کاربر:Hamidreza۱۵/صفحه تمرین

شرکت سهامی بیمه ایران نخستین شرکت بیمه ایرانی و نخستین شرکت بیمه دولتی ایران است که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، در دوره سلطنت رضاشاه پهلوی، تأسیس شد. این شرکت در ابتدا با هدف ایجاد یک نهاد بیمه‌ای ایرانی و کاهش وابستگی بازار بیمه به شرکت‌های خارجی شکل گرفت. بیمه ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به فعالیت خود ادامه داد و پس از ملی‌شدن صنعت بیمه، به یکی از ارکان اصلی بازار بیمه دولتی ایران تبدیل شد. در اساسنامه کنونی، تمام سهام شرکت متعلق به دولت و غیرقابل انتقال اعلام شده است.

پیشینه بیمه در ایران

فعالیت بیمه‌ای در ایران پیش از تأسیس بیمه ایران آغاز شده بود. در اواخر دوره قاجار، شرکت‌های خارجی برای ورود به بازار بیمه ایران تلاش کردند و در اوایل سده بیستم، چند شرکت روسی، آلمانی و سپس بریتانیایی در کشور فعالیت داشتند.

بر اساس پژوهش ویلم فلور در دانشنامه ایرانیکا، تا سال ۱۹۱۰ چند شرکت خارجی در تهران نمایندگی داشتند و در دهه‌های بعد شمار شرکت‌های خارجی فعال افزایش یافت. در سال ۱۹۳۵، یعنی سال تأسیس بیمه ایران، ارزش کل حق‌بیمه‌های تولیدشده در کشور نزدیک به ۸ میلیون ریال بود و بخش عمده آن به بیمه حمل‌ونقل و آتش‌سوزی مربوط می‌شد.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA (بیمه در ایران) تأسیس بیمه ایران

شرکت سهامی بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تأسیس شد. دانشنامه ایرانیکا تأسیس آن را در اسفند ۱۳۱۳/مارس و آوریل ۱۹۳۵ ثبت کرده است؛ وبگاه بیمه ایران نیز ۶ نوامبر ۱۹۳۵ را تاریخ رسمی و یادمانی تأسیس شرکت معرفی می‌کند.

سرمایه اولیه شرکت ۲۰ میلیون ریال تعیین شد. بیمه ایران پس از آغاز فعالیت، بیمه مؤسسات دولتی را بر عهده گرفت و شرکت‌های بیمه خارجی فعال در ایران نیز موظف شدند بخشی از معاملات خود را نزد بیمه ایران واگذار کنند. بر اساس پژوهش ایرانیکا، این سهم در آن دوره ۲۵ درصد بود.

در نخستین سال فعالیت، شرکت در شهرهایی از جمله مشهد، شیراز، اصفهان، همدان، اهواز و بوشهر نمایندگی ایجاد کرد. منابع رسمی شرکت همچنین اعلام کرده‌اند که بیمه ایران در همان سال‌های آغازین بیش از ۶۲ درصد بازار بیمه داخلی را در اختیار گرفت.

منابع این بخش:

تاریخچه بیمه ایران ـ وبگاه بین‌المللی بیمه ایران دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران در دوره پهلوی

بیمه ایران در دوره پهلوی به عنوان مهم‌ترین شرکت بیمه ایرانی و شرکت بیمه متعلق به دولت فعالیت می‌کرد. در کنار آن، شرکت‌های خصوصی ایرانی و شرکت‌های بیمه خارجی نیز در بازار حضور داشتند.

در سال ۱۳۱۷، بیمه ایران و شرکت‌های خارجی فعال در ایران یک سندیکا تشکیل دادند که به کاهش نرخ‌ها، یکسان‌شدن تعرفه‌ها و استانداردشدن فرم‌های بیمه‌نامه کمک کرد.

