سپهر شکری

سپهر شکری
زادروز	حدود ۱۳۷۹ تهران
درگذشت	۱۹ دی ۱۴۰۴ تهران
علت مرگ	شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی
ملیت	ایرانی
شناخته‌شده برای	شهید اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ و نماد فریاد پدرش در کهریزک

سپهر شکری، جوان ۲۵ ساله تهرانی، در ۱۹ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ با شلیک مستقیم نیروهای سرکوبگر حکومتی جان باخت. ویدیوی پدرش در سردخانه کهریزک که با فریاد «سپهر بابا کجایی؟» به دنبال پیکر پسرش می‌گشت، به نمادی از درد خانواده‌های شهیدان و جنایت حکومت تبدیل شد. حکومت با ترکیب نام او با سپهر ابراهیمی (شهید دیگری) سعی در تحریف روایت داشت، اما رسانه‌های مستقل تفاوت آنها را روشن کردند. مراسم تشییع وی با حضور مردم و شعارهای اعتراضی برگزار شد و نام سپهر به بخشی از حافظه جمعی قیام تبدیل گردید. این مقاله به زندگی، شهادت، ویدیو نمادین، تلاش‌های تحریف و بازتاب آن می‌پردازد.

زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ (معروف به قیام ۱۴۰۴ یا انقلاب ملی ۱۴۰۴) بزرگ‌ترین و خونین‌ترین خیزش مردمی علیه جمهوری اسلامی پس از انقلاب ۱۴۰۱ زن، زندگی، آزادی بود. این قیام در روز یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ با اعتصاب گسترده کسبه و بازاریان تهران در اعتراض به جهش بی‌سابقه نرخ دلار به بیش از ۱۴۵ هزار تومان و سقوط کامل ارزش ریال آغاز شد و در کمتر از ۴۸ ساعت به بیش از ۲۸۰ شهر در همه استان‌های ایران گسترش یافت. مردم با شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنه‌ای»، «ایران را پس می‌گیریم»، «این آخرین ماه ولایتته» و «می‌جنگیم، می‌میریم، ایران رو پس می‌گیریم» به خیابان‌ها ریختند و در بسیاری از شهرها پایگاه‌های بسیج، مراکز سپاه و ساختمان‌های حکومتی را به آتش کشیدند. نیروهای سرکوبگر رژیم با شلیک مستقیم گلوله‌های جنگی، ساچمه‌ای و گاز اشک‌آور به معترضان پاسخ دادند که منجر به کشته شدن بیش از ۱۰۰۰ نفر (تا لحظه نگارش این مقاله‌ها) و زخمی شدن هزاران تن دیگر شد. این قیام که از تهران، تبریز، رشت، اصفهان، شیراز، کرمانشاه، سنندج، ایلام، اهواز، بندرعباس و مشهد آغاز شد، در کمتر از دو هفته به مرحله سرنگونی‌طلبانه رسید و رژیم را تا مرز فروپاشی پیش برد. ویژگی بارز این خیزش، پیوستن گسترده اقشار مختلف جامعه از جمله کارگران، دانشجویان، پرستاران، معلمان و حتی بخشی از نیروهای نظامی و خانواده‌های سپاه بود. تا ۲۱ دی ۱۴۰۴، شمار جان‌باختگان احراز هویت‌شده از ۷۰۰ نفر فراتر رفته و سازمان‌های حقوق بشری از جمله هه‌نگاو، هرانا و کانون حقوق بشر ایران آن را «کشتار سیستماتیک» توصیف کرده‌اند.

زندگی‌نامه و شناسایی سپهر شکری

سپهر شکری (متولد حدود ۱۳۷۹)، جوان تهرانی بود که اطلاعات دقیقی از زندگی شخصی او مانند شغل یا وضعیت خانوادگی در گزارش‌های عمومی موجود نیست. او به عنوان یکی از جوانان معترض در اعتراضات شرکت داشت و نامش پس از شهادت و انتشار ویدیوی پدرش برجسته شد. سپهر در محله‌های تهران زندگی می‌کرد و بخشی از نسل جوان مخالف حکومت بود که در قیام‌های متعدد شرکت می‌کرد.

جان باختن در اعتراضات

سپهر شکری در ۱۸ یا ۱۹ دی ۱۴۰۴ (۸ یا ۹ ژانویه ۲۰۲۶) در جریان اعتراضات مردمی در تهران، هدف شلیک مستقیم گلوله یا ساچمه توسط نیروهای امنیتی قرار گرفت و جان باخت. گزارش‌ها حاکی از آن است که او در خیابان یا بازار منطقه‌ای از تهران کشته شد. این روزها از خونین‌ترین روزهای قیام بودند و سپهر یکی از قربانیان خشونت گسترده بود.

فرآیند شناسایی و گزارش‌ها

پس از شهادت، پدر سپهر پس از مدتی بی‌خبری، پیکر او را در سردخانه کهریزک پیدا کرد. ویدیوی منتشر شده از پدرش که با فریاد «سپهر بابا کجایی؟» در میان کیسه‌های اجساد جستجو می‌کند، به سرعت viral شد و نمادی از درد خانواده‌ها گردید. این ویدیو ابتدا توسط کانال تلگرامی وحید آنلاین منتشر شد و نشان‌دهنده عمق فاجعه در کهریزک بود.

فشارهای امنیتی و تحریف روایت

صدا و سیمای جمهوری اسلامی با پخش اعتراف اجباری از خانواده سپهر ابراهیمی (شهید دیگری از شهرک اندیشه)، سعی کرد دو سپهر را ترکیب کند و روایت رسمی (مانند کشته شدن توسط "منافقین") را ترویج دهد. اما رسانه‌های مستقل و فعالان حقوق بشری تأکید کردند که پدر در ویدیو، پدر سپهر شکری است و این دو جداگانه هستند. این تحریف بخشی از استراتژی حکومت برای پنهان کردن جنایت‌ها بود.

مراسم تشییع

مراسم تشییع پیکر سپهر شکری در تهران با حضور گسترده مردم برگزار شد. تصاویر نشان‌دهنده شعارهای اعتراضی علیه حکومت و حمایت از خانواده بود. مردم با فریادهای آزادی‌خواهانه، یاد او را گرامی داشتند.

ارزیابی سازمان‌های حقوق بشری

سازمان‌های حقوق بشری و مقاومتی مانند سازمان مجاهدین خلق، نام سپهر شکری را در لیست شهیدان قیام ثبت کرده‌اند و ویدیو پدرش را سندی از جنایت حکومت می‌دانند. این رویداد نمادی از کشتار سیستماتیک و درد خانواده‌ها شد و به بازتاب گسترده در شبکه‌های اجتماعی منجر گردید. تحلیلگران آن را بخشی از فاجعه انسانی در قیام ۱۴۰۴ توصیف کرده‌اند.

منابع

[۱] در جست‌وجوی سپهر بابا - https://article.mojahedin.org/i/%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7 [۲] ‌ «سپهر بابا... کجایی؟» ویدیویی که در شبکه‌های اجتماعی پخش شد و ایران را لرزاند - https://www.instagram.com/reel/DT_kff1DP_R [۳] سپهر شکری، ۲۵ ساله، ساکن تهران، ۱۹ دی ۱۴۰۴، در جریان اعتراضات مردم با شلیک مستقیم - https://www.instagram.com/reel/DT86W6WE4np [۴] سپهر بابا کجایی؟ به یاد شهید قیام ۱۴۰۴ سپهر شکری - https://www.threads.com/@iranazad_tv/post/DT8nMJxjY1h/video-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DB%8C [۵] سپهر بابا کجایی؟ به یاد شهید قیام سپهر شکری - https://www.youtube.com/watch?v=06zcky-fyZU [۶] کشته شدن سپهر شکری - https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1_%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DB%8C [۷] سپهر شکری، ۲۵ ساله، ساکن تهران، ۱۹ دی ۱۴۰۴، در جریان اعتراضات مردم - https://www.instagram.com/p/DT99RT6jxa3 [۸] سپهر بابا کجایی ...؛ سپهر دیگر یک نام نیست، نماد جوانان در خون غلطیده است - https://www.iranintl.com/202601266018 [۹] اسامی ۸۷تن دیگر از شهیدان سرفراز قیام، شامل ۱۶زن و ۴کودک و نوجوان - https://news.mojahedin.org/id/b1535e4a-aa2c-480f-842a-2dd0cd2a78b2 [۱۰] #سپهر_شکری #سپهر_بابا #سپهر_بابا_کجایی در پی انتشار فیلمی در شبکه‌های اجتماعی - https://www.instagram.com/reel/DT-bG2vDUek [۱۱] برگزاری مراسم تشییع سپهر شکری، کشته‌شده به‌دست ماموران حکومتی - https://www.youtube.com/shorts/t8z_rYPdr0Q [۱۲] کشته شدن سپهر ابراهیمی - https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C [۱۳] اسامی ۸۷تن دیگر از شهیدان سرفراز قیام، شامل ۱۶زن و ۴کودک و نوجوان - قیام سراسری ایران – شماره ۶۰ - https://www.iranntv.com/961234-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DB%B8%DB%B7%D8%AA%D9%86-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85--%D8%B4 [۱۴] شهید قیام #سپهر_شکری ۲۵ ساله اهل تهران پدرش بارها برای پیدا کردن او - https://www.instagram.com/reel/DUN70XpArwY [۱۵] نامش سپهر شکری است؛ جوانی که زیبایی آرزوهایش را فدای آزادی ایران کرد - https://www.instagram.com/reel/DUUK4asj0Rw [۱۶] سپهر شکری، ۲۵ ساله، ساکن تهران، ۱۹ دی ۱۴۰۴، در جریان اعتراضات مردم - https://x.com/ManotoNews/status/2015711315960922468 [۱۷] روایت دردناک یک پدر این تصویرشهید راه آزادی سپهر ابراهیمی همراه با صدای پدری است - https://www.instagram.com/reel/DT6KhdgE0xu [۱۸] بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، اسامی و مشخصات بیش از ۲هزار تن – لیست شماره ۳ - https://iranhrs.org/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4%D8%8C