(۲۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:
خط ۱:
{{Infobox Officeholder
| name = علی امینی
| image = دکتر علی امینی.png
| caption = دکتر علی امینی، نخستوزیر ایران
| office1 =
| term_start1 = ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰
| term_end1 = ۲۸ تیر ۱۳۴۱
| monarch1 = [[محمدرضا پهلوی]]
| predecessor1 = جعفر شریفامامی
| successor1 = اسدالله علم
| office2 = وزیر دارایی
| term_start2 = ۱۳۳۱
| term_end2 = ۱۳۳۴ (دورههای مختلف)
| office3 = سفیر ایران در ایالات متحده آمریکا
| term_start3 = ۱۳۳۵
| term_end3 = ۱۳۳۷
| office4 = نمایندهٔ مجلس شورای ملی
| term_start4 = دورههای ۱۴ و ۱۵
| birth_date = ۲۱ شهریور ۱۲۸۴
| birth_place = [[تهران]]، [[ایران]]
| death_date = ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۸۷ سال)
| death_place = [[پاریس]]، [[فرانسه]]
| nationality = مردمان ایرانی{{!}}ایرانی
| party = جبهه ملی ایران (ابتدا)، مستقل
| spouse = بتول وثوق
| children = ایرج
| alma_mater = دانشگاه گرنوبل (دکترای حقوق)
| religion = اسلام (شیعه)
}}
'''دکتر علی امینی''' (۲۱ شهریور ۱۲۸۴ تهران – ۲۱ آذر ۱۳۷۱ پاریس)، سیاستمدار برجسته ایرانی، دیپلمات و نخستوزیر ایران از اردیبهشت ۱۳۴۰ تا تیر ۱۳۴۱ بود. او از خانوادهای اشرافی قاجار و از نوادگان مظفرالدین شاه به شمار میرفت و نقش کلیدی در دوران بحرانی تاریخ معاصر ایران ایفا کرد. امینی با تحصیلات عالی در فرانسه و دکترای حقوق، یکی از روشنفکران اصلاحطلب دوران [[محمدرضا پهلوی]] بود و ابتدا با [[جبهه ملی ایران]] همکاری داشت.
'''درحال ویرایش'''
چکیده: علی امینی در دوران نخستوزیریاش، با حمایت ایالات متحده و در میان بحران اقتصادی و سیاسی ایران، برنامههای اصلاحی جسورانهای اجرا کرد. او مبارزه با فساد اداری، اصلاحات ارضی اولیه، و اقدامات اقتصادی برای کنترل تورم و کسری بودجه را پیش برد. این اصلاحات پیشزمینهای برای [[انقلاب سفید]] شاه شد، اما با مقاومت دربار، زمینداران بزرگ و بخشی از روحانیت مواجه گردید. امینی تلاش کرد قدرت شاه را محدود کند و دموکراسی پارلمانی را تقویت نماید، اما اختلافات عمیق با [[محمدرضا پهلوی]] منجر به استعفای او در تیر ۱۳۴۱ شد. پس از آن، امینی به مخالفت با رژیم پهلوی پرداخت و سالهای پایانی عمر را در تبعید در فرانسه گذراند. او نماد تلاش برای اصلاحات لیبرال و مبارزه با استبداد دربار در دهه ۱۳۴۰ بود و نقشش در تاریخ ایران به عنوان پلی بین نهضت ملی [[دکتر محمد مصدق]] و تحولات بعدی برجسته است. امینی با تمرکز بر موازنه منفی در سیاست خارجی و اصلاحات داخلی، الهامبخش نسل روشنفکران مخالف دیکتاتوری بود. مرگ او در پاریس پایان زندگی سیاستمداری بود که همیشه استقلال ایران و حاکمیت قانون را اولویت قرار داد.
'''آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴'''، به گروهی از نیروهای شاغل در سازمانهای آتشنشانی اطلاق میشود که بنا بر برخی گزارشها، در جریان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]] در ایران جان خود را از دست دادهاند و در روایتهای موجود، از آنان بهعنوان افرادی یاد میشود که در خلال ناآرامیها در کنار معترضان حضور داشتهاند.
