کاربر:Hamidreza۲۰/صفحه تمرین
مقاله درحال ویرایش است
استان ایلام
────────────────────────────────────────────────────────────
⬛ مرکز استان: ایلام
⬛ مساحت: ۲۰,۱۳۳ کیلومتر مربع
⬛ جمعیت: حدود ۵۸۰,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)
⬛ شهرستانها: ۱۰ شهرستان (ایلام، دهلران، مهران، ایوان، آبدانان، درهشهر، شیروانوچرداول، ملکشاهی، بدره، سیروان)
⬛ آب و هوا: معتدل تا گرم؛ نیمهخشک
⬛ زبان: کردی (ایلامی/فیلی/کلهری)، لُری، فارسی
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
ایلام — «سرزمین تمدن کهن عیلامی» — در غرب ایران و هممرز با عراق واقع شده و یکی از کهنترین سرزمینهای متمدن جهان است.
تمدن عیلام:
تمدن عیلام (Elam) از قدیمیترین تمدنهای جهان با قدمت بیش از ۵,۰۰۰ سال است. پایتختهای عیلام — شوش، انشان و مَدَکتو (واقع در ایلام امروزی) — از مراکز بزرگ تمدنی جهان باستان بودند. زیگورات چُغازَنبیل (در نزدیکی شوش — خوزستان) از بناهای عیلامی و میراث جهانی یونسکو است. نام استان ایلام از همین تمدن باستانی گرفته شده.
درهشهر — سیمره:
شهر باستانی سیمره (مادَکتو) در درهشهر ایلام یکی از پایتختهای عیلام و سپس از شهرهای مهم دوره اسلامی بود. آثار باستانی سیمره از مهمترین محوطههای باستانشناسی ایران هستند.
مهران — دروازه مرزی:
مهران مرز اصلی ایران و عراق و مسیر اصلی زائران کربلا و نجف است. پایانه مرزی مهران سالانه میلیونها زائر را جابهجا میکند.
جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹-۱۳۶۷):
ایلام یکی از استانهای خط مقدم جنگ ایران و عراق بود و آسیبهای سنگینی دید. مهران چندین بار بین نیروهای ایران و عراق دستبهدست شد. دهلران و ایلام نیز بمباران شدند. مردم ایلام مقاومت سرسختانهای در برابر تجاوز عراق نشان دادند.
جغرافیا و اقلیم
ایلام در غرب ایران و دامنههای غربی زاگرس واقع شده و از غرب با عراق هممرز است.
جنگلهای بلوط:
جنگلهای بلوط زاگرس بخش بزرگی از ایلام را پوشاندهاند. تالاب بینالمللی هشیلان (نزدیک ایوان) یکی از مهمترین تالابهای ایران و زیستگاه پرندگان مهاجر است.
آبوهوا متنوع — از معتدل کوهستانی در شمال و شرق تا گرم و نیمهخشک در غرب و جنوب (دهلران). زمستانها معتدل و تابستانها در مناطق پست بسیار گرم هستند.
اقتصاد و منابع
اقتصاد ایلام بر نفت و گاز، کشاورزی و دامداری استوار است.
نفت و گاز:
دهلران یکی از مراکز نفتی مهم ایران است. میدانهای نفتی دهلران و مهران از منابع مهم انرژی کشور هستند. پالایشگاه ایلام نیز از صنایع مهم استان است.
کشاورزی:
زیتون ایلام — «پایتخت زیتون ایران» — از مرغوبترین زیتونهای ایران و خاورمیانه است. ایلام بزرگترین تولیدکننده زیتون ایران است. بلوط (بهویژه بلوط ویول) محصول جنگلی مهمی است.
عسل ایلامی:
عسل طبیعی ایلام از مرغوبترین عسلهای ایران با کیفیت صادراتی است.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ ایلام ترکیبی از فرهنگ کُردی و لُری با سنتهای ایلیاتی اصیل است.
موسیقی و رقص کردی:
موسیقی کردی ایلامی — با ساز سرنا و دهل — و رقصهای کردی (ههلپهرکه) از آیینهای شادی و جشن هستند. رقص دستهجمعی کردی از زیباترین رقصهای ایرانی است.
غذاهای محلی:
کباب ایلامی، آبگوشت ایلامی، نان محلی (نان ساجی)، حلیم بادمجان و فلافل ایلامی از غذاهای سنتی هستند.
پوشاک محلی:
لباس سنتی کردی ایلامی — رانک (لباس بلند مردانه) و جلیقه — از لباسهای شناختهشده منطقه است.
مبارزات و مقاومت مردمی
ایلام بهدلیل موقعیت مرزی و روحیه سلحشوری مردمش همواره در مبارزات نقش داشته و مجاهدین خلق در این استان فعالیت داشتهاند.
جنگ ایران و عراق — مقاومت مردمی:
مردم ایلام در جنگ ایران و عراق مقاومت حماسی نشان دادند. عملیاتهای آزادسازی مهران و دهلران از نبردهای مهم جنگ بودند. هزاران نفر از مردم ایلام در جنگ کشته و آواره شدند.
مجاهدین خلق در ایلام:
سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در ایلام و دهلران فعالیت سیاسی داشت. ارتش آزادیبخش ملی ایران (NLA) در عملیات فروغ جاویدان (مرصاد — ۱۳۶۷) از مرز مهران وارد ایران شد. این عملیات بزرگترین حرکت نظامی مقاومت ایران بود.
کشتار ۶۷:
زندانیان سیاسی ایلام در کشتار تابستان ۱۳۶۷ قربانی شدند.
قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
ایلام در قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود.
واحدهای مقاومت:
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در ایلام فعالیتهایی در زمینه افشاگری و نصب پوسترهای رهبران مقاومت داشتهاند.