کاربر:Hamidreza۱۵/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۴۷۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۴۷۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
 
{{جعبه اطلاعات شرکت
{{Infobox settlement
|نام=شرکت سهامی بیمه ایران
| name                    = استان زنجان
|نام لاتین=Iran Insurance Company
| other_name              = شهر چاقو — سرزمین گنبد سلطانیه
|نوع=شرکت سهامی دولتی
| image_skyline          = استان زنجان.jpg
|صنعت=بیمه و خدمات مالی
| image_caption          = استان زنجان — گنبد سلطانیه (یونسکو)
|تأسیس=۱۵ آبان ۱۳۱۴
| pushpin_map            = Iran
|بنیانگذار=[[علی‌اکبر داور]] و دولت ایران
| map_caption            = موقعیت استان زنجان در نقشه ایران
|مرکز=تهران، ایران
| subdivision_type        = کشور
|مالک=دولت جمهوری اسلامی ایران
| subdivision_name        = ایران
|حوزه فعالیت=بیمه‌های بازرگانی، بیمه‌های اشخاص، بیمه‌های اموال، مسئولیت و اتکایی
| seat_type              = مرکز استان
|نهاد ناظر=[[بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران]]
| seat                    = زنجان
|مدیرعامل کنونی=علی جباری
| blank_name              = مساحت
|وضعیت=فعال
| blank_info              = ۲۱٬۷۷۳ کیلومتر مربع
| blank1_name            = جمعیت (۱۴۰۰)
| blank1_info            = حدود ۱٫۰ میلیون نفر
| blank2_name            = تعداد شهرستان
| blank2_info            = ۸ (زنجان، ابهر، خدابنده، طارم، ماه‌نشان، ایجرود، سلطانیه، خرمدره)
| blank3_name            = زبان‌ها
| blank3_info            = ترکی آذربایجانی، فارسی، تاتی
| blank4_name            = آب و هوا
| blank4_info            = سرد و نیمه‌خشک — از سردترین استان‌های ایران (تا منفی ۲۵ درجه) — بارش برف سنگین
| blank5_name            = قدمت تاریخی
| blank5_info            = بیش از ۲٬۵۰۰ سال — نام از زنگان (محل فراوانی فلز)
| blank6_name            = ارتفاع شهر
| blank6_info            = ۱٬۶۶۳ متر از سطح دریا
| blank_name_sec1        = شمال
| blank_info_sec1        = استان گیلان و اردبیل
| blank1_name_sec1        = جنوب
| blank1_info_sec1        = استان همدان
| blank2_name_sec1        = شرق
| blank2_info_sec1        = استان قزوین
| blank3_name_sec1        = غرب
| blank3_info_sec1        = استان آذربایجان شرقی و کردستان
| blank_name_sec2        = گنبد سلطانیه (یونسکو)
| blank_info_sec2        = بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان — ارتفاع ۵۰ متر، قطر ۲۵ متر — ساخت ۱۳۰۲ میلادی به دستور اُلجایتو — الگوی گنبدهای سنتاماریا فلورانس و تاج‌محل
| blank1_name_sec2        = سلطانیه — پایتخت ایلخانان
| blank1_info_sec2        = پایتخت ایران در دوره ایلخانی (قرن هفتم و هشتم هجری)
| blank2_name_sec2        = غار کاتاله‌خور
| blank2_info_sec2        = دومین غار بزرگ آبی جهان
| blank3_name_sec2        = چاقوسازی زنجان
| blank3_info_sec2        = قدمت چند صد ساله — چاقوهای تاشو ضامن‌دار
| blank4_name_sec2        = ملیله‌سازی
| blank4_info_sec2        = ساخت اشیای هنری از سیم‌های ظریف نقره
| blank5_name_sec2        = معدن انگوران
| blank5_info_sec2        = بزرگ‌ترین معدن سرب و روی ایران و خاورمیانه — معادن طلا نیز از منابع مهم
| blank6_name_sec2        = کشاورزی
| blank6_info_sec2        = انگور و کشمش زنجان و خدابنده · گندم · جو · حبوبات
| blank7_name_sec2        = نخل‌گردانی عاشورا
| blank7_info_sec2        = مشهورترین مراسم عاشورا در ایران — حمل نخل‌های عظیم چوبی — ثبت ملی
| blank8_name_sec2        = غذاهای محلی
| blank8_info_sec2        = قیمه‌نثار زنجانی (پلوی زعفرانی با مغزیجات) · دولمه · کوفته زنجانی · آش زنجانی · مربای گل
| blank9_name_sec2        = صنایع دستی
| blank9_info_sec2        = ملیله‌سازی · قالی‌بافی · گلیم‌بافی
| blank10_name_sec2      =  
| blank10_info_sec2      =  
}}
}}


مقاله درحال ویرایش است
'''مقاله درحال ویرایش است'''
 
استان زنجان
 
────────────────────────────────────────────────────────────
 
مرکز استان: زنجان
 
مساحت: ۲۱,۷۷۳ کیلومتر مربع
 
جمعیت: حدود ۱.۰ میلیون نفر (۱۴۰۰)
 
شهرستان‌ها: ۸ شهرستان (زنجان، ابهر، خدابنده، طارم، ماه‌نشان، ایجرود، سلطانیه، خرمدره)
 
آب و هوا: سرد و نیمه‌خشک؛ زمستان‌های بسیار سرد
 
زبان: ترکی آذربایجانی، فارسی، تاتی
 
────────────────────────────────────────────────────────────
 
== موقعیت جغرافیایی ==
استان زنجان، در شمال‌غرب ایران واقع شده و از شمال به استان‌های اردبیل و آذربایجان شرقی، از جنوب به استان مرکزی و همدان، از شرق به قزوین و از غرب به استان کردستان محدود می‌شود. ارتفاع شهر زنجان حدود ۱,۶۶۳ متر از سطح دریاست.
 
رودخانه قزل‌اوزن، از مهم‌ترین رودهای این منطقه، از دل کوهستان‌های استان می‌گذرد و در طول تاریخ زندگی کشاورزی و استقرار انسانی را در این منطقه شکل داده است. اقلیم استان به‌طور کلی نیمه‌خشک و کوهستانی است و آب‌وهوای آن بسیار سرد، زمستان‌ها دما تا منفی ۲۵ درجه و بارش برف سنگین و تابستان‌ها معتدل و خنک است.


= تاریخچه =
شهر زنجان «شهر چاقو»  از شهرهای تاریخی شمال‌غربی ایران با قدمت بیش از ۲,۵۰۰ سال است. نام زنجان از «زنگان» یا «زنگ‌آن» (محل فراوانی زنگ/فلز) گرفته شده‌است.


مناطق این استان قدمتی کهن دارند، محوطه باستانی تپه خالصه در خرمدره، که به هزاره ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد، از قدیمی‌ترین شواهد استقرار انسانی در منطقه به شمار می‌رود. در دوران اسلامی، زنجان در مسیرهای بازرگانی میان آذربایجان و مرکز ایران جایگاهی راهبردی یافت و در دوره ایلخانی، پایتخت به سلطانیه (نزدیک زنجان)، منتقل گردید.
'''شرکت سهامی بیمه ایران''' نخستین شرکت بیمه ایرانی و نخستین شرکت بیمه دولتی ایران است که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، در دوره سلطنت [[رضاشاه پهلوی]]، تأسیس شد. این شرکت در ابتدا با هدف ایجاد یک نهاد بیمه‌ای ایرانی و کاهش وابستگی بازار بیمه به شرکت‌های خارجی شکل گرفت. بیمه ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به فعالیت خود ادامه داد و پس از ملی‌شدن صنعت بیمه، به یکی از ارکان اصلی بازار بیمه دولتی ایران تبدیل شد. در اساسنامه کنونی، تمام سهام شرکت متعلق به دولت و غیرقابل انتقال اعلام شده است.


