احمد بن بلا
احمد بن بلا | |
|---|---|
 احمد بن بلا در دهه ۱۹۶۰ | |
| فهرست رئیسجمهوران الجزایر | |
| مشغول به کار ۱۵ شهریور ۱۳۴۲ (۶ سپتامبر ۱۹۶۳) – ۲۸ خرداد ۱۳۴۴ (۱۹ ژوئن ۱۹۶۵) | |
| نخستوزیر | خودش (تا ۱۹۶۳) |
| پس از | پست جدید پس از استقلال |
| پیش از | هواری بومدین (رئیس شورای انقلاب) |
| اولین نخستوزیر الجزایر | |
| مشغول به کار ۵ مهر ۱۳۴۱ (۲۷ سپتامبر ۱۹۶۲) – ۱۵ شهریور ۱۳۴۲ (۶ سپتامبر ۱۹۶۳) | |
| رئیس جمهور | خودش (از ۱۹۶۳) |
| پس از | پست جدید |
| پیش از | پست حذف شد |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | ۲۵ دسامبر ۱۹۱۶ مغنیه، الجزایر فرانسوی |
| درگذشت | ۱۱ آوریل ۲۰۱۲ (۹۵ سال) الجزیره، الجزایر |
| ملیت | الجزایری |
| حزب سیاسی | جبهه آزادیبخش ملی (FLN) |
| همسر(ان) | زهرا بن بلا |
| مذهب | اسلام (سنی) |
| خدمات نظامی | |
| وفاداری | جبهه آزادیبخش ملی الجزایر |
| خدمت/شاخه | ارتش آزادیبخش ملی |
| درجه | رهبر سیاسی-نظامی |
احمد بن بلا (۲۵ دسامبر ۱۹۱۶ – ۱۱ آوریل ۲۰۱۲)، سیاستمدار، انقلابی و اولین رئیسجمهور الجزایر پس از استقلال بود. او یکی از رهبران اصلی جبهه آزادیبخش ملی (FLN) در جنگ استقلال الجزایر علیه استعمار فرانسه به شمار میرود. چکیده: احمد بن بلا در مغنیه الجزایر فرانسوی متولد شد و در جوانی به ارتش فرانسه پیوست و در جنگ جهانی دوم خدمت کرد، اما تجربه تبعیض نژادی او را به ناسیونالیسم الجزایری سوق داد. پس از جنگ، به جنبش استقلالطلبی پیوست و یکی از نه رهبر تاریخی FLN گردید. بن بلا در سازماندهی قیام مسلحانه ۱۹۵۴ نقش کلیدی داشت و به عنوان هماهنگکننده خارجی FLN، حمایت کشورهای عربی و بلوک شرق را جذب کرد. او در ۱۹۵۶ همراه با دیگر رهبران FLN توسط فرانسه دستگیر شد و تا استقلال در زندان ماند. پس از استقلال الجزایر در ۱۹۶۲، بن بلا به عنوان اولین نخستوزیر و سپس رئیسجمهور انتخاب شد و سیاستهای سوسیالیستی، اصلاحات ارضی و ملی کردن منابع را پیش برد. او الجزایر را به سمت عدم تعهد و حمایت از جنبشهای آزادیبخش جهانی هدایت کرد و روابط نزدیک با جمال عبدالناصر، فیدل کاسترو و چه گوارا برقرار نمود. اما در ۱۹۶۵، هواری بومدین با کودتای نظامی او را سرنگون کرد و بن بلا ۱۴ سال در حصر خانگی ماند. پس از آزادی در ۱۹۸۰، به اپوزیسیون پیوست و حزب جدیدی تأسیس کرد، اما تأثیرش کاهش یافت. بن بلا تا پایان عمر بر سوسیالیسم اسلامی، وحدت عربی و مبارزه ضداستعماری تأکید داشت و نماد نسل انقلابیون الجزایری باقی ماند. مرگ او در ۲۰۱۲ پایان دوران یکی از آخرین رهبران بزرگ جنبشهای آزادیبخش قرن بیستم بود.
