کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
Alireza k h (بحث | مشارکتها) افزودن لینک و عکس به مقاله برچسبها: برگرداندهشده ویرایشگر دیداری |
Alireza k h (بحث | مشارکتها) وارد کردن محتوای جدید |
||
| (۱۰۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه زندگینامه | {{جعبه زندگینامه | ||
| | | اندازه جعبه = | ||
|تصویر= | | عنوان = | ||
| | | عنوان ۲ = | ||
| | | نام =احمد عبدالهادی چلبی | ||
| | | تصویر =احمد چلبی.jpg | ||
| | | اندازه تصویر = 250px | ||
| | |عنوان تصویر =احمد چلبی در سال ۲۰۰۳ | ||
| | | زادروز = ۸ آبان ۱۳۲۳ | ||
| | | زادگاه= کاظمین، بغداد، پادشاهی عراق | ||
| | | تاریخ مرگ =۱۲ آبان ۱۳۹۴ | ||
| | | مکان مرگ =بغداد، عراق | ||
| | | علت مرگ = حمله قلبی | ||
|همسر= | | پیداشدن جسد = | ||
|والدین= | | آرامگاه = کاظمین، بغداد | ||
| | | بناهای یادبود = | ||
| | | محل زندگی = بغداد، لندن، واشنگتن، امان، بیروت | ||
| | |||
| نامهای دیگر = | |||
| تابعیت =عراقی | |||
| تحصیلات =دکترای ریاضیات | |||
| دانشگاه =مؤسسه فناوری ماساچوست (لیسانس)، دانشگاه شیکاگو (دکترا) | |||
| پیشه =سیاستمدار، بانکدار، ریاضیدان | |||
| سالهای فعالیت =۱۹۹۲–۲۰۱۵ | |||
| شعار = | |||
| نهاد =کنگره ملی عراق | |||
| نماینده = | |||
| شناختهشده برای =بنیانگذار کنگره ملی عراق و نقش کلیدی در ترغیب آمریکا به حمله ۲۰۰۳ به عراق | |||
| نقشهای برجسته =دبیرکل کنگره ملی عراق، رئیس شورای حکومتی موقت عراق، معاون نخستوزیر عراق، رئیس کمیسیون مالی مجلس عراق | |||
| سبک = | |||
| تأثیرگذاران = | |||
| تأثیرپذیرفتگان = | |||
| شهر خانگی =کاظمین | |||
| لقب =معمار حمله آمریکا به عراق | |||
| دوره = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| حزب =کنگره ملی عراق | |||
| جنبش =اپوزیسیون عراقی | |||
| مخالفان =صدام حسین و رژیم بعثی | |||
| هیئت = | |||
| دین =اسلام (شیعه) | |||
| مذهب = | |||
| اتهام =فساد بانکی (در اردن) | |||
| مجازات =محکومیت غیابی به ۲۲ سال زندان (بعداً عفو شد) | |||
| منصب =دبیرکل کنگره ملی عراق | |||
| مکتب = | |||
| آثار = | |||
| همسر =لیلا عسیران | |||
| شریک زندگی = | |||
| فرزندان =تمارا چلبی، هادی چلبی، مریم چلبی، هاشم چلبی | |||
| والدین =عبدالهادی چلبی (پدر) | |||
| خویشاوندان سرشناس = | |||
| گفتاورد = | |||
| جوایز = | |||
| امضا = | |||
| اندازه امضا = | |||
| signature_alt = | |||
| وبگاه = | |||
| پانویس = | |||
}} | }} | ||
''' | '''احمد عبدالهادی چلبی''' (۸ آبان ۱۳۲۳ – ۱۲ آبان ۱۳۹۴) سیاستمدار، بانکدار و ریاضیدان عراقی بود که بهعنوان بنیانگذار و دبیرکل کنگره ملی عراق شناخته میشود. او یکی از برجستهترین چهرههای مخالف رژیم صدام حسین در تبعید بهشمار میرفت و نقش کلیدی در ترغیب دولت ایالات متحده به حمله ۲۰۰۳ به عراق ایفا کرد. چلبی با ارائه اطلاعات و لابی گسترده در واشنگتن، از جمله ادعاهایی درباره سلاحهای کشتار جمعی و ارتباطهای رژیم بعثی با القاعده، به توجیه جنگ کمک کرد؛ ادعاهایی که بعدها بسیاری از آنها نادرست از آب درآمدند. | ||
