کاربر:Hamidreza/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات دانشمند
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام                    = پیتر آگره
| نام                    = جی. مایکل بیشاپ
| نام انگلیسی            = Peter Agre
| نام انگلیسی            = J. Michael Bishop
| تصویر                  =
| تصویر                  =جی. مایکل بیشاپ.jpg
| توضیح تصویر            =
| توضیح تصویر            =
| نام اصلی              = پیتر کورتلند آگره
| نام اصلی              = جان مایکل بیشاپ
| زمینه فعالیت          = پزشکی، بیوشیمی، زیست‌شناسی سلولی و بهداشت عمومی
| زمینه فعالیت          = پزشکی، ویروس‌شناسی و زیست‌شناسی سرطان
| ملیت                  = آمریکایی
| ملیت                  = آمریکایی
| تاریخ تولد            = ۳۰ ژانویهٔ ۱۹۴۹
| تاریخ تولد            = ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶
| محل تولد              = نورثفیلد، مینه‌سوتا، ایالات متحدهٔ آمریکا
| محل تولد              = یورک، پنسیلوانیا، ایالات متحده
| والدین                = کورتلند آگره و الن سوئدبرگ
| والدین                =
| تاریخ مرگ              =
| تاریخ مرگ              = ۲۰ مارس ۲۰۲۶
| محل مرگ                =
| محل مرگ                = سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
| علت مرگ                =
| علت مرگ                =
| محل زندگی              = بالتیمور، مریلند، ایالات متحدهٔ آمریکا
| محل زندگی              = سان‌فرانسیسکو، ایالات متحده
| مختصات محل زندگی      =
| مختصات محل زندگی      =
| مدفن                  =
| مدفن                  =
| در زمان حکومت          =
| در زمان حکومت          =
| اتفاقات مهم            = کشف کانال‌های آبی آکواپورین
| اتفاقات مهم            = کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی
| نام دیگر              = پیتر ک. آگره
| نام دیگر              = مایکل بیشاپ
| لقب                    =
| لقب                    =
| بنیانگذار              =
| بنیانگذار              = از بنیان‌گذاران زیست‌شناسی مولکولی سرطان
| پیشه                  = پزشک، زیست‌شیمیدان و پژوهشگر
| پیشه                  = پزشک، پژوهشگر و استاد دانشگاه
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۷۰
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۶۰
| سبک پژوهشی            = زیست‌شناسی غشای سلولی و پزشکی گرمسیری
| سبک پژوهشی            = ویروس‌شناسی مولکولی و ژنتیک سرطان
| آثار مهم              = پژوهش دربارهٔ آکواپورین‌ها و مالاریا
| آثار مهم              = کشف پروتو-انکوژن‌ها و نقش آن‌ها در سرطان
| مقالات                =
| مقالات                =
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۳؛ عضویت در آکادمی ملی علوم آمریکا
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹؛ نشان ملی علوم
| علت شهرت              = کشف کانال‌های انتقال آب در غشای سلول
| علت شهرت              = کشف این‌که انکوژن‌های ویروسی از ژن‌های طبیعی سلول منشأ می‌گیرند
| تأثیرگذاشته بر        = پژوهش‌های کلیه، بیماری‌های عفونی و پزشکی گرمسیری
| تأثیرگذاشته بر        = سرطان‌شناسی، ژنتیک و درمان‌های هدفمند سرطان
| تأثیرپذیرفته از        = کورتلند آگره و پژوهشگران زیست‌شناسی غشا
| تأثیرپذیرفته از        = ویروس‌شناسی و زیست‌شناسی مولکولی
| وبگاه                  =
| وبگاه                  = https://profiles.ucsf.edu/j.michael.bishop
| تحصیلات                = پزشکی، دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز
| تحصیلات                = دکترای پزشکی، دانشکدهٔ پزشکی هاروارد
| دانشگاه                = دانشگاه جانز هاپکینز
| دانشگاه                = دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو
| حوزه                  = آکواپورین‌ها، مالاریا و دیپلماسی علمی
| حوزه                  = انکوژن‌ها و زیست‌شناسی سرطان
| همسر                  = مری آگره
| همسر                  =
| فرزندان                =
| فرزندان                =
| گفتاورد                =
| گفتاورد                =
خط ۴۰: خط ۴۰:
}}
}}


'''پیتر آگره''' ('''Peter Agre'''؛ زادهٔ ۳۰ ژانویهٔ ۱۹۴۹) پزشک، زیست‌شیمیدان و پژوهشگر آمریکایی است. او به‌دلیل کشف [[آکواپورین]]‌ها، یعنی کانال‌های پروتئینی عبور آب از غشای سلول، شناخته می‌شود. آگره در سال ۲۰۰۳، به‌طور مشترک با [[رودریک مک‌کینون]]، نیمی از جایزهٔ نوبل شیمی را دریافت کرد. انگیزهٔ اعطای جایزه به آگره «برای کشف کانال‌های آب» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/ Peter Agre – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>
'''جان مایکل بیشاپ''' ('''J. Michael Bishop'''؛ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ – ۲۰ مارس ۲۰۲۶) پزشک، ویروس‌شناس و زیست‌شناس سرطان آمریکایی بود. او به‌خاطر کشف منشأ سلولی ژن‌هایی که می‌توانند باعث سرطان شوند، شناخته می‌شود. بیشاپ و [[هارولد وارموس]] در سال ۱۹۸۹ به‌طور مشترک جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را دریافت کردند. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/bishop/facts/ J. Michael Bishop – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>