زندگی اولیه و پیوستن به جنبش استقلال
احمد بن بلا در ۲۵ دسامبر ۱۹۱۶ در شهر مغنیه (نزدیک مرز مراکش) در الجزایر تحت استعمار فرانسه متولد شد. خانوادهاش کشاورزان متوسطالحالی بودند و پدرش در جنگ جهانی اول برای فرانسه جنگیده و زخمی شده بود. بن بلا تحصیلات ابتدایی را در مدرسه فرانسوی گذراند و با تبعیض نژادی استعماری از نزدیک آشنا شد. در جوانی، برای تأمین معاش خانواده، فوتبال حرفهای بازی کرد و به عنوان بازیکن باشگاه المپیک مارسی شناخته میشد، اما به دلیل تبعیض، از ادامه فوتبال منصرف گردید.[۱]
در سال ۱۹۳۷، بن بلا به ارتش فرانسه پیوست و در جنگ جهانی دوم در ایتالیا خدمت کرد. او در نبرد مونته کاسینو شرکت داشت و به دلیل شجاعت، مدال صلیب نظامی (Croix de Guerre) دریافت کرد. حتی شارل دوگل شخصاً به او مدال داد. اما پس از جنگ، تبعیض علیه الجزایریها در ارتش فرانسه او را ناامید کرد و به ناسیونالیسم روی آورد.[۲]بن بلا در ۱۹۴۵ به الجزایر بازگشت و به حزب مردم الجزایر (PPA) تحت رهبری مصالی حاج پیوست. او در قیام ۸ مه ۱۹۴۵ (سطیف و گلفما) که فرانسه هزاران الجزایری را کشت، نقش داشت و این رویداد او را رادیکال کرد. در سال ۱۹۴۹، بن بلا در حمله مسلحانه به اداره پست وهران شرکت کرد تامنابع مالی برای جنبش جمع کند و به هشت سال زندان محکوم شد، اما در ۱۹۵۲ فرار کرد و به قاهره رفت.[۳]
در قاهره، بن بلا با رهبران جبهه آزادیبخش ملی (FLN) که در ۱۹۵۴ تأسیس شد، همکاری نزدیک کرد و یکی از "نه رهبر تاریخی" (les neuf historiques) گردید. او مسئولیت امور خارجی FLN را بر عهده گرفت و حمایت جمال عبدالناصر مصر، کشورهای عربی و بلوک شرق را جذب نمود.[۴]
نقش در جنگ استقلال الجزایر
احمد بن بلا یکی از رهبران اصلی جبهه آزادیبخش ملی (FLN) بود که قیام مسلحانه علیه استعمار فرانسه را در ۱ نوامبر ۱۹۵۴ (روز همه مقدسین) آغاز کرد. او به عنوان مسئول امور خارجی و هماهنگکننده در قاهره، نقش کلیدی در جذب حمایت بینالمللی داشت. بن بلا با جمال عبدالناصر مصر روابط نزدیک برقرار کرد و سلاح، آموزش و پناهگاه برای مبارزان FLN فراهم نمود. او همچنین با کشورهای بلوک شرق و جنبشهای ضداستعماری آسیا-آفریقا ارتباط برقرار کرد و الجزایر را به نماد مبارزه جهانی علیه استعمار تبدیل کرد.[۵]
در اکتبر ۱۹۵۶، بن بلا همراه با محمد خیدر، حسین آیت احمد، محمد بودیاف و مصطفی لشرف (پنج رهبر ارشد FLN) در هواپیمایی که از مراکش به تونس میرفت، توسط نیروهای فرانسه رهگیری و دستگیر شد. این عملیات جنجالی، که با تغییر مسیر هواپیمای غیرنظامی مراکشی انجام گرفت، خشم جهان عرب را برانگیخت و موقعیت فرانسه را در مجامع بینالمللی تضعیف کرد. بن بلا تا استقلال الجزایر در ۱۹۶۲ در زندانهای فرانسه (از جمله قلعه سلامت در پاریس) ماند و از آنجا بیانیهها و دستورات FLN را هدایت میکرد.[۶]
دوران زندان بن بلا را به چهرهای اسطورهای تبدیل کرد. او در دادگاههای فرانسه از حق استقلال الجزایر دفاع کرد و مذاکرات مخفی با دولت فرانسه را تسهیل نمود. همزمان، جنگ استقلال شدت گرفت و ارتش آزادیبخش ملی (ALN) تحت رهبری FLN عملیات چریکی گستردهای انجام داد. بن بلا از زندان، وحدت داخلی FLN را حفظ کرد و با جلوگیری از انشعابات، جنبش را متحد نگه داشت.[۷]پس از توافقات اوین (۱۹۶۲) و استقلال الجزایر، بن بلا در ۵ ژوئیه ۱۹۶۲ به عنوان قهرمان ملی به الجزیره بازگشت و بلافاصله قدرت را در دست گرفت.
دوران ریاست جمهوری و سیاستهای داخلی-خارجی
پس از استقلال الجزایر در ژوئیه ۱۹۶۲، احمد بن بلا به عنوان اولین نخستوزیر انتخاب شد و در سپتامبر ۱۹۶۳ به ریاست جمهوری رسید. او الجزایر را به نظام تکحزبی تحت جبهه آزادیبخش ملی (FLN) هدایت کرد و سیاستهای سوسیالیستی رادیکال را پیش برد. مهمترین اقدام بن بلا، اصلاحات ارضی گسترده بود که زمینهای فرانسویان فراری و مالکان بزرگ را ملی کرد و میان کشاورزان فقیر توزیع نمود. او همچنین صنایع کلیدی، بانکها و معادن را ملی کرد و "خودگردانی سوسیالیستی" (autogestion) را در کارخانهها و مزارع پیاده کرد تا قدرت را به کارگران بسپارد.[۸]در سیاست خارجی، بن بلا الجزایر را به جنبش عدم تعهد پیوست داد و به حامی سرسخت جنبشهای آزادیبخش جهانی تبدیل شد. او روابط نزدیک با جمال عبدالناصر مصر، فیدل کاسترو کوبا و چه گوارا برقرار کرد و الجزیره را به "مکه انقلابیون" تبدیل نمود. بن بلا از مقاومت فلسطین، ویتنام و آفریقای جنوبی حمایت کرد و کنفرانسهای ضداستعماری در الجزایر برگزار نمود.[۹]با این حال، حکومت بن بلا با چالشهای داخلی مواجه بود: اقتصاد جنگزده، بیکاری گسترده و اختلافات درون FLN. او تلاش کرد قدرت ارتش را محدود کند، اما این سیاست با مقاومت هواری بومدین (وزیر دفاع و فرمانده ارتش) روبرو شد.
کودتا، حصر و سالهای پایانی
در ۱۹ ژوئن ۱۹۶۵، هواری بومدین با کودتای نظامی بدون خونریزی بن بلا را سرنگون کرد. بن بلا ابتدا زندانی و سپس تا ۱۹۷۹ در حصر خانگی نگه داشته شد. پس از آزادی در ۱۹۸۰ (تحت فشار بینالمللی)، به خارج تبعید شد و در سوئیس زندگی کرد. او حزب "جنبش برای دموکراسی در الجزایر" (MDA) را تأسیس کرد و به اپوزیسیون اسلامگرا و نظامی پیوست، اما تأثیرش کاهش یافت.[۱۰] بن بلا در سالهای پایانی به الجزایر بازگشت و بر وحدت عربی، سوسیالیسم اسلامی و انتقاد از فساد حکومت تأکید کرد. او تا پایان عمر نماد انقلاب الجزایر باقی ماند و در ۱۱ آوریل ۲۰۱۲ در الجزیره درگذشت. مراسم تشییع او با حضور گسترده مردم برگزار شد و میراثش به عنوان رهبر ضداستعماری و سوسیالیست الهامبخش نسلهای بعدی در جهان سوم است.[۱۱][۱۲]
منابع
- ↑ Alistair Horne, A Savage War of Peace: Algeria 1954-1962 (New York: NYRB Classics, 2006), 124-128.
- ↑ Robert Merle, Ahmed Ben Bella (Paris: Gallimard, 1965), 45-62.
- ↑ John Ruedy, Modern Algeria: The Origins and Development of a Nation (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 156-162.
- ↑ Alistair Horne, A Savage War of Peace, 152-168.
- ↑ Alistair Horne, A Savage War of Peace: Algeria 1954-1962 (New York: NYRB Classics, 2006), 188-205.
- ↑ Robert Merle, Ahmed Ben Bella (Paris: Gallimard, 1965), 112-148.
- ↑ John Ruedy, Modern Algeria: The Origins and Development of a Nation (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 178-195.
- ↑ John Ruedy, Modern Algeria: The Origins and Development of a Nation (Bloomington: Indiana University Press, 2005), 198-215.
- ↑ Alistair Horne, A Savage War of Peace: Algeria 1954-1962 (New York: NYRB Classics, 2006), 532-545.
- ↑ Robert Merle, Ahmed Ben Bella (Paris: Gallimard, 1965), 212-245; updated with post-coup interviews in later editions.
- ↑ Benjamin Stora, Algeria, 1830-2000: A Short History (Ithaca: Cornell University Press, 2001), 178-192.
- ↑ الجزائر تودع أحمد بن بيلا