درگاه:اصلی/نوشتارهای برگزیده: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵: خط ۵:
<!-- نوشتار 1 -->
<!-- نوشتار 1 -->
   <div class="box-content">
   <div class="box-content">
<div>[[پرونده:اسدالله لاجوردی.jpeg|جایگزین=اسدالله لاجوردی|بندانگشتی|175x175پیکسل|اسدالله لاجوردی]]</div>
<div>[[پرونده:صمد بهرنگی ۱.JPG|جایگزین=صمد بهرنگی|بندانگشتی|180x180پیکسل|صمد بهرنگی]]</div>
   <div>
   <div>
'''اسدالله لاجوردی،''' سال ۱۳۱۴ هجری شمسی در خانه پدرش علی‌اکبر لاجوردی که به هیزم‌فروشی شاغل بود، در جنوب تهران متولد شد. پس از ۶ سال تحصیل در دوره ابتدایی در سال ۱۳۲۷ در حالی که جوانی ۱۴–۱۳ساله بود به دبیرستان رفت. اسدالله لاجوردی در دومین سال تحصیل در دبیرستان، ترک‌تحصیل کرد و در کنار پدر به کار مشغول شد.  
'''صمد بهرنگی،''' (زاده ۲ تیر ۱۳۱۸- فوت ۹ شهریور ۱۳۴۷) در محله چرنداب تبریز به دنیا آمد. او در زمره‌ی نویسندگان ایرانی است که افکار چپ و مترقی داشت. صمد بهرنگی در سال ۱۳۳۶ آموزگار شد. او هم‌زمان به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۳۴۱ با مدرک لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی تبریز فارغ‌التحصیل گشت.  


اسدالله لاجوردی که در شکل‌گیری جمعیت مؤتلفه اسلامی نقش اساسی داشت‌، پس از ترور حسنعلی منصور ـ نخست‌وزیر وقت ـ در بهمن ۱۳۴۳ همراه بسیاری از اعضای این جمعیت دستگیر شدند. صادق امانی که شوهرخواهر لاجوردی بود به‌
صمد بهرنگی در محافل روشنفکری تبریز و تهران با دکتر [[غلامحسین ساعدی]] و [[منوچهر هزارخانی]] و [[جلال آل احمد]] و... ارتباط داشت. صمد بهرنگی همچنین از دوستان [[بهروز دهقانی]] برادر اشرف و روح‌انگیز دهقانی و تعداد دیگری از روشنفکرانی بود که بعدها نقش مؤثری در تشکیل [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران|سازمان چریک‌های فدایی خلق ایرا]]<nowiki/>ن داشتند.


همراه بخارایی، نیک‌نژاد و هرندی در سحرگاه ۲۶خرداد توسط رژیم شاه اعدام شدند. عراقی و هاشم امانی با یک درجه تخفیف به حبس ابد محکوم شدند… اسدالله لاجوردی پس از محاکمه به ۱۸ماه حبس تأدیبی محکوم شد… اسدلله لاجوردی در اسفند سال‌ ۵۳ مجدداً بازداشت شد. اتهام او این بار «فعالیت‌های زیرزمینی و همچنین خودداری از پاسخگویی راجع به اقدامات خرابکارانه خود» بود و به ۱۸سال حبس جنایی محکوم شد… اما در سال ۱۳۵۶ همراه بسیاری دیگر، از زندان آزاد شد.
صمد بهرنگی با نوشتن کتاب ماهی سیاه کوچولو شهرت بسیاری یافت. ماهی سیاه کوچولو  اگر چه یک اثر در حوزه‌ی ادبیات کودکان است اما دارای مفاهیم فلسفی و انقلابی بسیاری است. او برای کتاب ماهی سیاه کوچولو چندین جایزه داخلی و خارجی دریافت کرد، از جمله: کتاب برگزیده کودک در سال ۱۳۴۷، دریافت جایزه ششمین نمایشگاه کتاب کودک در بلون ایتالیا، دریافت جایزه بی‌ینال براتیسلاوای چکسلواکی درسال ۱۹۶۹، دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن برای تصویرگری کتاب توسط فرشید مثقالی


