کاربر:Hamidreza۱۹/صفحه تمرین
| استان کهگیلویه و بویراحمد سرزمین بلوط و ایل — قلب زاگرس | |
|---|---|
| استان کهگیلویه و بویراحمد — قله دنا استان کهگیلویه و بویراحمد — قله دنا | |
| کشور | ایران |
| مرکز استان | یاسوج |
| شمال | استان چهارمحال و بختیاری |
| جنوب | استان فارس و بوشهر |
| شرق | استان فارس |
| غرب | استان خوزستان |
| آب و هوا | سرد کوهستانی (شمال — یاسوج و دنا) تا گرم نیمهخشک (جنوب — گچساران) |
| ایل بویراحمد | از ایلات بزرگ لُر زاگرس مرکزی — قرنها حکومت محلی منطقه |
| قله دنا | ۴٬۴۰۹ متر — بلندترین قله زاگرس — زیستگاه پلنگ ایرانی و بز کوهی — منطقه حفاظتشده |
| نفت گچساران | یکی از بزرگترین میدانهای نفتی ایران و جهان — نقش مهم در اقتصاد ملی |
| جنگلهای بلوط زاگرس | بلوط «درخت زندگی» لُرها — نقش مهم در اقتصاد و فرهنگ عشایری |
| دامداری عشایری | پرورش بز و گوسفند — روغن حیوانی · کشک · پنیر محلی |
| صنایع دستی | گلیم بویراحمدی (نقوش هندسی با رنگهای طبیعی) · جاجیمبافی · نمدمالی · سیاهچادربافی |
| موسیقی و رقص | کرنا و دهل · رقص دستهجمعی لُری · شاهنامهخوانی شفاهی |
| غذاهای محلی | کباب بویراحمدی (روی آتش بلوط) · آبگوشت لُری · نان تنوری · رازقی (بلوط پخته) · حلوای شیره انگور |
| مقاومت عشایر | مقاومت عشایر بویراحمد و کهگیلویه در برابر اسکان اجباری و خلع سلاح دوره رضاشاه |
مقاله درحال ویرایش است
استان کهگیلویه و بویراحمد
────────────────────────────────────────────────────────────
⬛ مرکز استان: یاسوج
⬛ مساحت: ۱۶,۲۴۹ کیلومتر مربع
⬛ جمعیت: حدود ۷۱۳,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)
⬛ شهرستانها: ۸ شهرستان (بویراحمد، کهگیلویه، گچساران، دنا، بهمئی، باشت، چرام، لنده)
⬛ آب و هوا: معتدل تا سرد کوهستانی در شمال؛ گرم در جنوب
⬛ زبان: لُری (بویراحمدی، کهگیلویهای)، فارسی
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
کهگیلویه و بویراحمد — «سرزمین بلوط و ایل» — استانی کوهستانی در جنوبغربی ایران و خانه ایلات لُر بویراحمد و کهگیلویه است.
ایل بویراحمد:
ایل بویراحمد از ایلات بزرگ لُر ساکن زاگرس مرکزی است. خوانین بویراحمد قرنها حکومت محلی منطقه را بر عهده داشتند. نام «بویراحمد» از نام نیای ایل — بویر احمد — گرفته شده.
تاریخ مقاومت در برابر قدرت مرکزی:
مردم کهگیلویه و بویراحمد در دوره قاجار و پهلوی مقاومتهای متعددی در برابر قدرت مرکزی کردند. در دوره رضاشاه، سرکوب عشایر و اسکان اجباری انجام شد و خوانین بویراحمد مقاومت کردند.
گچساران:
گچساران یکی از مهمترین مراکز نفتی ایران و خاورمیانه است. کشف نفت در گچساران در دهه ۱۳۲۰ تحول بزرگی در اقتصاد منطقه ایجاد کرد.
جغرافیا و اقلیم
کهگیلویه و بویراحمد در قلب رشتهکوه زاگرس واقع شده و از کوهستانیترین استانهای ایران است.
قله دنا:
قله دنا با ارتفاع ۴,۴۰۹ متر بلندترین قله زاگرس و یکی از مهمترین قلههای کوهنوردی ایران است. زیستگاه دنا محل زندگی پلنگ ایرانی، بز و پازن کوهی و عقاب طلایی است و منطقه حفاظتشده است.
جنگلهای بلوط زاگرس:
جنگلهای بلوط زاگرس بخش بزرگی از استان را پوشاندهاند. بلوط — «درخت زندگی» لُرها — نقش مهمی در اقتصاد و فرهنگ عشایری دارد.
آبوهوا متنوع — از سرد کوهستانی در شمال (یاسوج و دنا) تا گرم و نیمهخشک در جنوب (گچساران).
اقتصاد و منابع
اقتصاد استان بر نفت، دامداری، کشاورزی و صنایع دستی استوار است.
نفت گچساران:
میدان نفتی گچساران یکی از بزرگترین میدانهای نفتی ایران و جهان با ذخایر بسیار بالا است. نفت گچساران نقش مهمی در اقتصاد ملی ایران دارد.
دامداری:
پرورش بز و گوسفند در میان عشایر لُر از ارکان اقتصاد استان است. لبنیات محلی — روغن حیوانی، کشک و پنیر — از محصولات سنتی هستند.
صنایع دستی:
گلیمبافی لُری، جاجیمبافی، نمدمالی و سیاهچادربافی از صنایع دستی اصیل استان هستند. گلیم بویراحمدی با نقوش هندسی و رنگهای طبیعی از زیباترین گلیمهای ایران است.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ کهگیلویه و بویراحمد ایلیاتی و لُری اصیل است.
موسیقی و رقص لُری:
موسیقی لُری بویراحمدی — با ساز کرنا و دهل — از موسیقیهای اصیل و حماسی ایران است. رقص دستهجمعی لُری (لُریرقصی) در مراسم عروسی و جشنها اجرا میشود.
شاهنامهخوانی:
شاهنامهخوانی در میان مردم لُر بویراحمد رواج دارد — داستانهای حماسی فردوسی شفاهی نقل میشوند.
غذاهای محلی:
کباب بویراحمدی (گوشت تازه روی آتش بلوط)، آبگوشت لُری، نان تنوری، قلیه ماهی محلی، حلوای شیره انگور و بلوط پخته (رازقی) از غذاهای سنتی هستند.
مبارزات و مقاومت مردمی
مردم ایلنشین کهگیلویه و بویراحمد سنت مقاومت و سلحشوری دیرینهای دارند.
مقاومت عشایر در برابر رضاشاه:
در دوره رضاشاه، عشایر بویراحمد و کهگیلویه در برابر اسکان اجباری و خلع سلاح مقاومت کردند. نبردهای متعددی بین عشایر و ارتش رضاشاه رخ داد.
مجاهدین خلق:
سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در یاسوج و گچساران فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تحت سرکوب قرار گرفتند.
کشتار ۶۷:
زندانیان سیاسی استان در کشتار تابستان ۱۳۶۷ قربانی شدند.
قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
یاسوج در قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود.
واحدهای مقاومت:
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در یاسوج فعالیتهایی در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت و افشاگری داشتهاند.