کاربر:Hamidreza۱۹/صفحه تمرین

مقاله درحال ویرایش است

استان کهگیلویه و بویراحمد

────────────────────────────────────────────────────────────

⬛ مرکز استان: یاسوج

⬛ مساحت: ۱۶,۲۴۹ کیلومتر مربع

⬛ جمعیت: حدود ۷۱۳,۰۰۰ نفر (۱۴۰۰)

⬛ شهرستان‌ها: ۸ شهرستان (بویراحمد، کهگیلویه، گچساران، دنا، بهمئی، باشت، چرام، لنده)

⬛ آب و هوا: معتدل تا سرد کوهستانی در شمال؛ گرم در جنوب

⬛ زبان: لُری (بویراحمدی، کهگیلویه‌ای)، فارسی

────────────────────────────────────────────────────────────

تاریخچه

کهگیلویه و بویراحمد — «سرزمین بلوط و ایل» — استانی کوهستانی در جنوب‌غربی ایران و خانه ایلات لُر بویراحمد و کهگیلویه است.

ایل بویراحمد:

ایل بویراحمد از ایلات بزرگ لُر ساکن زاگرس مرکزی است. خوانین بویراحمد قرن‌ها حکومت محلی منطقه را بر عهده داشتند. نام «بویراحمد» از نام نیای ایل — بویر احمد — گرفته شده.

تاریخ مقاومت در برابر قدرت مرکزی:

مردم کهگیلویه و بویراحمد در دوره قاجار و پهلوی مقاومت‌های متعددی در برابر قدرت مرکزی کردند. در دوره رضاشاه، سرکوب عشایر و اسکان اجباری انجام شد و خوانین بویراحمد مقاومت کردند.

گچساران:

گچساران یکی از مهم‌ترین مراکز نفتی ایران و خاورمیانه است. کشف نفت در گچساران در دهه ۱۳۲۰ تحول بزرگی در اقتصاد منطقه ایجاد کرد.

جغرافیا و اقلیم

کهگیلویه و بویراحمد در قلب رشته‌کوه زاگرس واقع شده و از کوهستانی‌ترین استان‌های ایران است.

قله دنا:

قله دنا با ارتفاع ۴,۴۰۹ متر بلندترین قله زاگرس و یکی از مهم‌ترین قله‌های کوهنوردی ایران است. زیستگاه دنا محل زندگی پلنگ ایرانی، بز و پازن کوهی و عقاب طلایی است و منطقه حفاظت‌شده است.

جنگل‌های بلوط زاگرس:

جنگل‌های بلوط زاگرس بخش بزرگی از استان را پوشانده‌اند. بلوط — «درخت زندگی» لُرها — نقش مهمی در اقتصاد و فرهنگ عشایری دارد.

آب‌وهوا متنوع — از سرد کوهستانی در شمال (یاسوج و دنا) تا گرم و نیمه‌خشک در جنوب (گچساران).

اقتصاد و منابع

اقتصاد استان بر نفت، دامداری، کشاورزی و صنایع دستی استوار است.

نفت گچساران:

میدان نفتی گچساران یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های نفتی ایران و جهان با ذخایر بسیار بالا است. نفت گچساران نقش مهمی در اقتصاد ملی ایران دارد.

دامداری:

پرورش بز و گوسفند در میان عشایر لُر از ارکان اقتصاد استان است. لبنیات محلی — روغن حیوانی، کشک و پنیر — از محصولات سنتی هستند.

صنایع دستی:

گلیم‌بافی لُری، جاجیم‌بافی، نمدمالی و سیاه‌چادربافی از صنایع دستی اصیل استان هستند. گلیم بویراحمدی با نقوش هندسی و رنگ‌های طبیعی از زیباترین گلیم‌های ایران است.

فرهنگ و آداب و رسوم

فرهنگ کهگیلویه و بویراحمد ایلیاتی و لُری اصیل است.

موسیقی و رقص لُری:

موسیقی لُری بویراحمدی — با ساز کرنا و دهل — از موسیقی‌های اصیل و حماسی ایران است. رقص دسته‌جمعی لُری (لُری‌رقصی) در مراسم عروسی و جشن‌ها اجرا می‌شود.

شاهنامه‌خوانی:

شاهنامه‌خوانی در میان مردم لُر بویراحمد رواج دارد — داستان‌های حماسی فردوسی شفاهی نقل می‌شوند.

غذاهای محلی:

کباب بویراحمدی (گوشت تازه روی آتش بلوط)، آبگوشت لُری، نان تنوری، قلیه ماهی محلی، حلوای شیره انگور و بلوط پخته (رازقی) از غذاهای سنتی هستند.

مبارزات و مقاومت مردمی

مردم ایل‌نشین کهگیلویه و بویراحمد سنت مقاومت و سلحشوری دیرینه‌ای دارند.

مقاومت عشایر در برابر رضاشاه:

در دوره رضاشاه، عشایر بویراحمد و کهگیلویه در برابر اسکان اجباری و خلع سلاح مقاومت کردند. نبردهای متعددی بین عشایر و ارتش رضاشاه رخ داد.

مجاهدین خلق:

سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب در یاسوج و گچساران فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ تحت سرکوب قرار گرفتند.

کشتار ۶۷:

زندانیان سیاسی استان در کشتار تابستان ۱۳۶۷ قربانی شدند.

قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:

یاسوج در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود.

واحدهای مقاومت:

واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در یاسوج فعالیت‌هایی در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت و افشاگری داشته‌اند.