کشف آگره توضیح داد که آب چگونه از غشای سلول عبور می‌کند. این فرایند در کارکرد [[کلیه]]، تولید مایعات بدن، فعالیت دستگاه عصبی و تنظیم آب در گیاهان و میکروب‌ها اهمیت دارد. آگره علاوه بر پژوهش دربارهٔ آکواپورین‌ها، سال‌ها در حوزهٔ [[مالاریا]] و بهداشت جهانی فعالیت کرده و از چهره‌های شناخته‌شدهٔ دیپلماسی علمی میان کشورها بوده است.
کشف بیشاپ و وارموس نگاه دانشمندان به سرطان را تغییر داد. پیش از این تصور می‌شد ژن‌های سرطان‌زا عمدتاً ویژگی اختصاصی ویروس‌های عامل سرطان هستند. پژوهش آن‌ها نشان داد که این ژن‌ها در اصل از ژن‌های طبیعی سلول‌های جانوری منشأ می‌گیرند و ویروس‌ها می‌توانند نسخه‌ای از آن‌ها را با خود حمل کنند. اگر این ژن‌ها بر اثر جهش یا تغییرات دیگر فعال شوند، تنظیم رشد و تقسیم سلول به هم می‌خورد و تومور شکل می‌گیرد.


== زندگی و تحصیلات ==
== زندگی و تحصیلات ==


آگره در شهر نورثفیلد در ایالت مینه‌سوتا به دنیا آمد. پدرش، کورتلند آگره، شیمی‌دان و استاد دانشگاه بود و مادرش الن سوئدبرگ نام داشت. خانوادهٔ پدری او از مهاجران نروژی و خانوادهٔ مادری‌اش از مهاجران سوئدی و نروژی بودند. آگره در زندگی‌نامهٔ خود در وبگاه نوبل نوشته است که علاقه‌اش به علوم تا حد زیادی تحت تأثیر پدرش شکل گرفت؛ پدرش در آزمایشگاه شیمی دانشگاه سنت اولاف کار می‌کرد و او را از کودکی با آزمایش‌های سادهٔ علمی آشنا می‌کرد.<ref name="نوبل-زندگی">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/biographical/ Peter Agre – Biographical، بنیاد نوبل]</ref>
جی. مایکل بیشاپ در ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ در شهر یورک در ایالت پنسیلوانیا متولد شد. او در ناحیه‌ای روستایی در کرانهٔ غربی رودخانهٔ سوسکوهانا بزرگ شد. پدرش کشیش لوتری بود و خانوادهٔ او زندگی ساده‌ای داشتند. بیشاپ در کودکی به تاریخ، موسیقی و ادبیات علاقه‌مند بود و در ابتدا مسیر حرفه‌ای مشخصی در علوم زیستی نداشت.<ref name="نوبل-زندگی">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/bishop/biographical/ J. Michael Bishop – Biographical، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>


او تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز در بالتیمور گذراند و در سال ۱۹۷۴ مدرک پزشکی گرفت. آگره پس از دورهٔ آموزشی و فعالیت بالینی، به پژوهش در زیست‌شیمی و زیست‌شناسی سلولی روی آورد. او در سال ۱۹۸۴ به‌عنوان استادیار به دانشگاه جانز هاپکینز پیوست و در سال ۲۰۱۴ به مقام استاد ممتاز بلومبرگ منصوب شد.<ref name="جانز-هاپکینز">[https://bdp.jhu.edu/bd-professors/peter-agre/ Peter Agre، برنامهٔ استادان ممتاز بلومبرگ در جانز هاپکینز]</ref>
او در کالج گتیسبورگ تحصیل کرد و رشتهٔ شیمی را برگزید. بیشاپ در ابتدا قصد داشت پزشک شود، اما در دوران دانشگاه به آموزش و پژوهش علمی علاقه‌مند شد. سپس وارد دانشکدهٔ پزشکی هاروارد شد. در آنجا دریافت که مسیر پیشرفت در زیست‌پزشکی تنها از راه طبابت نمی‌گذرد و پژوهش بنیادی نقش مهمی دارد.


