وُله سوینکا
| وُله شوینکا نمایشنامهنویس، شاعر و برنده جایزه نوبل ادبیات | |
|---|---|
 وُله شوینکا، برنده نوبل ادبیات ۱۹۸۶ | |
| زادروز | ۱۳ ژوئیه ۱۹۳۴ آبئوکوتا، نیجریه |
| ملیت | نیجریهای |
| تابعیت | نیجریهای |
| تحصیلات | دانشگاه ایبادان • دانشگاه لیدز (ادبیات) |
| پیشه | نمایشنامهنویس، شاعر، نویسنده، فعال سیاسی |
| شناختهشده برای | آثار ادبی برجسته، دفاع از حقوق بشر و دموکراسی در آفریقا، دریافت جایزه نوبل ادبیات ۱۹۸۶ |
| نقشهای برجسته | اولین آفریقایی سیاهپوست برنده نوبل ادبیات |
| جایزه نوبل ادبیات (۱۹۸۶) | |
آکینواند وُله شوینکا (به انگلیسی: Akinwande Oluwole Babatunde Soyinka) (زادهٔ ۱۳ ژوئیهٔ ۱۹۳۴) نمایشنامهنویس، شاعر، نویسنده و فعال سیاسی نیجریهای است. او اولین آفریقایی سیاهپوست برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات (۱۹۸۶) است. آثارش با ترکیب عناصر فرهنگی یوروبا و نقد اجتماعی-سیاسی، شهرت جهانی یافتهاند.[۱]
زندگی اولیه و تحصیلات
وُله شوینکا در ۱۳ ژوئیه ۱۹۳۴ در آبئوکوتا، نیجریه متولد شد. پدرش مدیر مدرسه و مادرش بازرگان بود. تحصیلات خود را در دانشگاه ایبادان نیجریه آغاز کرد و سپس در دانشگاه لیدز انگلستان در رشتهٔ ادبیات ادامه داد.
فعالیت ادبی
از اواخر دههٔ ۱۹۵۰ نمایشنامهنویسی را آغاز کرد. آثار مشهوری مانند «شیر و جواهر» و «مرگ و سوارکار پادشاه» از مهمترین نمایشنامههای او هستند که در آنها فرهنگ آفریقایی با مسائل مدرن درهم آمیخته شده است.
فعالیت سیاسی و زندان
در جنگ داخلی نیجریه (جنگ بیافرا، ۱۹۶۷–۱۹۷۰) تلاش کرد میانجیگری صلح کند، اما به مدت ۲۲ ماه بدون محاکمه در سلول انفرادی زندانی شد. تجربهٔ زندان را در کتاب زندگینامهای «مردی مُرد» بهتفصیل روایت کرده است.
در دههٔ ۱۹۹۰ علیه دیکتاتوری نظامی ژنرال سانی آباچا مبارزه کرد و پس از صدور حکم اعدام غیابی، به تبعید رفت. پس از بازگشت دموکراسی به نیجریه، به وطن بازگشت.
دریافت جایزه نوبل ادبیات
در سال ۱۹۸۶، وُله شوینکا جایزهٔ نوبل ادبیات را دریافت کرد. کمیتهٔ نوبل او را به دلیل «ترکیب ترکیبی فرهنگی آفریقایی با تجربهٔ غربی» و «دیدگاه شاعرانهای که زندگی را در قالب نمایش درمیآورد» ستود.[۱]
میراث و فعالیتهای بینالمللی
شوینکا نماد روشنفکر مبارز آفریقایی است. او زندان، تبعید و تهدید به مرگ را تحمل کرد اما هرگز از انتقاد از استبداد، فساد و نقض حقوق بشر دست نکشید. او همچنان از جنبشهای دموکراسیخواهانه در آفریقا و جهان حمایت میکند.
حمایت از مقاومت ایران
وُله شوینکا از حامیان جنبشهای آزادیخواهی در سطح جهانی است و در نامهها و بیانیههای مهم زیر را امضا کرده است:
- امضاکنندهٔ نامهٔ ۷۵ برندهٔ نوبل (ژوئن ۲۰۲۳)
- امضاکنندهٔ بیانیهٔ ۱۱۳ برندهٔ نوبل (ژانویه ۲۰۲۶) در حمایت از مقاومت ایران.
منابع
«Wole Soyinka – Biographical». بازبینیشده در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶. «Nobel Laureates Urge Action on Iran». ژانویه ۲۰۲۶. بازبینیشده در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶.
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ «Wole Soyinka – Biographical». بازبینیشده در ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶.