کاربر:Hamidreza۱۸/صفحه تمرین

استان چهارمحال و بختیاری بام ایران — سرزمین ایل بختیاری
استان چهارمحال و بختیاری — طبیعت کوهستانی زاگرس استان چهارمحال و بختیاری — طبیعت کوهستانی زاگرس
کشور	ایران
مرکز استان	شهرکرد (مرتفع‌ترین مرکز استان ایران — ۲٬۰۶۶ متر)
شمال	استان اصفهان
جنوب	استان کهگیلویه و بویراحمد
شرق	استان اصفهان
غرب	استان خوزستان و لرستان
آب و هوا	سرد کوهستانی — زمستان تا منفی ۳۰ درجه و برف سنگین — تابستان خنک و مطبوع
ایل بختیاری	یکی از بزرگ‌ترین ایلات ایران — دو شاخه هفت‌لنگ و چهارلنگ
فتح تهران و مشروطه	سردار اسعد بختیاری با سواران بختیاری تهران را فتح کرد (۱۲۸۸ شمسی) و محمدعلی‌شاه را خلع نمود — نقطه عطف تاریخ ایران
کوچ بزرگ بختیاری	سخت‌ترین کوچ عشایری جهان — عبور از زاگرس و رودخانه‌های خروشان — مستند گراس (۱۹۲۵)
زاینده‌رود	مهم‌ترین رودخانه فلات مرکزی ایران — سرچشمه از زردکوه چهارمحال — حیات‌بخش اصفهان
آبشار شِوی	بلندترین آبشار طبیعی خاورمیانه — حدود ۱۰۰ متر ارتفاع
قالی بختیاری	طرح خشتی معروف — مربع‌هایی با نقوش گل و درخت — شناخته‌شده جهانی
موسیقی و رقص	کرنا و دهل · رقص چوبی (چوب‌بازی) ثبت ملی · بَیت‌خوانی از زیباترین آوازهای ایرانی
دامداری ایلی	پرورش گوسفند و بز — کره، پنیر و کشک بختیاری از مرغوب‌ترین لبنیات سنتی ایران
کشاورزی	گردو چهارمحال (مرغوب‌ترین ایران) · بادام · سیب · گلابی

مقاله درحال ویرایش است

استان چهارمحال و بختیاری

────────────────────────────────────────────────────────────

⬛ مرکز استان: شهرکرد

⬛ مساحت: ۱۶,۳۲۸ کیلومتر مربع

⬛ جمعیت: حدود ۹۴۷,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)

⬛ شهرستان‌ها: ۹ شهرستان (شهرکرد، بروجن، لردگان، فارسان، کوهرنگ، اردل، کیار، بن، سامان)

⬛ آب و هوا: سرد کوهستانی — بام ایران

⬛ زبان: فارسی، لُری بختیاری، ترکی چهارلنگ

────────────────────────────────────────────────────────────

تاریخچه

چهارمحال و بختیاری — «بام ایران» — سرزمین کوهستانی و ایلیاتی در مرکز زاگرس و خانه ایل بزرگ بختیاری است. نام «چهارمحال» از چهار بخش اصلی منطقه گرفته شده.

ایل بختیاری — بزرگ‌ترین ایل ایران:

ایل بختیاری یکی از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین ایلات ایران با تاریخ کهن است. بختیاری‌ها از لُرهای بزرگ هستند و به دو شاخه اصلی «هفت‌لنگ» و «چهارلنگ» تقسیم می‌شوند. خوانین بختیاری — از جمله علیقلی‌خان سردار اسعد بختیاری — نقش تاریخی مهمی در ایران داشته‌اند.

فتح تهران و مشروطه:

سردار اسعد بختیاری (علیقلی‌خان) — ایلخان بختیاری — یکی از رهبران اصلی انقلاب مشروطه بود. در سال ۱۲۸۸ شمسی (۱۹۰۹ میلادی) سواران بختیاری به فرماندهی سردار اسعد از اصفهان حرکت کردند، تهران را فتح کردند و محمدعلی‌شاه قاجار را از سلطنت خلع نمودند. این واقعه نقطه عطف تاریخ معاصر ایران بود.

کوچ ایلی:

کوچ بزرگ بختیاری‌ها — از ییلاق (کوهستان‌های چهارمحال) به قشلاق (دشت‌های خوزستان) و بالعکس — از شگفتی‌های فرهنگی ایران و جهان است. این کوچ سخت‌ترین کوچ عشایری جهان نامیده شده — عبور از رشته‌کوه زاگرس، رودخانه‌های خروشان و گردنه‌های مرتفع با گله‌های هزاران رأسی. فیلم مستند «گراس» (۱۹۲۵) توسط مریان کوپر این کوچ را ثبت و به جهانیان معرفی کرد.

شهرکرد:

شهرکرد — مرکز استان — مرتفع‌ترین مرکز استان ایران با ارتفاع ۲,۰۶۶ متر از سطح دریا است. شهرکرد به «بام ایران» معروف است.

جغرافیا و اقلیم

چهارمحال و بختیاری در مرکز رشته‌کوه زاگرس واقع شده و یکی از کوهستانی‌ترین و مرتفع‌ترین استان‌های ایران است.

زاینده‌رود — شریان حیات:

رودخانه زاینده‌رود — مهم‌ترین رودخانه فلات مرکزی ایران — از کوه‌های زردکوه چهارمحال سرچشمه می‌گیرد و از اصفهان عبور می‌کند. زاینده‌رود حیات‌بخش اصفهان و منطقه مرکزی ایران است. چشمه‌ها و آبشارهای زاگرس در چهارمحال از جاذبه‌های طبیعی هستند.

آبشار شِوی:

آبشار شِوی (در مرز چهارمحال و خوزستان) بلندترین آبشار طبیعی خاورمیانه با ارتفاع حدود ۱۰۰ متر است.

آب‌وهوا سرد و کوهستانی — زمستان‌ها بسیار سرد (تا منفی ۳۰ درجه) و برف سنگین. تابستان‌ها خنک و مطبوع هستند.

اقتصاد و منابع

اقتصاد چهارمحال و بختیاری بر دامداری، کشاورزی، صنایع دستی و گردشگری استوار است.

دامداری ایلی:

پرورش گوسفند و بز در میان عشایر بختیاری از ارکان اقتصاد استان است. لبنیات بختیاری — کره، پنیر و کشک — از مرغوب‌ترین لبنیات سنتی ایران هستند.

قالی‌بافی بختیاری:

قالی بختیاری (طرح خشتی) از معروف‌ترین و زیباترین قالی‌های ایران در بازارهای جهانی است. طرح خشتی بختیاری — تقسیم فرش به مربع‌هایی با نقوش مختلف گل و درخت — منحصربه‌فرد و شناخته‌شده جهانی است.

کشاورزی:

گردو، بادام، سیب و گلابی از محصولات باغی مهم هستند. گردو چهارمحال از مرغوب‌ترین گردوهای ایران است.

فرهنگ و آداب و رسوم

فرهنگ بختیاری از غنی‌ترین و اصیل‌ترین فرهنگ‌های ایلیاتی ایران است.

موسیقی و رقص بختیاری:

موسیقی بختیاری — با دو ساز اصلی کرنا و دهل — از موسیقی‌های حماسی و پرشور ایران است. رقص چوبی (چوب‌بازی) بختیاری — رقص دسته‌جمعی مردان با چوب‌دستی‌ها — از نمادهای فرهنگ بختیاری و ثبت ملی شده. آوازهای محلی بختیاری (بَیت‌خوانی) از زیباترین آوازهای ایرانی هستند.

غذاهای محلی:

کله‌جوش بختیاری (کشک با سبزی‌های کوهی)، نان تنوری بختیاری، قلیه ماهی، آبگوشت بختیاری و حلوای شیره انگور از غذاهای سنتی هستند.

پوشاک بختیاری:

لباس سنتی بختیاری — چوقا (جلیقه پشمی مردانه)، شال و کلاه بختیاری — از لباس‌های شناخته‌شده ایرانی است. چوقا بختیاری از پشم بز و گوسفند بافته می‌شود.

مبارزات و مقاومت مردمی

بختیاری‌ها از سلحشورترین اقوام ایران بوده و در مبارزات سیاسی و نظامی نقش برجسته‌ای داشته‌اند.

سردار اسعد بختیاری و مشروطه:

علیقلی‌خان سردار اسعد بختیاری — فاتح تهران — نقش تعیین‌کننده‌ای در پیروزی انقلاب مشروطه داشت. فتح تهران توسط سواران بختیاری و آزادی‌خواهان گیلانی (سردار اسعد و سپهدار اعظم) در تاریخ ایران حک شده.

مجاهدین خلق و بختیاری:

سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در شهرکرد و لردگان فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان در تظاهرات و فعالیت‌های سیاسی شرکت داشتند. پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ سرکوب شدید آغاز شد.

کشتار ۶۷:

زندانیان سیاسی بختیاری در کشتار تابستان ۱۳۶۷ قربانی شدند — برخی در زندان‌های اصفهان اعدام شدند.

قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:

شهرکرد و لردگان در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بودند. روحیه ایلیاتی و سلحشوری بختیاری‌ها در قیام‌ها نمایان بود.

واحدهای مقاومت:

واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در شهرکرد و بروجن فعالیت‌هایی در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت و افشاگری داشته‌اند.