== زندگی اولیه و تحصیلات ==
حرفهی آتشنشانی بهطور سنتی با امدادرسانی در شرایط بحرانی، مهار آتشسوزیها و حفظ ایمنی عمومی تعریف میشود. با این حال، در جریان اعتراضات یادشده، برخی روایتها حاکی از آن است که شماری از آتشنشانان، فراتر از وظایف معمول حرفهای خود، در موقعیتهای پرخطر شهری و در شرایط درگیری، اقدام به کمکرسانی به شهروندان کردند. آنها در میان دود و آتش و رگبارهای پیدرپی گلوله نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی، به کمک مردم شتافتند تا باز هم به شیوه دیگری برای مردم امنیت ایجاد کنند و شعلههای سرکش را به زانو در بیاورند. آنان انتخاب کردند تا بهجای جان بهدر بردن و حفظ خویش، در کنار مردم معترض بایستند و در برابر رگبار گلولهها، جان خود را فدای مردمشان کرده و از آنها حفاظت کنند.
دکتر علی امینی در ۲۱ شهریور ۱۲۸۴ در تهران متولد شد. او فرزند محسن امینی (محسنالسلطنه) و نوه دختری مظفرالدین شاه قاجار بود. خانوادهاش از رجال برجسته دوران قاجار و پهلوی به شمار میرفت و این زمینه اجتماعی به او فرصت تحصیلات عالی داد.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini (Harvard Iranian Oral History Project, 1995).</ref> امینی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه روشنایی و متوسطه را در دارلفنون تهران گذراند. سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و دکترای حقوق از دانشگاه گرنوبل گرفت. او یکی از اولین ایرانیان با مدرک دکترای حقوق از اروپا بود و این تحصیلات بر دیدگاههای لیبرال و اصلاحطلبانهاش تأثیر عمیق گذاشت.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, Foreign Relations of the United States (FRUS), 1961–1963, Volume XVII.</ref>
== فعالیتهای سیاسی اولیه ==
در میان نامهایی که در برخی فهرستها بهعنوان آتشنشانان کشتهشده در این رویدادها ذکر شدهاند، میتوان به افراد زیر اشاره کرد:
علی امینی پس از بازگشت از فرانسه در اواخر دهه ۱۳۰۰ خورشیدی، وارد خدمات دولتی شد. او ابتدا در وزارت دارایی مشغول به کار گردید و به سرعت پلههای ترقی را پیمود. در کابینههای مختلف دوران [[رضاشاه پهلوی|رضا شاه]] و اوایل سلطنت [[محمدرضا پهلوی]]، پستهای مهمی همچون معاونت وزارت دارایی و ریاست کل دارایی را بر عهده داشت.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini, Prime Minister of Iran (1961-62) (Bethesda, MD: Iranbooks, 1995), 45-67.</ref> امینی در سالهای پس از جنگ جهانی دوم، به عنوان یکی از تکنوکراتهای روشنفکر شناخته شد و در مذاکرات نفتی ایران با کنسرسیوم بینالمللی نقش کلیدی ایفا کرد. او در کابینه حسین علاء (۱۳۳۰) وزیر اقتصاد ملی بود و در کابینههای محمد ساعد مراغهای و ابراهیم حکیمی نیز وزارتخانههای دادگستری و فرهنگ را بر عهده داشت.<ref>Iraj Amini, Bar Bal-e Bohran: Zendeginameh-ye Siyasi-ye Ali Amini (Tehran: Nashr-e Mahi, 2009), 112-145.</ref>
* محمد گلی
* محمد بیات
* حمید مهدوی
* یوحنا میرپادیاب
* میثم کاظمی
* ناصر شیرازی کرامه
* جواد طالبی
* میلاد عطایی
* حسین رادی
در دهه ۱۳۲۰، امینی ابتدا با [[جبهه ملی ایران]] و [[دکتر محمد مصدق]] همکاری نزدیک داشت و حتی در انتخابات مجلس چهاردهم از سوی جبهه ملی حمایت شد، اما به تدریج از مسیر ملیگرایی رادیکال مصدق فاصله گرفت. او معتقد به اصلاحات تدریجی و همکاری با غرب بود و با ملی شدن صنعت نفت به شیوه مصدق مخالفت ورزید، زیرا آن را عامل بحران اقتصادی میدانست.<ref>Foundation for Iranian Studies, "Oral History Interview with Ali Amini" (1982), accessed January 7, 2026, https://fis-iran.org/wp-content/uploads/Oral%20History%20-%20Transcripts/Ali-Amini-English.pdf, 78-92.</ref> امینی در کابینههای دهه ۱۳۳۰ چندین بار وزیر دارایی شد و در مذاکرات با شرکتهای نفتی غربی، به دنبال توافقی متوازن بود که منافع ایران را حفظ کند بدون قطع کامل روابط.