چلبی از خانوادهای ثروتمند و شیعه در کاظمین بغداد زاده شد. پس از کودتای ۱۹۵۸ عراق را ترک کرد و بیشتر عمر خود را در تبعید در بریتانیا، آمریکا، لبنان و اردن گذراند. او دکترای ریاضیات از دانشگاه شیکاگو داشت و پیش از ورود به سیاست، بانک پترا را در اردن تأسیس کرد که به دلیل اتهامات فساد مالی منجر به محکومیت غیابی او شد. در سال ۱۹۹۲ کنگره ملی عراق را بنیان نهاد که با حمایت مالی و سیاسی آمریکا به یکی از اصلیترین گروههای مخالف صدام تبدیل شد. پس از سقوط رژیم بعثی در ۲۰۰۳، چلبی به عراق بازگشت، در شورای حکومتی موقت عضویت یافت، معاون نخستوزیر شد و بعدها رئیس کمیسیون مالی مجلس عراق گردید. او در دوران پس از جنگ نقش پیچیدهای در سیاست عراق ایفا کرد؛ ابتدا نزدیک به آمریکا بود، سپس به سمت ایران گرایش یافت و در سیاستهای فرقهای و مبارزه با فساد دخیل شد. | |||
او | چلبی شخصیتی جنجالی و مرموز بود که از سوی برخی «معمار حمله آمریکا به عراق» و از سوی دیگران «فریبکار بزرگ» لقب گرفت. او متهم به ارائه اطلاعات غلط به آمریکا شد و روابطش با واشنگتن پس از جنگ تیره گردید. با این حال، تا پایان عمر در صحنه سیاسی عراق فعال ماند و حتی در سالهای آخر نامزد نخستوزیری بود. چلبی در ۱۲ آبان ۱۳۹۴ بر اثر حمله قلبی در بغداد درگذشت و مرگ او بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت. | ||
== | == زندگی اولیه و خانواده == | ||
در | احمد عبدالهادی چلبی در ۳۰ اکتبر ۱۹۴۴ (۸ آبان ۱۳۲۳) در منطقه کاظمین بغداد، در یک خانواده شیعه ثروتمند و بانفوذ زاده شد. پدرش عبدالهادی چلبی وزیر بازرگانی و رئیس مجلس اعیان عراق در دوران پادشاهی بود و پدربزرگش نیز سمتهای مهمی در دولت داشت. خانواده چلبی از اعیان کاظمین بودند و لقب «چلبی» (اشرافی) را از دوران عثمانی به ارث برده بودند. پس از کودتای ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ به رهبری عبدالکریم قاسم و سقوط پادشاهی، خانواده چلبی عراق را ترک کردند و به لبنان و سپس کشورهای دیگر مهاجرت کردند. | ||
چلبی از نوجوانی در خارج از عراق زندگی کرد و بیشتر عمر خود را در تبعید گذراند. او با لیلا عسیران، دختر سیاستمدار برجسته لبنانی عادل عسیران، ازدواج کرد و چهار فرزند به نامهای تمارا، هادی، مریم و هاشم داشت.<ref>[https://www.bbc.com/persian/world/2015/11/151104_l51_mf_chalabi_iraq_obit پایان مردی که آمریکا را فریب داد-بیبیسی فارسی]</ref> | |||
== تحصیلات و فعالیتهای اولیه == | |||
چلبی تحصیلات عالی خود را در آمریکا گذراند. او لیسانس ریاضیات را از مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) گرفت و در سال ۱۹۶۹ دکترای ریاضیات را از دانشگاه شیکاگو دریافت کرد. موضوع پایاننامه او در حوزه نظریه گره (knot theory) بود. پس از فارغالتحصیلی، مدتی بهعنوان استاد ریاضیات در دانشگاه آمریکایی بیروت تدریس کرد. | |||
در دهه ۱۹۷۰، چلبی به فعالیتهای اقتصادی روی آورد. او با کمک برادرش بانک پترا را در اردن تأسیس کرد که به سرعت به یکی از بزرگترین بانکهای این کشور تبدیل شد. اما در سال ۱۹۸۹ بانک پترا ورشکست شد و چلبی متهم به اختلاس، جعل و کلاهبرداری گردید. دادگاه نظامی اردن او را غیاباً به ۲۲ سال زندان محکوم کرد، هرچند چلبی همیشه این اتهامات را سیاسی و بیاساس میدانست. بعدها شاه عبدالله دوم اردن او را عفو کرد.<ref>[https://theworld.org/stories/2016/07/30/7-things-you-need-know-about-ahmed-chalabi 7 things you need to know about Ahmed Chalabi]</ref> | |||
== فعالیت سیاسی در تبعید و تأسیس کنگره ملی عراق == | |||
چلبی از دهه ۱۹۹۰ بهطور جدی وارد سیاست مخالفان صدام حسین شد. پس از جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ و شورشهای داخلی عراق، او به شمال عراق (مناطق کردنشین) رفت و با حمایت مالی آمریکا، کنگره ملی عراق (Iraqi National Congress - INC) را در سال ۱۹۹۲ بنیان نهاد. این سازمان ائتلافی از گروههای مختلف مخالف رژیم بعثی بود و هدف اصلی آن سرنگونی صدام حسین اعلام شد. | |||