با انتقال پایتخت به سلطانیه در دوره ایلخانی (قرن هفتم و هشتم هجری) این شهر به  کانون سیاسی و معماری مهمی در ایران و یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جهان تبدیل شد. ایلخانان مغول پس از مسلمان شدن، سلطانیه را با شکوه بسیار ساختند و محل دفن اُلجایتو از مهم‌ترین آثار معماری دوره اسلامی جهان به‌شمار می‌رود.
پیشینه بیمه در ایران


در دوره قاجار، زنجان صحنه یکی از مهم‌ترین رویدادهای مذهبی-اجتماعی سده نوزدهم ایران «قیام بابیان زنجان» بود. در پنجم مه ۱۸۵۰ میلادی، پیروان باب به رهبری روحانی کاریزماتیکی معروف به «حجت زنجانی» در برابر حاکم قجری شهر دست به قیام زدند.
فعالیت بیمه‌ای در ایران پیش از تأسیس بیمه ایران آغاز شده بود. در اواخر دوره قاجار، شرکت‌های خارجی برای ورود به بازار بیمه ایران تلاش کردند و در اوایل سده بیستم، چند شرکت روسی، آلمانی و سپس بریتانیایی در کشور فعالیت داشتند.


حدود دو هزار رزمنده بابی همراه با خانواده‌های خویش بخشی از شهر را در برابر ارتشی بسیار بزرگ‌تر برای نزدیک به نه ماه حفظ کردند، تا آن‌که سرانجام آخرین خانه‌های ویران‌شده در تصرف بابیان سقوط کرد و کمتر از صد رزمنده بازمانده به اعدام سپرده شدند.
بر اساس پژوهش ویلم فلور در دانشنامه ایرانیکا، تا سال ۱۹۱۰ چند شرکت خارجی در تهران نمایندگی داشتند و در دهه‌های بعد شمار شرکت‌های خارجی فعال افزایش یافت. در سال ۱۹۳۵، یعنی سال تأسیس بیمه ایران، ارزش کل حق‌بیمه‌های تولیدشده در کشور نزدیک به ۸ میلیون ریال بود و بخش عمده آن به بیمه حمل‌ونقل و آتش‌سوزی مربوط می‌شد.


این واقعه در کنار قیام‌های مازندران (۱۸۴۸-۱۸۴۹) و نی‌ریز (۱۸۵۰)، از سه قیام بزرگ بابیان در تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود.
'''منابع این بخش:'''


در جنبش مشروطه، علی‌رغم فضای غالب ضد مشروطه در زنجان و نفوذ خوانین و روحانیونی مانند ملا قربانعلی، مردم این شهر در مقاطعی از جنبش مشروطه حمایت فعالانه‌ای نشان دادند و پس از صدور فرمان مشروطیت، مردم زنجان خواستار تدوین قانون اساسی شدند.
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA (بیمه در ایران)
تأسیس بیمه ایران


= شاهکارهای مهندسی و بناهای تاریخی =
شرکت سهامی بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تأسیس شد. دانشنامه ایرانیکا تأسیس آن را در اسفند ۱۳۱۳/مارس و آوریل ۱۹۳۵ ثبت کرده است؛ وبگاه بیمه ایران نیز ۶ نوامبر ۱۹۳۵ را تاریخ رسمی و یادمانی تأسیس شرکت معرفی می‌کند.
برجسته‌ترین شاهکار مهندسی و معماری استان زنجان، گنبد سلطانیه است؛ بنایی از دوره ایلخانی که به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین گنبدهای آجری جهان شناخته می‌شود و در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. در نزدیکی این گنبد، بنای تاریخی چلبی‌اوغلی، یادگار هنر آجرچینی دوره ایلخانی، و معبد صخره‌ای داش‌کسن (معبد اژدها) با نقش‌برجسته‌های الهام‌گرفته از هنر شرق آسیا در دوره ایلخانی، از دیگر نمونه‌های مهندسی و حجاری تاریخی منطقه‌اند.


شهر زیرزمینی دژمنده در روستای خویین نیز نمونه‌ای از مهندسی دفاعی زیرزمینی پیش از اسلام است که دالان‌ها و فضاهای درهم‌تنیده آن هنوز موضوع بررسی‌های باستان‌شناسی است.
سرمایه اولیه شرکت ۲۰ میلیون ریال تعیین شد. بیمه ایران پس از آغاز فعالیت، بیمه مؤسسات دولتی را بر عهده گرفت و شرکت‌های بیمه خارجی فعال در ایران نیز موظف شدند بخشی از معاملات خود را نزد بیمه ایران واگذار کنند. بر اساس پژوهش ایرانیکا، این سهم در آن دوره ۲۵ درصد بود.


=== گنبد سلطانیه و تاریخچه آن ===
در نخستین سال فعالیت، شرکت در شهرهایی از جمله مشهد، شیراز، اصفهان، همدان، اهواز و بوشهر نمایندگی ایجاد کرد. منابع رسمی شرکت همچنین اعلام کرده‌اند که بیمه ایران در همان سال‌های آغازین بیش از ۶۲ درصد بازار بیمه داخلی را در اختیار گرفت.
گنبد سلطانیه یکی از باشکوه‌ترین آثار معماری ایران است که در شهر سلطانیه، استان زنجان قرار دارد. این بنا آرامگاه سلطان محمد خدابنده (اولجایتو)، هشتمین فرمانروای ایلخانی است و بین سال‌های ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلادی ساخته شد.


سلطانیه در اوایل قرن چهاردهم میلادی پایتخت حکومت ایلخانان مغول بود و اولجایتو آن را به یکی از بزرگ‌ترین و آبادترین شهرهای زمان خود تبدیل کرد.
'''منابع این بخش:'''


سلطان محمد خدابنده در طول زندگی خود از مسیحیت به بودایی و سپس به اسلام گروید و سرانجام به تشیع گرایش پیدا کرد و همین دگرگونی‌های مذهبی در شکل‌گیری این مجموعه نیز تأثیر داشت.
تاریخچه بیمه ایران ـ وبگاه بین‌المللی بیمه ایران
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
بیمه ایران در دوره پهلوی


گنبد سلطانیه با ارتفاع حدود ۵۰ متر و قطر نزدیک به ۲۵ متر، از بزرگ‌ترین گنبدهای آجری دوپوسته جهان به شمار می‌رود و از شاهکارهای مهندسی دوره ایلخانی است.
بیمه ایران در دوره پهلوی به عنوان مهم‌ترین شرکت بیمه ایرانی و شرکت بیمه متعلق به دولت فعالیت می‌کرد. در کنار آن، شرکت‌های خصوصی ایرانی و شرکت‌های بیمه خارجی نیز در بازار حضور داشتند.


ساختمان هشت‌ضلعی آن با هشت مناره باریک، کاشی‌های فیروزه‌ای، گچ‌بری‌های ظریف، کتیبه‌های قرآنی، نقاشی‌های دیواری و مقرنس‌کاری‌های چشمگیر، اوج هنر معماری ایرانی-اسلامی را نشان می‌دهد.[[پرونده:328662 554.jpg|جایگزین=گنبد سلطانیه|بندانگشتی|350x350پیکسل|گنبد سلطانیه]]
در سال ۱۳۱۷، بیمه ایران و شرکت‌های خارجی فعال در ایران یک سندیکا تشکیل دادند که به کاهش نرخ‌ها، یکسان‌شدن تعرفه‌ها و استانداردشدن فرم‌های بیمه‌نامه کمک کرد.


نوآوری‌های این بنا در ساخت گنبد دوپوسته و شیوه تزیینات داخلی، الگوی بسیاری از بناهای دوره تیموری و صفوی شد و حتی برخی پژوهشگران آن را از الهام‌بخش‌های گنبدهای بزرگی مانند تاج محل می‌دانند.
در دهه‌های بعد، بازار بیمه ایران گسترش یافت. در سال ۱۳۳۱، علاوه بر بیمه ایران، چندین شرکت خصوصی ایرانی و خارجی در بازار فعالیت داشتند. بیمه ایران همچنان بخشی مهم از بیمه‌های دولتی و بیمه اتکایی را در اختیار داشت.


یونسکو در سال ۲۰۰۵ گنبد سلطانیه را به دلیل ارزش تاریخی، معماری و نقش آن در تحول معماری اسلامی، با شماره ۱۱۸۸ در فهرست میراث جهانی ثبت کرد.
'''منابع این بخش:'''


امروزه این اثر نه‌تنها نماد شکوه دوره ایلخانی، بلکه یکی از ارزشمندترین گنجینه‌های فرهنگی ایران و از مهم‌ترین جاذبه‌های تاریخی استان زنجان به شمار می‌آید. <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/1188/ Soltaniyeh-unesco]</ref><ref>[https://www.re-thinkingthefuture.com/case-studies/a4813-soltaniyeh-dome-zanjan-complex-of-ruins/ Soltaniyeh Dome, Zanjan: Complex of Ruins-re-thinkingthefuture]</ref>
دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ صنعت بیمه ایران
تأسیس بیمه مرکزی ایران


== اقتصاد و منابع ==
یکی از مهم‌ترین تحولات ساختار صنعت بیمه در دوره پهلوی، تأسیس [[بیمه مرکزی ایران]] در سال ۱۳۵۰ بود.
بر پایه سرشماری‌های رسمی مرکز آمار ایران، جمعیت شهر زنجان از 900890 نفر در سال ۱۹۹۱ (بر اساس داده‌های تاریخی) به 1137000نفر در سال ۲۰۲۳ رسیده است؛ رشدی که نشان‌دهنده گسترش شهری و اقتصادی منطقه در دهه‌های اخیر است.  


یکی از مهم‌ترین صنایع دستی و اقتصاد سنتی استان، چاقوسازی زنجان است و از دیگر صنایع مهم این استان معدن سرب و روی انگوران می‌باشد. کشاورزی و صنایع دستی نیز در این استان از مهم‌ترین منابع اقتصادی این استان می‌باشند.
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری در ۳۰ خرداد ۱۳۵۰ تصویب شد. هدف قانون، تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت از بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان بود.


=== چاقوسازی زنجان: ===
پس از تأسیس بیمه مرکزی، بخشی از وظایفی که پیش‌تر عملاً بر عهده بیمه ایران قرار داشت، از جمله نظارت و تنظیم بازار، به بیمه مرکزی منتقل شد. ایرانیکا تأکید می‌کند که بیمه مرکزی از سال ۱۹۷۱ وظایف نظارتی و تنظیمی صنعت بیمه را بر عهده گرفت.
[[پرونده:مردان نمکی.jpg|جایگزین=مردان نمکی|بندانگشتی|مردان نمکی]]
زنجان «شهر چاقو» ایران است. چاقو سازی، صنعتی با ریشه‌های باستانی که به گفته مسئولان میراث فرهنگی استان، بر اساس چاقوهای یافت‌شده در کنار «مردان نمکی» معدن نمک چهرآباد (از دوره هخامنشی)، سابقه‌ای نزدیک به ۲٬۱۵۰ سال دارد وبرخی فعالان صنفی حتی از ریشه‌ای تا شش‌هزار ساله برای این حرفه سخن می‌گویند.


امروزه صنعتگران زنجان انواع چاقو از جمله چاقوی شکار، گاوکش، چاقوهای ضامن‌دار، میوه‌خوری و چاقوهای تشریفاتی مانند چاقوی حیدری و چاقوی شمس را تولید می‌کنند و این صنعت هرچند سهم کوچکی (حدود ۳ تا ۴ درصد) از بازار داخلی چاقو در ایران دارد، اما ظرفیت رشد قابل توجهی دارد.
'''منابع این بخش:'''


=== معادن: ===
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری
معدن سرب و روی انگوران (بزرگ‌ترین معدن سرب و روی ایران و خاورمیانه) در نزدیکی ماه‌نشان واقع شده است. معادن طلای زنجان نیز از منابع معدنی مهم هستند.
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
بیمه ایران و مسئله فساد در دوره پهلوی


=== '''کشاورزی:''' ===
بررسی فساد اقتصادی در دوره پهلوی باید میان دو موضوع تفاوت بگذارد: فساد و رانت در ساختار اقتصادی حکومت پهلوی و اختلاس یا برداشت غیرقانونی مشخص از منابع شرکت بیمه ایران.
انگور و کشمش زنجان و خدابنده از مرغوب‌ترین محصولات هستند. گندم، جو و حبوبات از محصولات زراعی مهم این استان هستند.


=== صنایع دستی: ===
منابع تاریخی درباره ساختار اقتصادی حکومت پهلوی، از جمله درباره [[بنیاد پهلوی]]، گزارش‌هایی درباره مالکیت و فعالیت اقتصادی وابسته به خاندان سلطنتی ارائه کرده‌اند. برای نمونه، مجله تایم در سال ۱۹۷۹ با استناد به کتاب رابرت گراهام درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی، از مالکیت یا سهام این بنیاد در شمار زیادی از شرکت‌های اقتصادی و همچنین ۸۰ درصد سهام شرکت بیمه ملی سخن گفت.
[[پرونده:معبد داش کسن.jpg|جایگزین=معبد داش‌کسن|بندانگشتی|معبد داش‌کسن]]
ملیله‌سازی زنجان، ساخت اشیای هنری از سیم‌های ظریف نقره، با دست هنرمندان این استان، از هنرهای منحصربه‌فرد ایران و میراث ناملموس فرهنگی است. قالی‌بافی و گلیم‌بافی نیز از صنایع دستی مهم استان هستند.
=== گردشگری: ===
زنجان از استان‌های تاریخی شمال‌غرب ایران است که به‌دلیل آثار شاخص معماری، بناهای تاریخی، بازارهای سنتی و جاذبه‌های طبیعی، از مقاصد مهم گردشگری کشور به شمار می‌رود.


پیشینه این منطقه از دوران پیش از اسلام تا دوره‌های ایلخانی، صفوی و قاجار امتداد یافته و بسیاری از آثار آن در فهرست آثار ملی ایران و میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند.
با این حال، '''بیمه ملی''' با '''بیمه ایران''' یکی نبود. بنابراین نمی‌توان مالکیت بنیاد پهلوی در بیمه ملی را به‌عنوان اختلاس از بیمه ایران معرفی کرد.


'''گنبد سلطانیه'''
همچنین در منابع معتبر بررسی‌شده، پرونده قضایی مشخصی که نشان دهد در دوره پهلوی مبلغ معینی از خود شرکت بیمه ایران اختلاس شده و این امر در یک دادگاه اثبات شده باشد، پیدا نشد. از این رو، نسبت‌دادن یک رقم مشخص از «اختلاس بیمه ایران» به حکومت پهلوی بدون سند مستقیم، از نظر روش دانشنامه‌ای قابل دفاع نیست.


گنبد سلطانیه برجسته‌ترین اثر تاریخی زنجان و بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان است که در دوره ایلخانی به دستور سلطان محمد خدابنده ساخته شد. این بنا با کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای و تزئینات هنری خود در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.
'''منابع این بخش:'''


'''بازار سنتی زنجان'''[[پرونده:انگور زنجان.jpg|جایگزین=انگور زنجان|بندانگشتی|انگور زنجان]][[پرونده:غار کتله خور.jpg|جایگزین=غار کتله‌خور Katale Khor Cave|بندانگشتی|غار کتله‌خور Katale Khor Cave]]بازار سنتی زنجان از بزرگ‌ترین بازارهای سرپوشیده ایران است که در دوره قاجار شکل گرفته و همچنان مرکز مهم تجارت و عرضه صنایع دستی استان محسوب می‌شود.
TIME ـ گزارش درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
انقلاب ۱۳۵۷ و ملی‌شدن صنعت بیمه


'''معبد داش‌کسن'''
پس از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]، ساختار مالکیت صنعت بیمه دگرگون شد.


این بنای سنگی در نزدیکی سلطانیه قرار دارد و به‌دلیل نقش‌برجسته‌های اژدها، نمونه‌ای کم‌نظیر از هنر دوره ایلخانی به شمار می‌رود.
در سال ۱۳۵۸، لایحه قانونی ملی‌شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری تصویب شد. این اقدام موجب انتقال بخش عمده صنعت بیمه به مالکیت دولت شد.


'''رختشویخانه زنجان'''
در زمان ملی‌شدن صنعت بیمه، بیمه ایران از پیش یک شرکت دولتی بود. در نتیجه، ملی‌شدن بیشتر بر شرکت‌های خصوصی و مختلط اثر گذاشت. دانشنامه ایرانیکا گزارش می‌کند که شرکت‌های خصوصی ایرانی ملی شدند و فعالیت برخی شرکت‌های خارجی نیز متوقف شد.


