|
|
| (۱۵۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | {{جعبه اطلاعات دانشمند |
| | | نام = هارولد وارموس |
| | | نام انگلیسی = Harold E. Varmus |
| | | تصویر =هارولد وارموس.jpg |
| | | توضیح تصویر = |
| | | نام اصلی = هارولد الیوت وارموس |
| | | زمینه فعالیت = پزشکی، ویروس‌شناسی و زیست‌شناسی سرطان |
| | | ملیت = آمریکایی |
| | | تاریخ تولد = ۱۸ دسامبر ۱۹۳۹ |
| | | محل تولد = اوشن‌ساید، نیویورک، ایالات متحده |
| | | والدین = |
| | | تاریخ مرگ = |
| | | محل مرگ = |
| | | علت مرگ = |
| | | محل زندگی = نیویورک، ایالات متحده |
| | | مختصات محل زندگی = |
| | | مدفن = |
| | | در زمان حکومت = |
| | | اتفاقات مهم = کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی |
| | | نام دیگر = هارولد ای. وارموس |
| | | لقب = |
| | | بنیانگذار = از پیشگامان ژنتیک سرطان و علم باز |
| | | پیشه = پزشک، پژوهشگر و مدیر علمی |
| | | سالهای فعالیت = از دههٔ ۱۹۶۰ |
| | | سبک پژوهشی = ویروس‌شناسی مولکولی و زیست‌شناسی سرطان |
| | | آثار مهم = کشف پروتو-انکوژن‌ها و پژوهش دربارهٔ رتروویروس‌ها |
| | | مقالات = |
| | | جوایز = جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹؛ جایزهٔ لاسکر |
| | | علت شهرت = اثبات منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی |
| | | تأثیرگذاشته بر = سرطان‌شناسی، ژنتیک و سیاست‌گذاری پژوهش |
| | | تأثیرپذیرفته از = زیست‌شناسی مولکولی و ویروس‌شناسی |
| | | وبگاه = https://www.varmuslab.org/about-harold-2 |
| | | تحصیلات = دکترای پزشکی، دانشگاه کلمبیا |
| | | دانشگاه = دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو |
| | | حوزه = انکوژن‌ها، رتروویروس‌ها و ژنوم سرطان |
| | | همسر = کانستنس لوئیز کیسی |
| | | فرزندان = دو پسر |
| | | گفتاورد = |
| | | امضا = |
| | }} |
|
| |
|
| | '''هارولد الیوت وارموس''' ('''Harold E. Varmus'''؛ زادهٔ ۱۸ دسامبر ۱۹۳۹) پزشک، ویروس‌شناس و پژوهشگر آمریکایی در زمینهٔ سرطان است. او به‌خاطر کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی، به‌طور مشترک با '''[[جان مایکل بیشاپ]]'''، جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۱۹۸۹ را دریافت کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/varmus/facts/ Harold E. Varmus – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref> |
|
| |
|
| '''درحال ویرایش'''
| | کشف وارموس و بیشاپ نشان داد که ژن‌های سرطان‌زا لزوماً ساختهٔ ویروس‌ها نیستند، بلکه می‌توانند از ژن‌های طبیعی سلول‌های جانوری منشأ بگیرند. این ژن‌های طبیعی که پروتو-انکوژن نامیده می‌شوند، در تنظیم رشد و تقسیم سلول نقش دارند. جهش یا فعال‌شدن نابجای آنها می‌تواند سلول را به سوی سرطانی‌شدن سوق دهد. |
|
| |
|
| = انتقال کودکان در جنگ‌ها (Kindertransport) = | | == زندگی و تحصیلات == |
|
| |
|
| == مقدمه == | | هارولد وارموس در ۱۸ دسامبر ۱۹۳۹ در اوشن‌ساید، در ساحل جنوبی لانگ‌آیلند در ایالت نیویورک متولد شد. پدرش پزشک عمومی و مادرش مددکار اجتماعی روان‌پزشکی بود. وارموس در فری‌پورت نیویورک بزرگ شد و در مدارس دولتی تحصیل کرد. او در دوران جوانی به مطالعه، سیاست و روزنامه‌نگاری علاقه داشت.<ref name="نوبل-زندگی">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/varmus/biographical/ Harold E. Varmus – Biographical، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref> |
|
| |
|
| انتقال کودکان از مناطق جنگی به مکان‌های امن یکی از اقدامات مهم و همچنین بسیار دردناک و پیچیده در طول تاریخ، برای نجات جان غیرنظامیان بوده است. از آغاز جنگ جهانی اول تا بحران‌های معاصر، این پدیده به شیوه‌های مختلف از تخلیه‌های بشردوستانه برای نجات جان کودکان (مانند کیندرترنسپورت یهودیان)، تا ربودن سازمان‌یافته کودکان توسط رژیم‌های دیکتاتوری (مانند آرژانتین و نازی‌ها)، تا تبعید اجباری کودکان به‌عنوان ابزار پاکسازی نژادی یا فرهنگی (مانند اوکراین و اویغور)، میلیون‌ها کودک در اثر جنگ‌ها از خانواده‌هایشان جدا شده و به کشورهای دیگر منتقل شده‌اند و یا به‌صورت اجباری از هویت فرهنگی و زبانی خود محروم گردیده‌اند.
| | او در سال ۱۹۶۱ از کالج آمهرست فارغ‌التحصیل شد و در آنجا ادبیات انگلیسی خواند و سردبیر روزنامهٔ کالج بود. سپس با دریافت بورسیهٔ وودرو ویلسون، تحصیلات تکمیلی خود را در ادبیات انگلیسی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد. بااین‌حال علاقهٔ او به پزشکی دوباره قوت گرفت و به دانشکدهٔ پزشکان و جراحان دانشگاه کلمبیا رفت. وارموس در سال ۱۹۶۶ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد. |
|
| |
|
| یکی از معروف‌ترین نمونه ('''Kindertransport انتقال کودکان''') در بین سالهای (۱۹۳۸–۱۹۴۰) است که حدود ۱۰ هزار کودک یهودی از کشورهای تحت سلطه نازی به بریتانیا منتقل شدند. حوادث تاریخی و خطیر این انتقال به‌خوبی در فیلم '''One Life (۲۰۲۳)''' با بازی آنتونی هاپکینز و جانی فلین به‌نمایش گذاشته شده‌است.
| | در دوران دانشکدهٔ پزشکی، او به علوم پایه و پزشکی بین‌المللی علاقه‌مند شد و مدتی در یک بیمارستان مأموریتی در شمال هند کار کرد. پس از دورهٔ کارورزی و دستیاری پزشکی داخلی در بیمارستان کلمبیا-پرسبیترین، در سال ۱۹۶۸ به‌عنوان همکار بالینی به مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده پیوست. او در آزمایشگاه ایرا پاستن دربارهٔ تنظیم ژن‌های باکتریایی پژوهش کرد و نخستین تجربهٔ جدی خود را در پژوهش آزمایشگاهی به دست آورد. |
|
| |
|
| همچنین نمونه دیگر این انتقال در جنگ زمستانی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۰) نیز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار کودک فنلاندی عمدتاً به سوئد فرستاده شدند. در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۷) هزاران کودک اسپانیایی به کشورهای مختلف از جمله بریتانیا، فرانسه و شوروی منتقل شدند و در جنگ جهانی دوم صدها هزار کودک بریتانیایی از شهرها به مناطق روستایی تخلیه گردیدند.
| | == پیوستن به دانشگاه سان‌فرانسیسکو == |
|
| |
|
| در دوران جنگ ایران و عراق و پس از آن، سازمان مجاهدین خلق نیز تعدادی از کودکان اعضای خود را به کشورهای اروپایی فرستاد. در سالهای اخیر نیز گزارش‌هایی از انتقال کودکان از مناطق جنگی اوکراین به روسیه منتشر شده است. | | وارموس در سال ۱۹۷۰ به‌عنوان پژوهشگر پسادکترا به آزمایشگاه جی. مایکل بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو پیوست. این همکاری، مسیر اصلی زندگی علمی او را تعیین کرد. او با بیشاپ به مطالعهٔ ویروس‌های تومورزا و سازوکارهای مولکولی تبدیل سلول سالم به سلول سرطانی پرداخت. |
|
| |
|
| این اقدامات همواره با اهداف حفاظتی انجام شده‌اند، هرچند جدایی از خانواده پیامدهای روانی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته است.
| | وارموس در سال ۱۹۷۱ به عضویت هیئت علمی دانشگاه درآمد و در سال ۱۹۷۹ به مقام استادی رسید. پژوهش‌های او بر چرخهٔ زندگی رتروویروس‌ها، ژن‌های تبدیل‌کنندهٔ سلول، ویروس هپاتیت ب و سازوکار عمل انکوژن‌ها متمرکز بود. همکاری او با بیشاپ نمونه‌ای برجسته از پژوهش مشترک در زیست‌شناسی مولکولی به شمار می‌رود.<ref name="ان‌آی‌اچ">[https://www.nih.gov/about-nih/nih-almanac/harold-e-varmus-md Harold E. Varmus, M.D.، مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده]</ref> |
|
| |
|
| == چارچوب حقوقی بین‌المللی == | | == کشف منشأ سلولی انکوژن‌ها == |
| حقوق بین‌الملل بشردوستانه حمایت گسترده‌ای از کودکان در زمان مخاصمات مسلحانه فراهم می‌کند. مهم‌ترین اسناد حقوقی عبارتند از:
| |
|
| |
|
| ۱. کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷: کودکان به‌عنوان غیرنظامیان از حمایت عمومی برخوردارند و بر اساس ماده ۷۷ پروتکل اول، «کودکان باید مورد احترام ویژه قرار گیرند و در برابر هر نوع حمله نامناسب محافظت شوند.»
| | وارموس و بیشاپ پژوهش خود را بر ویروس سارکومای روس متمرکز کردند. این رتروویروس می‌تواند در جوجه‌ها سارکوم، نوعی تومور بافت همبند، ایجاد کند. دانشمندان پیش‌تر می‌دانستند که ویروس دارای ژنی است که در ایجاد تومور نقش دارد، اما منشأ این ژن روشن نبود. |
|
| |
|
| ۲. کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹: ماده ۳۸ این کنوانسیون حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه را تضمین می‌کند و ماده ۳۵ هرگونه ربودن، فروش یا قاچاق کودکان را ممنوع می‌کند.
| | آن دو پژوهشگر ژن سرطان‌زای ویروس را شناسایی کردند و آن را '''v-src''' نامیدند. سپس با استفاده از روش‌های مولکولی، مادهٔ ژنتیکی مشابهی را در DNA سلول‌های سالم جوجه‌ها و دیگر جانوران یافتند. این ژن طبیعی '''c-src''' نام گرفت. نتیجه نشان داد که ویروس ژن سرطان‌زا را از سلول میزبان گرفته و در جریان تکامل با خود حمل کرده است.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/press-release/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989، بیانیهٔ مجمع نوبل]</ref> |
|
| |
|
| ۳. اساسنامه رم (دیوان بین‌المللی کیفری ۱۹۹۸): انتقال اجباری کودکان به‌عنوان جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت شناخته شده است.
| | این کشف در سال ۱۹۷۶ منتشر شد و برداشت رایج دربارهٔ سرطان را دگرگون کرد. پیش از آن، بسیاری از پژوهشگران تصور می‌کردند ژن‌های انکوژن مستقیماً به ویروس تعلق دارند. وارموس و بیشاپ نشان دادند که انکوژن ویروسی نسخهٔ تغییر‌یافته‌ای از یک ژن سلولی است که در حالت طبیعی در کنترل رشد و تقسیم سلول نقش دارد. |
|
| |
|
| ۴. پروتکل اختیاری ۲۰۰۰ درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه: سربازگیری اجباری کودکان زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند.
| | == پروتو-انکوژن‌ها و زیست‌شناسی سرطان == |
|
| |
|
| ۵. شش نقض سنگین علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه (شورای امنیت سازمان ملل): شامل کشتن یا ناقص کردن، سربازگیری، تجاوز جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستان‌ها و ممانعت از دسترسی بشردوستانه.
| | پروتو-انکوژن‌ها ژن‌های طبیعی سلول‌اند که برای عملکرد سالم بدن ضروری هستند. آنها می‌توانند پروتئین‌هایی بسازند که در مسیر پیام‌رسانی رشد، گیرنده‌های سطح سلول، کینازها یا تنظیم فعالیت ژن‌ها نقش دارند. در وضعیت عادی، این مسیرها با دقت کنترل می‌شوند. |
|
| |
|
| == جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) ==
| | اگر پروتو-انکوژن بر اثر جهش تغییر کند، بیش از اندازه فعال شود یا تعداد نسخه‌های آن افزایش یابد، پیام رشد ممکن است بدون توقف ادامه پیدا کند. در چنین شرایطی، سلول از کنترل بافت خارج می‌شود و همراه با تغییرات ژنتیکی دیگر می‌تواند تومور بسازد. این دیدگاه به پژوهشگران کمک کرد سرطان را بیماری‌ای پیچیده و چندمرحله‌ای بدانند که از انباشته‌شدن تغییرات ژنتیکی پدید می‌آید. |
|
| |
|
| === ۱-نسل‌کشی ارامنه و ربودن کودکان (۱۹۱۵–۱۹۲۳) ===
| | کشف وارموس و بیشاپ همچنین راه را برای شناسایی انکوژن‌های گوناگون هموار کرد. بسیاری از این ژن‌ها در سرطان‌های انسانی تغییر می‌کنند و برخی از آنها به هدف داروهای ضدسرطان تبدیل شده‌اند. درمان‌های هدفمند، برخلاف داروهای عمومی، مسیرهای مولکولی خاصی را که در رشد تومور نقش دارند مهار می‌کنند. |
| نسل‌کشی ارامنه که گاهی «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» نامیده می‌شود، به نابودی فیزیکی ارامنه مسیحی ساکن امپراتوری عثمانی از بهار ۱۹۱۵ تا پاییز ۱۹۱۶ اشاره دارد. تقریباً ۱٫۵ میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند و حداقل ۶۶۴٬۰۰۰ و احتمالاً تا ۱٫۲ میلیون نفر در جریان نسل‌کشی جان باختند.
| |
|
| |
|
| یکی از جنبه‌های کمتر شناخته‌شده این نسل‌کشی، ربودن سازمان‌یافته ده‌ها هزار کودک ارمنی بود. این کودکان به‌زور از خانواده‌هایشان جدا شده و به خانواده‌های ترک و مسلمان سپرده شدند. آنها مجبور به تغییر دین به اسلام شدند و از سوگواری، صحبت به زبان مادری و حفظ هویت ارمنی خود منع شدند.
| | == جایزهٔ نوبل و دیگر افتخارات == |
|
| |
|
| '''طلعت پاشا،''' (وزیر کشور عثمانی): <blockquote>«تبعید ارامنه اقدامی احتیاطی و موقتی برای تأمین امنیت نظامی امپراتوری است.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''
| | مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در ۹ اکتبر ۱۹۸۹ جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به‌طور مشترک به جی. مایکل بیشاپ و هارولد وارموس اعطا کرد. بیانیهٔ نوبل توضیح داد که آنها با استفاده از یک رتروویروس تومورزا توانستند انکوژن‌های کنترل‌کنندهٔ رشد را در سلول‌های طبیعی شناسایی کنند. |
|
| |
|
| دولت عثمانی تحت کنترل کمیته اتحاد و ترقی (جوان‌ترک‌ها)، تبعید ارامنه را «اقدام احتیاطی» در برابر تهدید متفقین نامید. هنگامی که قدرت‌های آنتانت و آمریکا اعتراض کردند، عثمانی‌ها تبعیدها را «جابجایی موقت» معرفی کردند. در واقع بخشی از برنامه مخفیانه ریشه‌کنی ارامنه و ایجاد امپراتوری پان‌تورانی بود.
| | این کشف نشان داد که ژن‌های سلولی در زنجیره‌های پیام‌رسانی رشد نقش دارند و اختلال در هر بخش از این زنجیره‌ها می‌تواند به سرطان کمک کند. جایزهٔ نوبل، اهمیت پیوند میان ویروس‌شناسی، ژنتیک و سرطان‌شناسی را تثبیت کرد. |
|
| |
|
| === ۲- کودکان پناهنده بلژیکی (۱۹۱۴–۱۹۱۹) ===
| | وارموس پیش از نوبل نیز همراه با بیشاپ جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی را در سال ۱۹۸۲ دریافت کرده بود. او عضو آکادمی ملی علوم، آکادمی هنر و علوم آمریکا و انجمن سلطنتی بریتانیا بود. از دیگر افتخارات او می‌توان به جایزهٔ گایردنر، جایزهٔ اسلون و چندین مدرک افتخاری اشاره کرد. |
| پس از حمله آلمان به بلژیک در ۴ اوت ۱۹۱۴، حدود ۱٫۵ میلیون بلژیکی — یعنی یک نفر از هر پنج نفر — از کشور گریختند. بیش از یک میلیون نفر به هلند، ۳۲۵٬۰۰۰ نفر به فرانسه و بین ۲۱۱٬۰۰۰ تا ۲۶۵٬۰۰۰ نفر به بریتانیا پناهنده شدند.
| |
|
| |
|
| در بریتانیا حدود ۳۰٬۰۰۰ کودک پناهنده بلژیکی در مدارس ابتدایی بریتانیایی پذیرفته شدند. تا اوت ۱۹۱۶، آموزش ابتدایی در ۷۰ مدرسه برای ۴٬۵۰۰ دانش‌آموز بلژیکی فراهم شده بود. تا ژوئیه ۱۹۱۹ تقریباً همه بلژیکی‌ها به کشورشان بازگشتند.
| | == مدیریت علمی و سیاست‌گذاری پژوهش == |
|
| |
|
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''
| | وارموس در سال ۱۹۹۳ به‌عنوان چهاردهمین مدیر مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده منصوب شد و تا پایان سال ۱۹۹۹ در این سمت باقی ماند. او نخستین برندهٔ نوبل بود که ریاست NIH را بر عهده گرفت. در دوران مدیریت او، بودجهٔ NIH افزایش یافت و برنامه‌های بزرگ پژوهشی از جمله پروژهٔ ژنوم انسان گسترش پیدا کرد. |
|
| |
|
| دولت بریتانیا تحت فشار افکار عمومی پذیرش پناهندگان بلژیکی را تسهیل کرد. هلند به‌عنوان کشور بی‌طرف بر اساس کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ موظف به پذیرش بود. دولت بلژیک در تبعید در لوهاور فرانسه مستقر شد و پس از جنگ بازگشت پناهندگان را سازماندهی کرد.
| | او همچنین از ایجاد دسترسی عمومی به مقالات پژوهشی حمایت کرد و پایه‌های شکل‌گیری پایگاه PubMed Central را تقویت کرد. این پایگاه امکان دسترسی آزاد به متن کامل بخشی از مقالات پژوهشی مورد حمایت NIH را فراهم کرد. |
|
| |
|
| === ۳- انتقال کودکان در امپراتوری اتریش-مجارستان ===
| | وارموس از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ رئیس و مدیر اجرایی مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ در نیویورک بود. سپس از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ ریاست مؤسسهٔ ملی سرطان را بر عهده گرفت. در این دوره، برنامه‌هایی دربارهٔ ژنوم سرطان، سلامت جهانی و پزشکی دقیق توسعه یافت. او پس از آن به دانشکدهٔ پزشکی ویل کرنل پیوست و در مرکز ژنوم نیویورک نیز فعالیت کرد.<ref name="ان‌سی‌آی">[https://www.cancer.gov/about-nci/organization/cgh/global-cancer-conversations/varmus-video Global Cancer Conversations: Harold Varmus، مؤسسهٔ ملی سرطان]</ref> |
| جنگ جهانی اول تأثیرات ویرانگری بر کودکان اتریش-مجارستان داشت. نرخ مرگ‌ومیر کودکان مجارستان با حدود ۲۰ درصد، از بالاترین نرخ‌ها در اروپا بود. محاصره دریایی متفقین واردات مواد غذایی را کاملاً قطع کرد.
| |
|
| |
|
| در تابستان‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۱۸، کمپین‌های «کودکان به روستا» و «کودک مهمان» هزاران کودک شهری را از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل کرد. پس از فروپاشی امپراتوری، موج عظیم ۳۵۰٬۰۰۰ پناهنده تعداد زیادی کودک بی‌سرپرست و یتیم ایجاد کرد.
| | == علم باز و فعالیت‌های عمومی == |
|
| |
|
| == جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹) ==
| | وارموس از مدافعان دسترسی آزاد به دانش علمی بود. او همراه با دانشمندان دیگر کتابخانهٔ عمومی علوم، یا PLOS، را بنیان گذاشت. هدف این سازمان، فراهم‌کردن امکان دسترسی گسترده و کم‌هزینه به نتایج پژوهش‌های علمی است. |
|
| |
|
| === ۱- کودکان روسیه — Niños de Rusia (۱۹۳۷–۱۹۳۸) ===
| | او در کنار پژوهش و مدیریت علمی، دربارهٔ رابطهٔ علم و سیاست عمومی نیز نوشته است. کتاب خاطرات او با عنوان '''هنر و سیاست علم''' به تجربه‌هایش در مقام پژوهشگر، مدیر دولتی و مدافع علم عمومی می‌پردازد. وارموس بر این باور است که پژوهش علمی باید در خدمت جامعه باشد و تصمیم‌گیری‌های عمومی باید بر شواهد علمی تکیه کند. |
| در جریان جنگ داخلی اسپانیا، دولت جمهوری اسپانیا ترتیب تخلیه کودکان از مناطق جنگی را داد. در مجموع حدود ۲۹٬۰۰۰ کودک به کشورهای مختلف فرستاده شدند. از میان آنها، ۲٬۸۹۵ کودک طی چهار محموله بین ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند. | |
|
| |
|
| کودکان در «خانه‌های کودکان» اسکان داده شدند و عمدتاً به زبان اسپانیایی با روش آموزشی شوروی تحصیل کردند. برخی بین ۱۹۵۶ و ۱۹۵۹ به اسپانیا بازگشتند. بر اساس آرشیو مرکز اسپانیایی مسکو، در فوریه ۲۰۰۴ هنوز ۲۳۹ نفر از این کودکان (اکنون سالخورده) در قلمروهای شوروی سابق ساکن بودند.