اطلاعات مربوط به جزئیات کشتهشدن این افراد و نحوهی مشارکت آنان در اعتراضات، در منابع مختلف یکسان نیست و نیازمند بررسیهای مستقل و مستند است. در عین حال، در میان مردم، از این افراد با عنوان «آتشنشانان شهید» یاد شده و بهعنوان نمادهایی از فداکاری در شرایط بحرانی معرفی شده و در سمت اعتراضکنندگان قرار گرفتهاند.
در سال ۱۳۳۵ به عنوان سفیر ایران در ایالات متحده منصوب شد و روابط نزدیک با سیاستمداران آمریکایی برقرار کرد. این دوره سفارت، زمینهساز حمایت بعدی واشنگتن از او در زمان نخستوزیری گردید.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1958–1960, Near East Region; Iran," Volume XII, Document 245.</ref> امینی در بازگشت به ایران، به عنوان یکی از چهرههای مستقل و اصلاحطلب شناخته میشد و در محافل سیاسی، نماد تکنوکراسی لیبرال در برابر دیکتاتوری دربار بود.
== اسامی ==
'''حمید مهدوی- ۳۸ساله'''
== دوران نخستوزیری (۱۳۴۰–۱۳۴۱) ==
[[حمید مهدوی]]: آتشنشان و ورزشکار اهل مشهد که در ۱۸ دی ۱۴۰۴، که در جریان اعتراضات، هنگام کمک به مجروحان و زمانی که یک معترض مجروح ([[جعفر جاویدی]]) را حمل میکرد با شلیک گلوله جنگی به ناحیه گلو کشته شد.او یکی از نمادهای فداکاری آتشنشانان در رخدادهای ۱۸ و۱۹دی است.<ref name=":0">[https://www.iranintl.com/fa/202602019179 داستان آتشنشانی که معترضان مجروح را به کول میکشید-اینترنشنال]</ref><ref>[https://ir.voanews.com/a/8109190.html حمید مهدوی، آتشنشانی که «قهرمان» مردم شد؛ صدای آمریکا]</ref><ref>[[حمید مهدوی|حمید مهدوی- ایران پدیا]]</ref><ref name=":2">[https://www.independentpersian.com/node/419322/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AE-%D9%86%D8%A7%D8%AC%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%9B-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%BE%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D9%88-%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF پایان سرخ ناجیان بیدفاع؛ آتشنشانانی که سپر سرکوب و گلوله شدند-ایندیپندنت فارسی]</ref>
علی امینی در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰ (۶ می ۱۹۶۱) از سوی [[محمدرضا پهلوی]] به نخستوزیری منصوب شد. این انتصاب در بحرانیترین مقطع پس از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] رخ داد: اقتصاد ایران با تورم بالا، کسری بودجه شدید و اعتراضات دانشجویی و کارگری مواجه بود و رژیم پهلوی مشروعیت خود را از دست میداد.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1961–1963, Volume XVII, Near East, Document 50" (Washington, May 18, 1961), https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v17/d50.</ref> دولت جان اف. کندی در ایالات متحده، نگران تکرار سناریوی انقلابی شبیه به کوبا یا مصر، امینی را به عنوان تکنوکراتی لیبرال و اصلاحطلب حمایت کرد تا از سقوط رژیم جلوگیری کند.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini (Harvard Iranian Oral History Project, 1995), Tape 4, 12-18; also available via Foundation for Iranian Studies, https://fis-iran.org/wp-content/uploads/Oral%20History%20-%20Transcripts/Ali-Amini-English.pdf.</ref>
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف۲۲۹ به ثبت رسیدهاست.