== کشف آکواپورین‌ها ==
بیشاپ پس از دریافت مدرک پزشکی، دوره‌ای را در بیمارستان عمومی ماساچوست گذراند و در سال‌های بعد در برنامهٔ آموزش پژوهشی مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده فعالیت کرد. او در این دوره با مطالعهٔ تکثیر ویروس فلج اطفال و ویروس‌های جانوری، به زیست‌شناسی مولکولی علاقه‌مند شد. در سال ۱۹۶۸ به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو پیوست و بیشتر دوران علمی خود را در آن دانشگاه گذراند.<ref name="یوسی‌اس‌اف">[https://profiles.ucsf.edu/j.michael.bishop J. Michael Bishop, MD، دانشگاه کالیفرنیا سان‌فرانسیسکو]</ref>


غشای سلول مانند سد انتخابی عمل می‌کند. این غشا باید از ورود و خروج بی‌رویهٔ مواد جلوگیری کند، اما در عین حال اجازه دهد موادی مانند آب، یون‌ها و مولکول‌های ضروری جابه‌جا شوند. دانشمندان از مدت‌ها پیش می‌دانستند که سلول‌ها برای انتقال سریع آب به مسیرهای ویژه نیاز دارند، اما ماهیت مولکولی این مسیرها تا اواخر قرن بیستم روشن نبود.
== همکاری با هارولد وارموس ==


آگره در سال ۱۹۸۸ پروتئینی را از غشای سلول جدا کرد که ابتدا تصور می‌شد تنها یک پروتئین ناشناختهٔ غشایی باشد. او و همکارانش دریافتند که این پروتئین همان کانال اختصاصی انتقال آب است. این پروتئین بعدها «آکواپورین» نام گرفت. آزمایش‌های تعیین‌کننده نشان دادند سلول‌هایی که این پروتئین را دارند، آب را به‌سرعت جذب می‌کنند و متورم می‌شوند؛ در حالی که سلول‌های فاقد آن چنین قابلیتی ندارند.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/press-release/ The 2003 Nobel Prize in Chemistry، بیانیهٔ آکادمی سلطنتی علوم سوئد]</ref>
بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو با هارولد وارموس همکاری کرد. آن‌ها پژوهش خود را بر ویروس سارکومای روس، یک رتروویروس عامل سرطان در جوجه‌ها، متمرکز کردند. این ویروس در سلول‌های آلوده تغییراتی ایجاد می‌کرد که به رشد تومور می‌انجامید.


آکواپورین‌ها آب را از غشای سلولی عبور می‌دهند، اما در برابر بسیاری از یون‌ها و مولکول‌های دیگر مانع ایجاد می‌کنند. این ویژگی به سلول اجازه می‌دهد آب را سریع و به‌صورت کنترل‌شده جابه‌جا کند. در پستانداران، آکواپورین‌ها در کلیه‌ها به بازجذب آب از ادرار اولیه کمک می‌کنند. آن‌ها همچنین در تولید و انتقال [[مایع مغزی-نخاعی]]، اشک، بزاق، عرق و دیگر مایعات زیستی نقش دارند.<ref name="جانز-پزشکی">[https://www.hopkinsmedicine.org/research/about-faculty/awards/nobel-prize/peter-agre Peter Agre, M.D.، جانز هاپکینز مدیسین]</ref>
پژوهشگران می‌خواستند بدانند ژن ویروسی مسئول ایجاد سرطان چگونه عمل می‌کند. آنان ژن سرطان‌زای ویروس را که '''v-src''' نام گرفت، جدا و با ژن‌های سلول‌های طبیعی مقایسه کردند. نتیجهٔ آزمایش‌ها شگفت‌آور بود: نسخه‌ای بسیار مشابه از این ژن در DNA سلول‌های سالم جوجه و دیگر جانوران وجود داشت.


کشف آگره زمینهٔ پژوهش‌های گسترده‌تری را در زیست‌شناسی گیاهی، میکروبی و جانوری فراهم کرد. پژوهشگران بعداً انواع مختلفی از آکواپورین‌ها را در گیاهان، باکتری‌ها و جانوران شناسایی کردند. اختلال در عملکرد این کانال‌ها می‌تواند با بیماری‌های کلیه، ماهیچه، مغز و دیگر اندام‌ها ارتباط داشته باشد. از این رو، آکواپورین‌ها در مطالعهٔ بیماری و طراحی درمان‌های آینده اهمیت دارند.
این یافته نشان داد که ویروس ژن سرطان‌زا را از هیچ خلق نکرده است. ویروس در طول تکامل، نسخه‌ای از یک ژن طبیعی سلول را گرفته و با خود حمل کرده بود. ژن طبیعی '''c-src''' بخشی از سامانهٔ تنظیم رشد و پیام‌رسانی سلول بود. هنگامی که نسخهٔ ویروسی آن تغییر کرد یا به شکل نامناسبی فعال شد، می‌توانست سلول را به سمت سرطانی‌شدن سوق دهد.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1989/press-release/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989، بیانیهٔ مجمع نوبل]</ref>


== جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۳ ==
== پروتو-انکوژن‌ها و سرطان ==


