشت به ایران و پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی معاونت سیاسی وزارت خارجه را بر عهده داشت. او از مرداد ۱۳۵۸ تا اسفند ۱۳۵۸، در این سمت فعالیت کرد. پس از آن، از شهریور ۱۳۵۹ تا شهریور ۱۳۶۸، ریاست خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا، پیشتر خبرگزاری پارس) را عهدهدار بود. در همین دوره، از شهریور ۱۳۵۹ تا شهریور ۱۳۶۷، ریاست ستاد اطلاعات جنگ و عضویت در شورای عالی دفاع را نیز بر عهده داشت. این مسئولیتها او را در قلب مدیریت اطلاعاتی و تبلیغاتی دوران جنگ ایران و عراق قرار داد. (دانشگاه کلمبیا / عصر ایران)
کمال خرازی از سال ۱۳۶۸، به عنوان سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد منصوب شد. در این سمت، ریاست هیئتهای ایرانی در کنفرانسهای بینالمللی متعدد را بر عهده گرفت و سمتهایی مانند نایبرئیسی اجلاسهای مجمع عمومی سازمان ملل و کنفرانس سران محیط زیست و توسعه ریودوژانیرو را تجربه کرد. این دوره، پایهای برای شهرت دیپلماتیک او فراهم آورد. (دانشگاه کلمبیا)
وزارت امور خارجه در دولت خاتمی
در ۲۹ مرداد ۱۳۷۶، مجلس شورای اسلامی رژیم کمال خرازی را به عنوان وزیر امور خارجه دولت سید محمد خاتمی تأیید کرد. انتخاب او توسط خاتمی، با هدف ارسال پیام تغییر در سیاست خارجی و در عین حال کسب تأیید خامنهای و مجلس محافظهکار انجام شد. خرازی تا پایان دوره دوم ریاستجمهوری خاتمی در سال ۱۳۸۴، در این سمت باقی ماند. در طول این هشت سال، دیپلماسی ایران بر پایه سیاستهای آشتیجویانه منطقهای و بینالمللی پیگیری شد. (دانشگاه کلمبیا / دفتر تهران)
کمال خرازی به عنوان وزیر خارجه، چهرهای عبوس و کمحرف شناخته میشد که در تضاد با شخصیت گشاده خاتمی قرار داشت. با این حال، در سال ۱۳۸۲، و در جریان مذاکرات سعدآباد برای پیوستن ایران به پروتکل الحاقی، تصویری تاریخی از او در کنار جک استرا، وزیر خارجه بریتانیا، ثبت شد که چهره خندان خرازی را نشان میداد.
در دوره وزارت او، وزارت خارجه با پروندههایی مانند بازداشت عباس عبدی به اتهام همکاری با دولت متخاصم مواجه بود. خرازی حاضر نشد رسماً اعلام کند که ایالات متحده در عرف دیپلماتیک متخاصم به شمار نمیآید، که این موضع منجر به نارضایتی برخی اصلاحطلبان شد. (عصر ایران)
روابط خانوادگی و شبکه سیاسی
کمال خرازی با خانوادههای برجسته سیاسی و مذهبی ایران پیوندهای نزدیک داشت. برادرزاده او (دختر برادرش صادق خرازی) همسر سید مسعود خامنهای، فرزند علی خامنهی است. همچنین، نوه برادر او (پسر صادق خرازی) داماد سید محمد رضا خاتمی، برادر رئیسجمهور پیشین و از چهرههای اصلاحطلب است. برادر او، آخوند محسن خرازی، نماینده سابق مجلس خبرگان بود. این شبکه خانوادگی، موقعیت او را در ساختار قدرت تثبیت کرد. (عصر ایران / دفتر تهران)
فعالیتهای پس از وزارت
پس از پایان دولت بهاصطلاح اصلاحات محمد خاتمی در سال ۱۳۸۴، کمال خرازی به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد. این انتصاب، با وجود کنار گذاشته شدن بسیاری از اصلاحطلبان، نشاندهنده ادامه اعتماد به تجربه دیپلماتیک او بود. او در این شورا، در کنار چهرههایی مانند علیاکبر ولایتی که سابقاً رئیس او در سازمان ملل بود، فعالیت کرد. خرازی در سالهای پس از آن، بیشتر در پژوهشگاه علوم شناختی فعال بود و حضور رسانهای کمرنگی داشت. (عصر ایران)
کمال خرازی استاد تمام دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران بود و کتابها و مقالاتی در حوزه آموزش و مدیریت تألیف و ترجمه کرده بود. خرازی دکترای آموزش خود را از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵ شمسی) دریافت کرده بود و پیشتر مدرک کارشناسی ارشد آموزش را از دانشگاه تهران گرفته بود. (دانشگاه کلمبیا)
سالهای پایانی و مرگ
در سالهای اخیر، کمال خرازی همچنان در عرصه سیاست خارجی فعال باقی ماند. رسانههای حکومتی از پیگیریهای او برای تماس با پاکستان به منظور دیدار احتمالی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، خبر دادند.
در جریان حملات هدفمند اسرائیل و آمریکا به ایران در سال ۱۴۰۵ شمسی، سرنوشت خرازی دگرگون شد. روز چهارشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (۲ آوریل ۲۰۲۶)، منزل مسکونی او در تهران هدف حمله قرار گرفت. در این حمله، همسرش منصوره رئیسقاسم کشته شد و خود خرازی به شدت مجروح گردید و به بیمارستان منتقل شد. گزارشها حاکی از آن بود که این حمله به ایالات متحده و اسرائیل نسبت داده شده است.
کمال خرازی پس از هشت روز بستری، بر اثر شدت جراحات در ساعاتی پیش از انتشار خبر رسمی، در ۲۰ یا ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ (۹ یا ۱۰ آوریل ۲۰۲۶) درگذشت. رسانههای حکومتی از جمله خبرگزاری تسنیم این خبر را تأیید کردند. مرگ او در بستر تحولات امنیتی گسترده رخ داد و بازتاب گستردهای در داخل و خارج داشت. (سازمان مجاهدین خلق ایران)
سیر زندگی
سیر زندگی کمال خرازی از یک معلم و ناظم مدرسه تا وزیر امور خارجه و رئیس شورای راهبردی، تصویری از سیاستمدار کهنهکاری را نشان میدهد که بیش از چهار دهه در ساختار جمهوری اسلامی خدمت کرد. او در ۱ آذر ۱۳۲۳ (۱ دسامبر ۱۹۴۴) در تهران متولد شد و در ۲۰ فروردین ۱۴۰۵، در آستانه ۸۲ سالگی درگذشت. (عصر ایران / دانشگاه کلمبیا)