| | == حمایت از مردم ایران == |
|
| |
|
| '''فرانسیسکو فرانکو''' (رهبر ناسیونالیست‌ها): <blockquote>«خروج کودکان از اسپانیا توطئه مارکسیست‌ها برای مسموم کردن ذهن نسل آینده است. ما اجازه نمی‌دهیم فرزندان اسپانیا ابزار تبلیغاتی بلشویک‌ها شوند.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''
| | نام هارولد وارموس در فهرست پشتیبانان [[نامه برندگان نوبل در حمایت از آزادی و صلح پایدار در ایران|نامهٔ برندگان نوبل]] دربارهٔ اعتراضات ایران در سال ۲۰۲۲ آمده است. این نامه که در وبگاه ابتکار زنان نوبل منتشر شده، از اعتراضات مردم ایران حمایت و سرکوب زنان و معترضان را محکوم می‌کند. امضاکنندگان خواستار پایان‌دادن به خشونت دولتی، آزادی بازداشت‌شدگان، رفع قوانین تبعیض‌آمیز علیه زنان و تحقیق مستقل دربارهٔ مرگ مهسا امینی شدند.<ref name="زنان-نوبل">[https://www.nobelwomensinitiative.org/an_open_letter_to_the_people_of_iran An Open Letter to the People of Iran، ابتکار زنان نوبل، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۲]</ref> |
|
| |
|
| فرانکو با هرگونه تخلیه مخالف بود و کشتی‌های نیروی دریایی خود را برای جلوگیری از خروج فرستاد. دولت جمهوری تخلیه را از طریق شورای ملی تخلیه کودکان سازماندهی کرد. شوروی کودکان را پذیرفت و مراقبت نسبتاً خوبی از آنها به عمل آورد. دولت بریتانیا به‌عنوان امضاکننده توافقنامه عدم مداخله ۱۹۳۶ ابتدا از پذیرش پناهندگان خودداری کرد.
| | شورای ملی مقاومت ایران نیز نام وارموس را در فهرست برندگان نوبل پشتیبان بیانیه‌ها و کارزارهای بین‌المللی دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران آورده است. در یکی از این بیانیه‌ها، بر حق مردم ایران برای آزادی، دموکراسی و جمهوری منتخب تأکید شده و از [[طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی]] پشتیبانی شده است.<ref name="شورا">[https://www.ncr-iran.org/en/global-support-statements/in-joint-letter-to-world-leaders-79-nobel-laureates-support-free-and-democratic-iran/ In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴]</ref> |
|
| |
|
| === ۲- کودکان باسک به بریتانیا (۱۹۳۷) === | | == منابع == |
| پس از بمباران ویرانگر شهر گرنیکا توسط لژیون کندور نازی در آوریل ۱۹۳۷، در ۲۳ مه ۱۹۳۷ کشتی اساس هابانا با ۳٬۸۶۱ کودک، ۹۵ معلم و ۱۵ کشیش کاتولیک در بندر ساوت‌همپتون پهلو گرفت. کودکان به اردوگاه موقت نورث‌استونهام منتقل شدند.
| | <references /> |
| | |
| کودکان به تدریج در «کلنی‌هایی» در سراسر بریتانیا توزیع شدند. ارتش نجات ۴۰۰ کودک و کلیسای کاتولیک حدود ۱٬۲۰۰ کودک نگهداری کردند. تا سپتامبر ۱۹۳۹ تنها حدود ۴۰۰ کودک در بریتانیا باقی مانده بودند. بسیاری برای همیشه در بریتانیا ماندند.
| |
| | |
| '''نویل چمبرلین''' (نخست‌وزیر بریتانیا): <blockquote>«حمایت از پناهندگان کودک اسپانیایی نباید سیاست عدم مداخله ما را نقض کند. هیچ بودجه عمومی نباید خرج شود.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران'''
| |
| | |
| دولت بریتانیا شرایط سختی گذاشت: هیچ بودجه عمومی خرج نشود و کمیته کودکان باسک باید هفته‌ای ۱۰ شیلینگ برای هر کودک تضمین کند. دولت خودمختار باسک درخواست کمک بین‌المللی کرد و فرانسه و بلژیک تعداد بیشتری کودک را پذیرفتند.
| |
| | |
| == جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ==
| |
| | |
| === ۱-حمل‌ونقل کودکان یهودی — Kindertransport (۱۹۳۸–۱۹۴۰) ===
| |
| پس از شب کریستال (۹–۱۰ نوامبر ۱۹۳۸) پوگروم سراسری ضد یهودی در آلمان نازی، دولت بریتانیا محدودیت‌های مهاجرتی را کاهش داد. کودکان بدون همراه زیر ۱۷ سال از آلمان و سرزمین‌های الحاقی اجازه ورود یافتند.
| |
| | |
| اولین کیندرترنسپورت در ۲ دسامبر ۱۹۳۸ با حدود ۲۰۰ کودک وارد بندر هاریج بریتانیا شد. در مجموع حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک، عمدتاً یهودی، نجات یافتند. بسیاری از والدین این کودکان هرگز از اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها زنده بیرون نیامدند.
| |
| | |
| '''آدولف هیتلر''' (رایش‌کانسلر آلمان نازی): <blockquote>«یهودیان ویروس جهان هستند. ما باید آلمان و اروپا را از این آفت پاک کنیم — اکنون یا هرگز.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت نازی آلمان ابتدا خروج یهودیان را (همراه با مصادره اموال) تشویق می‌کرد اما با شروع جنگ، مرزها بسته شد و «راه‌حل نهایی» جایگزین شد. دولت بریتانیا تحت فشار کمیته‌های کمک به پناهندگان پذیرش کودکان را تصویب کرد. دولت‌های آمریکا و کانادا پیشنهادهای مشابهی را رد کردند.
| |
| | |
| === ۲- کودکان جنگی فنلاند (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===
| |
| در جریان جنگ زمستانی (۱۹۳۹–۱۹۴۰) و جنگ ادامه (۱۹۴۱–۱۹۴۴) بین فنلاند و شوروی، حدود ۸۰٬۰۰۰ کودک فنلاندی، معروف به «سوتالاپست» عمدتاً به سوئد و همچنین به دانمارک و نروژ فرستاده شدند.
| |
| | |
| بسیاری از کودکان در خانواده‌های متمکن سوئدی نگهداری شدند و به زبان سوئدی تحصیل کردند. پس از جنگ، بسیاری زبان مادری خود را فراموش کرده بودند و دچار بحران هویت شدند.
| |
| | |
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت فنلاند تخلیه را سازماندهی کرد اما بخش عمده‌ای از تلاش‌ها توسط صلیب سرخ انجام شد. دولت سوئد شبکه گسترده‌ای از خانواده‌های میزبان فراهم کرد. پس از جنگ، اختلافات زیادی بین خانواده‌های بیولوژیکی و میزبان بر سر بازگشت کودکان ایجاد شد.
| |
| | |
| === ۳- تخلیه کودکان بریتانیایی — عملیات پاید پایپر (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===
| |
| عملیات پاید پایپر بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در تاریخ بریتانیا بود. در این عملیات که از سپتامبر ۱۹۳۹ آغاز شد، حدود ۳٫۵ میلیون نفر که اکثر آنها کودک بودند از شهرهای بزرگ به مناطق روستایی منتقل شدند.
| |
| | |
| در سه روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ حدود ۱٫۵ میلیون نفر تخلیه شدند. کودکان با برچسب‌های شناسایی و ماسک‌های ضد گاز از ایستگاه‌های قطار لندن سوار شدند. تعداد کمتری به کانادا، استرالیا و نیوزیلند فرستاده شدند.
| |
| | |
| '''وینستون چرچیل''' (نخست‌وزیر بریتانیا):<blockquote>«ما باید فرزندانمان را از خطر بمباران نجات دهیم. آنها آینده بریتانیا هستند و ما هرگز تسلیم نخواهیم شد.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت بریتانیا تخلیه کودکان را اقدامی ضروری برای حفاظت از نسل آینده سازماندهی کرد. این برنامه داوطلبانه بود اما فشار اجتماعی شدیدی بر والدین وارد می‌شد. پس از غرق شدن کشتی اساس سیتی آو بنارس در سپتامبر ۱۹۴۰ و کشته شدن ۷۷ کودک، ارسال کودکان به خارج از کشور متوقف شد.
