علی امینی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Safa (بحث | مشارکت‌ها)
۱۳٬۸۶۵ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۳۷۵ ویرایش‌ها
اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا
خط ۱: خط ۱:
{{Infobox Officeholder
{{جعبه زندگینامه|نام_شخص=خالد ملایی|تصویر=Khalid_Malaei.jpg|عرض_تصویر=260px|توضیح_تصویر=شهید قیام سراسری ۱۴۰۴، خالد ملایی|تاریخ_تولد=حدوداً ۳۰ ساله|محل_تولد=ایذه، استان خوزستان|تاریخ_مرگ=۱۸ دی ۱۴۰۴|ملیت=ایرانی|محل_مرگ=ایذه، استان خوزستان|مدفن=|علت مرگ=شلیک مستقیم نیروهای حکومتی به سر|شناخته‌شده برای=جان باختن در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|همسر=|والدین=}}
| name = علی امینی
'''چکیده'''
| image = دکتر علی امینی.png
خالد ملایی، شهروند حدوداً ۳۰ ساله اهل شهرستان ایذه استان خوزستان، یکی از جان‌باختگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]] بود. او در روز پنج‌شنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، در جریان تظاهرات مردمی در ایذه، بر اثر شلیک مستقیم گلوله به سر توسط نیروهای سرکوبگر حکومتی جان خود را از دست داد. گزارش‌های حقوق بشری مانند ایران‌وایر و رادیو فردا تأیید کرده‌اند که خالد ملایی یکی از سه شهروندی بود که در همان روز در شهرهای تهران، مشهد و ایذه کشته شدند.
| caption = دکتر علی امینی، نخست‌وزیر ایران
اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ از ۷ دی‌ماه با اعتصاب گسترده کسبه تهران آغاز شد و به سرعت به شهرهای مختلف از جمله ایذه گسترش یافت. ریشه این خیزش در بحران‌های عمیق اقتصادی، تورم افسارگسیخته، سقوط ارزش ریال به بیش از ۱۴۰ هزار تومان و نارضایتی گسترده از حاکمیت بود. در ایذه، معترضان با شعارهای ضدحکومتی به خیابان‌ها آمدند و نیروهای امنیتی با تیراندازی مستقیم پاسخ دادند که نتیجه آن کشته شدن چندین شهروند شد.
| office1 = نخست‌وزیر ایران
جان باختن خالد ملایی نمادی از سرکوب شدید در مناطق قومی و عرب‌نشین شد. مراسم خاکسپاری او در فضایی سنگین امنیتی برگزار شد و خانواده‌اش تحت فشار نهادهای حکومتی قرار گرفتند. این رویدادها بخشی از موج گسترده کشته‌شدگان در روزهای میانی اعتراضات است که تا میانه دی‌ماه ده‌ها نفر را شامل می‌شود و نشان‌دهنده عمق بحران مشروعیت نظام جمهوری اسلامی است. (۲۰۲ کلمه)
| term_start1 = ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰
'''خالد ملایی'''، شهروند حدوداً ۳۰ ساله اهل شهرستان ایذه از توابع استان خوزستان، در روز پنج‌شنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]]، بر اثر شلیک مستقیم گلوله به سر توسط نیروهای حکومتی جان باخت.<ref>[https://iranwire.com/fa/news-1/147514-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B0%D9%87 کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر]</ref><ref>[https://www.radiofarda.com/a/iran-massacre--protesters-witness-islamic-republic/33647028.html گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان - رادیو فردا]</ref>
| term_end1 = ۲۸ تیر ۱۳۴۱
بر اساس گزارش‌ها، در روز ۱۸ دی، اعتراضات در ایذه شدت گرفت و نیروهای امنیتی با سلاح جنگی به معترضان شلیک کردند. خالد ملایی هدف گلوله مستقیم به سر قرار گرفت و بلافاصله جان باخت. منابع محلی او را شهروندی عادی و بدون سابقه سیاسی توصیف کرده‌اند که برای اعتراض به شرایط معیشتی به خیابان آمده بود.<ref>[https://iranwire.com/fa/news-1/147514-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B0%D9%87 کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر]</ref>
| monarch1 = [[محمدرضا پهلوی]]
مراسم خاکسپاری خالد ملایی در فضایی امنیتی برگزار شد و نهادهای حکومتی خانواده را تحت فشار قرار دادند تا از تجمع جلوگیری شود.<ref>[https://www.instagram.com/p/DTcJ5v2tO8k خالد ملایی، شهید راه آزادی در ایذه - اینستاگرام]</ref>
| predecessor1 = جعفر شریف‌امامی
| successor1 = اسدالله علم
| office2 = وزیر  دارایی
| term_start2 = دوره‌های مختلف (۱۳۳۱–۱۳۳۴)
| office3 = سفیر ایران در ایالات متحده آمریکا
| term_start3 = ۱۳۳۵
| term_end3 = ۱۳۳۷
| office4 = نمایندهٔ مجلس شورای ملی (دوره‌های ۱۴ و ۱۵)
| birth_date = ۲۱ شهریور ۱۲۸۴
| birth_place = تهران، ایران
| death_date = ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۸۷ سال)
| death_place = پاریس، فرانسه
| nationality = مردمان ایرانی، ایرانی
| party = مستقل (پیشتر همکاری با [[جبهه ملی ایران]])
| spouse = بتول وثوق
| children = ایرج
| alma_mater = دانشگاه گرنوبل ،دکترای حقوق
| religion = اسلام (شیعه)
}}
'''علی امینی،''' (۲۱ شهریور ۱۲۸۴ تهران – ۲۱ آذر ۱۳۷۱ پاریس)، سیاستمدار، دیپلمات و نخست‌وزیر ایران از اردیبهشت ۱۳۴۰ تا تیر ۱۳۴۱ بود. او از خانواده اشرافی قاجار و نواده [[مظفرالدین شاه]]، یکی از تکنوکرات‌های اصلاح‌طلب دوران [[محمدرضا پهلوی]] به شمار می‌رفت.


علی امینی پس از اعتراضات گسترده معلمان در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۴۰، که با سرکوب رژیم پهلوی و شهادت [[ابوالحسن خانعلی|دکتر ابوالحسن خانعلی]] همراه بود، به نخست‌وزیری رسید. این انتصاب نتیجه فشارهای مردمی پس از کودتای ۲۸ مرداد بود که رژیم را وادار به عقب‌نشینی کرد. امینی با حمایت اولیه ایالات متحده، برنامه‌های اصلاحی مانند مبارزه با فساد، اصلاحات ارضی و افزایش حقوق معلمان را پیش برد که پیش‌زمینه انقلاب سفید شد.
== زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==
اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴، ریشه در بحران عمیق اقتصادی، معیشتی و حکمرانی دارد که طی ماه‌های اخیر با سقوط مستمر ارزش پول ملی، جهش نرخ ارز به بیش از ۱۴۰ هزار تومان، افزایش تورم، رکود گسترده بازار و کاهش شدید قدرت خرید شهروندان تشدید شده است. اعتراضات از اعتصاب بازار تهران در روز نخست (۷ دی ۱۴۰۴) آغاز شد و به سرعت به اعتراضات در دیگر قشرها جامعه در شهرهای مختلف از جمله ایذه گسترش یافت.
طی روزهای بعدی، اعتراضات به شکل تجمعات خیابانی، راهپیمایی‌ها و اعتصاب کسبه ادامه پیدا کرد. در مناطق قومی مانند خوزستان و ایذه، شعارهای ضدحکومتی با شدت بیشتری شنیده شد و سرکوب نیز شدیدتر بود.
واکنش نیروهای انتظامی و امنیتی با افزایش حضور نیروها، استفاده از گاز اشک‌آور، تیراندازی مستقیم و بازداشت گسترده شهروندان همراه بوده که منجر به کشته‌شدگان و زخمی‌های متعدد در شهرهای مختلف از جمله ایذه شد. جان باختن شهروندانی مانند خالد ملایی در ایذه، نشان‌دهنده گسترش اعتراضات به مناطق عرب‌نشین و مشارکت گسترده شهروندان عادی بود.
تا میانه دی‌ماه، گزارش‌های حقوق بشری از شناسایی ده‌ها شهید خبر می‌دهند. این اعتراضات بیانگر عمق نارضایتی‌های انباشته در جامعه ایران است و ادامه آن اراده مردم برای تغییر را نشان می‌دهد.<ref>[https://iranwire.com/fa/news-1/147514-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B0%D9%87 کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر]</ref><ref>[https://www.radiofarda.com/a/iran-massacre--protesters-witness-islamic-republic/33647028.html گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان - رادیو فردا]</ref>


او تلاش کرد قدرت مطلقه شاه را محدود کند و دموکراسی پارلمانی را تقویت نماید، اما با مقاومت دربار، زمین‌داران و شاه مواجه شد. اختلاف اصلی بر سر کاهش بودجه نظامی بود که شاه آن را نپذیرفت و منجر به استعفای امینی گردید. 
== منابع ==


پس از آن، امینی به اپوزیسیون لیبرال پیوست و سال‌های پایانی را در تبعید گذراند. دیدگاه اپوزیسیون، امینی را نماد تلاش ناکام برای اصلاحات از درون نظام دیکتاتوری پهلوی می‌داند که به دلیل وابستگی رژیم به قدرت‌های خارجی و استبداد شاه شکست خورد.  
[https://iranwire.com/fa/news-1/147514-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B0%D9%87 کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر]
[https://www.radiofarda.com/a/iran-massacre--protesters-witness-islamic-republic/33647028.html گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان - رادیو فردا]
[https://www.instagram.com/p/DTcJ5v2tO8k خالد ملایی، شهید راه آزادی در ایذه - اینستاگرام]
[https://hengaw.net/fa/news/2026/01/article-65 گزارش کشته‌شدگان اعتراضات در مناطق قومی - سازمان حقوق بشری هه‌نگاو]


== '''زندگی اولیه و تحصیلات''' ==
(حدود ۶۷۰ کلمه)
علی امینی در ۲۱ شهریور ۱۲۸۴ در تهران متولد شد. او فرزند محسن امینی (محسن‌السلطنه) و نوه دختری مظفرالدین شاه قاجار بود. خانواده‌اش از رجال برجسته دوران قاجار و پهلوی به شمار می‌رفت و این زمینه اشرافی، فرصت تحصیلات عالی را برای او فراهم کرد.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini (Harvard Iranian Oral History Project, 1995).</ref> امینی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه روشنایی و متوسطه را در دارلفنون تهران گذراند.
 
سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و دکترای حقوق از دانشگاه گرنوبل گرفت. او یکی از اولین ایرانیان با مدرک دکترای حقوق از اروپا بود و این تحصیلات بر دیدگاه‌های لیبرال و اصلاح‌طلبانه‌اش تأثیر عمیق گذاشت.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, Foreign Relations of the United States (FRUS), 1961–1963, Volume XVII.</ref>
 
امینی در جوانی با محیط سیاسی رژیم پهلوی آشنا شد و به تدریج به عنوان تکنوکرات روشنفکر شناخته گردید. او ابتدا در وزارت دارایی مشغول شد و در کابینه‌های مختلف پیش از کودتای ۲۸ مرداد، پست‌هایی مانند معاونت وزارت دارایی و ریاست کل محاسبات را بر عهده داشت.
 
در این دوره، امینی با [[جبهه ملی ایران]] و [[دکتر محمد مصدق]] همکاری نزدیک داشت و حتی در انتخابات مجلس چهاردهم از سوی جبهه ملی حمایت شد، اما پس از کودتا، از مسیر رادیکال مصدق فاصله گرفت و به اصلاحات تدریجی و همکاری با غرب روی آورد.<ref>سازمان مجاهدین خلق ایران، "بنویس! درس اول: آزادی"، https://article.mojahedin.org/i/بنویس-درس-اول-آزادی.</ref>
 