کنگره ملی عراق با دریافت دهها میلیون دلار کمک از دولت آمریکا (از طریق CIA و وزارت خارجه) فعالیت کرد و چلبی بهعنوان دبیرکل آن، لابی گستردهای در واشنگتن، لندن و کنگره آمریکا انجام داد. او با نومحافظهکاران آمریکایی مانند پل ولفوویتز و ریچارد پرل ارتباط نزدیک برقرار کرد و در تصویب قانون آزادی عراق (Iraq Liberation Act) در سال ۱۹۹۸ نقش داشت. | |||
== نقش در حمله آمریکا به عراق (۲۰۰۳) == | |||
چلبی یکی از اصلیترین چهرههایی بود که دولت جرج بوش را به حمله به عراق ترغیب کرد. او و گروهش اطلاعات متعددی درباره وجود سلاحهای کشتار جمعی در عراق، ارتباط رژیم صدام با القاعده و جنایات بعثیها ارائه دادند. بسیاری از این اطلاعات بعدها نادرست یا اغراقآمیز ثابت شدند. چلبی ادعا میکرد که پس از سقوط صدام، عراق به یک دموکراسی سکولار و متحد غرب تبدیل خواهد شد. | |||
پس از حمله مارس ۲۰۰۳، چلبی با نیروهای خود به عراق بازگشت. او عضو شورای حکومتی موقت عراق شد و در بعثیزدایی (de-Ba'athification) نقش فعالی ایفا کرد که منتقدان آن را یکی از عوامل تشدید تنشهای فرقهای میدانند. چلبی ابتدا مورد حمایت آمریکا بود اما پس از افشای نادرستی برخی اطلاعات، روابطش با واشنگتن تیره شد.<ref>[https://www.nytimes.com/2015/11/04/world/middleeast/ahmad-chalabi-iraq-dead.html Ahmad Chalabi, Iraqi Politician Who Pushed for U.S. Invasion, Dies at 71]</ref> | |||
== دوران پس از سقوط صدام و فعالیتهای سیاسی در عراق == | |||
چلبی در سالهای پس از ۲۰۰۳ سمتهای مختلفی داشت: معاون نخستوزیر در دولت ابراهیم جعفری (۲۰۰۵-۲۰۰۶)، سرپرست موقت وزارت نفت و رئیس کمیسیون مالی مجلس عراق. او در انتخابات پارلمانی شرکت کرد اما موفقیت چشمگیری نداشت. در سالهای آخر به سمت ایران گرایش یافت و با برخی گروههای شیعه نزدیک شد. چلبی حتی در سال ۲۰۱۴ یکی از نامزدهای جدی نخستوزیری بود. | |||
او متهم به فساد مالی و سوءاستفاده از موقعیت سیاسی بود. | |||
== همکاری احمد چلبی با رژیم ایران == | |||
دکتر نهرو عبدالکریم، دبیرکل تجمع الوحده الوطنیه العراقی در دیماه ۱۳۸۸ در مصاحبه با تلویزیون ابوظبی گفت:<blockquote>«چلبی تعداد زیادی از افسران را به قتل رسانده است او از همپیمانان قاسم سلیمانی است و میخواهد بقیه را نیزحذف کند. او رئیس ستاد ریشهکنی بعث است… من دلیل و سند دارم که او ۳۵ میلیون دلار گرفته است که کانال تلویزیونی آسیا در لبنان را راهاندازی کند. لذا این امور ساختگی است. اینها فکر میکنند که عراق ملک آنها و ملک رژیم ایران است. آیا این درست است که باید تایید جلالالدین صغیر بیاوریم که بتوانیم وارد روند سیاسی بشویم؟ آنها و سربازانشان از ایران آمدهاند و مردم عراق حرف متفاوتی دارند.»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/news/52268 احمد چلبی و همکارانش، دستوراتشان را از سپاه قدس و قاسم سلیمانی میگیرند-سایت سازمان مجاهدین]</ref></blockquote>ژنرال ریموند اودیرنو فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق در بهمن ۱۳۸۸ به حاضران در موسسه مطالعات جنگ در واشنگتن گفت:<blockquote>«ما اطلاعات مستقیمی داریم، که این را به ما میگوی که اللامی و چلبی در ایران، چند ملاقات با یکی از دستیاران نزدیک به فرمانده نیروی قدس، بازوی عملیات مخفی سپاه پاسداران داشتهاند.»<ref>[https://news.mojahedin.org/i/news/53667 ژنرال ریموند اودیرنو: علی اللامی و احمد چلبی بهوضوح تحت نفوذ رژیم ایران هستند- سایت سازمان مجاهدین]</ref></blockquote> | |||