امینی بلافاصله مجلس را منحل کرد و حکومت بدون مجلس را برقرار نمود تا اصلاحات را بدون مقاومت نمایندگان وابسته به زمینداران بزرگ پیش ببرد. کابینه او شامل تکنوکراتهای تحصیلکرده غرب مانند حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) و نورالدین الموتی بود که برخی از آنها سابقه همکاری با [[جبهه ملی ایران]] داشتند.<ref>Iraj Amini, Bar Bal-e Bohran: Zendeginameh-ye Siyasi-ye Ali Amini (Tehran: Nashr-e Mahi, 2009), 245-312.</ref>
'''محمد گلی'''
مهمترین برنامه امینی، مبارزه گسترده با فساد اداری و اقتصادی بود. او کمیتهای ویژه تشکیل داد که صدها مقام ارشد، زمینداران بزرگ و وابستگان دربار را به اتهام فساد دستگیر یا محاکمه کرد. این کمپین، هرچند گاهی با انتقادهایی مبنی بر گزینشی بودن مواجه شد، فساد علنی در سطوح بالا را به شدت کاهش داد و اعتماد عمومی را تا حدی بازگرداند.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1961–1963, Volume XVII, Document 97" (Anti-Corruption Campaign), https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v17/d97.</ref>
محمد گلی: آتشنشان اهل نجفآباد اصفهان که در جریان اعتراضات سراسری بهکمک مردم میشتابد و در مواجهه با تیراندازی ماموران کلانتری، خودروی آتش نشانیاش را در مقابل کلانتری قرار میدهد تا ماموران کلانتری نتوانند از آن ناحیه بهسوی مردم شلیک کنند اما محمد هدف ۱۱گلوله قرار میگیرد و بهشهادت میرسد. تصاویر اصابت صدها گلوله به خودروی آتشنشانی ثبت شدهاست.<ref>[https://www.linkedin.com/posts/shihanpeymanadldoustihagh_%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-activity-7426836689630937088-PuOx لینکدین-خودروی آتش نشانی محمدگلی]</ref><ref name=":2" />
در حوزه اقتصادی، امینی سیاستهای سختگیرانهای برای کنترل تورم و کسری بودجه اعمال کرد: کاهش هزینههای دولتی، افزایش مالیات بر درآمدها و تلاش برای جذب کمکهای خارجی. او همچنین مذاکراتی با کنسرسیوم نفتی برای افزایش سهم ایران پیش برد.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini (Harvard Iranian Oral History Project, 1995), Tape 5, 34-42.</ref>
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف۴۷۴ به ثبت رسیدهاست.
بارزترین اصلاحات امینی در حوزه کشاورزی و روابط ارضی-دهقانی بود. قانون اصلاحات ارضی در دی ۱۳۴۰ تصویب شد که مالکیت زمین را به حداکثر یک روستا برای هر مالک محدود کرد و زمینهای اضافی را برای توزیع میان کشاورزان خریداری نمود. این قانون، پیشزمینه مستقیم [[انقلاب سفید]] شاه شد، اما نسخه امینی رادیکالتر و متمرکز بر عدالت اجتماعی بود و با حمایت حسن ارسنجانی اجرا گردید.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1961–1963, Volume XVII, Document 136" (Land Reform), https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v17/d136.</ref>
'''محمد بیات- ۴۲ساله'''[[پرونده:ناصر شیرازی کرامه.jpg|بندانگشتی|100x100پیکسل|ناصر شیرازی کرامه]]محمد بیات:آتشنشانی که پدر دو فرزند بود و در شمار انسانهای فداکاری بود که در شهر ری، در فضای خشونت و رگبار گلولههای جنگی به حمایت از معترضان شتافت و پس از اصابت گلولههای جنگی به ناحیه ران و شکم مجروح شد و بر اثر خونریزی بهشهادت رسید. رژیم جمهوری اسلامی برای تحویل پیکر محمد بیات به خانوادهاش فشار زیادی آورد و آنها را مجبور به پرداخت پول کرد.<ref name=":0" /><ref>[https://www.iranintl.com/202604147369 جاویدنام محمد بیات؛ آتشنشانی که با دو گلوله جنگی در شهرری کشته شد-اینترنشنال]</ref><ref>[https://www.iranintl.com/202604147369 جاویدنام محمد بیات؛ آتشنشانی که با دو گلوله جنگی در شهرری کشته شد-اینترنشنال]</ref><ref name=":2" />
در سیاست خارجی، امینی به [[سیاست موازنه منفی]] وفادار ماند اما روابط نزدیک با غرب، به ویژه ایالات متحده، را حفظ کرد. او مخالف نفوذ شوروی بود و کمکهای آمریکایی را برای تثبیت اقتصاد جذب نمود.<ref>Iraj Amini, Bar Bal-e Bohran, 320-345.</ref>
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف ۱۸۲۶ به ثبت رسیدهاست.