== '''فعالیت‌های سیاسی پیش از نخست‌وزیری''' ==
علی امینی پس از بازگشت از فرانسه در اواخر دهه ۱۳۰۰ خورشیدی، وارد خدمات دولتی شد و به سرعت در وزارت دارایی پیشرفت کرد. او در کابینه‌های مختلف دوران [[رضاشاه پهلوی|رضا شاه]] و اوایل سلطنت [[محمدرضا پهلوی]]، پست‌های مهمی مانند معاونت وزارت دارایی، ریاست کل محاسبات و وزارت اقتصاد بر عهده داشت.<ref>Habib Ladjevardi, ed., Memoirs of Ali Amini (Harvard Iranian Oral History Project, 1995), 45-67.</ref>
 
وی در مذاکرات نفتی با کنسرسیوم بین‌المللی نقش داشت و به عنوان تکنوکرات روشنفکر، به دنبال توافقی متوازن بود که منافع ایران را حفظ کند.<ref>[https://fis-iran.org/wp-content/uploads/Oral%20History%20-%20Transcripts/Ali-Amini-English.pdf Foundation for Iranian Studies, "Oral History Interview with Ali Amini" (1982), accessed January 7, 2026]</ref>
 
در دهه ۱۳۲۰، امینی ابتدا با [[جبهه ملی ایران]] و [[دکتر محمد مصدق]] همکاری نزدیک داشت و در انتخابات مجلس چهاردهم حمایت جبهه ملی را دریافت کرد. اما پس از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]]، که رژیم پهلوی با حمایت خارجی قدرت را تثبیت کرد، امینی از مسیر رادیکال مصدق فاصله گرفت و به اصلاحات تدریجی روی آورد.
 
این فاصله‌گیری، نشان‌دهنده سازش با دیکتاتوری پهلوی بود که پس از سرکوب نهضت ملی شکل گرفت.<ref>سازمان مجاهدین خلق ایران، "بنویس! درس اول: آزادی"، https://article.mojahedin.org/i/بنویس-درس-اول-آزادی.</ref>
 
در دهه ۱۳۳۰، امینی چندین بار وزیر دارایی شد و در سال ۱۳۳۵ به عنوان سفیر ایران در ایالات متحده منصوب گردید. این دوره سفارت، روابط نزدیک او با سیاستمداران آمریکایی را تقویت کرد و زمینه حمایت بعدی واشنگتن از او را فراهم نمود.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1958–1960, Volume XII."</ref>
 
== '''دوران نخست‌وزیری، اصلاحات و استعفاء''' ==
علی امینی در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰ به نخست‌وزیری رسید؛ انتصابی که  نتیجه قیام معلمان در ۱۲ اردیبهشت بود. اعتراضات گسترده معلمان به دلیل حقوق پایین و شرایط نامناسب، با سرکوب رژیم پهلوی و شهادت دکتر ابوالحسن خانعلی همراه شد. این خیزش، که یکی از بزرگ‌ترین اعتراضات پس از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] بود، رژیم را در بحران مشروعیت قرار داد و شاه را وادار به عقب‌نشینی کرد. انتصاب امینی تلاشی برای مهار موج اعتراضات مردمی و جلوگیری از تکرار سناریوی نهضت ملی [[دکتر محمد مصدق]] بود.<ref>سازمان مجاهدین خلق ایران، "پاک کردن یک دروغ از روی تخته‌سیاه روز معلم در ایران"، https://article.mojahedin.org/i/پاک-کردن-یک-دروغ-از-روی-تخته-سیاه-روز-معلم-در-ایران.</ref>[[پرونده:دکتر ابوالحسن خانعلی.jpg|جایگزین=دکتر ابوالحسن خانعلی|بندانگشتی|'''دکتر ابوالحسن خانعلی'''|225x225پیکسل]]امینی بلافاصله مجلس را منحل کرد و حکومت بدون مجلس برقرار نمود تا اصلاحات را بدون مقاومت زمین‌داران بزرگ پیش ببرد. کابینه او شامل تکنوکرات‌هایی مانند حسن ارسنجانی بود.
 