== بیانیهٔ هیأت عربی دفاع از اشرف در بارهی احمد چلبی == | |||
«هیأت عربی دفاع از اشرف» در سال ۱۳۹۱، هنگامی که اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] در عراق مستقر بودند، در بیانیهای، کنگرهٔ ملی عراق به رهبری احمد چلبی را متهم کرد که در زمینهسازی برای تصاحب و غارت اموال و داراییهای مجاهدین نقش داشته است. | |||
در بیانیهی این هیأت بخشی از رزومهی احمد چلبی به شرح زیر مطرح شده است: | |||
* صدور حکم غیابی حبس ابد توسط دستگاه قضایی اردن به دلیل اختلاس حدود ۳۰۰ میلیون دلار از بانک پترا (الابتراء) در دههٔ ۱۹۹۰. | |||
* ارائهٔ اطلاعات نادرست و ساختگی به دولت ایالات متحده، که به ادعای بیانیه با هماهنگی رژیم ایران انجام شده و در تسریع آغاز جنگ ۲۰۰۳ عراق نقش داشته است. | |||
بیانیه همچنین چلبی و حزبش (کنگرهٔ ملی عراق) را به هماهنگی با شبهنظامیان وابسته به ایران (مانند سپاه بدر) و مشارکت در فهرستبرداری از صدها شهروند عراقی - شامل روشنفکران، خبرنگاران، پزشکان و تجار - متهم میکند که برخی از آنان ترور یا هدف قرار گرفتهاند. از دیگر اتهامات، دستور به قتل عقیله الهاشمی (عضو شورای حکومت انتقالی عراق و نامزد وزارت خارجه) و مسئولیت در انفجار بمبگذاریشده در هتل فلسطین میریدیان بغداد در آغاز سال ۱۹۹۴ است که منجر به کشتهشدن چندین غیرنظامی شد.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/news/109235 احمد چلبی چپاول مایملک ساکنان کمپ اشرف را رهبری میکند-سایت سازمان مجاهدین]</ref> | |||
== بیانیه شورای ملی مقاومت ایران: افشاگری در مورد احمد چلبی == | |||
[[شورای ملی مقاومت ایران]] در تاریخ ۱۳مهر ۱۳۹۰ (۵ اکتبر ۲۰۱۱) بیانیهای در باره ماهیت احمد چلبی صادر کرد که در قسمتی از آن آمده است: <blockquote>مأموریت محوله رژیم آخوندی به چلبی در سالهای اخیر، زمینه سازی برای حمله و هجوم به اشرف بوده است. این مزدور، روز ۴ آوریل در حالیکه نیروهای زرهی تحت امر مالکی وارد اشرف شده و برای حمله جنایتکارانه ۸ آوریل برنامه ریزی میکردند، اعلام کرد : «از اقدامات اتخاذ شده از سوی دولت عراق با هدف پایان دادن به حضور سازمان مجاهدین خلق در عراق حمایت میکند. این گروه تروریستی که در سرکوب قیام مردم عراق در مارس۱۹۹۱ شرکت داشت، همچنان به قتل عراقیان و تحریک علیه وضعیت دموکراتیک در عراق ادامه میدهد» (سایت احمد چلبی-کنگره ملی ۴ آوریل ۲۰۱۱). | |||
مزدوری چلبی برای فاشیسم دینی حاکم بر ایران به چند دهه قبل برمیگردد. او با انتقال اطلاعات دروغ و گمراه کننده مبنی بر وجود سلاحهای کشتار جمعی در عراق، از سوی رژیم ایران به دولت آمریکا، در برافروختن جنگ فاجعه باری نقش داشت که رژیم ایران خواستار و سود برنده اصلی آن بود و پس از گذشت قریب به ۹سال همه منطقه و جهان از عواقب آن رنج می برند. | |||
نیوزدی روز ۲۱ مه ۲۰۰۴ نوشت: «آژانس اطلاعات وزارت دفاع به این نتیجه رسیده است که گروه چلبی برای سالیان مورد استفاده اطلاعات رژیم ایران بوده است تا اطلاعات دروغ به آمریکا بدهد و اطلاعات محرمانه فوق العاده حساس آمریکا را به ایران رد کند... اطلاعات ایران، آمریکا را از طریق چلبی با برنامه جمع آوری اطلاعات گمراه میکرده است، تا آمریکا را به سمت جنگ و خلاص شدن از دست صدام حسین بکشاند». | |||
پال ولفوویتز، معاون وقت وزارت دفاع آمریکا روز ۱۹مه ۲۰۰۴ به کنگره آمریکا گفت بودجه تخصیص یافته به کنگره ملی عراق به رهبری چلبی که ماهانه ۳۴۰هزار دلار بوده است را قطع کرده است. همزمان نیویورک تایمز، نوشت چلبی طی چهار سال حداقل ٢٧میلیون دلار از واشینگتن، دریافت کرده است.<ref>[https://www.hambastegimeli.com/29347_2011-10-05-10-39-21 دروغهای چلبی مزدور شناخته شده رژیم آخوندی علیه مجاهدان اشرف-سایت همبستگی ملی]</ref></blockquote> | |||