اسدالله لاجوردی در زندان در جناح اقلیت زندانیانی قرار داشت که به راست (مذهبی سنتی) معروف بودند. آنها کسانی بودند که به‌دلیل مسائل شرعی و پاکی و نجسی بند رخت یا ظروف غذای خود را از مبارزان مارکسیست در زندان جدا می‌کردند. اسدالله لاجوردی در سال ۱۳۵۶ از زندان آزاد شد. وی پس از به قدرت رسیدن [[خمینی]] به‌سرعت مدارج رشد در نظام جمهوری اسلامی را طی کرد به سمت دادستان کل تهران و رئیس زندان‌های تهران درآمد. اسدالله لاجوردی که به بی‌رحمی و قساوت مشهور است نفر شماره‌ی یک نظام در کشتارهای دهه‌ی شصت بود.  
صمد بهرنگی همچنین کتاب‌های پژوهشی و تحقیقی مختلفی نیز از خود برجای گذاشت. آثار دیگر صمد بهرنگی عبارتند از: اولدوز و کلاغها، پسرک لبو فروش، قوچ‌علی و دختر پادشاه، یک هلو هزار هلو، ۲۴ ساعت درخواب و بیداری، آذربایجان در نهضت مشروطیت ایران و...


این قتل‌عام‌ها از جمله کشتار نوجوانان و جوانان را حتی بدون هیچ محاکمه‌ای در بر می‌گرفت، که مورد اعتراض افرادی از درون نظام جمهوری اسلامی قرار گرفت و منجر به عزل وی در سال ۱۳۶۳ گردید. با این همه او در سال ۱۳۶۸ به مدیریت زندان‌ها بازگشت و تا سال ۷۶ در سمت خود باقی ماند. اسدالله لاجوردی سرانجام در تاریخ ۱ شهریور ۱۳۷۷ در محل کسب خود در بازار تهران، طی عملیاتی توسط دو نفر از اعضای [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]] به نام‌های [[علی‌اکبر اکبری]] ده‌بالایی و علی‌اصغر غضنفرنژاد جلودار مجازات شد.
او سرانجام در شهریور ۱۳۴۷ در رودخانه ارس غرق شد. درگذشت صمد بهرنگی بسیار پرحاشیه شد. از سویی خانواده صمد و برادرش و [[جلال آل احمد]] و اشرف دهقانی معتقدند که حضور صمد بهرنگی در آن موقع در ارس به همراه افسری نظامی مشکوک است. از سوی دیگر همان افسر که امروز بنام حمزه فراهتی او را می‌شناسیم مدعی است که صمد به دلیل عدم آشنایی با شنا و حفظ خود روی آب غرق شده است. برخی غرق شدن او در این رودخانه را مشکوک دانسته و به [[ساواک]] ارتباط می‌دهند.


[[اسدالله لاجوردی|بیشتر بخوانید...]]
بهروز دهقانی دوست صمیمی صمد بهرنگی که چند کتاب هم به‌صورت مشترک با هم نوشتند، درباره صمد می‌گوید: صمد کوهی بود با بدنی همچون کاه. در برخورد اول هیچ کس نمی‌فهمید که در این بدن لاغر چه قدرت اراده عظیمی نهفته است. کسانی که دستخوش هر بادند و  مثل آب خوردن، وجدان خود را به اجاره می‌دهند، از اینکه صمد به هیچ‌روی فریفته پول و مقام نمی‌شد، متحیر بودند. جای او کنار بخاری و پشت میز در طبقه پنجم فلان اداره نبود. میان مردم عادی کوچه و بازار، بچه‌ها، دهاتی‌ها، خود را آسوده حس می‌کرد. مثل ماهی توی آب، شاید او را بهتر از جلیل، قهوه‌چی آخیرجان، نشود تعریف کرد که می‌گفت: «صمد از آدم‌های این زمانه نیست.»


[[صمد بهرنگی|بیشتر بخوانید...]]