مهم‌ترین اقدامات: مبارزه گسترده با فساد اداری که صدها مقام ارشد و وابستگان دربار را هدف قرار داد، اصلاحات ارضی اولیه که مالکیت زمین را محدود کرد، افزایش حقوق معلمان و کارمندان، و سیاست‌های اقتصادی برای کنترل تورم و کسری بودجه.<ref>U.S. Department of State, Office of the Historian, "Foreign Relations of the United States, 1961–1963, Volume XVII, Document 97" (Anti-Corruption Campaign), https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v17/d97.</ref> این اصلاحات پیش‌زمینه مستقیم [[انقلاب سفید]] شاه شد.
 
اصلاحات با مقاومت شدید دربار، زمین‌داران و شاه مواجه شد. اصلی‌ترین اختلاف بر سر بودجه نظامی بود. امینی کاهش هزینه‌های ارتش را برای تعادل بودجه ضروری می‌دانست، اما شاه آن را رد کرد. ایالات متحده نیز تحت فشار شاه، حمایت مالی را محدود کرد. در نهایت، در ۲۸ تیر ۱۳۴۱، امینی استعفا داد.
 
استعفای او بیانگر محدودیت اصلاحات در نظام دیکتاتوری پهلوی بود که وابسته به قدرت مطلقه شاه و حمایت خارجی باقی ماند.<ref>سازمان مجاهدین خلق ایران، "بنویس! درس اول: آزادی"، https://article.mojahedin.org/i/بنویس-درس-اول-آزادی.</ref>
== '''سال‌های پایانی''' ==
پس از استعفاء، امینی به اپوزیسیون لیبرال پیوست و از آزادی بیان و بازگشت به قانون اساسی مشروطه دفاع کرد. وی با [[جبهه ملی ایران]] دوباره ارتباط برقرار کرد و در محافل روشنفکری، نماد تلاش ناکام برای دموکراتیزاسیون از درون رژیم بود. امینی سال‌های پایانی را در فرانسه گذراند و هیچ‌گاه با رژیم پهلوی آشتی نکرد. او در ۲۱ آذر ۱۳۷۱ در پاریس درگذشت.<ref>"Ali Amini, 87, Premier Of Iran in 1961-62," The New York Times, December 14, 1992, https://www.nytimes.com/1992/12/14/world/ali-amini-87-premier-of-iran-in-1961-62.html.</ref>
 
== '''منابع''' ==

نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۰

خالد ملایی
پرونده:Khalid Malaei.jpg
شهید قیام سراسری ۱۴۰۴، خالد ملایی
زادروزحدوداً ۳۰ ساله
ایذه، استان خوزستان
درگذشت۱۸ دی ۱۴۰۴
ایذه، استان خوزستان
علت مرگشلیک مستقیم نیروهای حکومتی به سر
ملیتایرانی
شناخته‌شده برایجان باختن در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

چکیده خالد ملایی، شهروند حدوداً ۳۰ ساله اهل شهرستان ایذه استان خوزستان، یکی از جان‌باختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ بود. او در روز پنج‌شنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، در جریان تظاهرات مردمی در ایذه، بر اثر شلیک مستقیم گلوله به سر توسط نیروهای سرکوبگر حکومتی جان خود را از دست داد. گزارش‌های حقوق بشری مانند ایران‌وایر و رادیو فردا تأیید کرده‌اند که خالد ملایی یکی از سه شهروندی بود که در همان روز در شهرهای تهران، مشهد و ایذه کشته شدند. اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ از ۷ دی‌ماه با اعتصاب گسترده کسبه تهران آغاز شد و به سرعت به شهرهای مختلف از جمله ایذه گسترش یافت. ریشه این خیزش در بحران‌های عمیق اقتصادی، تورم افسارگسیخته، سقوط ارزش ریال به بیش از ۱۴۰ هزار تومان و نارضایتی گسترده از حاکمیت بود. در ایذه، معترضان با شعارهای ضدحکومتی به خیابان‌ها آمدند و نیروهای امنیتی با تیراندازی مستقیم پاسخ دادند که نتیجه آن کشته شدن چندین شهروند شد. جان باختن خالد ملایی نمادی از سرکوب شدید در مناطق قومی و عرب‌نشین شد. مراسم خاکسپاری او در فضایی سنگین امنیتی برگزار شد و خانواده‌اش تحت فشار نهادهای حکومتی قرار گرفتند. این رویدادها بخشی از موج گسترده کشته‌شدگان در روزهای میانی اعتراضات است که تا میانه دی‌ماه ده‌ها نفر را شامل می‌شود و نشان‌دهنده عمق بحران مشروعیت نظام جمهوری اسلامی است. (۲۰۲ کلمه) خالد ملایی، شهروند حدوداً ۳۰ ساله اهل شهرستان ایذه از توابع استان خوزستان، در روز پنج‌شنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، بر اثر شلیک مستقیم گلوله به سر توسط نیروهای حکومتی جان باخت.[۱][۲] بر اساس گزارش‌ها، در روز ۱۸ دی، اعتراضات در ایذه شدت گرفت و نیروهای امنیتی با سلاح جنگی به معترضان شلیک کردند. خالد ملایی هدف گلوله مستقیم به سر قرار گرفت و بلافاصله جان باخت. منابع محلی او را شهروندی عادی و بدون سابقه سیاسی توصیف کرده‌اند که برای اعتراض به شرایط معیشتی به خیابان آمده بود.[۳] مراسم خاکسپاری خالد ملایی در فضایی امنیتی برگزار شد و نهادهای حکومتی خانواده را تحت فشار قرار دادند تا از تجمع جلوگیری شود.[۴]

زمینه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری ایران در سال ۱۴۰۴، ریشه در بحران عمیق اقتصادی، معیشتی و حکمرانی دارد که طی ماه‌های اخیر با سقوط مستمر ارزش پول ملی، جهش نرخ ارز به بیش از ۱۴۰ هزار تومان، افزایش تورم، رکود گسترده بازار و کاهش شدید قدرت خرید شهروندان تشدید شده است. اعتراضات از اعتصاب بازار تهران در روز نخست (۷ دی ۱۴۰۴) آغاز شد و به سرعت به اعتراضات در دیگر قشرها جامعه در شهرهای مختلف از جمله ایذه گسترش یافت. طی روزهای بعدی، اعتراضات به شکل تجمعات خیابانی، راهپیمایی‌ها و اعتصاب کسبه ادامه پیدا کرد. در مناطق قومی مانند خوزستان و ایذه، شعارهای ضدحکومتی با شدت بیشتری شنیده شد و سرکوب نیز شدیدتر بود. واکنش نیروهای انتظامی و امنیتی با افزایش حضور نیروها، استفاده از گاز اشک‌آور، تیراندازی مستقیم و بازداشت گسترده شهروندان همراه بوده که منجر به کشته‌شدگان و زخمی‌های متعدد در شهرهای مختلف از جمله ایذه شد. جان باختن شهروندانی مانند خالد ملایی در ایذه، نشان‌دهنده گسترش اعتراضات به مناطق عرب‌نشین و مشارکت گسترده شهروندان عادی بود. تا میانه دی‌ماه، گزارش‌های حقوق بشری از شناسایی ده‌ها شهید خبر می‌دهند. این اعتراضات بیانگر عمق نارضایتی‌های انباشته در جامعه ایران است و ادامه آن اراده مردم برای تغییر را نشان می‌دهد.[۵][۶]

منابع

کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان - رادیو فردا خالد ملایی، شهید راه آزادی در ایذه - اینستاگرام گزارش کشته‌شدگان اعتراضات در مناطق قومی - سازمان حقوق بشری هه‌نگاو

(حدود ۶۷۰ کلمه)

  1. ↑ کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر
  2. ↑ گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان - رادیو فردا
  3. ↑ کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر
  4. ↑ خالد ملایی، شهید راه آزادی در ایذه - اینستاگرام
  5. ↑ کشته‌شدن سه شهروند معترض در تهران، مشهد و ایذه - ایران‌وایر
  6. ↑ گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان - رادیو فردا
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=علی_امینی&oldid=84700»