== مرگ احمد چلبی == | |||
احمد چلبی در ۳ نوامبر ۲۰۱۵ (۱۲ آبان ۱۳۹۴) در سن ۷۱ سالگی بر اثر حمله قلبی در خانهاش در کاظمین بغداد درگذشت. جسد او در حرم کاظمین به خاک سپرده شد. مرگ او با گمانهزنیهایی درباره مسمومیت همراه بود، اما مقامات رسمی آن را طبیعی اعلام کردند.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-34709685 Ahmed Chalabi, Iraqi politician who championed US invasion, dies]</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
<references /> | <references /> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۹
| احمد عبدالهادی چلبی | |
|---|---|
 احمد چلبی در سال ۲۰۰۳ | |
| زادروز | ۸ آبان ۱۳۲۳ کاظمین، بغداد، پادشاهی عراق |
| درگذشت | ۱۲ آبان ۱۳۹۴ بغداد، عراق |
| علت مرگ | حمله قلبی |
| آرامگاه | کاظمین، بغداد |
| محل زندگی | بغداد، لندن، واشنگتن، امان، بیروت |
| تابعیت | عراقی |
| تحصیلات | دکترای ریاضیات |
| از دانشگاه | مؤسسه فناوری ماساچوست (لیسانس)، دانشگاه شیکاگو (دکترا) |
| پیشه | سیاستمدار، بانکدار، ریاضیدان |
| سالهای فعالیت | ۱۹۹۲–۲۰۱۵ |
| نهاد | کنگره ملی عراق |
| شناختهشده برای | بنیانگذار کنگره ملی عراق و نقش کلیدی در ترغیب آمریکا به حمله ۲۰۰۳ به عراق |
| نقشهای برجسته | دبیرکل کنگره ملی عراق، رئیس شورای حکومتی موقت عراق، معاون نخستوزیر عراق، رئیس کمیسیون مالی مجلس عراق |
| شهر خانگی | کاظمین |
| لقب | معمار حمله آمریکا به عراق |
| حزب سیاسی | کنگره ملی عراق |
| جنبش | اپوزیسیون عراقی |
| مخالفان | صدام حسین و رژیم بعثی |
| دین | اسلام (شیعه) |
| اتهامها | فساد بانکی (در اردن) |
| مجازاتها | محکومیت غیابی به ۲۲ سال زندان (بعداً عفو شد) |
| منصب | دبیرکل کنگره ملی عراق |
| همسر | لیلا عسیران |
| فرزندان | تمارا چلبی، هادی چلبی، مریم چلبی، هاشم چلبی |
| والدین | عبدالهادی چلبی (پدر) |
احمد عبدالهادی چلبی (۸ آبان ۱۳۲۳ – ۱۲ آبان ۱۳۹۴) سیاستمدار، بانکدار و ریاضیدان عراقی بود که بهعنوان بنیانگذار و دبیرکل کنگره ملی عراق شناخته میشود. او یکی از برجستهترین چهرههای مخالف رژیم صدام حسین در تبعید بهشمار میرفت و نقش کلیدی در ترغیب دولت ایالات متحده به حمله ۲۰۰۳ به عراق ایفا کرد. چلبی با ارائه اطلاعات و لابی گسترده در واشنگتن، از جمله ادعاهایی درباره سلاحهای کشتار جمعی و ارتباطهای رژیم بعثی با القاعده، به توجیه جنگ کمک کرد؛ ادعاهایی که بعدها بسیاری از آنها نادرست از آب درآمدند. چلبی از خانوادهای ثروتمند و شیعه در کاظمین بغداد زاده شد. پس از کودتای ۱۹۵۸ عراق را ترک کرد و بیشتر عمر خود را در تبعید در بریتانیا، آمریکا، لبنان و اردن گذراند. او دکترای ریاضیات از دانشگاه شیکاگو داشت و پیش از ورود به سیاست، بانک پترا را در اردن تأسیس کرد که به دلیل اتهامات فساد مالی منجر به محکومیت غیابی او شد. در سال ۱۹۹۲ کنگره ملی عراق را بنیان نهاد که با حمایت مالی و سیاسی آمریکا به یکی از اصلیترین گروههای مخالف صدام تبدیل شد. پس از سقوط رژیم بعثی در ۲۰۰۳، چلبی به عراق بازگشت، در شورای حکومتی موقت عضویت یافت، معاون نخستوزیر شد و بعدها رئیس کمیسیون مالی مجلس عراق گردید. او در دوران پس از جنگ نقش پیچیدهای در سیاست عراق ایفا کرد؛ ابتدا نزدیک به آمریکا بود، سپس به سمت ایران گرایش یافت و در سیاستهای فرقهای و مبارزه با فساد دخیل شد.
چلبی شخصیتی جنجالی و مرموز بود که از سوی برخی «معمار حمله آمریکا به عراق» و از سوی دیگران «فریبکار بزرگ» لقب گرفت. او متهم به ارائه اطلاعات غلط به آمریکا شد و روابطش با واشنگتن پس از جنگ تیره گردید. با این حال، تا پایان عمر در صحنه سیاسی عراق فعال ماند و حتی در سالهای آخر نامزد نخستوزیری بود. چلبی در ۱۲ آبان ۱۳۹۴ بر اثر حمله قلبی در بغداد درگذشت و مرگ او بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت.
زندگی اولیه و خانواده
احمد عبدالهادی چلبی در ۳۰ اکتبر ۱۹۴۴ (۸ آبان ۱۳۲۳) در منطقه کاظمین بغداد، در یک خانواده شیعه ثروتمند و بانفوذ زاده شد. پدرش عبدالهادی چلبی وزیر بازرگانی و رئیس مجلس اعیان عراق در دوران پادشاهی بود و پدربزرگش نیز سمتهای مهمی در دولت داشت. خانواده چلبی از اعیان کاظمین بودند و لقب «چلبی» (اشرافی) را از دوران عثمانی به ارث برده بودند. پس از کودتای ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ به رهبری عبدالکریم قاسم و سقوط پادشاهی، خانواده چلبی عراق را ترک کردند و به لبنان و سپس کشورهای دیگر مهاجرت کردند.
چلبی از نوجوانی در خارج از عراق زندگی کرد و بیشتر عمر خود را در تبعید گذراند. او با لیلا عسیران، دختر سیاستمدار برجسته لبنانی عادل عسیران، ازدواج کرد و چهار فرزند به نامهای تمارا، هادی، مریم و هاشم داشت.[۱]
تحصیلات و فعالیتهای اولیه
چلبی تحصیلات عالی خود را در آمریکا گذراند. او لیسانس ریاضیات را از مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) گرفت و در سال ۱۹۶۹ دکترای ریاضیات را از دانشگاه شیکاگو دریافت کرد. موضوع پایاننامه او در حوزه نظریه گره (knot theory) بود. پس از فارغالتحصیلی، مدتی بهعنوان استاد ریاضیات در دانشگاه آمریکایی بیروت تدریس کرد.
در دهه ۱۹۷۰، چلبی به فعالیتهای اقتصادی روی آورد. او با کمک برادرش بانک پترا را در اردن تأسیس کرد که به سرعت به یکی از بزرگترین بانکهای این کشور تبدیل شد. اما در سال ۱۹۸۹ بانک پترا ورشکست شد و چلبی متهم به اختلاس، جعل و کلاهبرداری گردید. دادگاه نظامی اردن او را غیاباً به ۲۲ سال زندان محکوم کرد، هرچند چلبی همیشه این اتهامات را سیاسی و بیاساس میدانست. بعدها شاه عبدالله دوم اردن او را عفو کرد.[۲]
فعالیت سیاسی در تبعید و تأسیس کنگره ملی عراق
چلبی از دهه ۱۹۹۰ بهطور جدی وارد سیاست مخالفان صدام حسین شد. پس از جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ و شورشهای داخلی عراق، او به شمال عراق (مناطق کردنشین) رفت و با حمایت مالی آمریکا، کنگره ملی عراق (Iraqi National Congress - INC) را در سال ۱۹۹۲ بنیان نهاد. این سازمان ائتلافی از گروههای مختلف مخالف رژیم بعثی بود و هدف اصلی آن سرنگونی صدام حسین اعلام شد. کنگره ملی عراق با دریافت دهها میلیون دلار کمک از دولت آمریکا (از طریق CIA و وزارت خارجه) فعالیت کرد و چلبی بهعنوان دبیرکل آن، لابی گستردهای در واشنگتن، لندن و کنگره آمریکا انجام داد. او با نومحافظهکاران آمریکایی مانند پل ولفوویتز و ریچارد پرل ارتباط نزدیک برقرار کرد و در تصویب قانون آزادی عراق (Iraq Liberation Act) در سال ۱۹۹۸ نقش داشت.