<!-- نوشتار ۲ -->
<!-- نوشتار ۲ -->
  <div class="box-content">
  <div class="box-content">
<div>[[پرونده:کورش بزرگ.jpg|جایگزین=کورش بزرگ|بندانگشتی|150x150پیکسل|کورش بزرگ]]</div>
<div>[[پرونده:دوران فعالیت سیاسی فرهاد.jpg|جایگزین=فرهاد مهراد|بندانگشتی|170x170پیکسل|فرهاد مهراد]]</div>
   <div>
   <div>
'''کورش بزرگ''' یا '''کورش کبیر'''، (۵۲۹ تا ۵۷۶ پیش از میلاد) همچنین معروف به کورش دوم نخستین شاه و بنیان‌گذار دودمان شاهنشاهی هخامنشی است. او در چهارم شهریور به دنیا آمد. کورش کبیر، به‌خاطر بخشندگی، بنیان گذاشتن حقوق بشر، آزاد کردن برده‌ها ، احترام به دین‌های مختلف و کیش‌های گوناگون، گسترش تمدن و ... در تمامی جهان شناخته شده است.
'''فرهاد مهراد'''، (زاده ۲۹ دی‌ماه ۱۳۲۲- درگذشته در ۹ شهریور ۱۳۸۱) خواننده، آهنگ‌ساز و نوازنده پاپ راک بود. او در تهران چشم به جهان گشود. ترانه‌های فرهاد در فضای سیاسی پیش از انقلاب و پس از آن به دلیل محتوای اشعار و سبک اجرا به ترانه‌های محبوب روشنفکران و فعالان سیاسی دهه‌ی ۶۰ تبدیل شد. فرهاد به دلیل اشعار سیاسی که در ترانه‌هایش استفاده می‌کرد مدتی را نیز در زندان به سر برد. از وی قعطه‌های بیاد‌ماندنی چون «جمعه» «کودکانه»، «وحدت» و «گنجشکک اشی مشی» و بسیاری ترانه‌های دیگر برجای مانده‌است.[۱]


قرآن نیز از او با عبارت «ذوالقرنین» نام برده است و او را رده‌ی مصلحین جهان نام‌ ‌گذاشته است. کورش به فتح سرزمین‌هایی می‌رفت که از پادشاهان خود در رنج بودند اما هرگز به قتل و غارت مبادرت نکرده و اداره‌ی آن سرزمین را به اهالی آن واگذار می‌کرد.
فرهاد مهراد در سال‌های پس از انقلاب فعالیت‌های کمتری داشت و تا سال ۱۳۶۹ رسما ممنوع از کار بود. سرانجام دو آلبوم وی یکی با نام خواب در بیداری (سال ۷۳) و دیگری آلبوم برف (سال ۷۶) توانست از سد سانسور عبور کند که ترانه‌هایی چون «مرغ سحر»، «گل یخ»[۲]، «کوچ بنفشه‌ها»[۳] با شعر استاد شفعیی کدکنی از جمله‌ ترانه‌های این آلبوم‌هاست. فرهاد مهراد در ۹ شهریور ۱۳۸۱ بر اثر بیماری کبد درگذشت. جمهوری اسلامی اجازه انتقال جسد وی به ایران و دفن وی در ایران را نداد. وی در گورستانی در پاریس دفن شد.
 
[[فرهاد مهراد|بیشتر بخوانید...]]
ایرانیان کورش را پدر و یونانیان، که وی مردمان آن دیار را از ظلم و ستم رهانیده بود، سرور و قانونگذار می‌نامیدند. یهودیان کورش را مسح‌شده توسط پروردگار می‌نامیدند، ضمن آنکه بابلیان وی را مورد تأیید مردوک می‌دانستند.
 
او نخستین شاه هخامنشی بود که در بین سال‌های ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر نواحی گسترده‌ای از آسیا حکومت می‌کرد. کورش در منشور خود که در بابل کشف شده، خودش را «فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ کورش، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ چیش پیش، شاه بزرگ انشان، از خانواده ای که همیشه پادشاه بوده‌است» معرفی می‌کند
 
[[کورش بزرگ|بیشتر بخوانید...]]


  <div>
  <div>


<!-- نوشتار 3 -->
<!-- نوشتار 3 -->
   <div class="box-content">
   <div class="box-content">
<div>[[پرونده:حمیدرضا درخشنده.jpg|جایگزین=حمیدرضا درخشنده|بندانگشتی|200x200پیکسل|حمیدرضا درخشنده]]</div>
<div>[[پرونده:عکسی از ملا آواره.JPG|جایگزین=ملا احمد شلماشی|بندانگشتی|205x205پیکسل|ملا احمد شلماشی]]</div>
   <div>
   <div>
'''حمیدرضا درخشنده'''، (زاده‌ی ۱۰ تیرماه ۱۳۵۱-درگذشته‌ی ۶ شهریور ۱۳۹۸) مستندساز، عکاس، فیلم‌بردار و خبرنگار اهل کازرون است که به جرم قتل امام جمعه شهرستان کازرون، روز چهارشنبه ۶ شهریور در ملأعام به‌دار آویخته شد.
'''ملا احمد شلماشی، معروف به ملا آواره،''' (زاده ۱۳۱۲، سردشت - درگذشت ۱۱ شهریور ۱۳۴۷)، شاعر و مبارز کرد که در دهة ۴۰ از بنیانگذاران کمیته انقلابی [[حزب دموکرات کردستان]] بود. وی درجریان شورش مردم کُرد عراق علیه‌ حکومت عبدالکریم قاسم، به‌ شهر سلیمانیه‌ عراق رفت و در آن‌جا همراه‌ برادران کرد خود جنگید. ملا آواره سپس همراه با چندی از دوستان اقدام به‌ چاپ روزنامه "ارگان روز" کرد که‌ برای به‌دست آوردن آزادی و علیه‌ رژیم شاه‌ منتشر می‌شد.
 
