کاربر:Hamidreza/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: برگردانده‌شده
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات دانشمند
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام                    = رابرت لفکوویتز
| نام                    = جی. مایکل بیشاپ
| نام انگلیسی            = Robert Lefkowitz
| نام انگلیسی            = J. Michael Bishop
| تصویر                  =
| تصویر                  =جی. مایکل بیشاپ.jpg
| توضیح تصویر            =
| توضیح تصویر            =
| نام اصلی              = رابرت جوزف لفکوویتز
| نام اصلی              = جان مایکل بیشاپ
| زمینه فعالیت          = زیست‌شیمی، داروشناسی و زیست‌شناسی سلولی
| زمینه فعالیت          = پزشکی، ویروس‌شناسی و زیست‌شناسی سرطان
| ملیت                  = آمریکایی
| ملیت                  = آمریکایی
| تاریخ تولد            = ۱۵ آوریل ۱۹۴۳
| تاریخ تولد            = ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶
| محل تولد              = نیویورک، ایالات متحدهٔ آمریکا
| محل تولد              = یورک، پنسیلوانیا، ایالات متحده
| والدین                =
| والدین                =
| تاریخ مرگ              =
| تاریخ مرگ              = ۲۰ مارس ۲۰۲۶
| محل مرگ                =
| محل مرگ                = سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
| علت مرگ                =
| علت مرگ                =
| محل زندگی              = دورهام، کارولینای شمالی، ایالات متحدهٔ آمریکا
| محل زندگی              = سان‌فرانسیسکو، ایالات متحده
| مختصات محل زندگی      =
| مختصات محل زندگی      =
| مدفن                  =
| مدفن                  =
| در زمان حکومت          =
| در زمان حکومت          =
| اتفاقات مهم            = کشف و مطالعهٔ گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G
| اتفاقات مهم            = کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی
| نام دیگر              = رابرت ج. لفکوویتز
| نام دیگر              = مایکل بیشاپ
| لقب                    = باب لفکوویتز
| لقب                    =
| بنیانگذار              =
| بنیانگذار              = از بنیان‌گذاران زیست‌شناسی مولکولی سرطان
| پیشه                  = پزشک، زیست‌شیمیدان و استاد دانشگاه
| پیشه                  = پزشک، پژوهشگر و استاد دانشگاه
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۶۰
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۶۰
| سبک پژوهشی            = داروشناسی مولکولی و زیست‌شناسی گیرنده‌ها
| سبک پژوهشی            = ویروس‌شناسی مولکولی و ژنتیک سرطان
| آثار مهم              = شناسایی گیرندهٔ بتا آدرنرژیک و سازوکار غیرفعال‌شدن گیرنده
| آثار مهم              = کشف پروتو-انکوژن‌ها و نقش آن‌ها در سرطان
| مقالات                =
| مقالات                =
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۱۲؛ مدال ملی علوم؛ جایزهٔ شاو
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹؛ نشان ملی علوم
| علت شهرت              = پژوهش دربارهٔ گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G
| علت شهرت              = کشف این‌که انکوژن‌های ویروسی از ژن‌های طبیعی سلول منشأ می‌گیرند
| تأثیرگذاشته بر        = داروشناسی، پزشکی قلب و عروق و طراحی دارو
| تأثیرگذاشته بر        = سرطان‌شناسی، ژنتیک و درمان‌های هدفمند سرطان
| تأثیرپذیرفته از        = پژوهش‌های هورمون‌ها و داروشناسی گیرنده‌ای
| تأثیرپذیرفته از        = ویروس‌شناسی و زیست‌شناسی مولکولی
| وبگاه                  =
| وبگاه                  = https://profiles.ucsf.edu/j.michael.bishop
| تحصیلات                = دکترای پزشکی، دانشگاه کلمبیا
| تحصیلات                = دکترای پزشکی، دانشکدهٔ پزشکی هاروارد
| دانشگاه                = مرکز پزشکی دانشگاه دوک
| دانشگاه                = دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو
| حوزه                  = گیرنده‌های آدرنرژیک، پروتئین G و پیام‌رسانی سلولی
| حوزه                  = انکوژن‌ها و زیست‌شناسی سرطان
| همسر                  =
| همسر                  =
| فرزندان                = پنج فرزند
| فرزندان                =
| گفتاورد                =
| گفتاورد                =
| امضا                  =
| امضا                  =
}}
}}


'''رابرت جوزف لفکوویتز''' ('''Robert Joseph Lefkowitz'''؛ زادهٔ ۱۵ آوریل ۱۹۴۳) پزشک و زیست‌شیمیدان آمریکایی است. او در سال ۲۰۱۲، به‌طور مشترک با [[برایان کوبیلکا]]، جایزهٔ نوبل شیمی را دریافت کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای مطالعات گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2012/lefkowitz/facts/ Robert J. Lefkowitz – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>
'''جان مایکل بیشاپ''' ('''J. Michael Bishop'''؛ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ – ۲۰ مارس ۲۰۲۶) پزشک، ویروس‌شناس و زیست‌شناس سرطان آمریکایی بود. او به‌خاطر کشف منشأ سلولی ژن‌هایی که می‌توانند باعث سرطان شوند، شناخته می‌شود. بیشاپ و [[هارولد وارموس]] در سال ۱۹۸۹ به‌طور مشترک جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را دریافت کردند. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/bishop/facts/ J. Michael Bishop – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>


گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G یا GPCRها پروتئین‌هایی هستند که در سطح سلول قرار دارند و پیام‌های بیرونی را به درون سلول منتقل می‌کنند. هورمون‌ها و انتقال‌دهنده‌های عصبی، و نیز محرک‌هایی مانند نور، بو و مزه، از راه این گیرنده‌ها بر سلول اثر می‌گذارند. پژوهش‌های لفکوویتز به شناسایی گیرنده‌های هورمونی و توضیح چگونگی فعال‌شدن و غیرفعال‌شدن آن‌ها کمک کرد. امروزه حدود نیمی از داروها از مسیر یکی از این گیرنده‌ها اثر می‌کنند.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2012/press-release/ The 2012 Nobel Prize in Chemistry، بیانیهٔ آکادمی سلطنتی علوم سوئد]</ref>
کشف بیشاپ و وارموس نگاه دانشمندان به سرطان را تغییر داد. پیش از این تصور می‌شد ژن‌های سرطان‌زا عمدتاً ویژگی اختصاصی ویروس‌های عامل سرطان هستند. پژوهش آن‌ها نشان داد که این ژن‌ها در اصل از ژن‌های طبیعی سلول‌های جانوری منشأ می‌گیرند و ویروس‌ها می‌توانند نسخه‌ای از آن‌ها را با خود حمل کنند. اگر این ژن‌ها بر اثر جهش یا تغییرات دیگر فعال شوند، تنظیم رشد و تقسیم سلول به هم می‌خورد و تومور شکل می‌گیرد.


== زندگی و تحصیلات ==
== زندگی و تحصیلات ==


رابرت لفکوویتز در نیویورک و در خانواده‌ای با ریشهٔ لهستانی به دنیا آمد. او در دانشگاه کلمبیا شیمی خواند و سپس در همان دانشگاه به تحصیل پزشکی پرداخت. لفکوویتز در سال ۱۹۶۶ مدرک دکترای پزشکی خود را دریافت کرد. پس از دورهٔ کارآموزی و دستیاری در بیمارستان‌های وابسته به دانشگاه کلمبیا و بیمارستان عمومی ماساچوست، به پژوهش در زیست‌شیمی و داروشناسی روی آورد.<ref name="زندگی‌نامه">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2012/lefkowitz/biographical/ Robert J. Lefkowitz – Biographical، بنیاد نوبل]</ref>
جی. مایکل بیشاپ در ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ در شهر یورک در ایالت پنسیلوانیا متولد شد. او در ناحیه‌ای روستایی در کرانهٔ غربی رودخانهٔ سوسکوهانا بزرگ شد. پدرش کشیش لوتری بود و خانوادهٔ او زندگی ساده‌ای داشتند. بیشاپ در کودکی به تاریخ، موسیقی و ادبیات علاقه‌مند بود و در ابتدا مسیر حرفه‌ای مشخصی در علوم زیستی نداشت.<ref name="نوبل-زندگی">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/bishop/biographical/ J. Michael Bishop – Biographical، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>


او از سال ۱۹۷۳ در دانشگاه دوک در دورهام، کارولینای شمالی، فعالیت کرده است. لفکوویتز از سال ۱۹۷۶ پژوهشگر مؤسسهٔ پزشکی هاوارد هیوز بوده و در مرکز پزشکی دانشگاه دوک سمت‌های استادی در پزشکی، زیست‌شیمی، شیمی و آسیب‌شناسی داشته است. او متأهل است و پنج فرزند دارد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />
او در کالج گتیسبورگ تحصیل کرد و رشتهٔ شیمی را برگزید. بیشاپ در ابتدا قصد داشت پزشک شود، اما در دوران دانشگاه به آموزش و پژوهش علمی علاقه‌مند شد. سپس وارد دانشکدهٔ پزشکی هاروارد شد. در آنجا دریافت که مسیر پیشرفت در زیست‌پزشکی تنها از راه طبابت نمی‌گذرد و پژوهش بنیادی نقش مهمی دارد.


در آغاز مسیر حرفه‌ای، لفکوویتز به قلب و عروق و اثر هورمون‌ها بر قلب علاقه‌مند بود. در آن زمان هنوز روشن نبود که داروها و هورمون‌ها دقیقاً به چه مولکول‌هایی در سطح سلول متصل می‌شوند. او تلاش کرد این گیرنده‌ها را با روش‌های تجربی شناسایی و خالص‌سازی کند. این مسئله در دهه‌های بعد به موضوع اصلی زندگی علمی او تبدیل شد.
بیشاپ پس از دریافت مدرک پزشکی، دوره‌ای را در بیمارستان عمومی ماساچوست گذراند و در سال‌های بعد در برنامهٔ آموزش پژوهشی مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده فعالیت کرد. او در این دوره با مطالعهٔ تکثیر ویروس فلج اطفال و ویروس‌های جانوری، به زیست‌شناسی مولکولی علاقه‌مند شد. در سال ۱۹۶۸ به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو پیوست و بیشتر دوران علمی خود را در آن دانشگاه گذراند.<ref name="یوسی‌اس‌اف">[https://profiles.ucsf.edu/j.michael.bishop J. Michael Bishop, MD، دانشگاه کالیفرنیا سان‌فرانسیسکو]</ref>