نقش در حمله آمریکا به عراق (۲۰۰۳)
چلبی یکی از اصلیترین چهرههایی بود که دولت جرج بوش را به حمله به عراق ترغیب کرد. او و گروهش اطلاعات متعددی درباره وجود سلاحهای کشتار جمعی در عراق، ارتباط رژیم صدام با القاعده و جنایات بعثیها ارائه دادند. بسیاری از این اطلاعات بعدها نادرست یا اغراقآمیز ثابت شدند. چلبی ادعا میکرد که پس از سقوط صدام، عراق به یک دموکراسی سکولار و متحد غرب تبدیل خواهد شد. پس از حمله مارس ۲۰۰۳، چلبی با نیروهای خود به عراق بازگشت. او عضو شورای حکومتی موقت عراق شد و در بعثیزدایی (de-Ba'athification) نقش فعالی ایفا کرد که منتقدان آن را یکی از عوامل تشدید تنشهای فرقهای میدانند. چلبی ابتدا مورد حمایت آمریکا بود اما پس از افشای نادرستی برخی اطلاعات، روابطش با واشنگتن تیره شد.[۳]
دوران پس از سقوط صدام و فعالیتهای سیاسی در عراق
چلبی در سالهای پس از ۲۰۰۳ سمتهای مختلفی داشت: معاون نخستوزیر در دولت ابراهیم جعفری (۲۰۰۵-۲۰۰۶)، سرپرست موقت وزارت نفت و رئیس کمیسیون مالی مجلس عراق. او در انتخابات پارلمانی شرکت کرد اما موفقیت چشمگیری نداشت. در سالهای آخر به سمت ایران گرایش یافت و با برخی گروههای شیعه نزدیک شد. چلبی حتی در سال ۲۰۱۴ یکی از نامزدهای جدی نخستوزیری بود.
او متهم به فساد مالی و سوءاستفاده از موقعیت سیاسی بود.
همکاری احمد چلبی با رژیم ایران
دکتر نهرو عبدالکریم، دبیرکل تجمع الوحده الوطنیه العراقی در دیماه ۱۳۸۸ در مصاحبه با تلویزیون ابوظبی گفت:
«چلبی تعداد زیادی از افسران را به قتل رسانده است او از همپیمانان قاسم سلیمانی است و میخواهد بقیه را نیزحذف کند. او رئیس ستاد ریشهکنی بعث است… من دلیل و سند دارم که او ۳۵ میلیون دلار گرفته است که کانال تلویزیونی آسیا در لبنان را راهاندازی کند. لذا این امور ساختگی است. اینها فکر میکنند که عراق ملک آنها و ملک رژیم ایران است. آیا این درست است که باید تایید جلالالدین صغیر بیاوریم که بتوانیم وارد روند سیاسی بشویم؟ آنها و سربازانشان از ایران آمدهاند و مردم عراق حرف متفاوتی دارند.»[۴]
ژنرال ریموند اودیرنو فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق در بهمن ۱۳۸۸ به حاضران در موسسه مطالعات جنگ در واشنگتن گفت:
«ما اطلاعات مستقیمی داریم، که این را به ما میگوی که اللامی و چلبی در ایران، چند ملاقات با یکی از دستیاران نزدیک به فرمانده نیروی قدس، بازوی عملیات مخفی سپاه پاسداران داشتهاند.»[۵]
بیانیهٔ هیأت عربی دفاع از اشرف در بارهی احمد چلبی
«هیأت عربی دفاع از اشرف» در سال ۱۳۹۱، هنگامی که اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران در عراق مستقر بودند، در بیانیهای، کنگرهٔ ملی عراق به رهبری احمد چلبی را متهم کرد که در زمینهسازی برای تصاحب و غارت اموال و داراییهای مجاهدین نقش داشته است.
در بیانیهی این هیأت بخشی از رزومهی احمد چلبی به شرح زیر مطرح شده است:
- صدور حکم غیابی حبس ابد توسط دستگاه قضایی اردن به دلیل اختلاس حدود ۳۰۰ میلیون دلار از بانک پترا (الابتراء) در دههٔ ۱۹۹۰.
- ارائهٔ اطلاعات نادرست و ساختگی به دولت ایالات متحده، که به ادعای بیانیه با هماهنگی رژیم ایران انجام شده و در تسریع آغاز جنگ ۲۰۰۳ عراق نقش داشته است.