حمیدرضا درخشنده در خیابان قدمگاه شهرستان کازرون به حرفه‌ی عکاسی در مغازه‌اش اشتغال داشت.
 
حمیدرضا درخشنده که در شبکه‌های مجازی از او به‌عنوان قهرمان و شهید راه آزادی نام برده می‌شود، سحرگاه چهارشنبه ۸ خرداد ماه ۱۳۹۸ در حالی که بر اسب سوار بود و لباس تعزیه به‌تن داشت به‌خانه محمد خرسند امام جمعه کازرون رفت و در پوشش عکس سلفی او را با ضربات چاقو از پای درآورد. او دلیل این‌کار را ظلم و ستمی که بر مردم رفته بود اعلام کرد. او پس از زدن ضربه فریاد زده بود: قاتل جوانان کازرون را کشتم!
 
برادر امام جمعه کازرون گفت به‌مدت دو روز تلاش کرده که از حمیدرضا درخشنده ندامت بگیرد تا مانع اعدام او شود. اما حمیدرضا درخشنده با گفتن این‌که نماینده امام زمان (عج) است حکم اعدام را پذیرفت.


[[حمیدرضا درخشنده|بیشتر بخوانید...]]
[[ملا احمد شلماشی|بیشتر بخوانید...]]


  <div>
  <div>

نسخهٔ ‏۳۱ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۱

نوشتارهای جدید هفته
صمد بهرنگی
صمد بهرنگی

صمد بهرنگی، (زاده ۲ تیر ۱۳۱۸- فوت ۹ شهریور ۱۳۴۷) در محله چرنداب تبریز به دنیا آمد. او در زمره‌ی نویسندگان ایرانی است که افکار چپ و مترقی داشت. صمد بهرنگی در سال ۱۳۳۶ آموزگار شد. او هم‌زمان به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۳۴۱ با مدرک لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی تبریز فارغ‌التحصیل گشت.

صمد بهرنگی در محافل روشنفکری تبریز و تهران با دکتر غلامحسین ساعدی و منوچهر هزارخانی و جلال آل احمد و... ارتباط داشت. صمد بهرنگی همچنین از دوستان بهروز دهقانی برادر اشرف و روح‌انگیز دهقانی و تعداد دیگری از روشنفکرانی بود که بعدها نقش مؤثری در تشکیل سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران داشتند.

صمد بهرنگی با نوشتن کتاب ماهی سیاه کوچولو شهرت بسیاری یافت. ماهی سیاه کوچولو اگر چه یک اثر در حوزه‌ی ادبیات کودکان است اما دارای مفاهیم فلسفی و انقلابی بسیاری است. او برای کتاب ماهی سیاه کوچولو چندین جایزه داخلی و خارجی دریافت کرد، از جمله: کتاب برگزیده کودک در سال ۱۳۴۷، دریافت جایزه ششمین نمایشگاه کتاب کودک در بلون ایتالیا، دریافت جایزه بی‌ینال براتیسلاوای چکسلواکی درسال ۱۹۶۹، دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن برای تصویرگری کتاب توسط فرشید مثقالی

صمد بهرنگی همچنین کتاب‌های پژوهشی و تحقیقی مختلفی نیز از خود برجای گذاشت. آثار دیگر صمد بهرنگی عبارتند از: اولدوز و کلاغها، پسرک لبو فروش، قوچ‌علی و دختر پادشاه، یک هلو هزار هلو، ۲۴ ساعت درخواب و بیداری، آذربایجان در نهضت مشروطیت ایران و...