== ردیابی گیرنده‌های هورمونی ==
== همکاری با هارولد وارموس ==


سلول برای دریافت پیام شیمیایی به گیرنده نیاز دارد. گیرنده مانند یک پروتئین شناسایی‌کننده، مولکول پیام‌رسان را تشخیص می‌دهد و با تغییر شکل، پاسخ درون‌سلولی را آغاز می‌کند. پیش از کار لفکوویتز، وجود گیرنده‌های اختصاصی برای بسیاری از هورمون‌ها پذیرفته شده بود، اما خود این مولکول‌ها به‌سختی قابل مشاهده و اندازه‌گیری بودند.
بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو با هارولد وارموس همکاری کرد. آن‌ها پژوهش خود را بر ویروس سارکومای روس، یک رتروویروس عامل سرطان در جوجه‌ها، متمرکز کردند. این ویروس در سلول‌های آلوده تغییراتی ایجاد می‌کرد که به رشد تومور می‌انجامید.


لفکوویتز در سال ۱۹۶۸ هورمون آدرنالین را با یک ایزوتوپ رادیواکتیو ید نشاندار کرد. از آن‌جا که ایزوتوپ تابش ایجاد می‌کرد، او می‌توانست مسیر هورمون را دنبال کند و محل اتصال آن به سلول را بیابد. گروه او با استفاده از این روش چند گیرنده را شناسایی کرد؛ از جمله گیرندهٔ آدرنالین که بعدها گیرندهٔ بتا آدرنرژیک نام گرفت.<ref name="نوبل-بیانیه" />
پژوهشگران می‌خواستند بدانند ژن ویروسی مسئول ایجاد سرطان چگونه عمل می‌کند. آنان ژن سرطان‌زای ویروس را که '''v-src''' نام گرفت، جدا و با ژن‌های سلول‌های طبیعی مقایسه کردند. نتیجهٔ آزمایش‌ها شگفت‌آور بود: نسخه‌ای بسیار مشابه از این ژن در DNA سلول‌های سالم جوجه و دیگر جانوران وجود داشت.


این روش امکان داد گیرنده از محیط غشای سلول جدا و ویژگی‌هایش بررسی شود. لفکوویتز و همکارانش نشان دادند که گیرنده تنها یک محل اتصال منفعل نیست، بلکه بخشی از سامانه‌ای است که پیام هورمون را به واکنش‌های درون سلول تبدیل می‌کند. این یافته پایهٔ داروشناسی مدرن گیرنده‌ها را تقویت کرد.
این یافته نشان داد که ویروس ژن سرطان‌زا را از هیچ خلق نکرده است. ویروس در طول تکامل، نسخه‌ای از یک ژن طبیعی سلول را گرفته و با خود حمل کرده بود. ژن طبیعی '''c-src''' بخشی از سامانهٔ تنظیم رشد و پیام‌رسانی سلول بود. هنگامی که نسخهٔ ویروسی آن تغییر کرد یا به شکل نامناسبی فعال شد، می‌توانست سلول را به سمت سرطانی‌شدن سوق دهد.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/press-release/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989، بیانیهٔ مجمع نوبل]</ref>


== کشف خانوادهٔ GPCRها ==
== پروتو-انکوژن‌ها و سرطان ==


در دههٔ ۱۹۸۰، لفکوویتز از برایان کوبیلکا دعوت کرد تا در جداسازی ژن گیرندهٔ بتا آدرنرژیک همکاری کند. کوبیلکا با استفاده از قطعه‌های کوتاه پروتئین و روش‌های زیست‌شناسی مولکولی، ژن مربوط به گیرنده را از ژنوم بزرگ انسان جدا کرد. بررسی توالی این ژن نتیجه‌ای مهم به همراه داشت: گیرندهٔ آدرنالین به گیرندهٔ نوری رودوپسین در شبکیه شباهت داشت.
ژن‌های طبیعی سلول که توانایی تبدیل‌شدن به ژن‌های سرطان‌زا را دارند، پروتو-انکوژن نامیده می‌شوند. این ژن‌ها در حالت طبیعی برای رشد، تقسیم، تمایز و بقای سلول ضروری‌اند. سلول برای آن‌که به‌درستی رشد کند، باید پیام‌های دقیقی دربارهٔ زمان تقسیم و زمان توقف دریافت کند.


رودوپسین نور را تشخیص می‌دهد و گیرندهٔ بتا آدرنرژیک آدرنالین را. با وجود تفاوت در محرک، هر دو پروتئین معماری مشابهی داشتند و هفت بار از غشای سلول عبور می‌کردند. این شباهت نشان داد که گیرنده‌های هورمونی و نوری عضو یک خانوادهٔ بزرگ‌تر هستند. این خانواده بعدها «گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G» نام گرفت.<ref name="نوبل-بیانیه" />
اگر پروتو-انکوژن بر اثر جهش تغییر کند، تعداد نسخه‌های آن افزایش یابد یا بیش از اندازه فعال شود، ممکن است پیام‌های رشد به‌طور مداوم صادر شوند. در این حالت، سلول بدون توجه به نیاز بافت تقسیم می‌شود. جهش در ژن‌های تنظیم‌کنندهٔ رشد می‌تواند همراه با تغییرات دیگری در ژنوم، به ایجاد سرطان کمک کند.