آکادمی سلطنتی علوم سوئد در ۸ اکتبر ۲۰۰۳ اعلام کرد که جایزهٔ نوبل شیمی آن سال به پیتر آگره و رودریک مک‌کینون تعلق می‌گیرد. نیمی از جایزه به آگره برای کشف کانال‌های آب و نیمهٔ دیگر به مک‌کینون برای مطالعات ساختاری و سازوکاری کانال‌های یونی اعطا شد.<ref name="نوبل-بیانیه" />
ژن‌های طبیعی سلول که توانایی تبدیل‌شدن به ژن‌های سرطان‌زا را دارند، پروتو-انکوژن نامیده می‌شوند. این ژن‌ها در حالت طبیعی برای رشد، تقسیم، تمایز و بقای سلول ضروری‌اند. سلول برای آن‌که به‌درستی رشد کند، باید پیام‌های دقیقی دربارهٔ زمان تقسیم و زمان توقف دریافت کند.


کمیتهٔ نوبل تأکید کرد که این کشفیات، انتقال آب و نمک را در سطح مولکولی روشن کرده‌اند. شناخت این کانال‌ها برای توضیح چگونگی بازجذب آب در کلیه و شکل‌گیری و انتقال پیام‌های الکتریکی در سلول‌های عصبی اهمیت دارد. آگره سخنرانی نوبل خود را در ۸ دسامبر ۲۰۰۳ با عنوان «کانال‌های آبی آکواپورین» ارائه کرد و در آن، تاریخچهٔ کشف و نقش این پروتئین‌ها در زیست‌شناسی را شرح داد.<ref name="سخنرانی-نوبل">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/lecture/ Peter Agre – Nobel Lecture، بنیاد نوبل]</ref>
اگر پروتو-انکوژن بر اثر جهش تغییر کند، تعداد نسخه‌های آن افزایش یابد یا بیش از اندازه فعال شود، ممکن است پیام‌های رشد به‌طور مداوم صادر شوند. در این حالت، سلول بدون توجه به نیاز بافت تقسیم می‌شود. جهش در ژن‌های تنظیم‌کنندهٔ رشد می‌تواند همراه با تغییرات دیگری در ژنوم، به ایجاد سرطان کمک کند.


== مالاریا و بهداشت جهانی ==
کشف بیشاپ و وارموس نشان داد که سرطان اساساً بیماری‌ای مرتبط با ژن‌هاست؛ اما این موضوع به معنای ارثی‌بودن همهٔ سرطان‌ها نیست. بسیاری از تغییرات سرطان‌زا پس از تولد و در سلول‌های بدن رخ می‌دهند. این تغییرات می‌توانند در اثر خطاهای طبیعی تکثیر DNA، عوامل محیطی یا فرایندهای دیگر ایجاد شوند.


آگره پس از دریافت نوبل، بخش مهمی از فعالیت خود را به بیماری‌های عفونی و مشکلات بهداشت عمومی در کشورهای در حال توسعه اختصاص داد. او ۱۵ سال ریاست مؤسسهٔ پژوهش مالاریای جانز هاپکینز را بر عهده داشت و در سال ۲۰۲۳ از این سمت بازنشسته شد. این مؤسسه در زمینهٔ مقاومت پشه‌ها در برابر انتقال مالاریا، شناسایی هدف‌های دارویی، ساخت واکسن و پژوهش‌های میدانی فعالیت می‌کند. آزمایشگاه آگره نیز نقش آکواپورین‌ها را در انگل مالاریا، پشه‌های ناقل و مالاریای مغزی بررسی کرده است.<ref name="مالاریا">[https://bdp.jhu.edu/bd-professors/peter-agre/ Peter Agre، Bloomberg Distinguished Professors]</ref>
== اهمیت کشف در سرطان‌شناسی ==


آگره همچنین از مدافعان [[دیپلماسی علمی]] است. در ژوئن ۲۰۱۲، هیأتی از انجمن آمریکایی پیشرفت علوم به رهبری او به ایران سفر کرد. این هیأت در دانشگاه‌های ایران سخنرانی و با پژوهشگران و مقام‌های علمی دیدار کرد. انجمن آمریکایی پیشرفت علوم گزارش کرد که هدف سفر، ایجاد ارتباط علمی و همکاری‌های صلح‌آمیز بود و آگره بر نقش علم به‌عنوان زبانی مشترک میان پژوهشگران ایران و آمریکا تأکید کرد. این سفر، بر اساس گزارش همان انجمن، فعالیتی علمی و دیپلماتیک بود و نباید به‌خودی‌خود به‌عنوان حمایت سیاسی از حکومت ایران یا مخالفان آن تعبیر شود.<ref name="ای‌ای‌ای‌اس">[https://www.aaas.org/news/aaas-delegation-led-nobel-laureate-peter-agre-makes-positive-visit-iran AAAS Delegation, Led by Nobel Laureate Peter Agre, Makes “Positive” Visit to Iran، انجمن آمریکایی پیشرفت علوم، ۲۵ ژوئن ۲۰۱۲]</ref>
پیش از کشف پروتو-انکوژن‌ها، سرطان بیشتر به‌عنوان رشد بی‌قاعدهٔ بافت یا بیماری ناشی از عوامل بیرونی بررسی می‌شد. پژوهش بیشاپ و وارموس توجه را به شبکه‌های ژنتیکی داخل سلول جلب کرد. آنان نشان دادند که سلول سرطانی از همان سازوکارهای طبیعی رشد استفاده می‌کند، اما این سازوکارها را از مسیر تنظیم‌شده خارج می‌سازد.
 
این دیدگاه به شکل‌گیری سرطان‌شناسی مولکولی کمک کرد. دانشمندان پس از آن توانستند ژن‌های متعدد مرتبط با سرطان را شناسایی کنند. برخی از این ژن‌ها پیام‌های رشد را منتقل می‌کنند و برخی دیگر در ترمیم DNA، مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول یا کنترل چرخهٔ سلولی نقش دارند.
 
اهمیت عملی این کشف در درمان‌های هدفمند نیز آشکار شد. وقتی یک تومور به دلیل فعال‌شدن مسیر مولکولی مشخصی رشد می‌کند، می‌توان دارویی طراحی کرد که همان مسیر را مهار کند. همهٔ سرطان‌ها به یک شکل به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند، اما شناسایی تغییرات ژنتیکی تومور به انتخاب درمان مناسب‌تر کمک می‌کند.
 
== فعالیت دانشگاهی و علمی ==
 
بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو استاد میکروب‌شناسی و ایمنی‌شناسی و مدیر بنیاد جی. دبلیو. هوپر بود. او از سال ۱۹۶۸ عضو هیئت علمی این دانشگاه شد و در سال ۱۹۸۱ مدیریت بنیاد هوپر را بر عهده گرفت. بیشاپ در سال ۱۹۹۸ به مقام ریاست دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو رسید و تا سال ۲۰۰۹ در این سمت فعالیت کرد.<ref name="یوسی‌اس‌اف" />
 
او در زمان ریاست دانشگاه، فعالیت پژوهشی خود را نیز ادامه داد. گروه پژوهشی بیشاپ روی مبانی ژنتیکی سرطان و مجموعهٔ بزرگی از ژن‌های سلولی، از جمله پروتو-انکوژن‌ها، کار می‌کرد. او همچنین به آموزش دانشجویان پزشکی و پژوهشگران جوان اهمیت می‌داد و بر ارتباط میان پژوهش بنیادی و نیازهای بالینی تأکید می‌کرد.
 
بیشاپ عضو آکادمی ملی علوم ایالات متحده و انجمن‌های علمی متعدد بود. او در سال ۲۰۰۳ نشان ملی علوم آمریکا را دریافت کرد. جوایز دیگری مانند جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی و جوایز علمی انجمن‌های سرطان‌شناسی نیز به او اعطا شد.
 
== جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹ ==
 
مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در سال ۱۹۸۹ جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به‌طور مشترک به جی. مایکل بیشاپ و هارولد وارموس اعطا کرد. این جایزه به دلیل اثبات منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی بود.
 
کمیتهٔ نوبل اعلام کرد که این کشف نشان می‌دهد ژن‌های سرطان‌زا می‌توانند از ژن‌های طبیعی موجود در سلول‌های جانوری منشأ بگیرند. ویروس با برداشتن و تغییر دادن چنین ژن‌هایی می‌تواند توانایی ایجاد تومور پیدا کند. مهم‌تر از آن، همین ژن‌های طبیعی در سلول‌های سالم نیز وجود دارند و فعال‌شدن نادرست آن‌ها ممکن است در سرطان‌های غیر ویروسی نیز نقش داشته باشد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />
 
== درگذشت ==
 
جی. مایکل بیشاپ در ۲۰ مارس ۲۰۲۶ در سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا درگذشت. او ۹۰ سال داشت. نام او در تاریخ پزشکی مدرن با پیوندزدن ویروس‌شناسی، ژنتیک و سرطان‌شناسی مولکولی باقی مانده است. کشف پروتو-انکوژن‌ها راه را برای مطالعهٔ ژن‌های عامل سرطان و توسعهٔ درمان‌های مبتنی بر ویژگی‌های مولکولی هر تومور هموار کرد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />


== حمایت از مقاومت ایران ==
== حمایت از مقاومت ایران ==


در ژوئن ۲۰۲۶، شورای ملی مقاومت ایران متن بیانیه‌ای مشترک از برندگان جایزهٔ نوبل دربارهٔ نقض حقوق بشر در ایران منتشر کرد. نام پیتر آگره، با عنوان برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۳، در فهرست امضاکنندگان این بیانیه آمده است. متن منتشرشده خواستار توقف اعدام‌ها، آزادی زندانیان سیاسی و دسترسی نهادهای بین‌المللی به بازداشتگاه‌ها شده و از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی برای گذار سیاسی در ایران یاد کرده است.<ref name="شورای-ملی-مقاومت">[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2026/06/Joint-Statement-by-Nobel-Laureates-2026.pdf Joint Statement by Nobel Laureates Addressed to the Secretary-General of the United Nations on Human Rights Violations in Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ژوئن ۲۰۲۶]</ref>
نام جی. مایکل بیشاپ در فهرست امضاکنندگان بیانیهٔ مشترک ۵۶ برندهٔ نوبل در حمایت از اجلاس ایران آزاد در سال ۲۰۲۲ آمده است. [[شورای ملی مقاومت ایران]] در گزارش خود، او را با عنوان «پروفسور جی. مایکل بیشاپ، برندهٔ نوبل پزشکی ۱۹۸۹، ایالات متحده» معرفی کرده است.<ref name="شورا-۲۰۲۲">[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-protests/joint-statement-of-56-nobel-laureates-in-support-of-free-iran-summit-2022/ Joint Statement of 56 Nobel Laureates in Support of Free Iran Summit 2022، شورای ملی مقاومت ایران، ۲۹ اوت ۲۰۲۲]</ref>
 
این ادعا در این مقاله به منبع منتشرکننده نسبت داده می‌شود؛ زیرا بیانیه در وبگاه شورای ملی مقاومت منتشر شده و در منابع رسمی نوبل یا جانز هاپکینز، موضع سیاسی آگره دربارهٔ این بیانیه به‌صورت مستقل ثبت نشده است. بنابراین، حضور نام او در فهرست امضاکنندگان گزارش‌شده، از فعالیت‌های علمی و دیپلماسی علمی او جدا نگه داشته می‌شود.


== افتخارات ==
در متن این بیانیه، امضاکنندگان نگرانی خود را دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران اعلام کرده و از خواست مردم ایران برای آزادی و دموکراسی حمایت کرده‌اند. آنان همچنین از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی برای آیندهٔ ایران پشتیبانی کرده‌اند؛ طرحی که بر حق رأی همگانی، انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی، دینی و قومی، همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران غیراتمی تأکید دارد.


آگره افزون بر جایزهٔ نوبل، عضو آکادمی ملی علوم آمریکا، آکادمی ملی پزشکی، آکادمی هنر و علوم آمریکا و انجمن فلسفی آمریکا است. او همچنین ریاست انجمن آمریکایی پیشرفت علوم را بر عهده داشته است. فعالیت‌های او پیوندی میان زیست‌شناسی پایه، پزشکی، بیماری‌های عفونی و همکاری علمی بین‌المللی ایجاد کرده است.
نام بیشاپ در نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل به رهبران جهان در سال ۲۰۲۴ نیز آمده است. این نامه با محکوم‌کردن سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران، از جامعهٔ بین‌المللی خواسته است از تلاش مردم ایران برای دستیابی به آزادی و جمهوری دموکراتیک حمایت کند.<ref name="شورا-۲۰۲۴">[https://www.ncr-iran.org/en/global-support-statements/in-joint-letter-to-world-leaders-79-nobel-laureates-support-free-and-democratic-iran/ In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴]</ref>


== منابع ==
== منابع ==
<references />
<references />

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۴

جی. مایکل بیشاپ
متولد۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶
مرگ۲۰ مارس ۲۰۲۶
سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
محل زندگیسان‌فرانسیسکو، ایالات متحده
ملیتآمریکایی
جوایزجایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹؛ نشان ملی علوم

جان مایکل بیشاپ (J. Michael Bishop؛ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ – ۲۰ مارس ۲۰۲۶) پزشک، ویروس‌شناس و زیست‌شناس سرطان آمریکایی بود. او به‌خاطر کشف منشأ سلولی ژن‌هایی که می‌توانند باعث سرطان شوند، شناخته می‌شود. بیشاپ و هارولد وارموس در سال ۱۹۸۹ به‌طور مشترک جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را دریافت کردند. انگیزهٔ رسمی جایزه «برای کشف منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی» اعلام شد.[۱]

کشف بیشاپ و وارموس نگاه دانشمندان به سرطان را تغییر داد. پیش از این تصور می‌شد ژن‌های سرطان‌زا عمدتاً ویژگی اختصاصی ویروس‌های عامل سرطان هستند. پژوهش آن‌ها نشان داد که این ژن‌ها در اصل از ژن‌های طبیعی سلول‌های جانوری منشأ می‌گیرند و ویروس‌ها می‌توانند نسخه‌ای از آن‌ها را با خود حمل کنند. اگر این ژن‌ها بر اثر جهش یا تغییرات دیگر فعال شوند، تنظیم رشد و تقسیم سلول به هم می‌خورد و تومور شکل می‌گیرد.

زندگی و تحصیلات

جی. مایکل بیشاپ در ۲۲ فوریهٔ ۱۹۳۶ در شهر یورک در ایالت پنسیلوانیا متولد شد. او در ناحیه‌ای روستایی در کرانهٔ غربی رودخانهٔ سوسکوهانا بزرگ شد. پدرش کشیش لوتری بود و خانوادهٔ او زندگی ساده‌ای داشتند. بیشاپ در کودکی به تاریخ، موسیقی و ادبیات علاقه‌مند بود و در ابتدا مسیر حرفه‌ای مشخصی در علوم زیستی نداشت.[۲]

او در کالج گتیسبورگ تحصیل کرد و رشتهٔ شیمی را برگزید. بیشاپ در ابتدا قصد داشت پزشک شود، اما در دوران دانشگاه به آموزش و پژوهش علمی علاقه‌مند شد. سپس وارد دانشکدهٔ پزشکی هاروارد شد. در آنجا دریافت که مسیر پیشرفت در زیست‌پزشکی تنها از راه طبابت نمی‌گذرد و پژوهش بنیادی نقش مهمی دارد.

بیشاپ پس از دریافت مدرک پزشکی، دوره‌ای را در بیمارستان عمومی ماساچوست گذراند و در سال‌های بعد در برنامهٔ آموزش پژوهشی مؤسسهٔ ملی سلامت ایالات متحده فعالیت کرد. او در این دوره با مطالعهٔ تکثیر ویروس فلج اطفال و ویروس‌های جانوری، به زیست‌شناسی مولکولی علاقه‌مند شد. در سال ۱۹۶۸ به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو پیوست و بیشتر دوران علمی خود را در آن دانشگاه گذراند.[۳]

همکاری با هارولد وارموس

بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو با هارولد وارموس همکاری کرد. آن‌ها پژوهش خود را بر ویروس سارکومای روس، یک رتروویروس عامل سرطان در جوجه‌ها، متمرکز کردند. این ویروس در سلول‌های آلوده تغییراتی ایجاد می‌کرد که به رشد تومور می‌انجامید.

پژوهشگران می‌خواستند بدانند ژن ویروسی مسئول ایجاد سرطان چگونه عمل می‌کند. آنان ژن سرطان‌زای ویروس را که v-src نام گرفت، جدا و با ژن‌های سلول‌های طبیعی مقایسه کردند. نتیجهٔ آزمایش‌ها شگفت‌آور بود: نسخه‌ای بسیار مشابه از این ژن در DNA سلول‌های سالم جوجه و دیگر جانوران وجود داشت.

این یافته نشان داد که ویروس ژن سرطان‌زا را از هیچ خلق نکرده است. ویروس در طول تکامل، نسخه‌ای از یک ژن طبیعی سلول را گرفته و با خود حمل کرده بود. ژن طبیعی c-src بخشی از سامانهٔ تنظیم رشد و پیام‌رسانی سلول بود. هنگامی که نسخهٔ ویروسی آن تغییر کرد یا به شکل نامناسبی فعال شد، می‌توانست سلول را به سمت سرطانی‌شدن سوق دهد.[۴]

پروتو-انکوژن‌ها و سرطان

ژن‌های طبیعی سلول که توانایی تبدیل‌شدن به ژن‌های سرطان‌زا را دارند، پروتو-انکوژن نامیده می‌شوند. این ژن‌ها در حالت طبیعی برای رشد، تقسیم، تمایز و بقای سلول ضروری‌اند. سلول برای آن‌که به‌درستی رشد کند، باید پیام‌های دقیقی دربارهٔ زمان تقسیم و زمان توقف دریافت کند.

اگر پروتو-انکوژن بر اثر جهش تغییر کند، تعداد نسخه‌های آن افزایش یابد یا بیش از اندازه فعال شود، ممکن است پیام‌های رشد به‌طور مداوم صادر شوند. در این حالت، سلول بدون توجه به نیاز بافت تقسیم می‌شود. جهش در ژن‌های تنظیم‌کنندهٔ رشد می‌تواند همراه با تغییرات دیگری در ژنوم، به ایجاد سرطان کمک کند.

کشف بیشاپ و وارموس نشان داد که سرطان اساساً بیماری‌ای مرتبط با ژن‌هاست؛ اما این موضوع به معنای ارثی‌بودن همهٔ سرطان‌ها نیست. بسیاری از تغییرات سرطان‌زا پس از تولد و در سلول‌های بدن رخ می‌دهند. این تغییرات می‌توانند در اثر خطاهای طبیعی تکثیر DNA، عوامل محیطی یا فرایندهای دیگر ایجاد شوند.

اهمیت کشف در سرطان‌شناسی

پیش از کشف پروتو-انکوژن‌ها، سرطان بیشتر به‌عنوان رشد بی‌قاعدهٔ بافت یا بیماری ناشی از عوامل بیرونی بررسی می‌شد. پژوهش بیشاپ و وارموس توجه را به شبکه‌های ژنتیکی داخل سلول جلب کرد. آنان نشان دادند که سلول سرطانی از همان سازوکارهای طبیعی رشد استفاده می‌کند، اما این سازوکارها را از مسیر تنظیم‌شده خارج می‌سازد.

این دیدگاه به شکل‌گیری سرطان‌شناسی مولکولی کمک کرد. دانشمندان پس از آن توانستند ژن‌های متعدد مرتبط با سرطان را شناسایی کنند. برخی از این ژن‌ها پیام‌های رشد را منتقل می‌کنند و برخی دیگر در ترمیم DNA، مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول یا کنترل چرخهٔ سلولی نقش دارند.

اهمیت عملی این کشف در درمان‌های هدفمند نیز آشکار شد. وقتی یک تومور به دلیل فعال‌شدن مسیر مولکولی مشخصی رشد می‌کند، می‌توان دارویی طراحی کرد که همان مسیر را مهار کند. همهٔ سرطان‌ها به یک شکل به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند، اما شناسایی تغییرات ژنتیکی تومور به انتخاب درمان مناسب‌تر کمک می‌کند.

فعالیت دانشگاهی و علمی

بیشاپ در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو استاد میکروب‌شناسی و ایمنی‌شناسی و مدیر بنیاد جی. دبلیو. هوپر بود. او از سال ۱۹۶۸ عضو هیئت علمی این دانشگاه شد و در سال ۱۹۸۱ مدیریت بنیاد هوپر را بر عهده گرفت. بیشاپ در سال ۱۹۹۸ به مقام ریاست دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو رسید و تا سال ۲۰۰۹ در این سمت فعالیت کرد.[۳]

او در زمان ریاست دانشگاه، فعالیت پژوهشی خود را نیز ادامه داد. گروه پژوهشی بیشاپ روی مبانی ژنتیکی سرطان و مجموعهٔ بزرگی از ژن‌های سلولی، از جمله پروتو-انکوژن‌ها، کار می‌کرد. او همچنین به آموزش دانشجویان پزشکی و پژوهشگران جوان اهمیت می‌داد و بر ارتباط میان پژوهش بنیادی و نیازهای بالینی تأکید می‌کرد.

بیشاپ عضو آکادمی ملی علوم ایالات متحده و انجمن‌های علمی متعدد بود. او در سال ۲۰۰۳ نشان ملی علوم آمریکا را دریافت کرد. جوایز دیگری مانند جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی و جوایز علمی انجمن‌های سرطان‌شناسی نیز به او اعطا شد.

جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۹

مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در سال ۱۹۸۹ جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به‌طور مشترک به جی. مایکل بیشاپ و هارولد وارموس اعطا کرد. این جایزه به دلیل اثبات منشأ سلولی انکوژن‌های رتروویروسی بود.

کمیتهٔ نوبل اعلام کرد که این کشف نشان می‌دهد ژن‌های سرطان‌زا می‌توانند از ژن‌های طبیعی موجود در سلول‌های جانوری منشأ بگیرند. ویروس با برداشتن و تغییر دادن چنین ژن‌هایی می‌تواند توانایی ایجاد تومور پیدا کند. مهم‌تر از آن، همین ژن‌های طبیعی در سلول‌های سالم نیز وجود دارند و فعال‌شدن نادرست آن‌ها ممکن است در سرطان‌های غیر ویروسی نیز نقش داشته باشد.[۱]

درگذشت

جی. مایکل بیشاپ در ۲۰ مارس ۲۰۲۶ در سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا درگذشت. او ۹۰ سال داشت. نام او در تاریخ پزشکی مدرن با پیوندزدن ویروس‌شناسی، ژنتیک و سرطان‌شناسی مولکولی باقی مانده است. کشف پروتو-انکوژن‌ها راه را برای مطالعهٔ ژن‌های عامل سرطان و توسعهٔ درمان‌های مبتنی بر ویژگی‌های مولکولی هر تومور هموار کرد.[۱]

حمایت از مقاومت ایران

نام جی. مایکل بیشاپ در فهرست امضاکنندگان بیانیهٔ مشترک ۵۶ برندهٔ نوبل در حمایت از اجلاس ایران آزاد در سال ۲۰۲۲ آمده است. شورای ملی مقاومت ایران در گزارش خود، او را با عنوان «پروفسور جی. مایکل بیشاپ، برندهٔ نوبل پزشکی ۱۹۸۹، ایالات متحده» معرفی کرده است.[۵]

در متن این بیانیه، امضاکنندگان نگرانی خود را دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران اعلام کرده و از خواست مردم ایران برای آزادی و دموکراسی حمایت کرده‌اند. آنان همچنین از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی برای آیندهٔ ایران پشتیبانی کرده‌اند؛ طرحی که بر حق رأی همگانی، انتخابات آزاد، جدایی دین از دولت، برابری جنسیتی، دینی و قومی، همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران غیراتمی تأکید دارد.

نام بیشاپ در نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل به رهبران جهان در سال ۲۰۲۴ نیز آمده است. این نامه با محکوم‌کردن سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران، از جامعهٔ بین‌المللی خواسته است از تلاش مردم ایران برای دستیابی به آزادی و جمهوری دموکراتیک حمایت کند.[۶]

منابع