با این حال، اصلاحات امینی با مقاومت شدید زمینداران بزرگ، بخشی از روحانیت سنتی و مهمتر از همه، دربار مواجه شد. شاه از کاهش قدرت خود و نفوذ امینی در ارتش و سیاست نگران بود. اصلیترین اختلاف بر سر بودجه نظامی بود: امینی برای تعادل بودجه، کاهش هزینههای ارتش را ضروری میدانست، اما شاه آن را رد کرد.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1961–1963, Volume XVIII, Document 4" (Military Budget Dispute), https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v18/d4.</ref>
'''ناصر شیرازیکرامه- ۴۴ساله'''[[پرونده:یوحنا میرپادیاب1.jpg|جایگزین=یوحنا میرپادیاب|بندانگشتی|100x100پیکسل|'''یوحنا میرپادیاب''']]ناصر شیرازی کرامه: آتشنشان ۴۴ساله با تجربه ۲۲سال کار حرفهای، پدر یک دختر ۱۵ساله که در شامگاه ۱۸دی در منطقه اسلامشهر، هنگام کمک و انتقال یک مجروح، هدف گلوله جنگی قرار گرفت. ناصر پس از عمل جراحی در بیمارستان پارس تهران، روز نوزدهم دی به کما رفت و بهشهادت رسید. پیکر او را در دارالسلام اسلامشهر به خاک سپردند.<ref>[https://www.iranintl.com/fa/202604162513 آتش و اعتراض؛ روایت آتشنشانانی که در انقلاب ملی به کمک معترضان رفتند-اینترنشنال]</ref><ref name=":2" /><br />نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف ۱۸۲۵ به ثبت رسیدهاست.
در نهایت، در ۲۸ تیر ۱۳۴۱ (۱۹ ژوئیه ۱۹۶۲)، امینی استعفا داد. او در خاطراتش تأکید کرد که بدون حمایت کامل شاه و کاهش بودجه نظامی، ادامه کار ممکن نبود. ایالات متحده نیز، تحت فشار شاه، حمایت مالی مستقیم را محدود کرد.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini, Tape 6, 15-28.</ref> پس از استعفای امینی، اسدالله علم به نخستوزیری رسید و شاه شخصاً کنترل اصلاحات را در دست گرفت.