بیانیه همچنین چلبی و حزبش (کنگرهٔ ملی عراق) را به هماهنگی با شبهنظامیان وابسته به ایران (مانند سپاه بدر) و مشارکت در فهرستبرداری از صدها شهروند عراقی - شامل روشنفکران، خبرنگاران، پزشکان و تجار - متهم میکند که برخی از آنان ترور یا هدف قرار گرفتهاند. از دیگر اتهامات، دستور به قتل عقیله الهاشمی (عضو شورای حکومت انتقالی عراق و نامزد وزارت خارجه) و مسئولیت در انفجار بمبگذاریشده در هتل فلسطین میریدیان بغداد در آغاز سال ۱۹۹۴ است که منجر به کشتهشدن چندین غیرنظامی شد.[۶]
بیانیه شورای ملی مقاومت ایران: افشاگری در مورد احمد چلبی
شورای ملی مقاومت ایران در تاریخ ۱۳مهر ۱۳۹۰ (۵ اکتبر ۲۰۱۱) بیانیهای در باره ماهیت احمد چلبی صادر کرد که در قسمتی از آن آمده است:
مأموریت محوله رژیم آخوندی به چلبی در سالهای اخیر، زمینه سازی برای حمله و هجوم به اشرف بوده است. این مزدور، روز ۴ آوریل در حالیکه نیروهای زرهی تحت امر مالکی وارد اشرف شده و برای حمله جنایتکارانه ۸ آوریل برنامه ریزی میکردند، اعلام کرد : «از اقدامات اتخاذ شده از سوی دولت عراق با هدف پایان دادن به حضور سازمان مجاهدین خلق در عراق حمایت میکند. این گروه تروریستی که در سرکوب قیام مردم عراق در مارس۱۹۹۱ شرکت داشت، همچنان به قتل عراقیان و تحریک علیه وضعیت دموکراتیک در عراق ادامه میدهد» (سایت احمد چلبی-کنگره ملی ۴ آوریل ۲۰۱۱).
مزدوری چلبی برای فاشیسم دینی حاکم بر ایران به چند دهه قبل برمیگردد. او با انتقال اطلاعات دروغ و گمراه کننده مبنی بر وجود سلاحهای کشتار جمعی در عراق، از سوی رژیم ایران به دولت آمریکا، در برافروختن جنگ فاجعه باری نقش داشت که رژیم ایران خواستار و سود برنده اصلی آن بود و پس از گذشت قریب به ۹سال همه منطقه و جهان از عواقب آن رنج می برند.
نیوزدی روز ۲۱ مه ۲۰۰۴ نوشت: «آژانس اطلاعات وزارت دفاع به این نتیجه رسیده است که گروه چلبی برای سالیان مورد استفاده اطلاعات رژیم ایران بوده است تا اطلاعات دروغ به آمریکا بدهد و اطلاعات محرمانه فوق العاده حساس آمریکا را به ایران رد کند... اطلاعات ایران، آمریکا را از طریق چلبی با برنامه جمع آوری اطلاعات گمراه میکرده است، تا آمریکا را به سمت جنگ و خلاص شدن از دست صدام حسین بکشاند».
پال ولفوویتز، معاون وقت وزارت دفاع آمریکا روز ۱۹مه ۲۰۰۴ به کنگره آمریکا گفت بودجه تخصیص یافته به کنگره ملی عراق به رهبری چلبی که ماهانه ۳۴۰هزار دلار بوده است را قطع کرده است. همزمان نیویورک تایمز، نوشت چلبی طی چهار سال حداقل ٢٧میلیون دلار از واشینگتن، دریافت کرده است.[۷]
مرگ احمد چلبی
احمد چلبی در ۳ نوامبر ۲۰۱۵ (۱۲ آبان ۱۳۹۴) در سن ۷۱ سالگی بر اثر حمله قلبی در خانهاش در کاظمین بغداد درگذشت. جسد او در حرم کاظمین به خاک سپرده شد. مرگ او با گمانهزنیهایی درباره مسمومیت همراه بود، اما مقامات رسمی آن را طبیعی اعلام کردند.[۸]
منابع
- ↑ پایان مردی که آمریکا را فریب داد-بیبیسی فارسی
- ↑ 7 things you need to know about Ahmed Chalabi
- ↑ Ahmad Chalabi, Iraqi Politician Who Pushed for U.S. Invasion, Dies at 71
- ↑ احمد چلبی و همکارانش، دستوراتشان را از سپاه قدس و قاسم سلیمانی میگیرند-سایت سازمان مجاهدین
- ↑ ژنرال ریموند اودیرنو: علی اللامی و احمد چلبی بهوضوح تحت نفوذ رژیم ایران هستند- سایت سازمان مجاهدین
- ↑ احمد چلبی چپاول مایملک ساکنان کمپ اشرف را رهبری میکند-سایت سازمان مجاهدین
- ↑ دروغهای چلبی مزدور شناخته شده رژیم آخوندی علیه مجاهدان اشرف-سایت همبستگی ملی
- ↑ Ahmed Chalabi, Iraqi politician who championed US invasion, dies