صفحه تمرین ۶ مصطفی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۳۶۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۳۶۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
# آورام هرشکو (Avram Hershko)
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام = آفرام هرسکو
| نام اصلی = آفرام هرسکو
| نام به انگلیسی = Avram Hershko
| تاریخ تولد = ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷
| محل تولد = کارکاگ، مجارستان
| تابعیت = اسرائیلی
| حوزه فعالیت = بیوشیمی
| دانشگاه = دانشگاه عبری اورشلیم
| محل فعالیت = تکنینون – مؤسسه فناوری اسرائیل
| شناخته‌شده برای = کشف سامانهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین
| جایزه نوبل = جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
| همکاران علمی = [[آرون سیخانوور]]، [[اروین روز]]
}}


## جعبه اطلاعات دانشمند
<!-- تصویر پیشنهادی: پرترهٔ رسمی آفرام هرسکو از Technion یا Avram_Hershko.jpg


| عنوان                      | اطلاعات                                                                            |
<!-- تصویر دوم پیشنهادی: آفرام هرسکو هنگام دریافت جایزه نوبل یا مراسم مرتبط با جایزه نوبل -->
| --------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------- |
| **نام کامل**                | Avram Hershko                                                                      |
| **نام فارسی**              | آورام هرشکو                                                                        |
| **نام عبری**                | אברהם הרשקו                                                                        |
| **تاریخ تولد**              | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷                                                                    |
| **محل تولد**                | کارچگ، مجارستان                                                                    |
| **ملیت**                    | اسرائیلی                                                                          |
| **رشته علمی**              | پزشکی، بیوشیمی، زیست‌شناسی سلولی و مولکولی                                        |
| **زمینه تخصصی**            | تخریب پروتئین، یوبیکوئیتین، چرخه سلولی                                            |
| **تحصیلات دانشگاهی**        | دانشگاه عبری اورشلیم                                                              |
| **مدرک پزشکی**              | M.D.، دانشگاه عبری اورشلیم، ۱۹۶۵                                                  |
| **مدرک دکترا**              | Ph.D.، دانشگاه عبری اورشلیم، ۱۹۶۹                                                  |
| **دوره پسادکترا**          | University of California, San Francisco                                            |
| **استاد راهنمای پسادکترا**  | Gordon Tomkins                                                                    |
| **دانشگاه محل فعالیت اصلی** | Technion – Israel Institute of Technology                                          |
| **عنوان علمی**              | Distinguished Research Professor                                                  |
| **مهم‌ترین دستاورد علمی**  | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین                                            |
| **جایزه نوبل**              | نوبل شیمی، ۲۰۰۴                                                                    |
| **هم‌دریافت‌کنندگان نوبل**  | Aaron Ciechanover و Irwin Rose                                                    |
| **علت دریافت نوبل**        | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین                                            |
| **افتخارات مهم**            | Israel Prize، Gairdner Award، Lasker Award، Wolf Prize، Louisa Gross Horwitz Prize |
| **عضویت‌های علمی مهم**      | National Academy of Sciences و Israel Academy of Sciences and Humanities          |
| **همکار علمی برجسته**      | Aaron Ciechanover                                                                  |
| **حوزه پژوهشی**            | سیستم یوبیکوئیتین، تخریب پروتئین و کنترل چرخه سلولی                                |
| **محل فعالیت علمی**        | حیفا، اسرائیل                                                                      |


---
<!-- تصویر سوم پیشنهادی: نمودار یا تصویر علمی سامانهٔ یوبیکویتین ـ پروتئازوم، با بررسی وضعیت حقوقی تصویر پیش از بارگذاری -->


## [محل تصویر اصلی]
'''آفرام هرسکو''' (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه [[آرون سیخانوور]] و [[اروین روز]] در سال ۲۰۰۴ [[جایزه نوبل شیمی]] را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.<ref name="Nobel2004">The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.</ref>


**تصویر پیشنهادی:** پرتره رسمی Avram Hershko
پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک [[یوبیکویتین]] به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در [[پروتئازوم]] علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم [[دی‌ان‌ای]] و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.<ref name="NobelAdvanced">The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.</ref>


**کپشن:** «آورام هرشکو، بیوشیمی‌دان اسرائیلی و برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴»
== زندگی و خانواده ==


---
آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref name="HungarianAcademy">Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.</ref>


# مقدمه
پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در [[بیوشیمی]] منتهی شد.


**آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمی‌دان برجسته اسرائیلی و یکی از سه دانشمندی است که در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را برای کشف **تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین** دریافت کردند.
== تحصیلات ==


هرشکو همراه با **آرون چیخانور** (Aaron Ciechanover) و **اروین روز** (Irwin Rose) سازوکاری بنیادی را کشف کرد که به سلول اجازه می‌دهد پروتئین‌های معیوب، اضافی یا دیگر غیرضروری را شناسایی و برای تخریب علامت‌گذاری کند.
هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از [[دانشگاه عبری اورشلیم]] دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.<ref name="TechnionBio">Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


مرکز این سامانه، پروتئین کوچکی به نام **یوبیکوئیتین (Ubiquitin)** است. اتصال یوبیکوئیتین به پروتئین هدف می‌تواند آن را برای تخریب در **پروتئازوم (Proteasome)** آماده کند.
او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.<ref name="HershkoScience">Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.</ref>


این کشف یکی از اصول بنیادی زیست‌شناسی سلولی را آشکار کرد و بعدها در مطالعه سرطان، چرخه سلولی، بیماری‌های عصبی و بسیاری از اختلالات مرتبط با کنترل پروتئین‌ها اهمیت پیدا کرد.
== فعالیت علمی ==


---
پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.<ref name="TechnionBio" />


# کودکی و سال‌های نخست زندگی
هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.<ref name="Gairdner">Avram Hershko، Gairdner Foundation.</ref>


آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ (Karcag)** در مجارستان متولد شد.
== پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین ==


او در یک خانواده یهودی رشد کرد. در سال ۱۹۵۰، هنگامی که ۱۲ سال داشت، همراه خانواده خود به اسرائیل مهاجرت کرد و خانواده در اورشلیم ساکن شدند.
یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.<ref name="NobelPresentation">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.</ref>


تجربه‌های دوران کودکی و سال‌های پس از جنگ جهانی دوم بخشی از زمینه زندگی شخصی او را تشکیل می‌داد، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به سوی پزشکی و سپس پژوهش‌های بنیادی زیست‌شناسی هدایت شد.
هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.<ref name="NobelAdvanced" />


---
در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.<ref name="NobelAdvanced" />


# تحصیلات
== کشف سامانهٔ یوبیکویتین ==


هرشکو تحصیلات دانشگاهی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم** و دانشکده پزشکی حداسا آغاز کرد.
یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.<ref name="NobelUbiquitin">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.</ref>


او در سال **۱۹۶۵** مدرک پزشکی (M.D.) دریافت کرد و در سال **۱۹۶۹** مدرک دکترای خود (Ph.D.) را به پایان رساند.
در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.<ref name="NobelAdvanced" />


در دوران تحصیل پزشکی، علاقه او به علوم پایه، به‌ویژه بیوشیمی، افزایش یافت. همین علاقه موجب شد که فعالیت علمی خود را به سمت پژوهش‌های بنیادی سوق دهد.
این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.


---
== همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز ==


# خدمت نظامی
[[آرون سیخانوور]] در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه [[اروین روز]] در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.<ref name="LindauCV">Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.</ref>


پس از دریافت مدرک پزشکی، هرشکو در فاصله سال‌های **۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷** به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد.
این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.


این تجربه بخشی از سال‌های ابتدایی زندگی حرفه‌ای او بود و پس از آن، مسیر اصلی فعالیت او به پژوهش‌های آزمایشگاهی و دانشگاهی اختصاص یافت.
== سازوکار آنزیمی سامانه ==


---
یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.<ref name="E1E2E3">Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.</ref>


# دوره پژوهشی در آمریکا
اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.


هرشکو برای ادامه آموزش پژوهشی به ایالات متحده رفت و از سال **۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲** در University of California, San Francisco در آزمایشگاه **Gordon Tomkins** فعالیت کرد.
== نقش در چرخهٔ سلولی ==


این دوره تأثیر مهمی بر شکل‌گیری شخصیت علمی او داشت و او پس از بازگشت به اسرائیل، به دنبال ایجاد یک برنامه پژوهشی مستقل در زمینه بیوشیمی سلولی رفت.
پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم [[چرخهٔ سلولی]] نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.<ref name="HershkoNobelLecture">Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.</ref>


---
هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.<ref name="TechnionResearch">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


# بازگشت به اسرائیل و Technion
== اهمیت پزشکی و زیستی ==


هرشکو پس از دوره پژوهشی در آمریکا به اسرائیل بازگشت و به **Technion – Israel Institute of Technology** در حیفا پیوست.
پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.<ref name="Ubiquitin1998">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.</ref>


او در شکل‌گیری دانشکده پزشکی Technion و توسعه تحقیقات بیوشیمی در این مؤسسه نقش مهمی داشت.
اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.<ref name="NobelAdvanced" />


آزمایشگاه او به‌تدریج به یکی از مراکز مهم پژوهش درباره تخریب پروتئین و سیستم یوبیکوئیتین تبدیل شد.
اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.


