کاربر:Hamidreza۱۸/صفحه تمرین
استان چهارمحال و بختیاری
────────────────────────────────────────────────────────────
⬛ مرکز استان: شهرکرد
⬛ مساحت: ۱۶,۳۲۸ کیلومتر مربع
⬛ جمعیت: حدود ۹۴۷,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)
⬛ شهرستانها: ۹ شهرستان (شهرکرد، بروجن، لردگان، فارسان، کوهرنگ، اردل، کیار، بن، سامان)
⬛ آب و هوا: سرد کوهستانی — بام ایران
⬛ زبان: فارسی، لُری بختیاری، ترکی چهارلنگ
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
چهارمحال و بختیاری — «بام ایران» — سرزمین کوهستانی و ایلیاتی در مرکز زاگرس و خانه ایل بزرگ بختیاری است. نام «چهارمحال» از چهار بخش اصلی منطقه گرفته شده.
ایل بختیاری — بزرگترین ایل ایران:
ایل بختیاری یکی از بزرگترین و قدرتمندترین ایلات ایران با تاریخ کهن است. بختیاریها از لُرهای بزرگ هستند و به دو شاخه اصلی «هفتلنگ» و «چهارلنگ» تقسیم میشوند. خوانین بختیاری — از جمله علیقلیخان سردار اسعد بختیاری — نقش تاریخی مهمی در ایران داشتهاند.
فتح تهران و مشروطه:
سردار اسعد بختیاری (علیقلیخان) — ایلخان بختیاری — یکی از رهبران اصلی انقلاب مشروطه بود. در سال ۱۲۸۸ شمسی (۱۹۰۹ میلادی) سواران بختیاری به فرماندهی سردار اسعد از اصفهان حرکت کردند، تهران را فتح کردند و محمدعلیشاه قاجار را از سلطنت خلع نمودند. این واقعه نقطه عطف تاریخ معاصر ایران بود.
کوچ ایلی:
کوچ بزرگ بختیاریها — از ییلاق (کوهستانهای چهارمحال) به قشلاق (دشتهای خوزستان) و بالعکس — از شگفتیهای فرهنگی ایران و جهان است. این کوچ سختترین کوچ عشایری جهان نامیده شده — عبور از رشتهکوه زاگرس، رودخانههای خروشان و گردنههای مرتفع با گلههای هزاران رأسی. فیلم مستند «گراس» (۱۹۲۵) توسط مریان کوپر این کوچ را ثبت و به جهانیان معرفی کرد.
شهرکرد:
شهرکرد — مرکز استان — مرتفعترین مرکز استان ایران با ارتفاع ۲,۰۶۶ متر از سطح دریا است. شهرکرد به «بام ایران» معروف است.
جغرافیا و اقلیم
چهارمحال و بختیاری در مرکز رشتهکوه زاگرس واقع شده و یکی از کوهستانیترین و مرتفعترین استانهای ایران است.
زایندهرود — شریان حیات:
رودخانه زایندهرود — مهمترین رودخانه فلات مرکزی ایران — از کوههای زردکوه چهارمحال سرچشمه میگیرد و از اصفهان عبور میکند. زایندهرود حیاتبخش اصفهان و منطقه مرکزی ایران است. چشمهها و آبشارهای زاگرس در چهارمحال از جاذبههای طبیعی هستند.
آبشار شِوی:
آبشار شِوی (در مرز چهارمحال و خوزستان) بلندترین آبشار طبیعی خاورمیانه با ارتفاع حدود ۱۰۰ متر است.
آبوهوا سرد و کوهستانی — زمستانها بسیار سرد (تا منفی ۳۰ درجه) و برف سنگین. تابستانها خنک و مطبوع هستند.
اقتصاد و منابع
اقتصاد چهارمحال و بختیاری بر دامداری، کشاورزی، صنایع دستی و گردشگری استوار است.
دامداری ایلی:
پرورش گوسفند و بز در میان عشایر بختیاری از ارکان اقتصاد استان است. لبنیات بختیاری — کره، پنیر و کشک — از مرغوبترین لبنیات سنتی ایران هستند.
قالیبافی بختیاری:
قالی بختیاری (طرح خشتی) از معروفترین و زیباترین قالیهای ایران در بازارهای جهانی است. طرح خشتی بختیاری — تقسیم فرش به مربعهایی با نقوش مختلف گل و درخت — منحصربهفرد و شناختهشده جهانی است.
کشاورزی:
گردو، بادام، سیب و گلابی از محصولات باغی مهم هستند. گردو چهارمحال از مرغوبترین گردوهای ایران است.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ بختیاری از غنیترین و اصیلترین فرهنگهای ایلیاتی ایران است.
موسیقی و رقص بختیاری:
موسیقی بختیاری — با دو ساز اصلی کرنا و دهل — از موسیقیهای حماسی و پرشور ایران است. رقص چوبی (چوببازی) بختیاری — رقص دستهجمعی مردان با چوبدستیها — از نمادهای فرهنگ بختیاری و ثبت ملی شده. آوازهای محلی بختیاری (بَیتخوانی) از زیباترین آوازهای ایرانی هستند.
غذاهای محلی:
کلهجوش بختیاری (کشک با سبزیهای کوهی)، نان تنوری بختیاری، قلیه ماهی، آبگوشت بختیاری و حلوای شیره انگور از غذاهای سنتی هستند.
پوشاک بختیاری:
لباس سنتی بختیاری — چوقا (جلیقه پشمی مردانه)، شال و کلاه بختیاری — از لباسهای شناختهشده ایرانی است. چوقا بختیاری از پشم بز و گوسفند بافته میشود.
مبارزات و مقاومت مردمی
بختیاریها از سلحشورترین اقوام ایران بوده و در مبارزات سیاسی و نظامی نقش برجستهای داشتهاند.
سردار اسعد بختیاری و مشروطه:
علیقلیخان سردار اسعد بختیاری — فاتح تهران — نقش تعیینکنندهای در پیروزی انقلاب مشروطه داشت. فتح تهران توسط سواران بختیاری و آزادیخواهان گیلانی (سردار اسعد و سپهدار اعظم) در تاریخ ایران حک شده.
مجاهدین خلق و بختیاری:
سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در شهرکرد و لردگان فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان در تظاهرات و فعالیتهای سیاسی شرکت داشتند. پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ سرکوب شدید آغاز شد.
کشتار ۶۷:
زندانیان سیاسی بختیاری در کشتار تابستان ۱۳۶۷ قربانی شدند — برخی در زندانهای اصفهان اعدام شدند.
قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
شهرکرد و لردگان در قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بودند. روحیه ایلیاتی و سلحشوری بختیاریها در قیامها نمایان بود.
واحدهای مقاومت:
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در شهرکرد و بروجن فعالیتهایی در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت و افشاگری داشتهاند.