امروزه نزدیک به هزار ژن انسانی برای انواع GPCRها رمزگذاری می‌کنند. این گیرنده‌ها پیام‌های مربوط به آدرنالین، هیستامین، دوپامین، سروتونین، بو، مزه و نور را منتقل می‌کنند. آن‌ها در تنظیم ضربان قلب، فشار خون، فعالیت دستگاه عصبی، پاسخ ایمنی و بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک نقش دارند.
کشف بیشاپ و وارموس نشان داد که سرطان اساساً بیماری‌ای مرتبط با ژن‌هاست؛ اما این موضوع به معنای ارثی‌بودن همهٔ سرطان‌ها نیست. بسیاری از تغییرات سرطان‌زا پس از تولد و در سلول‌های بدن رخ می‌دهند. این تغییرات می‌توانند در اثر خطاهای طبیعی تکثیر DNA، عوامل محیطی یا فرایندهای دیگر ایجاد شوند.


== سازوکار غیرفعال‌شدن گیرنده ==
== اهمیت کشف در سرطان‌شناسی ==


یکی از دستاوردهای مهم لفکوویتز، کشف چگونگی خاموش‌شدن یا کاهش پاسخ گیرنده پس از تحریک مداوم بود. اگر گیرنده در برابر یک هورمون یا دارو برای مدت طولانی فعال بماند، سلول باید از پاسخ بیش از اندازه جلوگیری کند. در این فرایند، گیرنده به‌وسیلهٔ آنزیم‌هایی تغییر می‌کند و پروتئین‌هایی مانند بتا-آرستین به آن متصل می‌شوند.
پیش از کشف پروتو-انکوژن‌ها، سرطان بیشتر به‌عنوان رشد بی‌قاعدهٔ بافت یا بیماری ناشی از عوامل بیرونی بررسی می‌شد. پژوهش بیشاپ و وارموس توجه را به شبکه‌های ژنتیکی داخل سلول جلب کرد. آنان نشان دادند که سلول سرطانی از همان سازوکارهای طبیعی رشد استفاده می‌کند، اما این سازوکارها را از مسیر تنظیم‌شده خارج می‌سازد.


اتصال بتا-آرستین می‌تواند مانع فعال‌شدن دوبارهٔ پروتئین G شود و گیرنده را از سطح سلول به درون سلول منتقل کند. این سازوکار که حساسیت‌زدایی یا غیرفعال‌شدن گیرنده نام دارد، توضیحی مولکولی برای کاهش اثر برخی داروها و هورمون‌ها فراهم کرد. همچنین روشن شد که گیرنده می‌تواند از راه‌های متفاوتی پیام‌رسانی کند و هر مسیر، آثار زیستی خاصی داشته باشد.<ref name="دوک">[https://pcb.duke.edu/profile/robert-j-lefkowitz Robert J. Lefkowitz، دانشگاه دوک]</ref>
این دیدگاه به شکل‌گیری سرطان‌شناسی مولکولی کمک کرد. دانشمندان پس از آن توانستند ژن‌های متعدد مرتبط با سرطان را شناسایی کنند. برخی از این ژن‌ها پیام‌های رشد را منتقل می‌کنند و برخی دیگر در ترمیم DNA، مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول یا کنترل چرخهٔ سلولی نقش دارند.


پژوهش‌های جدیدتر گروه لفکوویتز به مفهوم «آگونیست‌های سوگیر» مربوط است. این داروها می‌کوشند یک گیرنده را طوری فعال کنند که تنها مسیر مفید آن تحریک شود و مسیرهای مسئول عوارض ناخواسته کم‌تر فعال بمانند. این رویکرد یکی از زمینه‌های نوین در طراحی داروهای دقیق‌تر است.
اهمیت عملی این کشف در درمان‌های هدفمند نیز آشکار شد. وقتی یک تومور به دلیل فعال‌شدن مسیر مولکولی مشخصی رشد می‌کند، می‌توان دارویی طراحی کرد که همان مسیر را مهار کند. همهٔ سرطان‌ها به یک شکل به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند، اما شناسایی تغییرات ژنتیکی تومور به انتخاب درمان مناسب‌تر کمک می‌کند.


== اهمیت پزشکی و دارویی ==
== فعالیت دانشگاهی و علمی ==


کشف GPCRها تأثیر گسترده‌ای بر پزشکی گذاشته است. داروهای مسدودکنندهٔ گیرنده‌های بتا برای درمان بیماری‌های قلبی و فشار خون، داروهای مسدودکنندهٔ گیرندهٔ آنژیوتانسین برای بیماری‌های قلبی و عروقی و آنتی‌هیستامین‌ها، نمونه‌هایی از داروهایی هستند که به این خانوادهٔ گیرنده‌ها مربوط‌اند.<ref name="دوک" />
بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو استاد میکروب‌شناسی و ایمنی‌شناسی و مدیر بنیاد جی. دبلیو. هوپر بود. او از سال ۱۹۶۸ عضو هیئت علمی این دانشگاه شد و در سال ۱۹۸۱ مدیریت بنیاد هوپر را بر عهده گرفت. بیشاپ در سال ۱۹۹۸ به مقام ریاست دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو رسید و تا سال ۲۰۰۹ در این سمت فعالیت کرد.<ref name="یوسی‌اس‌اف" />


شناخت گیرنده به پژوهشگران اجازه می‌دهد رابطهٔ میان ساختار، اتصال دارو و پاسخ سلول را بررسی کنند. این دانش برای طراحی ترکیب‌هایی اهمیت دارد که بتوانند به گیرندهٔ هدف متصل شوند و اثر درمانی ایجاد کنند. با این حال، هر دارویی که بر GPCR اثر می‌گذارد الزاماً نتیجهٔ مستقیم یک کشف واحد نیست؛ اهمیت کار لفکوویتز در فراهم‌کردن چارچوب بنیادی برای شناخت این خانوادهٔ بزرگ از گیرنده‌هاست.
او در زمان ریاست دانشگاه، فعالیت پژوهشی خود را نیز ادامه داد. گروه پژوهشی بیشاپ روی مبانی ژنتیکی سرطان و مجموعهٔ بزرگی از ژن‌های سلولی، از جمله پروتو-انکوژن‌ها، کار می‌کرد. او همچنین به آموزش دانشجویان پزشکی و پژوهشگران جوان اهمیت می‌داد و بر ارتباط میان پژوهش بنیادی و نیازهای بالینی تأکید می‌کرد.


== فعالیت علمی و آثار ==
بیشاپ عضو آکادمی ملی علوم ایالات متحده و انجمن‌های علمی متعدد بود. او در سال ۲۰۰۳ نشان ملی علوم آمریکا را دریافت کرد. جوایز دیگری مانند جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی و جوایز علمی انجمن‌های سرطان‌شناسی نیز به او اعطا شد.


لفکوویتز در دانشگاه دوک گروهی پژوهشی ایجاد کرد که در شناسایی، خالص‌سازی، تعیین ساختار و مطالعهٔ عملکرد گیرنده‌های آدرنرژیک نقش داشت. بسیاری از پژوهشگران آموزش‌دیده در گروه او بعدها در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی دیگر به مطالعهٔ پیام‌رسانی سلولی و داروشناسی مولکولی پرداختند.
== جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹ ==


او علاوه بر جایزهٔ نوبل، جوایزی مانند مدال ملی علوم، جایزهٔ شاو و جایزهٔ آلبانی را دریافت کرده و به عضویت آکادمی ملی علوم ایالات متحده درآمده است. لفکوویتز در خاطرات خود با عنوان ''اتفاق خنده‌داری در راه استکهلم افتاد'' مسیر علمی، دشواری‌های پژوهش و تجربهٔ دریافت نوبل را روایت کرده است.<ref name="دوک" />
مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در سال ۱۹۸۹ جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به‌طور مشترک به جی. مایکل بیشاپ و هارولد وارموس اعطا کرد. این جایزه به دلیل اثبات منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی بود.


== جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۱۲ ==
کمیتهٔ نوبل اعلام کرد که این کشف نشان می‌دهد ژن‌های سرطان‌زا می‌توانند از ژن‌های طبیعی موجود در سلول‌های جانوری منشأ بگیرند. ویروس با برداشتن و تغییر دادن چنین ژن‌هایی می‌تواند توانایی ایجاد تومور پیدا کند. مهم‌تر از آن، همین ژن‌های طبیعی در سلول‌های سالم نیز وجود دارند و فعال‌شدن نادرست آن‌ها ممکن است در سرطان‌های غیر ویروسی نیز نقش داشته باشد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />


آکادمی سلطنتی علوم سوئد در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۲ اعلام کرد که جایزهٔ نوبل شیمی به رابرت لفکوویتز و برایان کوبیلکا تعلق می‌گیرد. جایزه به‌طور مساوی میان آن دو تقسیم شد و انگیزهٔ رسمی آن «برای مطالعات گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G» بود.<ref name="نوبل-بیانیه" />
== درگذشت ==


لفکوویتز سخنرانی نوبل خود را در ۸ دسامبر ۲۰۱۲ در دانشگاه استکهلم با عنوان «تاریخچه‌ای کوتاه از گیرنده‌های جفت‌شونده با پروتئین G» ارائه کرد. او در این سخنرانی مسیر پژوهش از ردیابی نخستین گیرنده‌ها با هورمون‌های رادیواکتیو تا شناسایی خانوادهٔ GPCRها و کاربردهای پزشکی آن‌ها را توضیح داد.<ref name="سخنرانی-نوبل">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2012/lefkowitz/lecture/ Robert J. Lefkowitz – Nobel Lecture، بنیاد نوبل]</ref>
جی. مایکل بیشاپ در ۲۰ مارس ۲۰۲۶ در سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا درگذشت. او ۹۰ سال داشت. نام او در تاریخ پزشکی مدرن با پیوندزدن ویروس‌شناسی، ژنتیک و سرطان‌شناسی مولکولی باقی مانده است. کشف پروتو-انکوژن‌ها راه را برای مطالعهٔ ژن‌های عامل سرطان و توسعهٔ درمان‌های مبتنی بر ویژگی‌های مولکولی هر تومور هموار کرد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />


== حمایت از مقاومت ایران ==
== حمایت از مقاومت ایران ==


شورای ملی مقاومت ایران در ۲۲ مارس ۲۰۲۶ گزارش کرد که ۵۷ برندهٔ جایزهٔ نوبل در بیانیه‌ای مشترک از گذار دموکراتیک در ایران و نقشهٔ راه سیاسی این شورا حمایت کرده‌اند. نام رابرت لفکوویتز، با عنوان برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۱۲، در فهرست امضاکنندگان منتشرشده در آن گزارش آمده است. متن بیانیه، بنا بر گزارش شورا، از انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی و قومی، سیاست خارجی صلح‌آمیز و ایران غیراتمی حمایت می‌کند.<ref name="شورا-۲۰۲۶">[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/joint-statement-by-57-nobel-laureates-endorses-democratic-roadmap-for-iran/ Joint Statement by 57 Nobel Laureates Endorses Democratic Roadmap for Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۲۲ مارس ۲۰۲۶]</ref>
نام جی. مایکل بیشاپ در فهرست امضاکنندگان بیانیهٔ مشترک ۵۶ برندهٔ نوبل در حمایت از اجلاس ایران آزاد در سال ۲۰۲۲ آمده است. [[شورای ملی مقاومت ایران]] در گزارش خود، او را با عنوان «پروفسور جی. مایکل بیشاپ، برندهٔ نوبل پزشکی ۱۹۸۹، ایالات متحده» معرفی کرده است.<ref name="شورا-۲۰۲۲">[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-protests/joint-statement-of-56-nobel-laureates-in-support-of-free-iran-summit-2022/ Joint Statement of 56 Nobel Laureates in Support of Free Iran Summit 2022، شورای ملی مقاومت ایران، ۲۹ اوت ۲۰۲۲]</ref>


همچنین، شورای ملی مقاومت در ژوئیهٔ ۲۰۲۴ گزارش کرد که لفکوویتز یکی از امضاکنندگان نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل به رهبران جهان دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران بوده است. در گزارش شورا، امضاکنندگان از خواست مردم ایران برای دموکراسی و حمایت از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی سخن گفته‌اند.<ref name="شورا-۲۰۲۴">[https://www.ncr-iran.org/en/global-support-statements/in-joint-letter-to-world-leaders-79-nobel-laureates-support-free-and-democratic-iran/ In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴]</ref>
در متن این بیانیه، امضاکنندگان نگرانی خود را دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران اعلام کرده و از خواست مردم ایران برای آزادی و دموکراسی حمایت کرده‌اند. آنان همچنین از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی برای آیندهٔ ایران پشتیبانی کرده‌اند؛ طرحی که بر حق رأی همگانی، انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی، دینی و قومی، همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران غیراتمی تأکید دارد.


این مطالب به منابع منتشرکننده نسبت داده شده‌اند؛ زیرا منابع رسمی نوبل و دانشگاه دوک موضع سیاسی لفکوویتز دربارهٔ این بیانیه‌ها را به‌طور مستقل گزارش نکرده‌اند. بنابراین، گزارش حمایت او از مقاومت ایران از شرح دستاوردهای علمی و سوابق دانشگاهی‌اش جدا نگه داشته می‌شود.
نام بیشاپ در نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل به رهبران جهان در سال ۲۰۲۴ نیز آمده است. این نامه با محکوم‌کردن سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران، از جامعهٔ بین‌المللی خواسته است از تلاش مردم ایران برای دستیابی به آزادی و جمهوری دموکراتیک حمایت کند.<ref name="شورا-۲۰۲۴">[https://www.ncr-iran.org/en/global-support-statements/in-joint-letter-to-world-leaders-79-nobel-laureates-support-free-and-democratic-iran/ In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴]</ref>


== منابع ==
== منابع ==
<references />
<references />

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۴

جی. مایکل بیشاپ
متولد۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶
مرگ۲۰ مارس ۲۰۲۶
سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
محل زندگیسان‌فرانسیسکو، ایالات متحده
ملیتآمریکایی
جوایزجایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹؛ نشان ملی علوم

جان مایکل بیشاپ (J. Michael Bishop؛ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ – ۲۰ مارس ۲۰۲۶) پزشک، ویروس‌شناس و زیست‌شناس سرطان آمریکایی بود. او به‌خاطر کشف منشأ سلولی ژن‌هایی که می‌توانند باعث سرطان شوند، شناخته می‌شود. بیشاپ و هارولد وارموس در سال ۱۹۸۹ به‌طور مشترک جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را دریافت کردند. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی» اعلام شد.[۱]

کشف بیشاپ و وارموس نگاه دانشمندان به سرطان را تغییر داد. پیش از این تصور می‌شد ژن‌های سرطان‌زا عمدتاً ویژگی اختصاصی ویروس‌های عامل سرطان هستند. پژوهش آن‌ها نشان داد که این ژن‌ها در اصل از ژن‌های طبیعی سلول‌های جانوری منشأ می‌گیرند و ویروس‌ها می‌توانند نسخه‌ای از آن‌ها را با خود حمل کنند. اگر این ژن‌ها بر اثر جهش یا تغییرات دیگر فعال شوند، تنظیم رشد و تقسیم سلول به هم می‌خورد و تومور شکل می‌گیرد.

زندگی و تحصیلات

جی. مایکل بیشاپ در ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ در شهر یورک در ایالت پنسیلوانیا متولد شد. او در ناحیه‌ای روستایی در کرانهٔ غربی رودخانهٔ سوسکوهانا بزرگ شد. پدرش کشیش لوتری بود و خانوادهٔ او زندگی ساده‌ای داشتند. بیشاپ در کودکی به تاریخ، موسیقی و ادبیات علاقه‌مند بود و در ابتدا مسیر حرفه‌ای مشخصی در علوم زیستی نداشت.[۲]

او در کالج گتیسبورگ تحصیل کرد و رشتهٔ شیمی را برگزید. بیشاپ در ابتدا قصد داشت پزشک شود، اما در دوران دانشگاه به آموزش و پژوهش علمی علاقه‌مند شد. سپس وارد دانشکدهٔ پزشکی هاروارد شد. در آنجا دریافت که مسیر پیشرفت در زیست‌پزشکی تنها از راه طبابت نمی‌گذرد و پژوهش بنیادی نقش مهمی دارد.

بیشاپ پس از دریافت مدرک پزشکی، دوره‌ای را در بیمارستان عمومی ماساچوست گذراند و در سال‌های بعد در برنامهٔ آموزش پژوهشی مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده فعالیت کرد. او در این دوره با مطالعهٔ تکثیر ویروس فلج اطفال و ویروس‌های جانوری، به زیست‌شناسی مولکولی علاقه‌مند شد. در سال ۱۹۶۸ به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو پیوست و بیشتر دوران علمی خود را در آن دانشگاه گذراند.[۳]

همکاری با هارولد وارموس

بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو با هارولد وارموس همکاری کرد. آن‌ها پژوهش خود را بر ویروس سارکومای روس، یک رتروویروس عامل سرطان در جوجه‌ها، متمرکز کردند. این ویروس در سلول‌های آلوده تغییراتی ایجاد می‌کرد که به رشد تومور می‌انجامید.

پژوهشگران می‌خواستند بدانند ژن ویروسی مسئول ایجاد سرطان چگونه عمل می‌کند. آنان ژن سرطان‌زای ویروس را که v-src نام گرفت، جدا و با ژن‌های سلول‌های طبیعی مقایسه کردند. نتیجهٔ آزمایش‌ها شگفت‌آور بود: نسخه‌ای بسیار مشابه از این ژن در DNA سلول‌های سالم جوجه و دیگر جانوران وجود داشت.

این یافته نشان داد که ویروس ژن سرطان‌زا را از هیچ خلق نکرده است. ویروس در طول تکامل، نسخه‌ای از یک ژن طبیعی سلول را گرفته و با خود حمل کرده بود. ژن طبیعی c-src بخشی از سامانهٔ تنظیم رشد و پیام‌رسانی سلول بود. هنگامی که نسخهٔ ویروسی آن تغییر کرد یا به شکل نامناسبی فعال شد، می‌توانست سلول را به سمت سرطانی‌شدن سوق دهد.[۴]

پروتو-انکوژن‌ها و سرطان

ژن‌های طبیعی سلول که توانایی تبدیل‌شدن به ژن‌های سرطان‌زا را دارند، پروتو-انکوژن نامیده می‌شوند. این ژن‌ها در حالت طبیعی برای رشد، تقسیم، تمایز و بقای سلول ضروری‌اند. سلول برای آن‌که به‌درستی رشد کند، باید پیام‌های دقیقی دربارهٔ زمان تقسیم و زمان توقف دریافت کند.

اگر پروتو-انکوژن بر اثر جهش تغییر کند، تعداد نسخه‌های آن افزایش یابد یا بیش از اندازه فعال شود، ممکن است پیام‌های رشد به‌طور مداوم صادر شوند. در این حالت، سلول بدون توجه به نیاز بافت تقسیم می‌شود. جهش در ژن‌های تنظیم‌کنندهٔ رشد می‌تواند همراه با تغییرات دیگری در ژنوم، به ایجاد سرطان کمک کند.

کشف بیشاپ و وارموس نشان داد که سرطان اساساً بیماری‌ای مرتبط با ژن‌هاست؛ اما این موضوع به معنای ارثی‌بودن همهٔ سرطان‌ها نیست. بسیاری از تغییرات سرطان‌زا پس از تولد و در سلول‌های بدن رخ می‌دهند. این تغییرات می‌توانند در اثر خطاهای طبیعی تکثیر DNA، عوامل محیطی یا فرایندهای دیگر ایجاد شوند.

اهمیت کشف در سرطان‌شناسی

پیش از کشف پروتو-انکوژن‌ها، سرطان بیشتر به‌عنوان رشد بی‌قاعدهٔ بافت یا بیماری ناشی از عوامل بیرونی بررسی می‌شد. پژوهش بیشاپ و وارموس توجه را به شبکه‌های ژنتیکی داخل سلول جلب کرد. آنان نشان دادند که سلول سرطانی از همان سازوکارهای طبیعی رشد استفاده می‌کند، اما این سازوکارها را از مسیر تنظیم‌شده خارج می‌سازد.

این دیدگاه به شکل‌گیری سرطان‌شناسی مولکولی کمک کرد. دانشمندان پس از آن توانستند ژن‌های متعدد مرتبط با سرطان را شناسایی کنند. برخی از این ژن‌ها پیام‌های رشد را منتقل می‌کنند و برخی دیگر در ترمیم DNA، مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول یا کنترل چرخهٔ سلولی نقش دارند.

اهمیت عملی این کشف در درمان‌های هدفمند نیز آشکار شد. وقتی یک تومور به دلیل فعال‌شدن مسیر مولکولی مشخصی رشد می‌کند، می‌توان دارویی طراحی کرد که همان مسیر را مهار کند. همهٔ سرطان‌ها به یک شکل به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند، اما شناسایی تغییرات ژنتیکی تومور به انتخاب درمان مناسب‌تر کمک می‌کند.

فعالیت دانشگاهی و علمی

بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو استاد میکروب‌شناسی و ایمنی‌شناسی و مدیر بنیاد جی. دبلیو. هوپر بود. او از سال ۱۹۶۸ عضو هیئت علمی این دانشگاه شد و در سال ۱۹۸۱ مدیریت بنیاد هوپر را بر عهده گرفت. بیشاپ در سال ۱۹۹۸ به مقام ریاست دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو رسید و تا سال ۲۰۰۹ در این سمت فعالیت کرد.[۳]

او در زمان ریاست دانشگاه، فعالیت پژوهشی خود را نیز ادامه داد. گروه پژوهشی بیشاپ روی مبانی ژنتیکی سرطان و مجموعهٔ بزرگی از ژن‌های سلولی، از جمله پروتو-انکوژن‌ها، کار می‌کرد. او همچنین به آموزش دانشجویان پزشکی و پژوهشگران جوان اهمیت می‌داد و بر ارتباط میان پژوهش بنیادی و نیازهای بالینی تأکید می‌کرد.

بیشاپ عضو آکادمی ملی علوم ایالات متحده و انجمن‌های علمی متعدد بود. او در سال ۲۰۰۳ نشان ملی علوم آمریکا را دریافت کرد. جوایز دیگری مانند جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی و جوایز علمی انجمن‌های سرطان‌شناسی نیز به او اعطا شد.

جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹

مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در سال ۱۹۸۹ جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به‌طور مشترک به جی. مایکل بیشاپ و هارولد وارموس اعطا کرد. این جایزه به دلیل اثبات منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی بود.

کمیتهٔ نوبل اعلام کرد که این کشف نشان می‌دهد ژن‌های سرطان‌زا می‌توانند از ژن‌های طبیعی موجود در سلول‌های جانوری منشأ بگیرند. ویروس با برداشتن و تغییر دادن چنین ژن‌هایی می‌تواند توانایی ایجاد تومور پیدا کند. مهم‌تر از آن، همین ژن‌های طبیعی در سلول‌های سالم نیز وجود دارند و فعال‌شدن نادرست آن‌ها ممکن است در سرطان‌های غیر ویروسی نیز نقش داشته باشد.[۱]

درگذشت

جی. مایکل بیشاپ در ۲۰ مارس ۲۰۲۶ در سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا درگذشت. او ۹۰ سال داشت. نام او در تاریخ پزشکی مدرن با پیوندزدن ویروس‌شناسی، ژنتیک و سرطان‌شناسی مولکولی باقی مانده است. کشف پروتو-انکوژن‌ها راه را برای مطالعهٔ ژن‌های عامل سرطان و توسعهٔ درمان‌های مبتنی بر ویژگی‌های مولکولی هر تومور هموار کرد.[۱]

حمایت از مقاومت ایران

نام جی. مایکل بیشاپ در فهرست امضاکنندگان بیانیهٔ مشترک ۵۶ برندهٔ نوبل در حمایت از اجلاس ایران آزاد در سال ۲۰۲۲ آمده است. شورای ملی مقاومت ایران در گزارش خود، او را با عنوان «پروفسور جی. مایکل بیشاپ، برندهٔ نوبل پزشکی ۱۹۸۹، ایالات متحده» معرفی کرده است.[۵]

در متن این بیانیه، امضاکنندگان نگرانی خود را دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران اعلام کرده و از خواست مردم ایران برای آزادی و دموکراسی حمایت کرده‌اند. آنان همچنین از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی برای آیندهٔ ایران پشتیبانی کرده‌اند؛ طرحی که بر حق رأی همگانی، انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی، دینی و قومی، همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران غیراتمی تأکید دارد.

نام بیشاپ در نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل به رهبران جهان در سال ۲۰۲۴ نیز آمده است. این نامه با محکوم‌کردن سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران، از جامعهٔ بین‌المللی خواسته است از تلاش مردم ایران برای دستیابی به آزادی و جمهوری دموکراتیک حمایت کند.[۶]

منابع