'''یوحنا میرپادیاب- ۳۹ساله'''
== سالهای پایانی، مخالفت با رژیم و مرگ ==
یوحنا میرپادیاب: آتشنشان مسیحی ۳۹ساله اهل رشت، در کنار دیگر آتشنشانان کشتهشده در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]] برای خاموش کردن آتش در بازار رشت رفت و در حین انجام ماموریت،
[[پرونده:دکتر علی امینی ۲.png|جایگزین=دکتر علی امینی در دوران نخستوزیری|بندانگشتی|250x250پیکسل|دکتر علی امینی در دوران نخستوزیری]]
پس از استعفای اجباری در تیر ۱۳۴۱، علی امینی به تدریج به یکی از منتقدان سرسخت رژیم [[محمدرضا پهلوی]] تبدیل شد. او که ابتدا به عنوان تکنوکرات اصلاحطلب درون نظام شناخته میشد، با مشاهده تمرکز قدرت در دست شاه و سرکوب مخالفان، به اپوزیسیون لیبرال پیوست. امینی در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰، از آزادی بیان، بازگشت به قانون اساسی مشروطه و محدود کردن قدرت مطلقه شاه دفاع میکرد. او با [[جبهه ملی ایران]] دوباره ارتباط برقرار کرد و در محافل روشنفکری، نماد تلاش ناکام برای دموکراتیزاسیون از درون رژیم بود.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini (Harvard Iranian Oral History Project, 1995), Tape 7, 22-35; Foundation for Iranian Studies, Oral History Transcript, https://fis-iran.org/wp-content/uploads/Oral%20History%20-%20Transcripts/Ali-Amini-English.pdf.</ref>
در آستانه [[انقلاب ضد سلطنتی ایران]]، امینی ابتدا از خیزش مردم حمایت کرد و امیدوار بود که منجر به برقراری دموکراسی شود، اما با تسلط روحانیت و مسیر ایدئولوژیک انقلاب، از آن فاصله گرفت. او رژیم جدید را نیز استبدادی میدانست و هیچگاه با آن همکاری نکرد.<ref>Iraj Amini, Bar Bal-e Bohran: Zendeginameh-ye Siyasi-ye Ali Amini (Tehran: Nashr-e Mahi, 2009), 412-450.</ref>
مورد هدف مستقیم نیروهای سرکوبگر از ناحیه سر قرار گرفت و به شهادت رسید. پیکر یوحنا روز بعد در نوزدهم دیماه در روستای گرفم به خاک سپردهشد.<ref name=":1">[https://www.iranintl.com/fa/202604162513 آتش و اعتراض؛ روایت آتشنشانانی که در انقلاب ملی به کمک معترضان رفتند-اینترنشنال]</ref><ref>[https://iranwire.com/fa/features/148570-%DB%8C%D9%88%D8%AD%D9%86%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%AF/ یوحنا میرپادیاب؛ آتشنشان معترض را در اعتراضات رشت کشتند-ایرانوایر]</ref><ref>'''[https://www.facebook.com/iranintl/videos/%DB%8C%D9%88%D8%AD%D9%86%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B1%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-/934205925894389/ . یوحنا میرپادیاب، آتشنشان اهل رشت،]'''</ref><ref name=":2" />[[پرونده:جواد طالبی.jpg|جایگزین=جواد طالبی|بندانگشتی|150x150پیکسل|جواد طالبی]]نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف ۷۲۷ به ثبت رسیدهاست.
امینی در سالهای پایانی عمر، بیشتر در فرانسه زندگی کرد و به عنوان تبعیدی سیاسی، با روشنفکران مخالف رژیم در ارتباط بود. او تا پایان عمر بر اصول لیبرال، استقلال ایران و حاکمیت قانون وفادار ماند و هیچگاه به ایران بازنگشت. دکتر علی امینی در ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۱۲ دسامبر ۱۹۹۲) در پاریس درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. مرگ او پایان دوران یکی از آخرین سیاستمداران اشرافی-روشنفکر ایران بود که تلاش کرد میان سنت و مدرنیته، و میان اصلاحات و دیکتاتوری، پلی بزند.
'''جواد طالبی'''
میراث امینی در تاریخ معاصر ایران دوگانه است: از یک سو، اصلاحات اقتصادی و ارضی او پایهگذار تغییرات ساختاری شد که حتی رژیم پهلوی بعدها از آن بهره برد؛ از سوی دیگر، ناکامیاش در محدود کردن قدرت شاه، درس مهمی درباره محدودیت اصلاحات از بالا در نظامهای استبدادی بود. او پلی میان نهضت ملی [[دکتر محمد مصدق]] و نسل روشنفکران مخالف دیکتاتوری پهلوی به شمار میرود.<ref>Ervand Abrahamian, Iran Between Two Revolutions (Princeton University Press, 1982), 420-428.</ref>
جواد طالبی: پدر یک دختر خردسال، آتشنشانی که در جریان کمک به مجروحان در درگیری مردم با نیروهای سرکوبگر در پرند، هدف گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید.
پیکر او نیز پس از چند روز با تهدید و فشار به خانوادهاش تحویل دادهشد.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف ۱۸۲۴ به ثبت رسیدهاست.
'''میلاد عطایی- ۳۲ساله'''
میلاد عطایی: آتشنشان اهل شاهینشهر که در ۱۹ دی ۱۴۰۴ کشته شد.
او از نیروهای فنی و فعال حوزه آتشنشانی صنعتی در پالایشگاه اصفهان بود.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف۱۸۲۳ به ثبت رسیدهاست.
'''میثم کاظمی- ۳۸ساله'''
میثم کاظمی: آتشنشان ۳۸ساله و از [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات ۱۴۰۴]] که خارج از شیفت کاری، در پرند هنگام کمک به معترضان، پس از تحمل ضربات باتون ماموران سرکوبگر جمهوری اسلامی، هدف گلوله از ناحیه گردن قرار گرفت و کشته شد.
ماموران امنیتی رژیم تلاش بسیاری کردند تا خانواده میثم را تحت فشار قرار دهند تا نام او را در میان کشتهشدگان نیروهای جمهوری اسلامی ثبت کنند. اما میثم بهعنوان یکی از آتشنشانانی یاد شد که در کنار مردم ایستاد و جان خود را فدای مردم کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/04/3523898/%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-12-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF جانباخته اغتشاشات در جنگ 12 روزه چه میکرد؟-تسنیم]</ref><ref name=":0" /><ref name=":2" />
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف۱۰۵۵ به ثبت رسیدهاست.
'''حسین رادی- ۲۴ساله'''
حسین رادی: غواص و آتشنشان اهل نجفآباد که در ۱۹ دی ۱۴۰۴ در خیابان میرداماد، در حال تلاش برای دور کردن معترضان مجروح از محل دیگری بود، هدف دو گلوله در ناحیه سینه قرار گرفت و کشته شد.<ref name=":1" /> <ref name=":2" />
نام این آتشنشان قهرمان در فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴]] در ردیف ۱۸۲۲ به ثبت رسیدهاست.
== منابع ==
== منابع ==
نسخهٔ کنونی تا ۲۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۰
درحال ویرایش
آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
حمید مهدوی
آتشنشانهای شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، به گروهی از نیروهای شاغل در سازمانهای آتشنشانی اطلاق میشود که بنا بر برخی گزارشها، در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در ایران جان خود را از دست دادهاند و در روایتهای موجود، از آنان بهعنوان افرادی یاد میشود که در خلال ناآرامیها در کنار معترضان حضور داشتهاند.
حرفهی آتشنشانی بهطور سنتی با امدادرسانی در شرایط بحرانی، مهار آتشسوزیها و حفظ ایمنی عمومی تعریف میشود. با این حال، در جریان اعتراضات یادشده، برخی روایتها حاکی از آن است که شماری از آتشنشانان، فراتر از وظایف معمول حرفهای خود، در موقعیتهای پرخطر شهری و در شرایط درگیری، اقدام به کمکرسانی به شهروندان کردند. آنها در میان دود و آتش و رگبارهای پیدرپی گلوله نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی، به کمک مردم شتافتند تا باز هم به شیوه دیگری برای مردم امنیت ایجاد کنند و شعلههای سرکش را به زانو در بیاورند. آنان انتخاب کردند تا بهجای جان بهدر بردن و حفظ خویش، در کنار مردم معترض بایستند و در برابر رگبار گلولهها، جان خود را فدای مردمشان کرده و از آنها حفاظت کنند.
در میان نامهایی که در برخی فهرستها بهعنوان آتشنشانان کشتهشده در این رویدادها ذکر شدهاند، میتوان به افراد زیر اشاره کرد:
محمد گلی
محمد بیات
حمید مهدوی
یوحنا میرپادیاب
میثم کاظمی
ناصر شیرازی کرامه
جواد طالبی
میلاد عطایی
حسین رادی
اطلاعات مربوط به جزئیات کشتهشدن این افراد و نحوهی مشارکت آنان در اعتراضات، در منابع مختلف یکسان نیست و نیازمند بررسیهای مستقل و مستند است. در عین حال، در میان مردم، از این افراد با عنوان «آتشنشانان شهید» یاد شده و بهعنوان نمادهایی از فداکاری در شرایط بحرانی معرفی شده و در سمت اعتراضکنندگان قرار گرفتهاند.
اسامی
حمید مهدوی- ۳۸ساله
حمید مهدوی: آتشنشان و ورزشکار اهل مشهد که در ۱۸ دی ۱۴۰۴، که در جریان اعتراضات، هنگام کمک به مجروحان و زمانی که یک معترض مجروح (جعفر جاویدی) را حمل میکرد با شلیک گلوله جنگی به ناحیه گلو کشته شد.او یکی از نمادهای فداکاری آتشنشانان در رخدادهای ۱۸ و۱۹دی است.[۱][۲][۳][۴]
محمد گلی: آتشنشان اهل نجفآباد اصفهان که در جریان اعتراضات سراسری بهکمک مردم میشتابد و در مواجهه با تیراندازی ماموران کلانتری، خودروی آتش نشانیاش را در مقابل کلانتری قرار میدهد تا ماموران کلانتری نتوانند از آن ناحیه بهسوی مردم شلیک کنند اما محمد هدف ۱۱گلوله قرار میگیرد و بهشهادت میرسد. تصاویر اصابت صدها گلوله به خودروی آتشنشانی ثبت شدهاست.[۵][۴]
محمد بیات:آتشنشانی که پدر دو فرزند بود و در شمار انسانهای فداکاری بود که در شهر ری، در فضای خشونت و رگبار گلولههای جنگی به حمایت از معترضان شتافت و پس از اصابت گلولههای جنگی به ناحیه ران و شکم مجروح شد و بر اثر خونریزی بهشهادت رسید. رژیم جمهوری اسلامی برای تحویل پیکر محمد بیات به خانوادهاش فشار زیادی آورد و آنها را مجبور به پرداخت پول کرد.[۱][۶][۷][۴]
ناصر شیرازی کرامه: آتشنشان ۴۴ساله با تجربه ۲۲سال کار حرفهای، پدر یک دختر ۱۵ساله که در شامگاه ۱۸دی در منطقه اسلامشهر، هنگام کمک و انتقال یک مجروح، هدف گلوله جنگی قرار گرفت. ناصر پس از عمل جراحی در بیمارستان پارس تهران، روز نوزدهم دی به کما رفت و بهشهادت رسید. پیکر او را در دارالسلام اسلامشهر به خاک سپردند.[۸][۴] نام این آتشنشان قهرمان در فهرست جانباختگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴ در ردیف ۱۸۲۵ به ثبت رسیدهاست.
یوحنا میرپادیاب- ۳۹ساله
یوحنا میرپادیاب: آتشنشان مسیحی ۳۹ساله اهل رشت، در کنار دیگر آتشنشانان کشتهشده در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ برای خاموش کردن آتش در بازار رشت رفت و در حین انجام ماموریت،
مورد هدف مستقیم نیروهای سرکوبگر از ناحیه سر قرار گرفت و به شهادت رسید. پیکر یوحنا روز بعد در نوزدهم دیماه در روستای گرفم به خاک سپردهشد.[۹][۱۰][۱۱][۴]
میثم کاظمی: آتشنشان ۳۸ساله و از جانباختگان اعتراضات ۱۴۰۴ که خارج از شیفت کاری، در پرند هنگام کمک به معترضان، پس از تحمل ضربات باتون ماموران سرکوبگر جمهوری اسلامی، هدف گلوله از ناحیه گردن قرار گرفت و کشته شد.
میثم کاظمی
ماموران امنیتی رژیم تلاش بسیاری کردند تا خانواده میثم را تحت فشار قرار دهند تا نام او را در میان کشتهشدگان نیروهای جمهوری اسلامی ثبت کنند. اما میثم بهعنوان یکی از آتشنشانانی یاد شد که در کنار مردم ایستاد و جان خود را فدای مردم کرد.[۱۲][۱][۴]
حسین رادی: غواص و آتشنشان اهل نجفآباد که در ۱۹ دی ۱۴۰۴ در خیابان میرداماد، در حال تلاش برای دور کردن معترضان مجروح از محل دیگری بود، هدف دو گلوله در ناحیه سینه قرار گرفت و کشته شد.[۹][۴]