در دهه‌های بعد، بازار بیمه ایران گسترش یافت. در سال ۱۳۳۱، علاوه بر بیمه ایران، چندین شرکت خصوصی ایرانی و خارجی در بازار فعالیت داشتند. بیمه ایران همچنان بخشی مهم از بیمه‌های دولتی و بیمه اتکایی را در اختیار داشت.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ صنعت بیمه ایران تأسیس بیمه مرکزی ایران

یکی از مهم‌ترین تحولات ساختار صنعت بیمه در دوره پهلوی، تأسیس بیمه مرکزی ایران در سال ۱۳۵۰ بود.

قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری در ۳۰ خرداد ۱۳۵۰ تصویب شد. هدف قانون، تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت از بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان بود.

پس از تأسیس بیمه مرکزی، بخشی از وظایفی که پیش‌تر عملاً بر عهده بیمه ایران قرار داشت، از جمله نظارت و تنظیم بازار، به بیمه مرکزی منتقل شد. ایرانیکا تأکید می‌کند که بیمه مرکزی از سال ۱۹۷۱ وظایف نظارتی و تنظیمی صنعت بیمه را بر عهده گرفت.

منابع این بخش:

قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران و مسئله فساد در دوره پهلوی

بررسی فساد اقتصادی در دوره پهلوی باید میان دو موضوع تفاوت بگذارد: فساد و رانت در ساختار اقتصادی حکومت پهلوی و اختلاس یا برداشت غیرقانونی مشخص از منابع شرکت بیمه ایران.

منابع تاریخی درباره ساختار اقتصادی حکومت پهلوی، از جمله درباره بنیاد پهلوی، گزارش‌هایی درباره مالکیت و فعالیت اقتصادی وابسته به خاندان سلطنتی ارائه کرده‌اند. برای نمونه، مجله تایم در سال ۱۹۷۹ با استناد به کتاب رابرت گراهام درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی، از مالکیت یا سهام این بنیاد در شمار زیادی از شرکت‌های اقتصادی و همچنین ۸۰ درصد سهام شرکت بیمه ملی سخن گفت.

با این حال، بیمه ملی با بیمه ایران یکی نبود. بنابراین نمی‌توان مالکیت بنیاد پهلوی در بیمه ملی را به‌عنوان اختلاس از بیمه ایران معرفی کرد.

همچنین در منابع معتبر بررسی‌شده، پرونده قضایی مشخصی که نشان دهد در دوره پهلوی مبلغ معینی از خود شرکت بیمه ایران اختلاس شده و این امر در یک دادگاه اثبات شده باشد، پیدا نشد. از این رو، نسبت‌دادن یک رقم مشخص از «اختلاس بیمه ایران» به حکومت پهلوی بدون سند مستقیم، از نظر روش دانشنامه‌ای قابل دفاع نیست.

منابع این بخش:

TIME ـ گزارش درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA انقلاب ۱۳۵۷ و ملی‌شدن صنعت بیمه

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ساختار مالکیت صنعت بیمه دگرگون شد.

در سال ۱۳۵۸، لایحه قانونی ملی‌شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری تصویب شد. این اقدام موجب انتقال بخش عمده صنعت بیمه به مالکیت دولت شد.

در زمان ملی‌شدن صنعت بیمه، بیمه ایران از پیش یک شرکت دولتی بود. در نتیجه، ملی‌شدن بیشتر بر شرکت‌های خصوصی و مختلط اثر گذاشت. دانشنامه ایرانیکا گزارش می‌کند که شرکت‌های خصوصی ایرانی ملی شدند و فعالیت برخی شرکت‌های خارجی نیز متوقف شد.

منابع این بخش:

قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه ـ شامل قانون ملی‌شدن مؤسسات بیمه El País ـ ملی‌شدن شرکت‌های بیمه ایران در ۱۹۷۹ دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران پس از انقلاب

پس از انقلاب، بیمه ایران در ساختار جدید دولتی صنعت بیمه باقی ماند. در سال ۱۳۶۷ قانون اداره امور شرکت‌های بیمه تصویب شد و بیمه ایران در کنار آسیا، البرز و دانا در چارچوب شرکت‌های بیمه دولتی اداره می‌شد.

اساسنامه جدید شرکت در ۱۵ آذر ۱۳۶۸ به تصویب هیئت وزیران رسید. بر اساس ماده ۳ این اساسنامه، تمام سهام بیمه ایران متعلق به دولت و غیرقابل انتقال است.

همچنین طبق اساسنامه، سود ویژه شرکت پس از کسر اندوخته‌ها، مالیات و سایر موارد قانونی به خزانه منتقل می‌شود.

منابع این بخش:

قانون اداره امور شرکت‌های بیمه اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸ خصوصی‌سازی صنعت بیمه

در سال ۱۳۸۰ قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی تصویب شد. این قانون امکان ایجاد شرکت‌های بیمه غیردولتی را فراهم کرد و به تدریج رقابت خصوصی در بازار بیمه ایران گسترش یافت.

با وجود ورود شرکت‌های خصوصی، بیمه ایران همچنان دولتی باقی ماند و ساختار مالکیت آن تغییر نکرد.

منابع این بخش:

قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، ۱۳۸۰ پرونده اختلاس بیمه ایران

یکی از مهم‌ترین پرونده‌های فساد مالی مرتبط با بیمه ایران در جمهوری اسلامی، پرونده‌ای بود که از اواخر دهه ۱۳۸۰ مورد رسیدگی قرار گرفت و در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ به یکی از پرونده‌های مهم فساد اقتصادی تبدیل شد.

این پرونده مربوط به تخلفاتی در بیمه ایران و برخی نهادهای مرتبط در استان تهران بود و اتهام‌هایی از جمله اختلاس، جعل، ارتشا و تحصیل مال نامشروع در آن مطرح شد. در گزارش‌های قضایی و رسانه‌ای، تعداد متهمان در مراحل مختلف پرونده متفاوت بود.

بر اساس گزارش منتشرشده درباره احکام نهایی، دیوان عالی کشور احکام شماری از متهمان را تأیید کرد؛ از جمله برای مصطفی حمزه‌نوسی و داود فهیمی‌رودپشتی حکم حبس ابد و جریمه‌های مالی صادر شده بود و برای متهمان دیگر نیز احکام متفاوتی از چند ماه تا چندین سال حبس تعیین شد.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ احکام نهایی متهمان پرونده بیمه ایران تسنیم ـ روند قضایی پرونده محمدرضا رحیمی PBS/Tehran Bureau ـ پرونده فساد بیمه ایران محمدرضا رحیمی و پرونده بیمه ایران

نام محمدرضا رحیمی، معاون اول محمود احمدی‌نژاد، در جریان رسیدگی به پرونده بیمه ایران مطرح شد.

در جریان رسیدگی، برخی متهمان ادعاهایی درباره پرداخت مبالغی به رحیمی مطرح کردند. رحیمی ارتباط خود با اختلاس بیمه ایران را رد کرد و در دفاعیات خود توضیح دیگری درباره منشأ پرداخت‌ها ارائه داد.

پرونده رحیمی در نهایت به‌صورت جداگانه مورد رسیدگی قرار گرفت. شعبه ۱۱ دیوان عالی کشور حکم او را به پنج سال و ۹۱ روز حبس، پرداخت دو میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان رد مال و یک میلیارد تومان جزای نقدی تبدیل و تأیید کرد.

در گزارش سخنگوی قوه قضائیه، اتهامات مربوط به رشوه، تحصیل مال نامشروع و اتهامات مرتبط با شبکه فساد مطرح شد؛ در همان گزارش آمده است که دیوان عالی کشور برخی از عناوین اتهامی را احراز نکرده بود.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ جزئیات حکم محمدرضا رحیمی تسنیم ـ حکم نهایی محمدرضا رحیمی ارقام و اختلاف درباره پرونده

درباره مبلغ اختلاس بیمه ایران در رسانه‌ها ارقام متفاوتی منتشر شده است. علت این تفاوت آن است که پرونده شامل چندین متهم، چند عنوان اتهامی و چند جریان مالی بود و برخی رسانه‌ها رقم یک بخش از پرونده را به کل پرونده تعمیم داده‌اند.

