کاربر:Hamidreza۱۵/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۲۶۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۲۶۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات شرکت
|عنوان=جنگ داخلی
|نام=شرکت سهامی بیمه ایران
|نام لاتین=Civil War
|نام لاتین=Iran Insurance Company
|نام‌های دیگر=جنگ میان‌داخلی، جنگ داخلی مسلحانه
|نوع=شرکت سهامی دولتی
|حوزه=علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، مطالعات جنگ، تاریخ
|صنعت=بیمه و خدمات مالی
|نوع=مفهوم سیاسی و نظامی
|تأسیس=۱۵ آبان ۱۳۱۴
|خاستگاه=مفهوم کلاسیک در تاریخ روم؛ گسترش نظری در دوره مدرن
|بنیانگذار=[[علی‌اکبر داور]] و دولت ایران
|دوره شکل‌گیری=از دوران باستان؛ توسعه مفهومی در سده‌های نوزدهم و بیستم
|مرکز=تهران، ایران
|اندیشمندان برجسته=[[کارل فون کلاوزویتس]]، [[ساموئل هانتینگتون]]، [[جیمز فیرون]]، [[دیوید لیتین]]
|مالک=دولت جمهوری اسلامی ایران
|مفاهیم کلیدی=درگیری مسلحانه، دولت، شورش، مشروعیت، حاکمیت، گروه‌های مسلح
|حوزه فعالیت=بیمه‌های بازرگانی، بیمه‌های اشخاص، بیمه‌های اموال، مسئولیت و اتکایی
|آثار مهم=''On War''، ''Insurgency and Civil War''، ''Civil Wars''
|نهاد ناظر=[[بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران]]
|جریان‌های مرتبط=[[جنگ]]، [[کودتا]]، [[انقلاب]]، شورش، جنگ نامتقارن
|مدیرعامل کنونی=علی جباری
|تأثیرپذیرفته از=شکل‌گیری دولت‌های مدرن، رقابت‌های قومی و سیاسی
|وضعیت=فعال
|تأثیرگذار بر=حقوق بین‌الملل بشردوستانه، مطالعات صلح و منازعه
|نقدهای اصلی=ابهام در تعریف، مرز میان شورش و جنگ داخلی، نقش مداخله خارجی
}}
}}


'''جنگ داخلی''' (به انگلیسی: ''Civil War'') به درگیری مسلحانه‌ای گفته می‌شود که میان گروه‌های سازمان‌یافته در داخل مرزهای یک کشور رخ می‌دهد و معمولاً دولت مرکزی دست‌کم یکی از طرف‌های آن است. این نوع جنگ از مهم‌ترین موضوعات در [[علوم سیاسی]]، [[روابط بین‌الملل]] و مطالعات جنگ به شمار می‌رود و معمولاً بر سر کنترل حکومت، جدایی بخشی از قلمرو یا تغییر نظام سیاسی شکل می‌گیرد.<ref>James D. Fearon and David D. Laitin, "Ethnicity, Insurgency, and Civil War", American Political Science Review.</ref>
'''مقاله درحال ویرایش است'''


برخلاف جنگ میان دو کشور مستقل، جنگ داخلی در قلمرو یک دولت رخ می‌دهد و پیامدهای آن تنها به میدان نبرد محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور را برای سال‌ها تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از پژوهشگران جنگ‌های داخلی را از مهم‌ترین عوامل بی‌ثباتی سیاسی، آوارگی جمعیت و بحران‌های انسانی در دوران معاصر می‌دانند.<ref>Stathis N. Kalyvas, ''The Logic of Violence in Civil War'', Cambridge University Press.</ref>


<!-- تصویر پیشنهادی: نمایی از یک شهر درگیر جنگ داخلی -->
'''شرکت سهامی بیمه ایران''' نخستین شرکت بیمه ایرانی و نخستین شرکت بیمه دولتی ایران است که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، در دوره سلطنت [[رضاشاه پهلوی]]، تأسیس شد. این شرکت در ابتدا با هدف ایجاد یک نهاد بیمه‌ای ایرانی و کاهش وابستگی بازار بیمه به شرکت‌های خارجی شکل گرفت. بیمه ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به فعالیت خود ادامه داد و پس از ملی‌شدن صنعت بیمه، به یکی از ارکان اصلی بازار بیمه دولتی ایران تبدیل شد. در اساسنامه کنونی، تمام سهام شرکت متعلق به دولت و غیرقابل انتقال اعلام شده است.


== ریشه‌شناسی ==
پیشینه بیمه در ایران


اصطلاح ''Civil War'' از واژه لاتین ''Bellum Civile'' گرفته شده که در دوران [[امپراتوری روم]] برای توصیف جنگ میان شهروندان یک حکومت به کار می‌رفت. مشهورترین نمونه تاریخی آن، جنگ میان ژولیوس سزار و پومپه در سده نخست پیش از میلاد بود که بعدها در آثار تاریخی روم با عنوان جنگ داخلی شناخته شد.<ref>Adrian Goldsworthy, ''Caesar: Life of a Colossus''.</ref>
فعالیت بیمه‌ای در ایران پیش از تأسیس بیمه ایران آغاز شده بود. در اواخر دوره قاجار، شرکت‌های خارجی برای ورود به بازار بیمه ایران تلاش کردند و در اوایل سده بیستم، چند شرکت روسی، آلمانی و سپس بریتانیایی در کشور فعالیت داشتند.


در دوران مدرن، این اصطلاح به هر درگیری مسلحانه سازمان‌یافته میان نیروهای داخلی یک کشور اطلاق می‌شود؛ هرچند درباره معیارهای دقیق آن میان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد.
بر اساس پژوهش ویلم فلور در دانشنامه ایرانیکا، تا سال ۱۹۱۰ چند شرکت خارجی در تهران نمایندگی داشتند و در دهه‌های بعد شمار شرکت‌های خارجی فعال افزایش یافت. در سال ۱۹۳۵، یعنی سال تأسیس بیمه ایران، ارزش کل حق‌بیمه‌های تولیدشده در کشور نزدیک به ۸ میلیون ریال بود و بخش عمده آن به بیمه حمل‌ونقل و آتش‌سوزی مربوط می‌شد.


== تعریف و معیارها ==
'''منابع این بخش:'''


پژوهشگران برای تمایز جنگ داخلی از شورش‌های محدود یا ناآرامی‌های سیاسی، معیارهایی ارائه کرده‌اند. یکی از معیارهای پرکاربرد در مطالعات دانشگاهی، ثبت دست‌کم یک هزار کشته ناشی از درگیری و مشارکت سازمان‌یافته نیروهای دولتی و مخالفان مسلح است.<ref>Fearon and Laitin, همان.</ref>
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA (بیمه در ایران)
تأسیس بیمه ایران


با این حال، برخی پژوهشگران تأکید می‌کنند که شدت تلفات تنها معیار نیست و عواملی مانند سازمان‌یافتگی گروه‌های درگیر، استمرار نبرد و کنترل بخشی از قلمرو نیز اهمیت دارند.
شرکت سهامی بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تأسیس شد. دانشنامه ایرانیکا تأسیس آن را در اسفند ۱۳۱۳/مارس و آوریل ۱۹۳۵ ثبت کرده است؛ وبگاه بیمه ایران نیز ۶ نوامبر ۱۹۳۵ را تاریخ رسمی و یادمانی تأسیس شرکت معرفی می‌کند.


== ویژگی‌های جنگ داخلی ==
سرمایه اولیه شرکت ۲۰ میلیون ریال تعیین شد. بیمه ایران پس از آغاز فعالیت، بیمه مؤسسات دولتی را بر عهده گرفت و شرکت‌های بیمه خارجی فعال در ایران نیز موظف شدند بخشی از معاملات خود را نزد بیمه ایران واگذار کنند. بر اساس پژوهش ایرانیکا، این سهم در آن دوره ۲۵ درصد بود.


جنگ‌های داخلی معمولاً چند ویژگی مشترک دارند:
در نخستین سال فعالیت، شرکت در شهرهایی از جمله مشهد، شیراز، اصفهان، همدان، اهواز و بوشهر نمایندگی ایجاد کرد. منابع رسمی شرکت همچنین اعلام کرده‌اند که بیمه ایران در همان سال‌های آغازین بیش از ۶۲ درصد بازار بیمه داخلی را در اختیار گرفت.


* حضور دولت مرکزی به‌عنوان یکی از طرف‌های درگیری
'''منابع این بخش:'''
* وجود گروه‌های مسلح سازمان‌یافته
* تداوم درگیری در یک دوره زمانی قابل توجه
* رقابت برای کنترل حکومت یا قلمرو
* تأثیر مستقیم بر جمعیت غیرنظامی


در بسیاری از جنگ‌های داخلی، خطوط مقدم ثابت نیست و کنترل مناطق میان طرف‌های مختلف جابه‌جا می‌شود. همچنین گروه‌های محلی، نیروهای داوطلب، شبه‌نظامیان و بازیگران خارجی ممکن است در روند درگیری نقش پیدا کنند.
تاریخچه بیمه ایران ـ وبگاه بین‌المللی بیمه ایران
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
بیمه ایران در دوره پهلوی


== انواع جنگ داخلی ==
بیمه ایران در دوره پهلوی به عنوان مهم‌ترین شرکت بیمه ایرانی و شرکت بیمه متعلق به دولت فعالیت می‌کرد. در کنار آن، شرکت‌های خصوصی ایرانی و شرکت‌های بیمه خارجی نیز در بازار حضور داشتند.


پژوهشگران جنگ‌های داخلی را بر اساس اهداف یا ماهیت درگیری به چند دسته تقسیم می‌کنند.
در سال ۱۳۱۷، بیمه ایران و شرکت‌های خارجی فعال در ایران یک سندیکا تشکیل دادند که به کاهش نرخ‌ها، یکسان‌شدن تعرفه‌ها و استانداردشدن فرم‌های بیمه‌نامه کمک کرد.


=== جنگ بر سر تصرف حکومت ===
در دهه‌های بعد، بازار بیمه ایران گسترش یافت. در سال ۱۳۳۱، علاوه بر بیمه ایران، چندین شرکت خصوصی ایرانی و خارجی در بازار فعالیت داشتند. بیمه ایران همچنان بخشی مهم از بیمه‌های دولتی و بیمه اتکایی را در اختیار داشت.
[[پرونده:جنگ داخلی اسپانیا.jpg|جایگزین=جنگ داخلی اسپانیا ۱۹۳۶-۱۹۳۹|بندانگشتی|400x400پیکسل|جنگ داخلی اسپانیا ۱۹۳۶-۱۹۳۹]]
در این نوع، هدف اصلی مخالفان مسلح تصرف دولت مرکزی و جایگزینی حکومت موجود است.


=== جنگ جدایی‌طلبانه ===
'''منابع این بخش:'''


در این حالت، یک منطقه یا گروه قومی یا مذهبی تلاش می‌کند با جدا شدن از کشور موجود، دولت مستقلی تشکیل دهد.
دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ صنعت بیمه ایران
تأسیس بیمه مرکزی ایران


=== جنگ ایدئولوژیک ===
یکی از مهم‌ترین تحولات ساختار صنعت بیمه در دوره پهلوی، تأسیس [[بیمه مرکزی ایران]] در سال ۱۳۵۰ بود.


در این نوع، گروه‌های درگیر بر سر نظام سیاسی یا اقتصادی کشور رقابت می‌کنند؛ مانند درگیری میان نیروهای چپ و راست یا گروه‌های انقلابی و حکومت.
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری در ۳۰ خرداد ۱۳۵۰ تصویب شد. هدف قانون، تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت از بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان بود.


=== جنگ چندجانبه ===
پس از تأسیس بیمه مرکزی، بخشی از وظایفی که پیش‌تر عملاً بر عهده بیمه ایران قرار داشت، از جمله نظارت و تنظیم بازار، به بیمه مرکزی منتقل شد. ایرانیکا تأکید می‌کند که بیمه مرکزی از سال ۱۹۷۱ وظایف نظارتی و تنظیمی صنعت بیمه را بر عهده گرفت.


برخی جنگ‌های داخلی تنها دو طرف ندارند و چندین گروه مسلح با اهداف متفاوت هم‌زمان با یکدیگر و با دولت مرکزی می‌جنگند.
'''منابع این بخش:'''


== عوامل شکل‌گیری جنگ داخلی ==
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
بیمه ایران و مسئله فساد در دوره پهلوی


پژوهش‌های علوم سیاسی نشان می‌دهد که جنگ‌های داخلی معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی هستند.
بررسی فساد اقتصادی در دوره پهلوی باید میان دو موضوع تفاوت بگذارد: فساد و رانت در ساختار اقتصادی حکومت پهلوی و اختلاس یا برداشت غیرقانونی مشخص از منابع شرکت بیمه ایران.


=== ضعف حکومت ===
منابع تاریخی درباره ساختار اقتصادی حکومت پهلوی، از جمله درباره [[بنیاد پهلوی]]، گزارش‌هایی درباره مالکیت و فعالیت اقتصادی وابسته به خاندان سلطنتی ارائه کرده‌اند. برای نمونه، مجله تایم در سال ۱۹۷۹ با استناد به کتاب رابرت گراهام درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی، از مالکیت یا سهام این بنیاد در شمار زیادی از شرکت‌های اقتصادی و همچنین ۸۰ درصد سهام شرکت بیمه ملی سخن گفت.


یکی از مهم‌ترین عوامل، کاهش توانایی دولت در اعمال حاکمیت، تأمین امنیت و مدیریت اختلاف‌های داخلی است.
با این حال، '''بیمه ملی''' با '''بیمه ایران''' یکی نبود. بنابراین نمی‌توان مالکیت بنیاد پهلوی در بیمه ملی را به‌عنوان اختلاس از بیمه ایران معرفی کرد.


=== رقابت نخبگان ===
همچنین در منابع معتبر بررسی‌شده، پرونده قضایی مشخصی که نشان دهد در دوره پهلوی مبلغ معینی از خود شرکت بیمه ایران اختلاس شده و این امر در یک دادگاه اثبات شده باشد، پیدا نشد. از این رو، نسبت‌دادن یک رقم مشخص از «اختلاس بیمه ایران» به حکومت پهلوی بدون سند مستقیم، از نظر روش دانشنامه‌ای قابل دفاع نیست.


اختلاف میان نخبگان سیاسی، نظامی یا اقتصادی می‌تواند زمینه را برای تبدیل بحران سیاسی به درگیری مسلحانه فراهم کند.
'''منابع این بخش:'''


=== شکاف‌های قومی و مذهبی ===
TIME ـ گزارش درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
انقلاب ۱۳۵۷ و ملی‌شدن صنعت بیمه


هرچند تنوع قومی یا مذهبی به‌تنهایی علت جنگ داخلی نیست، اما در برخی کشورها رقابت بر سر قدرت می‌تواند این شکاف‌ها را تشدید کند.<ref>Fearon and Laitin, همان.</ref>
پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]، ساختار مالکیت صنعت بیمه دگرگون شد.


=== عوامل اقتصادی ===
در سال ۱۳۵۸، لایحه قانونی ملی‌شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری تصویب شد. این اقدام موجب انتقال بخش عمده صنعت بیمه به مالکیت دولت شد.


فقر، بیکاری، نابرابری، دسترسی به منابع طبیعی و اقتصاد جنگ از جمله عواملی هستند که در برخی پژوهش‌ها با افزایش احتمال جنگ داخلی ارتباط یافته‌اند.
در زمان ملی‌شدن صنعت بیمه، بیمه ایران از پیش یک شرکت دولتی بود. در نتیجه، ملی‌شدن بیشتر بر شرکت‌های خصوصی و مختلط اثر گذاشت. دانشنامه ایرانیکا گزارش می‌کند که شرکت‌های خصوصی ایرانی ملی شدند و فعالیت برخی شرکت‌های خارجی نیز متوقف شد.


=== مداخله خارجی ===
'''منابع این بخش:'''


برخی جنگ‌های داخلی با حمایت نظامی، مالی یا سیاسی دولت‌های خارجی از یکی از طرف‌های درگیر پیچیده‌تر شده‌اند و به درگیری‌های طولانی‌مدت تبدیل شده‌اند.
قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه ـ شامل قانون ملی‌شدن مؤسسات بیمه
El País ـ ملی‌شدن شرکت‌های بیمه ایران در ۱۹۷۹
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
بیمه ایران پس از انقلاب


== تفاوت جنگ داخلی با کودتا ==
پس از انقلاب، بیمه ایران در ساختار جدید دولتی صنعت بیمه باقی ماند. در سال ۱۳۶۷ قانون اداره امور شرکت‌های بیمه تصویب شد و بیمه ایران در کنار آسیا، البرز و دانا در چارچوب شرکت‌های بیمه دولتی اداره می‌شد.


اگرچه جنگ داخلی و '''[[کودتا]]''' هر دو از بحران‌های سیاسی مهم به شمار می‌روند، تفاوت‌های اساسی میان آن‌ها وجود دارد.
اساسنامه جدید شرکت در ۱۵ آذر ۱۳۶۸ به تصویب هیئت وزیران رسید. بر اساس ماده ۳ این اساسنامه، تمام سهام بیمه ایران متعلق به دولت و غیرقابل انتقال است.


{| class="wikitable"
همچنین طبق اساسنامه، سود ویژه شرکت پس از کسر اندوخته‌ها، مالیات و سایر موارد قانونی به خزانه منتقل می‌شود.
! ویژگی
! جنگ داخلی
! کودتا
|-
| طرف‌های درگیر
| دولت و گروه‌های مسلح
| گروهی محدود از نخبگان یا نظامیان
|-
| مدت زمان
| معمولاً طولانی
| اغلب کوتاه
|-
| هدف
| کنترل حکومت یا قلمرو
| تصرف سریع قدرت
|-
| مشارکت اجتماعی
| گسترده‌تر
| محدودتر
|-
| شدت درگیری
| نبردهای گسترده
| معمولاً عملیات محدود و سریع
|}


== نقش جمعیت غیرنظامی ==
'''منابع این بخش:'''


یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جنگ‌های داخلی معاصر، تأثیر گسترده آن‌ها بر غیرنظامیان است. برخلاف بسیاری از جنگ‌های کلاسیک، مرز میان جبهه نظامی و مناطق مسکونی در این نوع درگیری‌ها اغلب از میان می‌رود.
قانون اداره امور شرکت‌های بیمه
اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸
خصوصی‌سازی صنعت بیمه


پیامدهای انسانی جنگ‌های داخلی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
در سال ۱۳۸۰ قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی تصویب شد. این قانون امکان ایجاد شرکت‌های بیمه غیردولتی را فراهم کرد و به تدریج رقابت خصوصی در بازار بیمه ایران گسترش یافت.


* آوارگی داخلی
با وجود ورود شرکت‌های خصوصی، بیمه ایران همچنان دولتی باقی ماند و ساختار مالکیت آن تغییر نکرد.
* پناهندگی به کشورهای دیگر
* تخریب زیرساخت‌ها
* کمبود خدمات درمانی و آموزشی
* بحران‌های غذایی
* افزایش نقض حقوق بشر


به همین دلیل، حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌ویژه ماده مشترک سوم کنوانسیون‌های ژنو، قواعد ویژه‌ای برای حمایت از افراد غیرنظامی در درگیری‌های داخلی تعیین کرده است.<ref>Geneva Conventions of 1949, Common Article 3.</ref>
'''منابع این بخش:'''


== نمونه‌هایی از جنگ‌های داخلی مشهور ==
قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، ۱۳۸۰
پرونده اختلاس بیمه ایران


در تاریخ معاصر جهان، جنگ‌های داخلی متعددی رخ داده‌اند که هر یک زمینه‌ها و پیامدهای متفاوتی داشته‌اند.
یکی از مهم‌ترین پرونده‌های فساد مالی مرتبط با بیمه ایران در جمهوری اسلامی، پرونده‌ای بود که از اواخر دهه ۱۳۸۰ مورد رسیدگی قرار گرفت و در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ به یکی از پرونده‌های مهم فساد اقتصادی تبدیل شد.


{| class="wikitable sortable"
این پرونده مربوط به تخلفاتی در بیمه ایران و برخی نهادهای مرتبط در استان تهران بود و اتهام‌هایی از جمله اختلاس، جعل، ارتشا و تحصیل مال نامشروع در آن مطرح شد. در گزارش‌های قضایی و رسانه‌ای، تعداد متهمان در مراحل مختلف پرونده متفاوت بود.
! دوره
! کشور
! ویژگی اصلی
|-
| ۱۸۶۱–۱۸۶۵
| [[ایالات متحده آمریکا]]
| اختلاف بر سر برده‌داری و حفظ اتحادیه
|-
| ۱۹۳۶–۱۹۳۹
| [[اسپانیا]]
| رقابت جمهوری‌خواهان و ملی‌گرایان
|-
| ۱۹۷۵–۱۹۹۰
| [[لبنان]]
| درگیری چندجانبه سیاسی، مذهبی و منطقه‌ای
|-
| ۲۰۱۱–تاکنون
| [[سوریه]]
| جنگ چندجانبه با مداخله خارجی
|-
| ۲۰۱۳–تاکنون
| [[سودان جنوبی]]
| رقابت سیاسی و قومی
|}


هر یک از این جنگ‌ها از نظر ساختار، تعداد بازیگران و میزان مداخله خارجی تفاوت‌های قابل توجهی داشته‌اند و به همین دلیل در مطالعات تطبیقی به‌طور جداگانه بررسی می‌شوند.
بر اساس گزارش منتشرشده درباره احکام نهایی، دیوان عالی کشور احکام شماری از متهمان را تأیید کرد؛ از جمله برای مصطفی حمزه‌نوسی و داود فهیمی‌رودپشتی حکم حبس ابد و جریمه‌های مالی صادر شده بود و برای متهمان دیگر نیز احکام متفاوتی از چند ماه تا چندین سال حبس تعیین شد.
== جنگ داخلی در حقوق بین‌الملل ==


تا نیمه قرن بیستم، حقوق بین‌الملل عمدتاً بر روابط میان دولت‌ها تمرکز داشت و قواعد مشخصی برای درگیری‌های داخلی وجود نداشت. پس از [[جنگ جهانی دوم]] و تصویب [[کنوانسیون‌های ژنو]] (۱۹۴۹)، قواعد ویژه‌ای برای حمایت از افراد درگیر در مخاصمات غیر‌ بین‌المللی تدوین شد.<ref>Geneva Conventions of 1949.</ref>
'''منابع این بخش:'''


=== ماده مشترک سوم کنوانسیون‌های ژنو ===
رادیوفردا ـ احکام نهایی متهمان پرونده بیمه ایران
تسنیم ـ روند قضایی پرونده محمدرضا رحیمی
PBS/Tehran Bureau ـ پرونده فساد بیمه ایران
محمدرضا رحیمی و پرونده بیمه ایران


ماده مشترک سوم که گاه «کنوانسیون کوچک ژنو» نیز نامیده می‌شود، حداقل استانداردهای انسانی را برای جنگ‌های داخلی تعیین می‌کند. بر اساس این ماده، طرف‌های درگیر موظف‌اند:
نام [[محمدرضا رحیمی]]، معاون اول [[محمود احمدی‌نژاد]]، در جریان رسیدگی به پرونده بیمه ایران مطرح شد.


* با افراد غیرنظامی رفتار انسانی داشته باشند
در جریان رسیدگی، برخی متهمان ادعاهایی درباره پرداخت مبالغی به رحیمی مطرح کردند. رحیمی ارتباط خود با اختلاس بیمه ایران را رد کرد و در دفاعیات خود توضیح دیگری درباره منشأ پرداخت‌ها ارائه داد.
* از شکنجه و رفتار غیرانسانی خودداری کنند
* اعدام بدون محاکمه را انجام ندهند
* امکان رسیدگی به مجروحان را فراهم کنند<ref>Geneva Conventions of 1949, Common Article 3.</ref>


=== پروتکل الحاقی دوم ===
پرونده رحیمی در نهایت به‌صورت جداگانه مورد رسیدگی قرار گرفت. شعبه ۱۱ دیوان عالی کشور حکم او را به پنج سال و ۹۱ روز حبس، پرداخت دو میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان رد مال و یک میلیارد تومان جزای نقدی تبدیل و تأیید کرد.


در سال ۱۹۷۷، پروتکل دوم الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو تصویب شد که حمایت‌های بیشتری برای قربانیان جنگ‌های داخلی در نظر گرفت. این سند به موضوعاتی مانند حفاظت از غیرنظامیان، کودکان، مراکز درمانی و امدادرسانی انسانی می‌پردازد.<ref>Additional Protocol II to the Geneva Conventions (1977).</ref>
در گزارش سخنگوی قوه قضائیه، اتهامات مربوط به رشوه، تحصیل مال نامشروع و اتهامات مرتبط با شبکه فساد مطرح شد؛ در همان گزارش آمده است که دیوان عالی کشور برخی از عناوین اتهامی را احراز نکرده بود.


== نظریه‌های دانشگاهی درباره جنگ داخلی ==
'''منابع این بخش:'''


مطالعه جنگ داخلی از دهه‌های پایانی قرن بیستم به یکی از شاخه‌های مهم علوم سیاسی تبدیل شد و پژوهشگران نظریه‌های متعددی برای توضیح علل، روند و پیامدهای آن ارائه کرده‌اند.
رادیوفردا ـ جزئیات حکم محمدرضا رحیمی
تسنیم ـ حکم نهایی محمدرضا رحیمی
ارقام و اختلاف درباره پرونده


=== کارل فون کلاوزویتس ===
درباره مبلغ اختلاس بیمه ایران در رسانه‌ها ارقام متفاوتی منتشر شده است. علت این تفاوت آن است که پرونده شامل چندین متهم، چند عنوان اتهامی و چند جریان مالی بود و برخی رسانه‌ها رقم یک بخش از پرونده را به کل پرونده تعمیم داده‌اند.


کلاوزویتس در کتاب ''درباره جنگ'' (''On War'') جنگ را «ادامه سیاست با ابزارهای دیگر» توصیف کرد. هرچند آثار او عمدتاً درباره جنگ میان دولت‌ها بود، بسیاری از پژوهشگران چارچوب نظری او را در تحلیل جنگ‌های داخلی نیز به کار برده‌اند.<ref>Karl von Clausewitz, ''On War''.</ref>
از این رو، در یک مقاله دانشنامه‌ای بهتر است به جای ارائه یک رقم واحد به عنوان «کل اختلاس»، رقم‌ها به پرونده یا متهم مشخص نسبت داده شوند. گزارش احکام نهایی نیز نشان می‌دهد که برای متهمان مختلف مبالغ متفاوتی به عنوان رد مال یا جزای نقدی تعیین شده است.


=== استاتیس کالیواس ===
'''منابع این بخش:'''


استاتیس کالیواس در کتاب ''The Logic of Violence in Civil War'' نشان می‌دهد که خشونت در جنگ‌های داخلی همواره تصادفی نیست، بلکه اغلب با میزان کنترل هر طرف بر مناطق مختلف و روابط میان گروه‌های محلی ارتباط دارد.<ref>Stathis N. Kalyvas, ''The Logic of Violence in Civil War'', Cambridge University Press.</ref>
رادیوفردا ـ احکام نهایی پرونده بیمه ایران
وضعیت کنونی


او استدلال می‌کند که رفتار نیروهای درگیر در مناطق تحت کنترل کامل با مناطق مورد مناقشه تفاوت قابل توجهی دارد.
بیمه ایران همچنان یک شرکت دولتی است و مالکیت تمام سهام آن در اختیار دولت قرار دارد. شرکت در رشته‌های بیمه زندگی و غیرزندگی فعالیت می‌کند و در حوزه‌هایی مانند خودرو، آتش‌سوزی، حمل‌ونقل، مهندسی، مسئولیت، انرژی و پروژه‌های بزرگ زیرساختی حضور دارد.


=== جیمز فیرون و دیوید لیتین ===
در سال ۱۴۰۵، علی جباری رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت بوده است. بر اساس گزارش منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، شرکت در شش ماه نخست آن سال ۱۰۲ هزار میلیارد تومان حق‌بیمه تولید کرده و رشد ۶۷ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل را اعلام کرده است. این ارقام، اظهارات اعلام‌شده از سوی مدیریت شرکت هستند و برای ارزیابی مستقل عملکرد مالی باید با صورت‌های مالی و گزارش‌های حسابرسی بررسی شوند.


فیرون و لیتین در یکی از تأثیرگذارترین پژوهش‌های آماری این حوزه، استدلال کردند که عواملی مانند ضعف دولت، دشواری کنترل قلمرو و فرصت‌های سازماندهی شورشیان، نقش مهم‌تری از صرف تنوع قومی در وقوع جنگ داخلی دارند.<ref>Fearon and Laitin, همان.</ref>
'''منابع این بخش:'''


=== پل کولیر ===
اساسنامه بیمه ایران و وضعیت مالکیت شرکت
معرفی بیمه ایران و حوزه‌های فعالیت
گزارش عملکرد بیمه ایران در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵
جمع‌بندی


پل کولیر با بررسی داده‌های اقتصادی جنگ‌های داخلی، نقش منابع طبیعی، درآمد پایین و انگیزه‌های اقتصادی گروه‌های مسلح را در تداوم برخی درگیری‌ها مورد توجه قرار داد.<ref>Paul Collier and Anke Hoeffler, ''Greed and Grievance in Civil War''.</ref>
بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ در دوره پهلوی تأسیس شد و در شکل‌گیری صنعت بیمه نوین ایران نقش محوری داشت. در دوره پهلوی، این شرکت در کنار شرکت‌های خصوصی و خارجی فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۵۰، با ایجاد بیمه مرکزی، نقش نظارتی آن از نقش اجرایی جدا شد.


== مراحل جنگ داخلی ==
پس از انقلاب، ملی‌شدن صنعت بیمه موجب دولتی‌شدن بخش عمده بازار شد و بیمه ایران به عنوان شرکت دولتی موجود، در ساختار جدید باقی ماند. از سال ۱۳۸۰ ورود شرکت‌های بیمه غیردولتی دوباره امکان رقابت خصوصی را افزایش داد، اما مالکیت بیمه ایران همچنان دولتی باقی مانده است.


اگرچه همه جنگ‌های داخلی مسیر یکسانی را طی نمی‌کنند، بسیاری از آن‌ها را می‌توان در چند مرحله کلی بررسی کرد.
در زمینه فساد، پرونده بیمه ایران در دهه ۱۳۸۰ یک پرونده قضایی مستند و مهم است. در مقابل، درباره دوره پهلوی باید میان فساد اقتصادی عمومی، دارایی‌های بنیاد پهلوی و تخلفات احتمالی در صنعت بیمه از یک سو، و «اختلاس اثبات‌شده از خود بیمه ایران» از سوی دیگر تفکیک قائل شد.


=== مرحله شکل‌گیری بحران ===
'''منابع این بخش:'''


در این مرحله اختلاف‌های سیاسی، اقتصادی یا اجتماعی تشدید می‌شود و اعتراض‌ها یا شورش‌های محدود آغاز می‌شوند.
دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ بیمه در ایران
 
اساسنامه بیمه ایران
=== مرحله نظامی‌شدن ===
پرونده اختلاس بیمه ایران و احکام نهایی
 
جستارهای وابسته
با سازمان‌یافتن گروه‌های مسلح و افزایش درگیری‌ها، بحران وارد مرحله جنگ داخلی می‌شود.
[[بیمه]]
 
[[بیمه مرکزی ایران]]
=== مرحله گسترش درگیری ===
[[صنعت بیمه در ایران]]
 
[[ملی‌شدن صنعت بیمه]]
در این دوره معمولاً:
[[دوره پهلوی]]
 
[[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]
* مناطق بیشتری درگیر می‌شوند
[[فساد اقتصادی در ایران]]
* گروه‌های جدید وارد جنگ می‌شوند
[[محمود احمدی‌نژاد]]
* مداخله خارجی ممکن است افزایش یابد
[[محمدرضا رحیمی]]
* بحران انسانی گسترش پیدا می‌کند
منابع
 
Willem M. Floor, «BĪMA»، ''Encyclopaedia Iranica''.
=== مرحله فرسایشی ===
شرکت سهامی بیمه ایران، «Brief History of Bimeh Iran».
 
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مصوب ۱۳۵۰.
بسیاری از جنگ‌های داخلی به دوره‌ای طولانی از نبردهای پراکنده، جابه‌جایی کنترل مناطق و فرسایش توان طرف‌های درگیر وارد می‌شوند.
قانون اداره امور شرکت‌های بیمه، مصوب ۱۳۶۷.
 
اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸.
=== مرحله پایان ===
قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، مصوب ۱۳۸۰.
 
گزارش احکام نهایی پرونده بیمه ایران.
پایان جنگ داخلی معمولاً از یکی از راه‌های زیر رخ می‌دهد:
گزارش‌های قضایی درباره پرونده محمدرضا رحیمی.
 
گزارش PBS/Tehran Bureau درباره پرونده فساد بیمه ایران.
* پیروزی کامل یکی از طرف‌ها
گزارش TIME درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی.
* توافق صلح
* تقسیم قدرت
* تشکیل دولت انتقالی
 
== پایان جنگ‌های داخلی ==
 
پژوهشگران مطالعات صلح معتقدند پایان رسمی جنگ الزاماً به معنای پایان خشونت نیست و دوره پس از جنگ اهمیت ویژه‌ای دارد.
 
=== توافق‌های صلح ===
 
در بسیاری از کشورها، مذاکرات میان طرف‌های درگیر با میانجی‌گری سازمان‌های بین‌المللی یا کشورهای ثالث انجام شده است.
 
نمونه‌هایی از این توافق‌ها عبارت‌اند از:
 
* توافق طائف در لبنان
* توافق صلح کلمبیا
* برخی توافق‌های آفریقایی تحت نظارت سازمان ملل متحد
 
=== عدالت انتقالی ===
 
پس از پایان جنگ، برخی کشورها از سازوکارهایی مانند:
 
* کمیسیون حقیقت‌یاب
* دادگاه‌های ویژه
* برنامه‌های آشتی ملی
* جبران خسارت قربانیان
 
برای کاهش پیامدهای درگیری استفاده کرده‌اند.<ref>United Nations Peacebuilding Commission.</ref>
 
== پیامدهای اقتصادی ==
 
جنگ‌های داخلی معمولاً خسارت‌های اقتصادی گسترده‌ای ایجاد می‌کنند.
 
از جمله:
 
* کاهش تولید ناخالص داخلی
* تخریب زیرساخت‌ها
* کاهش سرمایه‌گذاری
* افزایش هزینه‌های نظامی
* اختلال در آموزش و بهداشت
* گسترش اقتصاد غیررسمی
 
برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهد که حتی پس از پایان جنگ نیز بازسازی اقتصادی ممکن است سال‌ها یا دهه‌ها زمان ببرد.<ref>World Bank, ''World Development Report''.</ref>
 
== پیامدهای فرهنگی و اجتماعی ==
 
فراتر از خسارت‌های مادی، جنگ داخلی آثار عمیقی بر جامعه بر جای می‌گذارد.
 
از جمله:
 
* از هم گسیختگی خانواده‌ها
* مهاجرت گسترده
* تغییر ترکیب جمعیتی برخی مناطق
* آسیب‌های روانی
* کاهش اعتماد اجتماعی
* تغییر حافظه جمعی و روایت‌های تاریخی
 
در بسیاری از کشورها، خاطره جنگ داخلی برای نسل‌های بعد نیز به یکی از موضوعات مهم فرهنگ و سیاست تبدیل شده است.
 
== نقش رسانه‌ها در جنگ داخلی ==
[[پرونده:جنگ داخلی آمریکا.jpg|جایگزین=جنگ داخلی آمریکا- ۱۸۶۱-۱۸۶۵|بندانگشتی|337x337پیکسل|جنگ داخلی آمریکا- ۱۸۶۱-۱۸۶۵]]
رسانه‌ها در جنگ‌های داخلی می‌توانند نقش‌های متفاوتی ایفا کنند.
 
از یک سو ممکن است، اطلاع‌رسانی کنند و تخلفات حقوق بشری را مستند سازند و به امدادرسانی کمک کنند
 
از سوی دیگر، در برخی موارد ممکن است، با تبلیغات جنگی و انتشار اطلاعات نادرست و تحریک تنش‌های قومی یا سیاسی در روند درگیری نقش داشته باشند.
 
البته گسترش شبکه‌های اجتماعی، انتشار سریع تصاویر، ویدئوها و روایت‌های متعارض به یکی از ویژگی‌های جنگ‌های داخلی معاصر تبدیل شده است.
 
== جدول زمانی برخی جنگ‌های داخلی مهم ==
 
{| class="wikitable sortable"
! دوره
! کشور
! مدت تقریبی
! ویژگی برجسته
|-
| ۱۸۶۱–۱۸۶۵
| [[ایالات متحده آمریکا]]
| ۴ سال
| حفظ اتحادیه و مسئله برده‌داری
|-
| ۱۹۳۶–۱۹۳۹
| [[اسپانیا]]
| ۳ سال
| رقابت جمهوری‌خواهان و ملی‌گرایان
|-
| ۱۹۷۵–۱۹۹۰
| [[لبنان]]
| ۱۵ سال
| جنگ چندجانبه
|-
| ۱۹۸۳–۲۰۰۹
| [[سری‌لانکا]]
| ۲۶ سال
| درگیری جدایی‌طلبانه
|-
| ۲۰۱۱–تا۲۰۲۶
| [[سوریه]]
| بیش از یک دهه
| جنگ چندجانبه با مداخله خارجی
|-
| ۲۰۱۳–تاکنون
| [[سودان جنوبی]]
| بیش از یک دهه
| رقابت سیاسی و قومی
|}
 
== جنگ داخلی در پژوهش‌های معاصر ==
 
در دهه‌های اخیر، پژوهش درباره جنگ داخلی به سمت استفاده از داده‌های بزرگ، تصاویر ماهواره‌ای، تحلیل شبکه‌های اجتماعی و مدل‌های آماری پیشرفته حرکت کرده است.
 
موضوعاتی که امروزه بیشتر مورد مطالعه قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:
 
* پیش‌بینی خطر وقوع جنگ داخلی
* نقش تغییرات اقلیمی
* تأثیر مهاجرت
* اقتصاد جنگ
* نقش فناوری‌های نوین
* بازسازی پس از جنگ
 
این مطالعات نشان می‌دهد که جنگ داخلی صرفاً یک رویداد نظامی نیست، بلکه پدیده‌ای پیچیده با ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و انسانی است.
 
== جستارهای وابسته ==
 
* [[جنگ]]
* [[کودتا]]
* [[انقلاب]]
* [[روابط بین‌الملل]]
* [[علوم سیاسی]]
* [[جنگ نامتقارن]]
* [[شورش]]
* [[حکومت نظامی]]
* [[کنوانسیون‌های ژنو]]
 
== منابع ==
 
<references/>
 
== کتاب‌شناسی ==
 
* Clausewitz, Karl von. ''On War''.
* Collier, Paul & Hoeffler, Anke. ''Greed and Grievance in Civil War''.
* Fearon, James D. & Laitin, David D. "Ethnicity, Insurgency, and Civil War". ''American Political Science Review''.
* Geneva Conventions of 1949.
* Additional Protocol II to the Geneva Conventions (1977).
* Goldsworthy, Adrian. ''Caesar: Life of a Colossus''.
* Kalyvas, Stathis N. ''The Logic of Violence in Civil War''. Cambridge University Press.
* Sambanis, Nicholas. ''What Is Civil War?''.
* United Nations Peacebuilding Commission.
* World Bank. ''World Development Report''.

نسخهٔ کنونی تا ‏۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۶

شرکت سهامی بیمه ایران
نام لاتینIran Insurance Company
نوعشرکت سهامی دولتی
صنعتبیمه و خدمات مالی
بنا نهاده۱۵ آبان ۱۳۱۴
بنیانگذارانعلی‌اکبر داور و دولت ایران
مالکدولت جمهوری اسلامی ایران

مقاله درحال ویرایش است


شرکت سهامی بیمه ایران نخستین شرکت بیمه ایرانی و نخستین شرکت بیمه دولتی ایران است که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، در دوره سلطنت رضاشاه پهلوی، تأسیس شد. این شرکت در ابتدا با هدف ایجاد یک نهاد بیمه‌ای ایرانی و کاهش وابستگی بازار بیمه به شرکت‌های خارجی شکل گرفت. بیمه ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به فعالیت خود ادامه داد و پس از ملی‌شدن صنعت بیمه، به یکی از ارکان اصلی بازار بیمه دولتی ایران تبدیل شد. در اساسنامه کنونی، تمام سهام شرکت متعلق به دولت و غیرقابل انتقال اعلام شده است.

پیشینه بیمه در ایران

فعالیت بیمه‌ای در ایران پیش از تأسیس بیمه ایران آغاز شده بود. در اواخر دوره قاجار، شرکت‌های خارجی برای ورود به بازار بیمه ایران تلاش کردند و در اوایل سده بیستم، چند شرکت روسی، آلمانی و سپس بریتانیایی در کشور فعالیت داشتند.

بر اساس پژوهش ویلم فلور در دانشنامه ایرانیکا، تا سال ۱۹۱۰ چند شرکت خارجی در تهران نمایندگی داشتند و در دهه‌های بعد شمار شرکت‌های خارجی فعال افزایش یافت. در سال ۱۹۳۵، یعنی سال تأسیس بیمه ایران، ارزش کل حق‌بیمه‌های تولیدشده در کشور نزدیک به ۸ میلیون ریال بود و بخش عمده آن به بیمه حمل‌ونقل و آتش‌سوزی مربوط می‌شد.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA (بیمه در ایران) تأسیس بیمه ایران

شرکت سهامی بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تأسیس شد. دانشنامه ایرانیکا تأسیس آن را در اسفند ۱۳۱۳/مارس و آوریل ۱۹۳۵ ثبت کرده است؛ وبگاه بیمه ایران نیز ۶ نوامبر ۱۹۳۵ را تاریخ رسمی و یادمانی تأسیس شرکت معرفی می‌کند.

سرمایه اولیه شرکت ۲۰ میلیون ریال تعیین شد. بیمه ایران پس از آغاز فعالیت، بیمه مؤسسات دولتی را بر عهده گرفت و شرکت‌های بیمه خارجی فعال در ایران نیز موظف شدند بخشی از معاملات خود را نزد بیمه ایران واگذار کنند. بر اساس پژوهش ایرانیکا، این سهم در آن دوره ۲۵ درصد بود.

در نخستین سال فعالیت، شرکت در شهرهایی از جمله مشهد، شیراز، اصفهان، همدان، اهواز و بوشهر نمایندگی ایجاد کرد. منابع رسمی شرکت همچنین اعلام کرده‌اند که بیمه ایران در همان سال‌های آغازین بیش از ۶۲ درصد بازار بیمه داخلی را در اختیار گرفت.

منابع این بخش:

تاریخچه بیمه ایران ـ وبگاه بین‌المللی بیمه ایران دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران در دوره پهلوی

بیمه ایران در دوره پهلوی به عنوان مهم‌ترین شرکت بیمه ایرانی و شرکت بیمه متعلق به دولت فعالیت می‌کرد. در کنار آن، شرکت‌های خصوصی ایرانی و شرکت‌های بیمه خارجی نیز در بازار حضور داشتند.

در سال ۱۳۱۷، بیمه ایران و شرکت‌های خارجی فعال در ایران یک سندیکا تشکیل دادند که به کاهش نرخ‌ها، یکسان‌شدن تعرفه‌ها و استانداردشدن فرم‌های بیمه‌نامه کمک کرد.

در دهه‌های بعد، بازار بیمه ایران گسترش یافت. در سال ۱۳۳۱، علاوه بر بیمه ایران، چندین شرکت خصوصی ایرانی و خارجی در بازار فعالیت داشتند. بیمه ایران همچنان بخشی مهم از بیمه‌های دولتی و بیمه اتکایی را در اختیار داشت.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ صنعت بیمه ایران تأسیس بیمه مرکزی ایران

یکی از مهم‌ترین تحولات ساختار صنعت بیمه در دوره پهلوی، تأسیس بیمه مرکزی ایران در سال ۱۳۵۰ بود.

قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری در ۳۰ خرداد ۱۳۵۰ تصویب شد. هدف قانون، تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت از بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان بود.

پس از تأسیس بیمه مرکزی، بخشی از وظایفی که پیش‌تر عملاً بر عهده بیمه ایران قرار داشت، از جمله نظارت و تنظیم بازار، به بیمه مرکزی منتقل شد. ایرانیکا تأکید می‌کند که بیمه مرکزی از سال ۱۹۷۱ وظایف نظارتی و تنظیمی صنعت بیمه را بر عهده گرفت.

منابع این بخش:

قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران و مسئله فساد در دوره پهلوی

بررسی فساد اقتصادی در دوره پهلوی باید میان دو موضوع تفاوت بگذارد: فساد و رانت در ساختار اقتصادی حکومت پهلوی و اختلاس یا برداشت غیرقانونی مشخص از منابع شرکت بیمه ایران.

منابع تاریخی درباره ساختار اقتصادی حکومت پهلوی، از جمله درباره بنیاد پهلوی، گزارش‌هایی درباره مالکیت و فعالیت اقتصادی وابسته به خاندان سلطنتی ارائه کرده‌اند. برای نمونه، مجله تایم در سال ۱۹۷۹ با استناد به کتاب رابرت گراهام درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی، از مالکیت یا سهام این بنیاد در شمار زیادی از شرکت‌های اقتصادی و همچنین ۸۰ درصد سهام شرکت بیمه ملی سخن گفت.

با این حال، بیمه ملی با بیمه ایران یکی نبود. بنابراین نمی‌توان مالکیت بنیاد پهلوی در بیمه ملی را به‌عنوان اختلاس از بیمه ایران معرفی کرد.

همچنین در منابع معتبر بررسی‌شده، پرونده قضایی مشخصی که نشان دهد در دوره پهلوی مبلغ معینی از خود شرکت بیمه ایران اختلاس شده و این امر در یک دادگاه اثبات شده باشد، پیدا نشد. از این رو، نسبت‌دادن یک رقم مشخص از «اختلاس بیمه ایران» به حکومت پهلوی بدون سند مستقیم، از نظر روش دانشنامه‌ای قابل دفاع نیست.

منابع این بخش:

TIME ـ گزارش درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA انقلاب ۱۳۵۷ و ملی‌شدن صنعت بیمه

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ساختار مالکیت صنعت بیمه دگرگون شد.

در سال ۱۳۵۸، لایحه قانونی ملی‌شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری تصویب شد. این اقدام موجب انتقال بخش عمده صنعت بیمه به مالکیت دولت شد.

در زمان ملی‌شدن صنعت بیمه، بیمه ایران از پیش یک شرکت دولتی بود. در نتیجه، ملی‌شدن بیشتر بر شرکت‌های خصوصی و مختلط اثر گذاشت. دانشنامه ایرانیکا گزارش می‌کند که شرکت‌های خصوصی ایرانی ملی شدند و فعالیت برخی شرکت‌های خارجی نیز متوقف شد.

منابع این بخش:

قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه ـ شامل قانون ملی‌شدن مؤسسات بیمه El País ـ ملی‌شدن شرکت‌های بیمه ایران در ۱۹۷۹ دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران پس از انقلاب

پس از انقلاب، بیمه ایران در ساختار جدید دولتی صنعت بیمه باقی ماند. در سال ۱۳۶۷ قانون اداره امور شرکت‌های بیمه تصویب شد و بیمه ایران در کنار آسیا، البرز و دانا در چارچوب شرکت‌های بیمه دولتی اداره می‌شد.

اساسنامه جدید شرکت در ۱۵ آذر ۱۳۶۸ به تصویب هیئت وزیران رسید. بر اساس ماده ۳ این اساسنامه، تمام سهام بیمه ایران متعلق به دولت و غیرقابل انتقال است.

همچنین طبق اساسنامه، سود ویژه شرکت پس از کسر اندوخته‌ها، مالیات و سایر موارد قانونی به خزانه منتقل می‌شود.

منابع این بخش:

قانون اداره امور شرکت‌های بیمه اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸ خصوصی‌سازی صنعت بیمه

در سال ۱۳۸۰ قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی تصویب شد. این قانون امکان ایجاد شرکت‌های بیمه غیردولتی را فراهم کرد و به تدریج رقابت خصوصی در بازار بیمه ایران گسترش یافت.

با وجود ورود شرکت‌های خصوصی، بیمه ایران همچنان دولتی باقی ماند و ساختار مالکیت آن تغییر نکرد.

منابع این بخش:

قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، ۱۳۸۰ پرونده اختلاس بیمه ایران

یکی از مهم‌ترین پرونده‌های فساد مالی مرتبط با بیمه ایران در جمهوری اسلامی، پرونده‌ای بود که از اواخر دهه ۱۳۸۰ مورد رسیدگی قرار گرفت و در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ به یکی از پرونده‌های مهم فساد اقتصادی تبدیل شد.

این پرونده مربوط به تخلفاتی در بیمه ایران و برخی نهادهای مرتبط در استان تهران بود و اتهام‌هایی از جمله اختلاس، جعل، ارتشا و تحصیل مال نامشروع در آن مطرح شد. در گزارش‌های قضایی و رسانه‌ای، تعداد متهمان در مراحل مختلف پرونده متفاوت بود.

بر اساس گزارش منتشرشده درباره احکام نهایی، دیوان عالی کشور احکام شماری از متهمان را تأیید کرد؛ از جمله برای مصطفی حمزه‌نوسی و داود فهیمی‌رودپشتی حکم حبس ابد و جریمه‌های مالی صادر شده بود و برای متهمان دیگر نیز احکام متفاوتی از چند ماه تا چندین سال حبس تعیین شد.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ احکام نهایی متهمان پرونده بیمه ایران تسنیم ـ روند قضایی پرونده محمدرضا رحیمی PBS/Tehran Bureau ـ پرونده فساد بیمه ایران محمدرضا رحیمی و پرونده بیمه ایران

نام محمدرضا رحیمی، معاون اول محمود احمدی‌نژاد، در جریان رسیدگی به پرونده بیمه ایران مطرح شد.

در جریان رسیدگی، برخی متهمان ادعاهایی درباره پرداخت مبالغی به رحیمی مطرح کردند. رحیمی ارتباط خود با اختلاس بیمه ایران را رد کرد و در دفاعیات خود توضیح دیگری درباره منشأ پرداخت‌ها ارائه داد.

پرونده رحیمی در نهایت به‌صورت جداگانه مورد رسیدگی قرار گرفت. شعبه ۱۱ دیوان عالی کشور حکم او را به پنج سال و ۹۱ روز حبس، پرداخت دو میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان رد مال و یک میلیارد تومان جزای نقدی تبدیل و تأیید کرد.

در گزارش سخنگوی قوه قضائیه، اتهامات مربوط به رشوه، تحصیل مال نامشروع و اتهامات مرتبط با شبکه فساد مطرح شد؛ در همان گزارش آمده است که دیوان عالی کشور برخی از عناوین اتهامی را احراز نکرده بود.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ جزئیات حکم محمدرضا رحیمی تسنیم ـ حکم نهایی محمدرضا رحیمی ارقام و اختلاف درباره پرونده

درباره مبلغ اختلاس بیمه ایران در رسانه‌ها ارقام متفاوتی منتشر شده است. علت این تفاوت آن است که پرونده شامل چندین متهم، چند عنوان اتهامی و چند جریان مالی بود و برخی رسانه‌ها رقم یک بخش از پرونده را به کل پرونده تعمیم داده‌اند.

از این رو، در یک مقاله دانشنامه‌ای بهتر است به جای ارائه یک رقم واحد به عنوان «کل اختلاس»، رقم‌ها به پرونده یا متهم مشخص نسبت داده شوند. گزارش احکام نهایی نیز نشان می‌دهد که برای متهمان مختلف مبالغ متفاوتی به عنوان رد مال یا جزای نقدی تعیین شده است.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ احکام نهایی پرونده بیمه ایران وضعیت کنونی

بیمه ایران همچنان یک شرکت دولتی است و مالکیت تمام سهام آن در اختیار دولت قرار دارد. شرکت در رشته‌های بیمه زندگی و غیرزندگی فعالیت می‌کند و در حوزه‌هایی مانند خودرو، آتش‌سوزی، حمل‌ونقل، مهندسی، مسئولیت، انرژی و پروژه‌های بزرگ زیرساختی حضور دارد.

در سال ۱۴۰۵، علی جباری رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت بوده است. بر اساس گزارش منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، شرکت در شش ماه نخست آن سال ۱۰۲ هزار میلیارد تومان حق‌بیمه تولید کرده و رشد ۶۷ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل را اعلام کرده است. این ارقام، اظهارات اعلام‌شده از سوی مدیریت شرکت هستند و برای ارزیابی مستقل عملکرد مالی باید با صورت‌های مالی و گزارش‌های حسابرسی بررسی شوند.

منابع این بخش:

اساسنامه بیمه ایران و وضعیت مالکیت شرکت معرفی بیمه ایران و حوزه‌های فعالیت گزارش عملکرد بیمه ایران در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ جمع‌بندی

بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ در دوره پهلوی تأسیس شد و در شکل‌گیری صنعت بیمه نوین ایران نقش محوری داشت. در دوره پهلوی، این شرکت در کنار شرکت‌های خصوصی و خارجی فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۵۰، با ایجاد بیمه مرکزی، نقش نظارتی آن از نقش اجرایی جدا شد.

پس از انقلاب، ملی‌شدن صنعت بیمه موجب دولتی‌شدن بخش عمده بازار شد و بیمه ایران به عنوان شرکت دولتی موجود، در ساختار جدید باقی ماند. از سال ۱۳۸۰ ورود شرکت‌های بیمه غیردولتی دوباره امکان رقابت خصوصی را افزایش داد، اما مالکیت بیمه ایران همچنان دولتی باقی مانده است.

در زمینه فساد، پرونده بیمه ایران در دهه ۱۳۸۰ یک پرونده قضایی مستند و مهم است. در مقابل، درباره دوره پهلوی باید میان فساد اقتصادی عمومی، دارایی‌های بنیاد پهلوی و تخلفات احتمالی در صنعت بیمه از یک سو، و «اختلاس اثبات‌شده از خود بیمه ایران» از سوی دیگر تفکیک قائل شد.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ بیمه در ایران اساسنامه بیمه ایران پرونده اختلاس بیمه ایران و احکام نهایی جستارهای وابسته بیمه بیمه مرکزی ایران صنعت بیمه در ایران ملی‌شدن صنعت بیمه دوره پهلوی انقلاب ۱۳۵۷ ایران فساد اقتصادی در ایران محمود احمدی‌نژاد محمدرضا رحیمی منابع Willem M. Floor, «BĪMA»، Encyclopaedia Iranica. شرکت سهامی بیمه ایران، «Brief History of Bimeh Iran». قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مصوب ۱۳۵۰. قانون اداره امور شرکت‌های بیمه، مصوب ۱۳۶۷. اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸. قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، مصوب ۱۳۸۰. گزارش احکام نهایی پرونده بیمه ایران. گزارش‌های قضایی درباره پرونده محمدرضا رحیمی. گزارش PBS/Tehran Bureau درباره پرونده فساد بیمه ایران. گزارش TIME درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی.

برگرفته از «https://iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Hamidreza۱۵/صفحه_تمرین&oldid=93540»