رختشویخانه زنجان بنایی از دوره قاجار است که برای شست‌وشوی عمومی لباس‌ها ساخته شد و امروزه به موزه مردم‌شناسی تبدیل شده است.
'''منابع این بخش:'''


'''موزه مردان نمکی'''
قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه ـ شامل قانون ملی‌شدن مؤسسات بیمه
El País ـ ملی‌شدن شرکت‌های بیمه ایران در ۱۹۷۹
دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA
بیمه ایران پس از انقلاب


این موزه در عمارت ذوالفقاری قرار دارد و مومیایی‌های طبیعی کشف‌شده در معدن نمک چهرآباد را به نمایش می‌گذارد.
پس از انقلاب، بیمه ایران در ساختار جدید دولتی صنعت بیمه باقی ماند. در سال ۱۳۶۷ قانون اداره امور شرکت‌های بیمه تصویب شد و بیمه ایران در کنار آسیا، البرز و دانا در چارچوب شرکت‌های بیمه دولتی اداره می‌شد.


'''غار کتله‌خور'''
اساسنامه جدید شرکت در ۱۵ آذر ۱۳۶۸ به تصویب هیئت وزیران رسید. بر اساس ماده ۳ این اساسنامه، تمام سهام بیمه ایران متعلق به دولت و غیرقابل انتقال است.


غار کتله‌خور Katale Khor Cave یکی از بزرگ‌ترین غارهای آهکی ایران و دومین غار بزرگ آبی جهان است و با تالارهای وسیع و قندیل‌های طبیعی، از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی استان به شمار می‌رود.
همچنین طبق اساسنامه، سود ویژه شرکت پس از کسر اندوخته‌ها، مالیات و سایر موارد قانونی به خزانه منتقل می‌شود.


'''کوه‌های رنگین‌کمانی آلاداغلار'''
'''منابع این بخش:'''


این کوه‌ها در منطقه ماهنشان قرار دارند و به‌دلیل لایه‌های معدنی رنگارنگ، از چشمگیرترین پدیده‌های زمین‌شناسی ایران هستند.
قانون اداره امور شرکت‌های بیمه
اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸
خصوصی‌سازی صنعت بیمه


'''قلعه بهستان و دودکش جن'''
در سال ۱۳۸۰ قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی تصویب شد. این قانون امکان ایجاد شرکت‌های بیمه غیردولتی را فراهم کرد و به تدریج رقابت خصوصی در بازار بیمه ایران گسترش یافت.


قلعه تاریخی بهستان در کنار دودکش‌های جن، یکی از شاخص‌ترین چشم‌اندازهای طبیعی و تاریخی زنجان را پدید آورده است.
با وجود ورود شرکت‌های خصوصی، بیمه ایران همچنان دولتی باقی ماند و ساختار مالکیت آن تغییر نکرد.


'''دریاچه پری (خندقلو)'''
'''منابع این بخش:'''


تنها دریاچه طبیعی استان زنجان است که محیطی آرام برای طبیعت‌گردی و عکاسی فراهم می‌کند.
قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، ۱۳۸۰
پرونده اختلاس بیمه ایران


در اطراف زنجان نیز روستای شیلاندر، منطقه حفاظت‌شده سرخ‌آباد و رودخانه قزل‌اوزن از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعت‌گردی منطقه به شمار می‌آیند.<ref>[https://www.eghamat24.com/blog/74440/zanjan-attractions جاهای دیدنی زنجان - اقامت۲۴]</ref><ref>[https://www.kojaro.com/zanjan/ اماکن دیدنی زنجان - کجارو]</ref>
یکی از مهم‌ترین پرونده‌های فساد مالی مرتبط با بیمه ایران در جمهوری اسلامی، پرونده‌ای بود که از اواخر دهه ۱۳۸۰ مورد رسیدگی قرار گرفت و در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ به یکی از پرونده‌های مهم فساد اقتصادی تبدیل شد.


== فرهنگ و آداب و رسوم ==
این پرونده مربوط به تخلفاتی در بیمه ایران و برخی نهادهای مرتبط در استان تهران بود و اتهام‌هایی از جمله اختلاس، جعل، ارتشا و تحصیل مال نامشروع در آن مطرح شد. در گزارش‌های قضایی و رسانه‌ای، تعداد متهمان در مراحل مختلف پرونده متفاوت بود.
فرهنگ زنجان ترکیبی از فرهنگ ترکی آذربایجانی و ایرانی است. فرهنگ عامه زنجان با صنایع‌دستی و آداب اجتماعی سنتی آن پیوند خورده‌است.


=== '''رخت‌شوی‌خانه تاریخی شهر زنجان:''' ===
بر اساس گزارش منتشرشده درباره احکام نهایی، دیوان عالی کشور احکام شماری از متهمان را تأیید کرد؛ از جمله برای مصطفی حمزه‌نوسی و داود فهیمی‌رودپشتی حکم حبس ابد و جریمه‌های مالی صادر شده بود و برای متهمان دیگر نیز احکام متفاوتی از چند ماه تا چندین سال حبس تعیین شد.
رخت‌شوی‌خانه تاریخی شهر که امروز به موزه مردم‌شناسی بدل شده، یادآور نقش اجتماعی زنان در دوره قاجار و شیوه زندگی روزمره در زمستان‌های سخت منطقه است. مراسم عاشورای زنجان و مراسم نخل‌گردانی، از آیین‌های خاص این شهر است وصنعت چاقوسازی نیز نه‌تنها یک فعالیت اقتصادی بلکه بخشی از هویت فرهنگی زنجان است و هر استادکار با حکاکی نام یا نمادهای خاص خود بر روی تیغه چاقو، سنتی از هنر فردی و نشان خانوادگی را حفظ کرده‌است.


=== '''مراسم عاشورا — نخل‌گردانی:''' ===
'''منابع این بخش:'''
مراسم عاشورای زنجان از مشهورترین مراسم عاشورا در ایران و جهان اسلام است. نخل‌گردانی زنجان — حمل نخل‌های عظیم چوبی در خیابان‌ها — از آیین‌های منحصربه‌فرد و ثبت‌شده ملی است.


=== '''مفاخر:''' ===
رادیوفردا ـ احکام نهایی متهمان پرونده بیمه ایران
[[پرونده:منزوی4.JPG|جایگزین=حسین منزوی - غزل‌سرا|بندانگشتی|حسین منزوی - غزل‌سرا]]
تسنیم ـ روند قضایی پرونده محمدرضا رحیمی
مفاخر: حکیم محمد هیدجی ( فیلسوف و شاعر مشروطه‌خواه )، مولانا همتی انگورانی(شاعر سده دهم هجری)، حسین منزوی(غزل سرا) و... از مفاخر این استان هستند.
PBS/Tehran Bureau ـ پرونده فساد بیمه ایران
محمدرضا رحیمی و پرونده بیمه ایران


[[حسین منزوی|'''حسین منزوی''']] (۱۳۲۵–۱۳۸۳) از برجسته‌ترین غزل‌سرایان معاصر ایران بود که در زنجان متولد شد و نقش مهمی در نوسازی غزل فارسی داشت. او از جوانی به شعر روی آورد و با انتشار مجموعه «حنجره زخمی تغزل» به شهرت رسید و جایزه شعر فروغ فرخزاد را دریافت کرد. منزوی علاوه بر غزل، در سرودن شعر نو، ترانه و ترجمه نیز فعالیت داشت و آثارش سرشار از مضامین عشق، تنهایی، آزادی و اسطوره‌های ایرانی است.
نام [[محمدرضا رحیمی]]، معاون اول [[محمود احمدی‌نژاد]]، در جریان رسیدگی به پرونده بیمه ایران مطرح شد.


یکی از تلخ‌ترین رویدادهای زندگی او، اعدام برادرش حسن منزوی در دهه ۱۳۶۰ بود. برادر او که از هواداران سازمان مجاهدین خلق بود، توسط جمهوری اسلامی اعدام شد و این حادثه تأثیر عمیقی بر زندگی و شعرهای حسین منزوی گذاشت. او تا پایان عمر داغدار این فقدان ماند و چندین شعر از جمله «حسن دوست» را در سوگ برادرش سرود که در آن به پیراهن سبز برادرش و جای گلوله‌ها اشاره کرده است.
در جریان رسیدگی، برخی متهمان ادعاهایی درباره پرداخت مبالغی به رحیمی مطرح کردند. رحیمی ارتباط خود با اختلاس بیمه ایران را رد کرد و در دفاعیات خود توضیح دیگری درباره منشأ پرداخت‌ها ارائه داد.


حسین منزوی سرانجام در اردیبهشت ۱۳۸۳ پس از یک عمل جراحی در تهران درگذشت و در کنار آرامگاه پدرش در زنجان به خاک سپرده شد.
پرونده رحیمی در نهایت به‌صورت جداگانه مورد رسیدگی قرار گرفت. شعبه ۱۱ دیوان عالی کشور حکم او را به پنج سال و ۹۱ روز حبس، پرداخت دو میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان رد مال و یک میلیارد تومان جزای نقدی تبدیل و تأیید کرد.


=== غذاهای محلی: ===
در گزارش سخنگوی قوه قضائیه، اتهامات مربوط به رشوه، تحصیل مال نامشروع و اتهامات مرتبط با شبکه فساد مطرح شد؛ در همان گزارش آمده است که دیوان عالی کشور برخی از عناوین اتهامی را احراز نکرده بود.
قیمه‌نثار زنجانی (پلوی زعفرانی با گوشت و مغزیجات)،جغور بغور، علم سلات، قیقاناخ یا قیقاناق، کله جوش، آش زنجانی، دولمه، کوفته زنجانی، رشته‌پلو، انواع شیرینی و مربای گل زنجان از غذاهای سنتی هستند.<ref>'''تهرانی، محمد حسین. ''کتاب معاد شناسی،'' جلد اول.'''</ref><ref>'''[https://shayestehfaramarzlou.blogfa.com/ معرفی بزرگان علمی  و ادبی استان زنجان-بلوگفا]'''</ref><ref>[https://www.karnaval.ir/blog/zanjan-local-foods غذاهای محلی زنجان؛ معرفی غذاها، آش‌ها و شیرینی‌ها-کارنوال]</ref>


== مبارزات و مقاومت مردمی ==
'''منابع این بخش:'''
زنجان در تاریخ معاصر شاهد مبارزات مردمی بوده و از انقلاب مشروطه و جانفشانی مردم این استان برای تدوین قانون اساسی و از محاکمه و اعدام شیخ فضل‌الله نوری در محکمه‌ای به قضاوت شیخ ابراهیم زنجانی قزلباش و مبارزه علیه دیکتاتوری پهلوی و جانفشانی مجاهدانی همچون سعید محسن و سرگرد علی محبی، و قیام‌های مستمر علیه رژیم ولایت‌فقیه روح آزادی‌خواهی مردم این استان همواره از نسلی به نسل دیگر منتقل شده‌است.


=== جنبش مشروطه در زنجان ===
رادیوفردا ـ جزئیات حکم محمدرضا رحیمی
علی‌رغم فضای غالب ضد مشروطه در زنجان و نفوذ خوانین و روحانیونی مانند ملا قربانعلی، مردم این شهر در مقاطعی از جنبش مشروطه حمایت فعالانه‌ای نشان دادند. در جریان مهاجرت کبری که گروهی از علما به دنبال درخواست‌های مشروطه‌خواهان به قم مهاجرت کردند، مردم زنجان همراه با اهالی چند شهر دیگر نسبت به نفی بلد علما اعتراض کردند و شورش به راه انداختند. پس از آن‌که مظفرالدین شاه درخواست‌های اولیه مهاجرین را پذیرفت، زنجانی‌ها به این امتیازات قانع نشدند و از طریق تلگراف به تهران خواستار برقراری مشروطیت شدند. علمای زنجان نیز آخوند غلامرضا هیدجی را به نمایندگی خود به قم فرستادند تا همراهی آنان را با این خواسته‌ها اعلام کند. پس از صدور فرمان مشروطیت هم مردم زنجان خواستار تدوین سریع قانون اساسی شدند.
تسنیم ـ حکم نهایی محمدرضا رحیمی
ارقام و اختلاف درباره پرونده


انجمن ایالتی در زنجان تشکیل شد و هرچند با مخالفت‌های جدی روبه‌رو بود، گزارش‌های مربوط به اعزام یپرم‌خان برای دستگیری و سرکوب ملا قربانعلی و پیروانش نشان می‌دهد که تمایلات مشروطه‌خواهانه در میان مردم ریشه داشت. به گفته یکی از صاحب‌منصبان حاضر در آن اردو، حدود دو ثلث مردم شهر با دولت مشروطه‌خواه همراهی می‌کردند.
درباره مبلغ اختلاس بیمه ایران در رسانه‌ها ارقام متفاوتی منتشر شده است. علت این تفاوت آن است که پرونده شامل چندین متهم، چند عنوان اتهامی و چند جریان مالی بود و برخی رسانه‌ها رقم یک بخش از پرونده را به کل پرونده تعمیم داده‌اند.


در سال ۱۲۸۹ شمسی هنگامی که داراب میرزا به حمایت روس‌ها به زنجان حمله کرد، مردم میرزا صالح‌خان حاکم مشروطه‌خواه را که نیروی مسلح نداشت یاری دادند و مهاجمان را با دادن کشته از شهر بیرون راندند. در همان سال نیز از '''[[ستارخان]]''' و '''[[باقرخان]]'''، دو سردار مشروطه‌خواه، هنگام ورود به زنجان استقبال بسیار باشکوهی کردند و سه روز میهمانی بزرگ دادند؛ این استقبال نشان می‌داد که مردم ارج و جان‌فشانی‌های آنان را نیک می‌شناختند.<ref>کسروی، احمد، تاریخ مشروطه ایران، تهران، 1383، انتشارات امیرکبیر، چاپ بیست و یکم، ج ۱، ص ۴۰۵</ref>
از این رو، در یک مقاله دانشنامه‌ای بهتر است به جای ارائه یک رقم واحد به عنوان «کل اختلاس»، رقم‌ها به پرونده یا متهم مشخص نسبت داده شوند. گزارش احکام نهایی نیز نشان می‌دهد که برای متهمان مختلف مبالغ متفاوتی به عنوان رد مال یا جزای نقدی تعیین شده است.


=== '''سعید محسن''' ===
'''منابع این بخش:'''
[[سعید محسن|'''سعید محسن''']] (۱۳۱۸–۱۳۵۱) از بنیان‌گذاران سازمان مجاهدین خلق ایران بود که در زنجان متولد شد و پس از تحصیل در دانشکده فنی دانشگاه تهران، به فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی روی آورد. او در دوران دانشجویی ضمن همکاری با نهضت آزادی، در امدادرسانی به آسیب‌دیدگان سیل جوادیه و زلزله آوج نیز نقش فعالی داشت و همین تجربه‌ها نگاه او را نسبت به فقر و نابرابری اجتماعی عمیق‌تر کرد.


پس از سرکوب اعتراضات ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، محسن و همفکرانش به این نتیجه رسیدند که مبارزات مسالمت‌آمیز کارآمد نیست و در سال ۱۳۴۴ همراه با محمد حنیف‌نژاد و علی‌اصغر بدیع‌زادگان سازمان مجاهدین خلق را پایه‌گذاری کرد. او در تدوین مبانی فکری، آموزش نیروها و سازماندهی تشکیلات نقش مهمی داشت و تا سال ۱۳۵۰ در گسترش سازمان فعالیت کرد.
رادیوفردا ـ احکام نهایی پرونده بیمه ایران
وضعیت کنونی


در شهریور ۱۳۵۰ به دنبال ضربه ساواک به سازمان، سعید محسن دستگیر شد و در دادگاه از دیدگاه‌های سیاسی خود دفاع کرد. سرانجام در ۴ خرداد ۱۳۵۱ همراه با چند تن از اعضای مرکزیت سازمان در تپه‌های اوین تیرباران شد و در قطعه ۳۳ بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
بیمه ایران همچنان یک شرکت دولتی است و مالکیت تمام سهام آن در اختیار دولت قرار دارد. شرکت در رشته‌های بیمه زندگی و غیرزندگی فعالیت می‌کند و در حوزه‌هایی مانند خودرو، آتش‌سوزی، حمل‌ونقل، مهندسی، مسئولیت، انرژی و پروژه‌های بزرگ زیرساختی حضور دارد.


=== '''اشرف ربیعی''' ===
در سال ۱۴۰۵، علی جباری رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت بوده است. بر اساس گزارش منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، شرکت در شش ماه نخست آن سال ۱۰۲ هزار میلیارد تومان حق‌بیمه تولید کرده و رشد ۶۷ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل را اعلام کرده است. این ارقام، اظهارات اعلام‌شده از سوی مدیریت شرکت هستند و برای ارزیابی مستقل عملکرد مالی باید با صورت‌های مالی و گزارش‌های حسابرسی بررسی شوند.
[[اشرف ربیعی|'''اشرف ربیعی''']] (۱۳۳۰–۱۳۶۰) از اعضای شاخص سازمان مجاهدین خلق ایران بود که در زنجان به دنیا آمد و در رشته فیزیک دانشگاه صنعتی شریف تحصیل کرد. او از اوایل دهه ۱۳۵۰ به سازمان مجاهدین پیوست و در دوران حکومت پهلوی چند بار بازداشت شد، زیر شکنجه قرار گرفت و به اعدام محکوم شد، اما این حکم اجرا نشد و تا انقلاب ۱۳۵۷ در زندان ماند. پس از آزادی، در سازماندهی فعالیت‌های زنان در مجاهدین نقش فعالی داشت و در سال ۱۳۵۸ با مسعود رجوی ازدواج کرد.


پس از آغاز درگیری‌های مسلحانه میان حکومت و مجاهدین، اشرف ربیعی زندگی مخفیانه را در پیش گرفت و در کنار موسی خیابانی از مسئولان اصلی تشکیلات داخلی سازمان بود. سرانجام در ۱۹ بهمن ۱۳۶۰، در جریان یورش نیروهای سپاه به خانه‌ای در زعفرانیه تهران، همراه با موسی خیابانی و شماری دیگر از اعضای سازمان کشته شد. پسر خردسال او و مسعود رجوی نیز پس از این واقعه به دست نیروهای حکومتی افتاد و بعدها به خانواده پدری‌اش تحویل داده شد. قرارگاه «اشرف» در عراق نیز بعدها به یاد او نام‌گذاری شد.
'''منابع این بخش:'''


=== کشتار ۶۷ در زنجان: ===
اساسنامه بیمه ایران و وضعیت مالکیت شرکت
زندان زنجان نیز در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود. در شب تاسوعای ۳۰ مرداد ۱۳۶۷، گروهی از زندانیان سیاسی در زندان زنجان با اعلام اسامی‌شان از بند خارج شدند و به بهانه انتقال برای «حلیم‌خوری» با سه مینی‌بوس به روستای حسن‌آباد در غرب زنجان برده شدند. بنا بر روایت شاهدان، آنان در همان‌جا تیرباران شدند و پیکرهایشان شبانه به گورستان بالای زنجان منتقل شد. نگهبان گورستان روایت کرده است که مأموران سه گودال بزرگ حفر کردند، اجساد را در آن‌ها دفن و روی آن‌ها آهک ریختند و از او خواستند درباره آنچه دیده سکوت کند. او روز بعد هنگام بازگشت به محل دفن، دست یکی از قربانیان را که از خاک بیرون مانده بود زیر خاک قرار داد؛ دستی که به گفته او متعلق به یک دختر بود.<ref>[[قتل عام ۶۷#گورستان زنجان|قتل عام ۶۷ - بخش گورستان زنجان]]</ref>
معرفی بیمه ایران و حوزه‌های فعالیت
گزارش عملکرد بیمه ایران در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵
جمع‌بندی


=== '''مهدی حسنی''' ===
بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ در دوره پهلوی تأسیس شد و در شکل‌گیری صنعت بیمه نوین ایران نقش محوری داشت. در دوره پهلوی، این شرکت در کنار شرکت‌های خصوصی و خارجی فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۵۰، با ایجاد بیمه مرکزی، نقش نظارتی آن از نقش اجرایی جدا شد.
[[مهدی حسنی|'''مهدی حسنی''']] (۱۳۵۵–۱۴۰۴) اهل زنجان و ساکن شهرری بود که به‌عنوان یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق شناخته می‌شد. او در شهریور ۱۴۰۲ بازداشت شد و دادگاه انقلاب تهران وی را با اتهاماتی از جمله عضویت در سازمان مجاهدین، بغی، محاربه و افساد فی‌الارض به اعدام محکوم کرد. حکم او با وجود اعتراض‌های گسترده داخلی و بین‌المللی و درخواست نهادهای حقوق بشری برای توقف اجرای آن، در دیوان عالی کشور تأیید شد.


مهدی، در ماه‌های پایانی زندگی چند بار از زندان اوین به زندان قزلحصار منتقل شد و این جابه‌جایی‌ها نگرانی‌های زیادی درباره اجرای حکم ایجاد کرد. سرانجام بامداد ۵ مرداد ۱۴۰۴، مهدی حسنی همراه با '''[[بهروز احسانی اسلاملو|بهروز احسانی]]''' در [[زندان قزلحصار|'''زندان قزلحصار''']] اعدام شد؛ رخدادی که با واکنش و محکومیت گسترده از سوی سازمان‌های حقوق بشری و شماری از شخصیت‌های بین‌المللی همراه شد.
پس از انقلاب، ملی‌شدن صنعت بیمه موجب دولتی‌شدن بخش عمده بازار شد و بیمه ایران به عنوان شرکت دولتی موجود، در ساختار جدید باقی ماند. از سال ۱۳۸۰ ورود شرکت‌های بیمه غیردولتی دوباره امکان رقابت خصوصی را افزایش داد، اما مالکیت بیمه ایران همچنان دولتی باقی مانده است.


=== قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴: ===
در زمینه فساد، پرونده بیمه ایران در دهه ۱۳۸۰ یک پرونده قضایی مستند و مهم است. در مقابل، درباره دوره پهلوی باید میان فساد اقتصادی عمومی، دارایی‌های بنیاد پهلوی و تخلفات احتمالی در صنعت بیمه از یک سو، و «اختلاس اثبات‌شده از خود بیمه ایران» از سوی دیگر تفکیک قائل شد.
زنجان و ابهر و خرمدره و شهرهای دیگر این استان، در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|قیام‌های ۱۴۰۱]] و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بودند. در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]، مردم و جوانان بپا خواسته این شهر با شعارهای «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» «خامنه‌ای قاتله ولایتش باطله» و «خامنه‌ای مرگ به نیرنگ تو»، «ایرانی می‌میرد ذلت نمی‌پذیرد» تظاهرات کردند.


نیروهای سرکوبگر حکومتی به مقابله با تظاهرکنندگان پرداختند و با گلوله جنگی پاسخ دادند. در این میان جوانان بسیاری همچون سام افشاری (دانش‌آموز رشته کامپیوتر/ قهرمان شنای استان)، سید شهاب‌الدین موسوی(از پیروان یارسان)، سحر بیات، امیرحسین سهرابی و امیرحسین سهرابی(کارگر کابینت‌سازی، عضو سازمان مجاهدین خلق - در جریان تسخیر کلانتری سبزه‌میدان زنجان جان باخت) و عرشیا براری (عضو سازمان مجاهدین خلق ایران، دانشجوی رشته آموزش زبان انگلیسی، قهرمان مسابقات کشوری فیتنس، قهرمان بین‌المللی کاراته سبک کیوکوشین و مربی رسمی فدراسیون جهانی ) که درجریان تسخیر کلانتری سبزه‌میدان زنجان به شهادت رسیدند. <ref>[https://historydocuments.ir/?page=post&id=4308 مرکز اسناد تاریخی]</ref><ref>بیست مقاله محمد قزوینی به اهتمام عباس اقبال آشتیانی و پورداود، ج 1، ص13 به بعد</ref>
'''منابع این بخش:'''


== منابع ==
دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ بیمه در ایران
اساسنامه بیمه ایران
پرونده اختلاس بیمه ایران و احکام نهایی
جستارهای وابسته
[[بیمه]]
[[بیمه مرکزی ایران]]
[[صنعت بیمه در ایران]]
[[ملی‌شدن صنعت بیمه]]
[[دوره پهلوی]]
[[انقلاب ۱۳۵۷ ایران]]
[[فساد اقتصادی در ایران]]
[[محمود احمدی‌نژاد]]
[[محمدرضا رحیمی]]
منابع
Willem M. Floor, «BĪMA»، ''Encyclopaedia Iranica''.
شرکت سهامی بیمه ایران، «Brief History of Bimeh Iran».
قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مصوب ۱۳۵۰.
قانون اداره امور شرکت‌های بیمه، مصوب ۱۳۶۷.
اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸.
قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، مصوب ۱۳۸۰.
گزارش احکام نهایی پرونده بیمه ایران.
گزارش‌های قضایی درباره پرونده محمدرضا رحیمی.
گزارش PBS/Tehran Bureau درباره پرونده فساد بیمه ایران.
گزارش TIME درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی.

نسخهٔ کنونی تا ‏۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۶

شرکت سهامی بیمه ایران
نام لاتینIran Insurance Company
نوعشرکت سهامی دولتی
صنعتبیمه و خدمات مالی
بنا نهاده۱۵ آبان ۱۳۱۴
بنیانگذارانعلی‌اکبر داور و دولت ایران
مالکدولت جمهوری اسلامی ایران

مقاله درحال ویرایش است


شرکت سهامی بیمه ایران نخستین شرکت بیمه ایرانی و نخستین شرکت بیمه دولتی ایران است که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، در دوره سلطنت رضاشاه پهلوی، تأسیس شد. این شرکت در ابتدا با هدف ایجاد یک نهاد بیمه‌ای ایرانی و کاهش وابستگی بازار بیمه به شرکت‌های خارجی شکل گرفت. بیمه ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به فعالیت خود ادامه داد و پس از ملی‌شدن صنعت بیمه، به یکی از ارکان اصلی بازار بیمه دولتی ایران تبدیل شد. در اساسنامه کنونی، تمام سهام شرکت متعلق به دولت و غیرقابل انتقال اعلام شده است.

پیشینه بیمه در ایران

فعالیت بیمه‌ای در ایران پیش از تأسیس بیمه ایران آغاز شده بود. در اواخر دوره قاجار، شرکت‌های خارجی برای ورود به بازار بیمه ایران تلاش کردند و در اوایل سده بیستم، چند شرکت روسی، آلمانی و سپس بریتانیایی در کشور فعالیت داشتند.

بر اساس پژوهش ویلم فلور در دانشنامه ایرانیکا، تا سال ۱۹۱۰ چند شرکت خارجی در تهران نمایندگی داشتند و در دهه‌های بعد شمار شرکت‌های خارجی فعال افزایش یافت. در سال ۱۹۳۵، یعنی سال تأسیس بیمه ایران، ارزش کل حق‌بیمه‌های تولیدشده در کشور نزدیک به ۸ میلیون ریال بود و بخش عمده آن به بیمه حمل‌ونقل و آتش‌سوزی مربوط می‌شد.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA (بیمه در ایران) تأسیس بیمه ایران

شرکت سهامی بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تأسیس شد. دانشنامه ایرانیکا تأسیس آن را در اسفند ۱۳۱۳/مارس و آوریل ۱۹۳۵ ثبت کرده است؛ وبگاه بیمه ایران نیز ۶ نوامبر ۱۹۳۵ را تاریخ رسمی و یادمانی تأسیس شرکت معرفی می‌کند.

سرمایه اولیه شرکت ۲۰ میلیون ریال تعیین شد. بیمه ایران پس از آغاز فعالیت، بیمه مؤسسات دولتی را بر عهده گرفت و شرکت‌های بیمه خارجی فعال در ایران نیز موظف شدند بخشی از معاملات خود را نزد بیمه ایران واگذار کنند. بر اساس پژوهش ایرانیکا، این سهم در آن دوره ۲۵ درصد بود.

در نخستین سال فعالیت، شرکت در شهرهایی از جمله مشهد، شیراز، اصفهان، همدان، اهواز و بوشهر نمایندگی ایجاد کرد. منابع رسمی شرکت همچنین اعلام کرده‌اند که بیمه ایران در همان سال‌های آغازین بیش از ۶۲ درصد بازار بیمه داخلی را در اختیار گرفت.

منابع این بخش:

تاریخچه بیمه ایران ـ وبگاه بین‌المللی بیمه ایران دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران در دوره پهلوی

بیمه ایران در دوره پهلوی به عنوان مهم‌ترین شرکت بیمه ایرانی و شرکت بیمه متعلق به دولت فعالیت می‌کرد. در کنار آن، شرکت‌های خصوصی ایرانی و شرکت‌های بیمه خارجی نیز در بازار حضور داشتند.

در سال ۱۳۱۷، بیمه ایران و شرکت‌های خارجی فعال در ایران یک سندیکا تشکیل دادند که به کاهش نرخ‌ها، یکسان‌شدن تعرفه‌ها و استانداردشدن فرم‌های بیمه‌نامه کمک کرد.

در دهه‌های بعد، بازار بیمه ایران گسترش یافت. در سال ۱۳۳۱، علاوه بر بیمه ایران، چندین شرکت خصوصی ایرانی و خارجی در بازار فعالیت داشتند. بیمه ایران همچنان بخشی مهم از بیمه‌های دولتی و بیمه اتکایی را در اختیار داشت.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ صنعت بیمه ایران تأسیس بیمه مرکزی ایران

یکی از مهم‌ترین تحولات ساختار صنعت بیمه در دوره پهلوی، تأسیس بیمه مرکزی ایران در سال ۱۳۵۰ بود.

قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری در ۳۰ خرداد ۱۳۵۰ تصویب شد. هدف قانون، تنظیم، تعمیم و هدایت امر بیمه در ایران و حمایت از بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان بود.

پس از تأسیس بیمه مرکزی، بخشی از وظایفی که پیش‌تر عملاً بر عهده بیمه ایران قرار داشت، از جمله نظارت و تنظیم بازار، به بیمه مرکزی منتقل شد. ایرانیکا تأکید می‌کند که بیمه مرکزی از سال ۱۹۷۱ وظایف نظارتی و تنظیمی صنعت بیمه را بر عهده گرفت.

منابع این بخش:

قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران و مسئله فساد در دوره پهلوی

بررسی فساد اقتصادی در دوره پهلوی باید میان دو موضوع تفاوت بگذارد: فساد و رانت در ساختار اقتصادی حکومت پهلوی و اختلاس یا برداشت غیرقانونی مشخص از منابع شرکت بیمه ایران.

منابع تاریخی درباره ساختار اقتصادی حکومت پهلوی، از جمله درباره بنیاد پهلوی، گزارش‌هایی درباره مالکیت و فعالیت اقتصادی وابسته به خاندان سلطنتی ارائه کرده‌اند. برای نمونه، مجله تایم در سال ۱۹۷۹ با استناد به کتاب رابرت گراهام درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی، از مالکیت یا سهام این بنیاد در شمار زیادی از شرکت‌های اقتصادی و همچنین ۸۰ درصد سهام شرکت بیمه ملی سخن گفت.

با این حال، بیمه ملی با بیمه ایران یکی نبود. بنابراین نمی‌توان مالکیت بنیاد پهلوی در بیمه ملی را به‌عنوان اختلاس از بیمه ایران معرفی کرد.

همچنین در منابع معتبر بررسی‌شده، پرونده قضایی مشخصی که نشان دهد در دوره پهلوی مبلغ معینی از خود شرکت بیمه ایران اختلاس شده و این امر در یک دادگاه اثبات شده باشد، پیدا نشد. از این رو، نسبت‌دادن یک رقم مشخص از «اختلاس بیمه ایران» به حکومت پهلوی بدون سند مستقیم، از نظر روش دانشنامه‌ای قابل دفاع نیست.

منابع این بخش:

TIME ـ گزارش درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA انقلاب ۱۳۵۷ و ملی‌شدن صنعت بیمه

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ساختار مالکیت صنعت بیمه دگرگون شد.

در سال ۱۳۵۸، لایحه قانونی ملی‌شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری تصویب شد. این اقدام موجب انتقال بخش عمده صنعت بیمه به مالکیت دولت شد.

در زمان ملی‌شدن صنعت بیمه، بیمه ایران از پیش یک شرکت دولتی بود. در نتیجه، ملی‌شدن بیشتر بر شرکت‌های خصوصی و مختلط اثر گذاشت. دانشنامه ایرانیکا گزارش می‌کند که شرکت‌های خصوصی ایرانی ملی شدند و فعالیت برخی شرکت‌های خارجی نیز متوقف شد.

منابع این بخش:

قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه بیمه ـ شامل قانون ملی‌شدن مؤسسات بیمه El País ـ ملی‌شدن شرکت‌های بیمه ایران در ۱۹۷۹ دانشنامه ایرانیکا ـ BĪMA بیمه ایران پس از انقلاب

پس از انقلاب، بیمه ایران در ساختار جدید دولتی صنعت بیمه باقی ماند. در سال ۱۳۶۷ قانون اداره امور شرکت‌های بیمه تصویب شد و بیمه ایران در کنار آسیا، البرز و دانا در چارچوب شرکت‌های بیمه دولتی اداره می‌شد.

اساسنامه جدید شرکت در ۱۵ آذر ۱۳۶۸ به تصویب هیئت وزیران رسید. بر اساس ماده ۳ این اساسنامه، تمام سهام بیمه ایران متعلق به دولت و غیرقابل انتقال است.

همچنین طبق اساسنامه، سود ویژه شرکت پس از کسر اندوخته‌ها، مالیات و سایر موارد قانونی به خزانه منتقل می‌شود.

منابع این بخش:

قانون اداره امور شرکت‌های بیمه اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸ خصوصی‌سازی صنعت بیمه

در سال ۱۳۸۰ قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی تصویب شد. این قانون امکان ایجاد شرکت‌های بیمه غیردولتی را فراهم کرد و به تدریج رقابت خصوصی در بازار بیمه ایران گسترش یافت.

با وجود ورود شرکت‌های خصوصی، بیمه ایران همچنان دولتی باقی ماند و ساختار مالکیت آن تغییر نکرد.

منابع این بخش:

قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، ۱۳۸۰ پرونده اختلاس بیمه ایران

یکی از مهم‌ترین پرونده‌های فساد مالی مرتبط با بیمه ایران در جمهوری اسلامی، پرونده‌ای بود که از اواخر دهه ۱۳۸۰ مورد رسیدگی قرار گرفت و در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ به یکی از پرونده‌های مهم فساد اقتصادی تبدیل شد.

این پرونده مربوط به تخلفاتی در بیمه ایران و برخی نهادهای مرتبط در استان تهران بود و اتهام‌هایی از جمله اختلاس، جعل، ارتشا و تحصیل مال نامشروع در آن مطرح شد. در گزارش‌های قضایی و رسانه‌ای، تعداد متهمان در مراحل مختلف پرونده متفاوت بود.

بر اساس گزارش منتشرشده درباره احکام نهایی، دیوان عالی کشور احکام شماری از متهمان را تأیید کرد؛ از جمله برای مصطفی حمزه‌نوسی و داود فهیمی‌رودپشتی حکم حبس ابد و جریمه‌های مالی صادر شده بود و برای متهمان دیگر نیز احکام متفاوتی از چند ماه تا چندین سال حبس تعیین شد.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ احکام نهایی متهمان پرونده بیمه ایران تسنیم ـ روند قضایی پرونده محمدرضا رحیمی PBS/Tehran Bureau ـ پرونده فساد بیمه ایران محمدرضا رحیمی و پرونده بیمه ایران

نام محمدرضا رحیمی، معاون اول محمود احمدی‌نژاد، در جریان رسیدگی به پرونده بیمه ایران مطرح شد.

در جریان رسیدگی، برخی متهمان ادعاهایی درباره پرداخت مبالغی به رحیمی مطرح کردند. رحیمی ارتباط خود با اختلاس بیمه ایران را رد کرد و در دفاعیات خود توضیح دیگری درباره منشأ پرداخت‌ها ارائه داد.

پرونده رحیمی در نهایت به‌صورت جداگانه مورد رسیدگی قرار گرفت. شعبه ۱۱ دیوان عالی کشور حکم او را به پنج سال و ۹۱ روز حبس، پرداخت دو میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان رد مال و یک میلیارد تومان جزای نقدی تبدیل و تأیید کرد.

در گزارش سخنگوی قوه قضائیه، اتهامات مربوط به رشوه، تحصیل مال نامشروع و اتهامات مرتبط با شبکه فساد مطرح شد؛ در همان گزارش آمده است که دیوان عالی کشور برخی از عناوین اتهامی را احراز نکرده بود.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ جزئیات حکم محمدرضا رحیمی تسنیم ـ حکم نهایی محمدرضا رحیمی ارقام و اختلاف درباره پرونده

درباره مبلغ اختلاس بیمه ایران در رسانه‌ها ارقام متفاوتی منتشر شده است. علت این تفاوت آن است که پرونده شامل چندین متهم، چند عنوان اتهامی و چند جریان مالی بود و برخی رسانه‌ها رقم یک بخش از پرونده را به کل پرونده تعمیم داده‌اند.

از این رو، در یک مقاله دانشنامه‌ای بهتر است به جای ارائه یک رقم واحد به عنوان «کل اختلاس»، رقم‌ها به پرونده یا متهم مشخص نسبت داده شوند. گزارش احکام نهایی نیز نشان می‌دهد که برای متهمان مختلف مبالغ متفاوتی به عنوان رد مال یا جزای نقدی تعیین شده است.

منابع این بخش:

رادیوفردا ـ احکام نهایی پرونده بیمه ایران وضعیت کنونی

بیمه ایران همچنان یک شرکت دولتی است و مالکیت تمام سهام آن در اختیار دولت قرار دارد. شرکت در رشته‌های بیمه زندگی و غیرزندگی فعالیت می‌کند و در حوزه‌هایی مانند خودرو، آتش‌سوزی، حمل‌ونقل، مهندسی، مسئولیت، انرژی و پروژه‌های بزرگ زیرساختی حضور دارد.

در سال ۱۴۰۵، علی جباری رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت بوده است. بر اساس گزارش منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، شرکت در شش ماه نخست آن سال ۱۰۲ هزار میلیارد تومان حق‌بیمه تولید کرده و رشد ۶۷ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل را اعلام کرده است. این ارقام، اظهارات اعلام‌شده از سوی مدیریت شرکت هستند و برای ارزیابی مستقل عملکرد مالی باید با صورت‌های مالی و گزارش‌های حسابرسی بررسی شوند.

منابع این بخش:

اساسنامه بیمه ایران و وضعیت مالکیت شرکت معرفی بیمه ایران و حوزه‌های فعالیت گزارش عملکرد بیمه ایران در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ جمع‌بندی

بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ در دوره پهلوی تأسیس شد و در شکل‌گیری صنعت بیمه نوین ایران نقش محوری داشت. در دوره پهلوی، این شرکت در کنار شرکت‌های خصوصی و خارجی فعالیت می‌کرد و از سال ۱۳۵۰، با ایجاد بیمه مرکزی، نقش نظارتی آن از نقش اجرایی جدا شد.

پس از انقلاب، ملی‌شدن صنعت بیمه موجب دولتی‌شدن بخش عمده بازار شد و بیمه ایران به عنوان شرکت دولتی موجود، در ساختار جدید باقی ماند. از سال ۱۳۸۰ ورود شرکت‌های بیمه غیردولتی دوباره امکان رقابت خصوصی را افزایش داد، اما مالکیت بیمه ایران همچنان دولتی باقی مانده است.

در زمینه فساد، پرونده بیمه ایران در دهه ۱۳۸۰ یک پرونده قضایی مستند و مهم است. در مقابل، درباره دوره پهلوی باید میان فساد اقتصادی عمومی، دارایی‌های بنیاد پهلوی و تخلفات احتمالی در صنعت بیمه از یک سو، و «اختلاس اثبات‌شده از خود بیمه ایران» از سوی دیگر تفکیک قائل شد.

منابع این بخش:

دانشنامه ایرانیکا ـ تاریخ بیمه در ایران اساسنامه بیمه ایران پرونده اختلاس بیمه ایران و احکام نهایی جستارهای وابسته بیمه بیمه مرکزی ایران صنعت بیمه در ایران ملی‌شدن صنعت بیمه دوره پهلوی انقلاب ۱۳۵۷ ایران فساد اقتصادی در ایران محمود احمدی‌نژاد محمدرضا رحیمی منابع Willem M. Floor, «BĪMA»، Encyclopaedia Iranica. شرکت سهامی بیمه ایران، «Brief History of Bimeh Iran». قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، مصوب ۱۳۵۰. قانون اداره امور شرکت‌های بیمه، مصوب ۱۳۶۷. اساسنامه شرکت سهامی بیمه ایران، مصوب ۱۳۶۸. قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیردولتی، مصوب ۱۳۸۰. گزارش احکام نهایی پرونده بیمه ایران. گزارش‌های قضایی درباره پرونده محمدرضا رحیمی. گزارش PBS/Tehran Bureau درباره پرونده فساد بیمه ایران. گزارش TIME درباره دارایی‌های بنیاد پهلوی.

برگرفته از «https://iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Hamidreza۱۵/صفحه_تمرین&oldid=93540»