از این رو، در یک مقاله دانشنامه‌ای بهتر است به جای ارائه یک رقم واحد به عنوان «کل اختلاس»، رقم‌ها به پرونده یا متهم مشخص نسبت داده شوند. گزارش احکام نهایی نیز نشان می‌دهد که برای متهمان مختلف مبالغ متفاوتی به عنوان رد مال یا جزای نقدی تعیین شده است.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ احکام نهایی پرونده بیمه ایران وضعیت کنونی

بیمه ایران همچنان یک شرکت دولتی است و مالکیت تمام سهام آن در اختیار دولت قرار دارد. شرکت در رشته‌های بیمه زندگی و غیرزندگی فعالیت می‌کند و در حوزه‌هایی مانند خودرو، آتش‌سوزی، حمل‌ونقل، مهندسی، مسئولیت، انرژی و پروژه‌های بزرگ زیرساختی حضور دارد.

در سال ۱۴۰۵، علی جباری رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت بوده است. بر اساس گزارش منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، شرکت در شش ماه نخست آن سال ۱۰۲ هزار میلیارد تومان حق‌بیمه تولید کرده و رشد ۶۷ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل را اعلام کرده است. این ارقام، اظهارات اعلام‌شده از سوی مدیریت شرکت هستند و برای ارزیابی مستقل عملکرد مالی باید با صورت‌های مالی و گزارش‌های حسابرسی بررسی شوند.

منابع این بخش:

اساسنامه بیمه ایران و وضعیت مالکیت شرکت معرفی بیمه ایران و حوزه‌های فعالیت گزارش عملکرد بیمه ایران در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ جمع‌بندی

بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ در دوره پهلوی تأسیس شد و در شکل‌گیری صنعت بیمه نوین ایران نقش محوری داشت. در دوره پهلوی، این شرکت در کنار شرکت‌های خصوصی و خارجی فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۵۰، با ایجاد بیمه مرکزی، نقش نظارتی آن از نقش اجرایی جدا شد.

پس از انقلاب، ملی‌شدن صنعت بیمه موجب دولتی‌شدن بخش عمده بازار شد و بیمه ایران به عنوان شرکت دولتی موجود، در ساختار جدید باقی ماند. از سال ۱۳۸۰ ورود شرکت‌های بیمه غیردولتی دوباره امکان رقابت خصوصی را افزایش داد، اما مالکیت بیمه ایران همچنان دولتی باقی مانده است.

در زمینه فساد، پرونده بیمه ایران در دهه ۱۳۸۰ یک پرونده قضایی مستند و مهم است. در مقابل، درباره دوره پهلوی باید میان فساد اقتصادی عمومی، دارایی‌های بنیاد پهلوی و تخلفات احتمالی در صنعت بیمه از یک سو، و «اختلاس اثبات‌شده از خود بیمه ایران» از سوی دیگر تفکیک قائل شد.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ بیمه در ایران اساسنامه بیمه ایران پرونده اختلاس بیمه ایران و احکام نهایی جستارهای وابسته بیمه بیمه مرکزی ایران صنعت بیمه در ایران ملی‌شدن صنعت بیمه دوره پهلوی انقلاب ۱۳۵۷ ایران فساد اقتصادی در ایران محمود احمدی‌نژاد محمدرضا رحیمی منابع Willem M. Floor, «BĪMA»، Encyclopaedia Iranica. شرکت سهامی بیمه ایران، «Brief History of Bimeh Iran». قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مصوب ۱۳۵۰. قانون اداره امور شرکت‌های بیمه، مصوب ۱۳۶۷. اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸. قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، مصوب ۱۳۸۰. گزارش احکام نهایی پرونده بیمه ایران. گزارش‌های قضایی درباره پرونده محمدرضا رحیمی. گزارش PBS/Tehran Bureau درباره پرونده فساد بیمه ایران. گزارش TIME درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی.