کاربر:Hamidreza۲۰/صفحه تمرین

مقاله درحال ویرایش است

استان ایلام

────────────────────────────────────────────────────────────

⬛ مرکز استان: ایلام

⬛ مساحت: ۲۰,۱۳۳ کیلومتر مربع

⬛ جمعیت: حدود ۵۸۰,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)

⬛ شهرستان‌ها: ۱۰ شهرستان (ایلام، دهلران، مهران، ایوان، آبدانان، دره‌شهر، شیروان‌وچرداول، ملکشاهی، بدره، سیروان)

⬛ آب و هوا: معتدل تا گرم؛ نیمه‌خشک

⬛ زبان: کردی (ایلامی/فیلی/کلهری)، لُری، فارسی

────────────────────────────────────────────────────────────

تاریخچه

ایلام — «سرزمین تمدن کهن عیلامی» — در غرب ایران و هم‌مرز با عراق واقع شده و یکی از کهن‌ترین سرزمین‌های متمدن جهان است.

تمدن عیلام:

تمدن عیلام (Elam) از قدیمی‌ترین تمدن‌های جهان با قدمت بیش از ۵,۰۰۰ سال است. پایتخت‌های عیلام — شوش، انشان و مَدَکتو (واقع در ایلام امروزی) — از مراکز بزرگ تمدنی جهان باستان بودند. زیگورات چُغازَنبیل (در نزدیکی شوش — خوزستان) از بناهای عیلامی و میراث جهانی یونسکو است. نام استان ایلام از همین تمدن باستانی گرفته شده.

دره‌شهر — سیمره:

شهر باستانی سیمره (مادَکتو) در دره‌شهر ایلام یکی از پایتخت‌های عیلام و سپس از شهرهای مهم دوره اسلامی بود. آثار باستانی سیمره از مهم‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسی ایران هستند.

مهران — دروازه مرزی:

مهران مرز اصلی ایران و عراق و مسیر اصلی زائران کربلا و نجف است. پایانه مرزی مهران سالانه میلیون‌ها زائر را جابه‌جا می‌کند.

جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹-۱۳۶۷):

ایلام یکی از استان‌های خط مقدم جنگ ایران و عراق بود و آسیب‌های سنگینی دید. مهران چندین بار بین نیروهای ایران و عراق دست‌به‌دست شد. دهلران و ایلام نیز بمباران شدند. مردم ایلام مقاومت سرسختانه‌ای در برابر تجاوز عراق نشان دادند.

جغرافیا و اقلیم

ایلام در غرب ایران و دامنه‌های غربی زاگرس واقع شده و از غرب با عراق هم‌مرز است.

جنگل‌های بلوط:

جنگل‌های بلوط زاگرس بخش بزرگی از ایلام را پوشانده‌اند. تالاب بین‌المللی هشیلان (نزدیک ایوان) یکی از مهم‌ترین تالاب‌های ایران و زیستگاه پرندگان مهاجر است.

آب‌وهوا متنوع — از معتدل کوهستانی در شمال و شرق تا گرم و نیمه‌خشک در غرب و جنوب (دهلران). زمستان‌ها معتدل و تابستان‌ها در مناطق پست بسیار گرم هستند.

اقتصاد و منابع

اقتصاد ایلام بر نفت و گاز، کشاورزی و دامداری استوار است.

نفت و گاز:

دهلران یکی از مراکز نفتی مهم ایران است. میدان‌های نفتی دهلران و مهران از منابع مهم انرژی کشور هستند. پالایشگاه ایلام نیز از صنایع مهم استان است.

کشاورزی:

زیتون ایلام — «پایتخت زیتون ایران» — از مرغوب‌ترین زیتون‌های ایران و خاورمیانه است. ایلام بزرگ‌ترین تولیدکننده زیتون ایران است. بلوط (به‌ویژه بلوط ویول) محصول جنگلی مهمی است.

عسل ایلامی:

عسل طبیعی ایلام از مرغوب‌ترین عسل‌های ایران با کیفیت صادراتی است.

فرهنگ و آداب و رسوم

فرهنگ ایلام ترکیبی از فرهنگ کُردی و لُری با سنت‌های ایلیاتی اصیل است.

موسیقی و رقص کردی:

موسیقی کردی ایلامی — با ساز سرنا و دهل — و رقص‌های کردی (هه‌لپه‌رکه) از آیین‌های شادی و جشن هستند. رقص دسته‌جمعی کردی از زیباترین رقص‌های ایرانی است.

غذاهای محلی:

کباب ایلامی، آبگوشت ایلامی، نان محلی (نان ساجی)، حلیم بادمجان و فلافل ایلامی از غذاهای سنتی هستند.

پوشاک محلی:

لباس سنتی کردی ایلامی — رانک (لباس بلند مردانه) و جلیقه — از لباس‌های شناخته‌شده منطقه است.

مبارزات و مقاومت مردمی

ایلام به‌دلیل موقعیت مرزی و روحیه سلحشوری مردمش همواره در مبارزات نقش داشته و مجاهدین خلق در این استان فعالیت داشته‌اند.

جنگ ایران و عراق — مقاومت مردمی:

مردم ایلام در جنگ ایران و عراق مقاومت حماسی نشان دادند. عملیات‌های آزادسازی مهران و دهلران از نبردهای مهم جنگ بودند. هزاران نفر از مردم ایلام در جنگ کشته و آواره شدند.

مجاهدین خلق در ایلام:

سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در ایلام و دهلران فعالیت سیاسی داشت. ارتش آزادی‌بخش ملی ایران (NLA) در عملیات فروغ جاویدان (مرصاد — ۱۳۶۷) از مرز مهران وارد ایران شد. این عملیات بزرگ‌ترین حرکت نظامی مقاومت ایران بود.

کشتار ۶۷:

زندانیان سیاسی ایلام در کشتار تابستان ۱۳۶۷ قربانی شدند.

قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:

ایلام در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود.

واحدهای مقاومت:

واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در ایلام فعالیت‌هایی در زمینه افشاگری و نصب پوسترهای رهبران مقاومت داشته‌اند.