او سرانجام در شهریور ۱۳۴۷ در رودخانه ارس غرق شد. درگذشت صمد بهرنگی بسیار پرحاشیه شد. از سویی خانواده صمد و برادرش و جلال آل احمد و اشرف دهقانی معتقدند که حضور صمد بهرنگی در آن موقع در ارس به همراه افسری نظامی مشکوک است. از سوی دیگر همان افسر که امروز بنام حمزه فراهتی او را می‌شناسیم مدعی است که صمد به دلیل عدم آشنایی با شنا و حفظ خود روی آب غرق شده است. برخی غرق شدن او در این رودخانه را مشکوک دانسته و به ساواک ارتباط می‌دهند.

بهروز دهقانی دوست صمیمی صمد بهرنگی که چند کتاب هم به‌صورت مشترک با هم نوشتند، درباره صمد می‌گوید: صمد کوهی بود با بدنی همچون کاه. در برخورد اول هیچ کس نمی‌فهمید که در این بدن لاغر چه قدرت اراده عظیمی نهفته است. کسانی که دستخوش هر بادند و  مثل آب خوردن، وجدان خود را به اجاره می‌دهند، از اینکه صمد به هیچ‌روی فریفته پول و مقام نمی‌شد، متحیر بودند. جای او کنار بخاری و پشت میز در طبقه پنجم فلان اداره نبود. میان مردم عادی کوچه و بازار، بچه‌ها، دهاتی‌ها، خود را آسوده حس می‌کرد. مثل ماهی توی آب، شاید او را بهتر از جلیل، قهوه‌چی آخیرجان، نشود تعریف کرد که می‌گفت: «صمد از آدم‌های این زمانه نیست.»

بیشتر بخوانید...

فرهاد مهراد
فرهاد مهراد

فرهاد مهراد، (زاده ۲۹ دی‌ماه ۱۳۲۲- درگذشته در ۹ شهریور ۱۳۸۱) خواننده، آهنگ‌ساز و نوازنده پاپ راک بود. او در تهران چشم به جهان گشود. ترانه‌های فرهاد در فضای سیاسی پیش از انقلاب و پس از آن به دلیل محتوای اشعار و سبک اجرا به ترانه‌های محبوب روشنفکران و فعالان سیاسی دهه‌ی ۶۰ تبدیل شد. فرهاد به دلیل اشعار سیاسی که در ترانه‌هایش استفاده می‌کرد مدتی را نیز در زندان به سر برد. از وی قعطه‌های بیاد‌ماندنی چون «جمعه» «کودکانه»، «وحدت» و «گنجشکک اشی مشی» و بسیاری ترانه‌های دیگر برجای مانده‌است.[۱]

فرهاد مهراد در سال‌های پس از انقلاب فعالیت‌های کمتری داشت و تا سال ۱۳۶۹ رسما ممنوع از کار بود. سرانجام دو آلبوم وی یکی با نام خواب در بیداری (سال ۷۳) و دیگری آلبوم برف (سال ۷۶) توانست از سد سانسور عبور کند که ترانه‌هایی چون «مرغ سحر»، «گل یخ»[۲]، «کوچ بنفشه‌ها»[۳] با شعر استاد شفعیی کدکنی از جمله‌ ترانه‌های این آلبوم‌هاست. فرهاد مهراد در ۹ شهریور ۱۳۸۱ بر اثر بیماری کبد درگذشت. جمهوری اسلامی اجازه انتقال جسد وی به ایران و دفن وی در ایران را نداد. وی در گورستانی در پاریس دفن شد. بیشتر بخوانید...

ملا احمد شلماشی
ملا احمد شلماشی

ملا احمد شلماشی، معروف به ملا آواره، (زاده ۱۳۱۲، سردشت - درگذشت ۱۱ شهریور ۱۳۴۷)، شاعر و مبارز کرد که در دهة ۴۰ از بنیانگذاران کمیته انقلابی حزب دموکرات کردستان بود. وی درجریان شورش مردم کُرد عراق علیه‌ حکومت عبدالکریم قاسم، به‌ شهر سلیمانیه‌ عراق رفت و در آن‌جا همراه‌ برادران کرد خود جنگید. ملا آواره سپس همراه با چندی از دوستان اقدام به‌ چاپ روزنامه "ارگان روز" کرد که‌ برای به‌دست آوردن آزادی و علیه‌ رژیم شاه‌ منتشر می‌شد.

بیشتر بخوانید...