| |
| | |
| === ۴- برنامه لبنسبورن نازی — ربودن و آلمانی‌سازی کودکان (۱۹۳۹–۱۹۴۵) ===
| |
| برنامه لبنسبورن (Lebensborn = «چشمه زندگی») یکی از وحشتناک‌ترین برنامه‌های نازی‌ها بود. تخمین زده می‌شود بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ کودک از لهستان، شوروی، چکسلواکی، یوگسلاوی و نروژ ربوده شدند.
| |
| | |
| کودکان بر اساس معیارهای نژادی (رنگ مو، چشم، اندازه جمجمه) انتخاب شده و به خانواده‌های آلمانی سپرده می‌شدند. نام، هویت و زبان آنها تغییر داده می‌شد. در لهستان، کودکانی که معیارهای نژادی را نداشتند، به اردوگاه‌های کار اجباری یا مرگ فرستاده می‌شدند.
| |
| | |
| '''آدولف هیتلر''' (فرمان اکتبر ۱۹۳۹): <blockquote>«وظیفه کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان: بازگرداندن خون آلمانی پراکنده در سرزمین‌های اشغالی به رایش. ما باید خون‌مان را از هر کجا که باشد بازپس بگیریم.»</blockquote>'''هاینریش هیملر''' (رهبر اساس، سخنرانی پوزنان اکتبر ۱۹۴۳): <blockquote>«وظیفه ماست که فرزندان آنها را با خود ببریم، آنها را از محیطشان خارج کنیم. در صورت لزوم با ربودن و دزدیدن آنها. ما یا خون خوب را می‌گیریم و می‌توانیم خودمان از آن بهره ببریم، یا آن را نابود می‌کنیم.»</blockquote>'''هیملر''' (یادداشت محرمانه به هیتلر، مه ۱۹۴۰): <blockquote>«برای مردم غیرآلمانی شرق نباید مدرسه‌ای بالاتر از کلاس چهارم ابتدایی وجود داشته باشد... فقط حساب ساده تا ۵۰۰ و نوشتن نام خود... و اینکه اطاعت از آلمانی‌ها قانون الهی است. اگر کودکی را از نظر نژادی مناسب تشخیص دهیم، والدین مطلع خواهند شد که کودک به مدرسه‌ای در آلمان فرستاده شده و برای همیشه در آلمان خواهد ماند.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| رژیم نازی این برنامه را بخشی از سیاست نژادی «خون و خاک» نامید. هیتلر شخصاً دفتر کمیسر رایش برای تحکیم ملت آلمان را با هیملر در رأس آن ایجاد کرد (اکتبر ۱۹۳۹). در دادگاه‌های نورنبرگ پس از جنگ، مسئولان محاکمه شدند اما بسیاری احکام سبکی دریافت کردند. دولت لهستان این اقدامات را نسل‌کشی فرهنگی نامید. تنها تعداد کمی از کودکان شناسایی و بازگردانده شدند.
| |
| | |
| == پس از جنگ جهانی دوم و جنگ سرد ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان یتیم جنگ کره (۱۹۵۰–۱۹۵۳) ===
| |
| جنگ کره فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. در ۱۹۵۱ آژانس بازسازی کره سازمان ملل تعداد یتیمان را ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد. تا ۱۹۵۳ حدود ۲۹۳٬۰۰۰ زن بیوه مراقبت از ۵۱۶٬۰۰۰ کودک زیر ۱۳ سال را بر عهده داشتند.
| |
| | |
| فرزندخواندگی بین‌المللی از ۱۹۵۳ آغاز شد. تا به امروز حدود ۱۵۰٬۰۰۰ کودک کره‌ای به خارج فرستاده شده‌اند. کمیسیون حقیقت و آشتی کره جنوبی در ۲۰۲۵ اعلام کرد آژانس‌های فرزندخواندگی حقوق بشر کودکان و مادران را نقض کرده‌اند.
| |
| | |
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت کره جنوبی ابتدا فرزندخواندگی بین‌المللی را راه‌حلی برای بحران کودکان جنگی پذیرفت اما سپس به یک صنعت تبدیل شد. دولت آمریکا قانون امداد پناهندگان ۱۹۵۳ را تصویب کرد. تحقیقات اخیر نشان داده دولت کره «به‌طور مداوم نسبت به اقدامات غیرقانونی چشم‌پوشی کرده است.»
| |
| | |
| === ۲- عملیات بیبی‌لیفت — جنگ ویتنام (۱۹۷۵) ===
| |
| عملیات بیبی‌لیفت تخلیه گسترده کودکان از ویتنام جنوبی به ایالات متحده در آوریل ۱۹۷۵ بود. بیش از ۳٬۳۰۰ نوزاد و کودک منتقل شدند. اولین هواپیمای سی-۵ سقوط کرد و حدود ۱۳۸ نفر از جمله ۷۸ کودک کشته شدند.
| |
| | |
| این عملیات بحث‌برانگیز بود زیرا بسیاری از کودکان واقعاً یتیم نبودند. دادگاه فدرال آمریکا در پرونده «نگوین دا ین علیه کیسینجر» حکم داد بازداشت کودکان غیرقانونی بوده است.
| |
| | |
| '''جرالد فورد''' (رئیس‌جمهور آمریکا):<blockquote>«من ۲ میلیون دلار از صندوق کمک خارجی ویژه را برای پل هوایی انتقال یتیمان ویتنامی اختصاص می‌دهم. این وظیفه اخلاقی ماست.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| رئیس‌جمهور فورد عملیات را اقدامی بشردوستانه معرفی کرد. دولت ویتنام جنوبی با اکراه موافقت کرد. منتقدان این عمل را «ربودن» نامیدند و خواستار بازگرداندن کودکان غیریتیم شدند.
| |
| | |
| === ۳- کودکان جنگ بیافرا — نیجریه (۱۹۶۷–۱۹۷۰) ===
| |
| جنگ داخلی نیجریه جان حدود۲ میلیون نفر را گرفت، عمدتاً در اثر قحطی ناشی از محاصره. تصاویر کودکان گرسنه بیافرایی نماد رنج آفریقا شد. تا اواسط ۱۹۶۹ حدود ۳٬۹۴۰ کودک به گابن، ۹۰۸کودک به ساحل عاج و ۱۳۰کودک به سائو تومه منتقل شدند.
| |
| | |
| پس از پایان جنگ در ژانویه ۱۹۷۰، بیشتر کودکان با کمک کمیساریای عالی پناهندگان به نیجریه بازگردانده شدند.
| |
| | |
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت فدرال نیجریه محاصره بیافرا را اعمال کرد و اصرار داشت کودکان «تخلیه‌شدگان موقت» هستند نه «پناهنده». دولت بیافرا از تصاویر کودکان گرسنه به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کرد.
| |
| | |
| == آمریکای لاتین ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان دزدیده‌شده آرژانتین — جنگ کثیف (۱۹۷۶–۱۹۸۳) ===
| |
| در دوران دیکتاتوری نظامی آرژانتین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر «ناپدید» شدند. تخمین زده می‌شود حدود ۵۰۰ کودک ربوده شدند یا در بازداشتگاه‌ها به دنیا آمدند و به خانواده‌های وابسته به ارتش سپرده شدند.
| |
| | |
| در ۱۹۷۷ مادربزرگ‌ها سازمان «مادربزرگ‌های میدان مه» را تأسیس کردند. با کمک ژنتیک‌دان مری-کلر کینگ، آزمایش‌های نوآورانه‌ای توسعه یافت. تا ژوئیه ۲۰۲۳ تعداد ۱۳۳ نوه شناسایی شدند. هنوز بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ نفر شناسایی نشده‌اند.
| |
| | |
| '''خورخه رافائل ویدلا''' (رئیس خونتای نظامی آرژانتین): <blockquote>«این جنگ است، جنگ علیه براندازی. هر کس با دشمن همکاری کند، دشمن محسوب می‌شود، حتی اگر زن باردار باشد.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| رژیم نظامی ربودن کودکان را بخشی از «جنگ کثیف» علیه «براندازی» نامید. پس از بازگشت دموکراسی در ۱۹۸۳، کمیسیون ملی درباره ناپدیدشدگان تأسیس شد. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا آرژانتین را محکوم کرد.
| |
| | |
| === ۲- کودکان ناپدیدشده السالوادور (۱۹۸۰–۱۹۹۲) ===
| |
| در جنگ داخلی ۱۲ ساله السالوادور صدها کودک توسط ارتش «ناپدید» شدند. میانگین سنی کودکان در زمان ناپدید شدن کمتر از ۲ سال بود. وزارت امور خارجه آمریکا ۲٬۳۵۴ ویزای فرزندخواندگی برای کودکان السالوادوری صادر کرد.
| |
| | |
| کشیش یسوعی خون کورتینا در ۱۹۹۴ سازمان «پرو بوسکدا» را تأسیس کرد و تا کنون ۱٬۴۴۰ پرونده ثبت کرده است. دیوان بین‌المللی حقوق بشر آمریکا در ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ السالوادور را محکوم کرد.
| |
| | |
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| ارتش السالوادور ناپدید کردن کودکان را انکار می‌کرد. دولت موریسیو فونس در ۲۰۱۰ کمیسیون ملی جستجو ایجاد کرد اما جستجو همچنان دشوار ماند.
| |
| | |
| == جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان جنگ بوسنی (۱۹۹۲–۱۹۹۵) ===
| |
| جنگ بوسنی یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود. تخلیه ۴۶ کودک از پرورشگاه بیلاوه در سارایوو به ایتالیا در ژوئیه ۱۹۹۲ با مجوز رئیس‌جمهور بوسنی صورت گرفت.
| |
| | |
| هیچ‌یک از این کودکان هرگز به بوسنی بازنگشتند. در ۱۹۹۷ فرایند فرزندخواندگی ۲۳ کودک بوسنیایی، بدون رضایت واقعی والدین در ایتالیا آغاز شد.
| |
| | |
| '''رادوان کاراجیچ''' (رهبر صرب‌های بوسنی): <blockquote>«صرب‌ها و مسلمانان نمی‌توانند با هم زندگی کنند. جدایی برای حفاظت از همه ضروری است.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت بوسنی تخلیه را تأیید کرد اما مکانیزمی برای بازگرداندن کودکان نداشت. دولت ایتالیا به‌صورت یکجانبه فرایند فرزندخواندگی را پیش برد. توافقنامه صلح دیتون (۱۹۹۵) پیچیدگی‌های حقوقی اضافی ایجاد کرد.
| |
| | |
| === ۲- کودکان نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) ===
| |
| نسل‌کشی رواندا جان بیش از یک میلیون نفر را در کمتر از ۱۰۰ روز گرفت. تقریباً یک میلیون کودک یتیم شدند. تا ۲۰۰۱ تعداد ۳۷ درصد خانوارها توسط کودکان اداره می‌شدکه این بالاترین نرخ در جهان به‌شمار می‌رود.
| |
| | |
| از ۴۷٬۶۴۶ کودک ثبت‌شده، ۲۰ درصد زیر ۶ سال بودند. تا سپتامبر ۱۹۹۶ حدود ۹۴٬۰۰۰ کودک ثبت‌نام و ۱۰٬۵۶۴ کودک به خانواده‌های نزدیکشان ملحق شدند.
| |
| | |
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت جدید رواندا با بحران عظیم کودکان یتیم مواجه شد. جامعه بین‌المللی به دلیل ناکامی در جلوگیری از نسل‌کشی مورد انتقاد شدید قرار گرفت.
| |
| | |
| === ۳- کودکان سرباز سیرالئون (۱۹۹۱–۲۰۰۲) ===
| |
| جنگ داخلی سیرالئون به دلیل استفاده گسترده از کودکان سرباز شهرت جهانی یافت. حدود ۱۰٬۰۰۰ کودک به‌عنوان سرباز استثمار شدند. کودکان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد نیروی نظامی جبهه متحد را تشکیل می‌دادند.
| |
| | |
| تا پایان جنگ ۷۲٬۵۰۰ جنگجو خلع سلاح شدند که ۶٬۸۴۵ نفر کودک بودند.
| |
| | |
| '''فوده ساندیو سانکوه''' (رهبر جبهه متحد ): <blockquote>«ما یک ارتش خلقی هستیم — همه باید بجنگند، حتی جوان‌ترین‌ها.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت سیرالئون در ۱۹۹۳ حدود ۳۷۰ کودک سرباز را تحویل داد. شورای امنیت نیروی حفظ صلح مستقر کرد. دادگاه ویژه سیرالئون تأسیس شد.
| |
| | |
| === ۴- کودکان جنگ کوزوو (۱۹۹۸–۱۹۹۹) ===
| |
| جنگ کوزوو منجر به آوارگی حدود ۸۰ درصد جمعیت غیرنظامی شد. حدود ۸۶۰٬۰۰۰ پناهنده که نیمی از آنان را کودکان تشکیل می‌دادند، از کشور گریختند.
| |
| | |
| کودکان با مین‌های زمینی، بمب‌های خوشه‌ای و ویرانی ۷۷٬۰۰۰ خانه مواجه بودند. حدود ۱۸۰٬۰۰۰ صرب و رومَنی نیز از کوزوو گریختند.
| |
| | |
| '''اسلوبودان میلوشویچ''' (رئیس‌جمهور یوگسلاوی): <blockquote>«عملیات ما در کوزوو مبارزه با تروریسم و حفاظت از تمامیت ارضی یوگسلاوی است.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| صربستان عملیات خود را «ضد تروریسم» نامید اما در عمل پاکسازی نژادی انجام داد. ناتو بمباران صربستان را آغاز کرد. تا پایان اوت ۱۹۹۹ تعداد ۷۶۱٬۰۰۰ پناهنده بازگشتند.
| |
| | |
| === ۵- پسران گمشده سودان (۱۹۸۳–۲۰۰۵) ===
| |
| پسران گمشده سودان به حدود ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ پسر جوان گفته می‌شود که در ۱۹۸۷ از خانه‌هایشان آواره شدند. بیشتر آنها ۶ یا ۷ ساله بودند و مسیری ۱٬۶۰۹ کیلومتری را پیاده تا اتیوپی طی کردند.
| |
| | |
| حدود ۱۰٬۰۰۰ پسر به اردوگاه کاکوما در کنیا رسیدند. در ۲۰۰۱ حدود ۳٬۶۰۰ نفر برای اسکان مجدد به آمریکا فرستاده شدند.
| |
| | |
| '''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| دولت شمال سودان حمله را بخشی از سرکوب ارتش آزادیبخش دانست. ارتش آزادیبخش نیز متهم به سربازگیری پسران جوان بود. کمیساریای عالی پناهندگان اسکان مجدد را پیشنهاد کرد.
| |
| | |
| == قرن بیست‌ویکم ==
| |
| | |
| === ۱- کودکان جنگ عراق (۲۰۰۳ تا کنون) ===
| |
| جنگ عراق از ۲۰۰۳ فاجعه‌ای بشری برای کودکان به بار آورد. بر اساس آمار رسمی، ۵ میلیون کودک یتیم وجود دارد که ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در خیابان‌ها زندگی می‌کنند. نرخ سوءتغذیه از ۱۹ درصد قبل از تهاجم به ۲۸ درصد در ۲۰۰۷ افزایش یافت.
| |
| | |
| بیش از ۴٫۷ میلیون عراقی پناهنده شدند. ۸۳ درصد آوارگان زنان و کودکان بودند. ۲۰ درصد آوارگان اعلام کردند کودکانشان مفقود شده‌اندو حدود بیش از ۹۳٬۵۰۰ کودک ناپدید شد.
| |
| | |
| '''جورج دبلیو بوش''' (رئیس‌جمهور آمریکا):<blockquote>«ما عراق را آزاد می‌کنیم و دموکراسی را به این منطقه می‌آوریم.»</blockquote>'''موضع‌گیری دولت‌ها و رهبران:'''
| |
| | |
| ایالات متحده و بریتانیا تهاجم ۲۰۰۳ را با بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی توجیه کردند اما برنامه کافی برای حفاظت از غیرنظامیان نداشتند. نیروهای اشغالگر در قبال تعهداتشان نسبت به کودکان بر اساس کنوانسیون ژنو ناکام ماندند.
| |
| | |
| === ۲- کودکان سازمان مجاهدین خلق — انتقال به اروپا (۱۹۹۰–۱۹۹۱) ===
| |
| یکی از موارد خاص و بحث‌برانگیز انتقال کودکان در منطقه خاورمیانه، ماجرای فرزندان اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران است. سازمان مجاهدین خلق در دهه ۱۹۸۰ پایگاه اصلی خود را در قرارگاه اشرف در عراق مستقر کرده بود و هزاران عضو همراه با خانواده‌هایشان درحال مبارزه با جمهوری اسلامی بودند.
| |
| | |
| در بحبوحه بحران و جنگ کویت، در شرایطی که شهر بغداد و سایر نقاط عراق هدف بمباران مستمر بود و قرارگاه‌های نظامی نیز به هیچ وجه محل مناسبی برای نگهداری و استقرار کودکان نبود؛ برخی والدین در سازمان مجاهدین خلق، کودکان خود را به نزد اقوامشان در داخل ایران فرستادند. برخی از خانواده‌ها ناگزیر فرزندانشان را به خارج از ایران فرستادند و این را در مورد هر کودک مکتوب نمودند تا درصورت جان باختن والدین همه چیز به ثبت رسیده باشد.
| |
| | |
| بسیاری از خانواده‌های ایرانی درخارج و داخل ایران سرپرستی کودکان مجاهدین را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق با هزینه و تلاش کادرهای خود، کودکان را از زیر بمباران خارج کرد تا در محیط امن بتوانند به زندگی و تحصیل بپردازند.
| |
| | |
| سازمان مجاهدین بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک، از نوزاد تا ۱۷ ساله را از قرارگاه اشرف خارج کرد و سپس در گروه‌های مختلف به کشورهای اروپایی، اسکاندیناوی، آمریکا، کانادا و استرالیا فرستاده شدند.
| |
| | |
| بیشترین تعداد کودکان به آلمان (حدود ۳۰۰ نفر)، سوئد، دانمارک، فرانسه، بریتانیا و کانادا فرستاده شدند. کودکان در خوابگاه‌ها و مراکز متعلق به سازمان نگهداری شدند و به‌دلیل شرایط جنگی عراق، بسیاری از این کودکان ارتباطشان با والدین قطع شد.
| |
| | |
| آقای کریستوف مرتنس وکیل دادگستری و کارشناس امورجوانان و کودکان که قیم برخی از کودکان مجاهدین خلق در آلمان بوده است، در نامه‌ای به نماینده ویژه ملل متحد نوشت:<blockquote>«به اعتقاد ما احساس مسئولیت مجاهدین خلق نسبت به این کودکان نمونه خوبی است، به‌خصوص با توجه به این که یک سازمان تبعیدی منابع مالی و اجتماعی محدودی در اختیار دارد»</blockquote>
| |
| هارولد وارموس |
|---|
 |
| متولد | ۱۸ دسامبر ۱۹۳۹
|
|---|
| محل زندگی | نیویورک، ایالات متحده |
|---|
| ملیت | آمریکایی |
|---|
| جوایز | جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹؛ جایزهٔ لاسکر |
|---|
| همسر | کانستنس لوئیز کیسی |
|---|
| فرزندان | دو پسر |
|---|
هارولد الیوت وارموس (Harold E. Varmus؛ زادهٔ ۱۸ دسامبر ۱۹۳۹) پزشک، ویروس‌شناس و پژوهشگر آمریکایی در زمینهٔ سرطان است. او به‌خاطر کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی، به‌طور مشترک با جان مایکل بیشاپ، جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۱۹۸۹ را دریافت کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی» اعلام شد.[۱]
کشف وارموس و بیشاپ نشان داد که ژن‌های سرطان‌زا لزوماً ساختهٔ ویروس‌ها نیستند، بلکه می‌توانند از ژن‌های طبیعی سلول‌های جانوری منشأ بگیرند. این ژن‌های طبیعی که پروتو-انکوژن نامیده می‌شوند، در تنظیم رشد و تقسیم سلول نقش دارند. جهش یا فعال‌شدن نابجای آنها می‌تواند سلول را به سوی سرطانی‌شدن سوق دهد.
زندگی و تحصیلات
هارولد وارموس در ۱۸ دسامبر ۱۹۳۹ در اوشن‌ساید، در ساحل جنوبی لانگ‌آیلند در ایالت نیویورک متولد شد. پدرش پزشک عمومی و مادرش مددکار اجتماعی روان‌پزشکی بود. وارموس در فری‌پورت نیویورک بزرگ شد و در مدارس دولتی تحصیل کرد. او در دوران جوانی به مطالعه، سیاست و روزنامه‌نگاری علاقه داشت.[۲]
او در سال ۱۹۶۱ از کالج آمهرست فارغ‌التحصیل شد و در آنجا ادبیات انگلیسی خواند و سردبیر روزنامهٔ کالج بود. سپس با دریافت بورسیهٔ وودرو ویلسون، تحصیلات تکمیلی خود را در ادبیات انگلیسی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد. بااین‌حال علاقهٔ او به پزشکی دوباره قوت گرفت و به دانشکدهٔ پزشکان و جراحان دانشگاه کلمبیا رفت. وارموس در سال ۱۹۶۶ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد.
در دوران دانشکدهٔ پزشکی، او به علوم پایه و پزشکی بین‌المللی علاقه‌مند شد و مدتی در یک بیمارستان مأموریتی در شمال هند کار کرد. پس از دورهٔ کارورزی و دستیاری پزشکی داخلی در بیمارستان کلمبیا-پرسبیترین، در سال ۱۹۶۸ به‌عنوان همکار بالینی به مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده پیوست. او در آزمایشگاه ایرا پاستن دربارهٔ تنظیم ژن‌های باکتریایی پژوهش کرد و نخستین تجربهٔ جدی خود را در پژوهش آزمایشگاهی به دست آورد.
پیوستن به دانشگاه سان‌فرانسیسکو
وارموس در سال ۱۹۷۰ به‌عنوان پژوهشگر پسادکترا به آزمایشگاه جی. مایکل بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو پیوست. این همکاری، مسیر اصلی زندگی علمی او را تعیین کرد. او با بیشاپ به مطالعهٔ ویروس‌های تومورزا و سازوکارهای مولکولی تبدیل سلول سالم به سلول سرطانی پرداخت.
وارموس در سال ۱۹۷۱ به عضویت هیئت علمی دانشگاه درآمد و در سال ۱۹۷۹ به مقام استادی رسید. پژوهش‌های او بر چرخهٔ زندگی رتروویروس‌ها، ژن‌های تبدیل‌کنندهٔ سلول، ویروس هپاتیت ب و سازوکار عمل انکوژن‌ها متمرکز بود. همکاری او با بیشاپ نمونه‌ای برجسته از پژوهش مشترک در زیست‌شناسی مولکولی به شمار می‌رود.[۳]
کشف منشأ سلولی انکوژن‌ها
وارموس و بیشاپ پژوهش خود را بر ویروس سارکومای روس متمرکز کردند. این رتروویروس می‌تواند در جوجه‌ها سارکوم، نوعی تومور بافت همبند، ایجاد کند. دانشمندان پیش‌تر می‌دانستند که ویروس دارای ژنی است که در ایجاد تومور نقش دارد، اما منشأ این ژن روشن نبود.
آن دو پژوهشگر ژن سرطان‌زای ویروس را شناسایی کردند و آن را v-src نامیدند. سپس با استفاده از روش‌های مولکولی، مادهٔ ژنتیکی مشابهی را در DNA سلول‌های سالم جوجه‌ها و دیگر جانوران یافتند. این ژن طبیعی c-src نام گرفت. نتیجه نشان داد که ویروس ژن سرطان‌زا را از سلول میزبان گرفته و در جریان تکامل با خود حمل کرده است.[۴]
این کشف در سال ۱۹۷۶ منتشر شد و برداشت رایج دربارهٔ سرطان را دگرگون کرد. پیش از آن، بسیاری از پژوهشگران تصور می‌کردند ژن‌های انکوژن مستقیماً به ویروس تعلق دارند. وارموس و بیشاپ نشان دادند که انکوژن ویروسی نسخهٔ تغییر‌یافته‌ای از یک ژن سلولی است که در حالت طبیعی در کنترل رشد و تقسیم سلول نقش دارد.
پروتو-انکوژن‌ها و زیست‌شناسی سرطان
پروتو-انکوژن‌ها ژن‌های طبیعی سلول‌اند که برای عملکرد سالم بدن ضروری هستند. آنها می‌توانند پروتئین‌هایی بسازند که در مسیر پیام‌رسانی رشد، گیرنده‌های سطح سلول، کینازها یا تنظیم فعالیت ژن‌ها نقش دارند. در وضعیت عادی، این مسیرها با دقت کنترل می‌شوند.
اگر پروتو-انکوژن بر اثر جهش تغییر کند، بیش از اندازه فعال شود یا تعداد نسخه‌های آن افزایش یابد، پیام رشد ممکن است بدون توقف ادامه پیدا کند. در چنین شرایطی، سلول از کنترل بافت خارج می‌شود و همراه با تغییرات ژنتیکی دیگر می‌تواند تومور بسازد. این دیدگاه به پژوهشگران کمک کرد سرطان را بیماری‌ای پیچیده و چندمرحله‌ای بدانند که از انباشته‌شدن تغییرات ژنتیکی پدید می‌آید.
کشف وارموس و بیشاپ همچنین راه را برای شناسایی انکوژن‌های گوناگون هموار کرد. بسیاری از این ژن‌ها در سرطان‌های انسانی تغییر می‌کنند و برخی از آنها به هدف داروهای ضدسرطان تبدیل شده‌اند. درمان‌های هدفمند، برخلاف داروهای عمومی، مسیرهای مولکولی خاصی را که در رشد تومور نقش دارند مهار می‌کنند.
جایزهٔ نوبل و دیگر افتخارات
مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در ۹ اکتبر ۱۹۸۹ جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به‌طور مشترک به جی. مایکل بیشاپ و هارولد وارموس اعطا کرد. بیانیهٔ نوبل توضیح داد که آنها با استفاده از یک رتروویروس تومورزا توانستند انکوژن‌های کنترل‌کنندهٔ رشد را در سلول‌های طبیعی شناسایی کنند.
این کشف نشان داد که ژن‌های سلولی در زنجیره‌های پیام‌رسانی رشد نقش دارند و اختلال در هر بخش از این زنجیره‌ها می‌تواند به سرطان کمک کند. جایزهٔ نوبل، اهمیت پیوند میان ویروس‌شناسی، ژنتیک و سرطان‌شناسی را تثبیت کرد.
وارموس پیش از نوبل نیز همراه با بیشاپ جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی را در سال ۱۹۸۲ دریافت کرده بود. او عضو آکادمی ملی علوم، آکادمی هنر و علوم آمریکا و انجمن سلطنتی بریتانیا بود. از دیگر افتخارات او می‌توان به جایزهٔ گایردنر، جایزهٔ اسلون و چندین مدرک افتخاری اشاره کرد.
مدیریت علمی و سیاست‌گذاری پژوهش
وارموس در سال ۱۹۹۳ به‌عنوان چهاردهمین مدیر مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده منصوب شد و تا پایان سال ۱۹۹۹ در این سمت باقی ماند. او نخستین برندهٔ نوبل بود که ریاست NIH را بر عهده گرفت. در دوران مدیریت او، بودجهٔ NIH افزایش یافت و برنامه‌های بزرگ پژوهشی از جمله پروژهٔ ژنوم انسان گسترش پیدا کرد.
او همچنین از ایجاد دسترسی عمومی به مقالات پژوهشی حمایت کرد و پایه‌های شکل‌گیری پایگاه PubMed Central را تقویت کرد. این پایگاه امکان دسترسی آزاد به متن کامل بخشی از مقالات پژوهشی مورد حمایت NIH را فراهم کرد.
وارموس از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ رئیس و مدیر اجرایی مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ در نیویورک بود. سپس از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ ریاست مؤسسهٔ ملی سرطان را بر عهده گرفت. در این دوره، برنامه‌هایی دربارهٔ ژنوم سرطان، سلامت جهانی و پزشکی دقیق توسعه یافت. او پس از آن به دانشکدهٔ پزشکی ویل کرنل پیوست و در مرکز ژنوم نیویورک نیز فعالیت کرد.[۵]
علم باز و فعالیت‌های عمومی
وارموس از مدافعان دسترسی آزاد به دانش علمی بود. او همراه با دانشمندان دیگر کتابخانهٔ عمومی علوم، یا PLOS، را بنیان گذاشت. هدف این سازمان، فراهم‌کردن امکان دسترسی گسترده و کم‌هزینه به نتایج پژوهش‌های علمی است.
او در کنار پژوهش و مدیریت علمی، دربارهٔ رابطهٔ علم و سیاست عمومی نیز نوشته است. کتاب خاطرات او با عنوان هنر و سیاست علم به تجربه‌هایش در مقام پژوهشگر، مدیر دولتی و مدافع علم عمومی می‌پردازد. وارموس بر این باور است که پژوهش علمی باید در خدمت جامعه باشد و تصمیم‌گیری‌های عمومی باید بر شواهد علمی تکیه کند.
حمایت از مردم ایران
نام هارولد وارموس در فهرست پشتیبانان نامهٔ برندگان نوبل دربارهٔ اعتراضات ایران در سال ۲۰۲۲ آمده است. این نامه که در وبگاه ابتکار زنان نوبل منتشر شده، از اعتراضات مردم ایران حمایت و سرکوب زنان و معترضان را محکوم می‌کند. امضاکنندگان خواستار پایان‌دادن به خشونت دولتی، آزادی بازداشت‌شدگان، رفع قوانین تبعیض‌آمیز علیه زنان و تحقیق مستقل دربارهٔ مرگ مهسا امینی شدند.[۶]
شورای ملی مقاومت ایران نیز نام وارموس را در فهرست برندگان نوبل پشتیبان بیانیه‌ها و کارزارهای بین‌المللی دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران آورده است. در یکی از این بیانیه‌ها، بر حق مردم ایران برای آزادی، دموکراسی و جمهوری منتخب تأکید شده و از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی پشتیبانی شده است.[۷]
منابع