---
== جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴ ==


## [محل تصویر شماره ۲]
در سال ۲۰۰۴، [[بنیاد نوبل|آکادمی سلطنتی علوم سوئد]] جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».<ref name="Nobel2004" />


**تصویر پیشنهادی:** Avram Hershko در آزمایشگاه یا در سال‌های ابتدایی فعالیت علمی
این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.<ref name="NobelPresentation" />


**کپشن:** «آورام هرشکو در سال‌های فعالیت پژوهشی خود در Technion.»
هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.<ref name="HershkoNobelLecture" />


---
== جوایز و افتخارات ==


# آغاز همکاری با آرون چیخانور
هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:


یکی از مهم‌ترین فصل‌های زندگی علمی هرشکو، همکاری او با **آرون چیخانور** بود.
* '''۱۹۸۷:''' جایزهٔ وایزمن.
* '''۱۹۹۴:''' جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ ولف در پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.<ref name="TechnionAwards">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


چیخانور به‌عنوان دانشجوی پژوهشی زیر نظر هرشکو فعالیت خود را آغاز کرد و این رابطه استاد و دانشجو بعدها به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شناسی سلولی تبدیل شد.
هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.<ref name="TechnionAwards" />


پرسش اصلی پژوهش آنها این بود:
== فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل ==


**سلول چگونه پروتئین‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد، شناسایی و تخریب می‌کند؟**
هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.<ref name="TechnionResearch" />


در آن زمان دانشمندان اطلاعات بسیار بیشتری درباره ساخت پروتئین‌ها داشتند تا درباره سازوکار حذف انتخابی آنها.
در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.<ref name="TechnionResearch" />


هرشکو تصمیم گرفت این بخش کمترشناخته‌شده از فعالیت سلول را بررسی کند.
== آثار علمی ==


---
از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


# آغاز کشف سیستم تخریب پروتئین
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins'''، ۱۹۸۶، ''Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology''، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.<ref name="HershkoCiechanover1986">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.</ref>


در اواخر دهه ۱۹۷۰، هرشکو و چیخانور همراه با **Irwin Rose** در Fox Chase Cancer Center در فیلادلفیا تحقیقات خود را درباره تخریب پروتئین ادامه دادند.
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system for protein degradation'''، ۱۹۹۲، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.<ref name="HershkoCiechanover1992">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.</ref>


آنها دریافتند که تخریب پروتئین به انرژی و مجموعه‌ای از عوامل مولکولی نیاز دارد.
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system'''، ۱۹۹۸، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.<ref name="Ubiquitin1998" />


با جداکردن اجزای مختلف عصاره سلولی، آنها توانستند مراحل مختلف این فرایند را بررسی کنند.
* Hershko, A.، '''The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle'''، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.<ref name="HershkoNobelLecture" />


نتایج آزمایش‌ها نشان داد که سلول دارای یک سیستم بسیار دقیق برای انتخاب پروتئین‌هایی است که باید تخریب شوند.
== دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها ==


---
اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.<ref name="NobelAdvanced" />


# کشف یوبیکوئیتین
گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.<ref name="Ubiquitin1998" />


یکی از مهم‌ترین مراحل این تحقیقات، شناسایی پروتئین کوچکی بود که در ابتدا **APF-1** نامیده شد.
از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.


بعدها مشخص شد که این ماده همان **یوبیکوئیتین** است.
== گاه‌شمار ==


هرشکو و همکارانش نشان دادند که یوبیکوئیتین می‌تواند به پروتئین هدف متصل شود و آن را برای تخریب علامت‌گذاری کند.
* '''۱۹۳۷:''' تولد در کارکاگ، مجارستان.
* '''۱۹۵۰:''' مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
* '''۱۹۶۵:''' دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۵–۱۹۶۷:''' خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
* '''۱۹۶۹:''' دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۹–۱۹۷۲:''' انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
* '''۱۹۷۰ها:''' آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
* '''۱۹۷۸:''' انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
* '''اوایل دههٔ ۱۹۸۰:''' شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
* '''۱۹۹۴:''' دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
* '''۸ دسامبر ۲۰۰۴:''' ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
* '''پس از ۲۰۰۴:''' ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.


به زبان ساده، یوبیکوئیتین مانند یک **برچسب مولکولی** عمل می‌کند که به سیستم تخریب سلول اعلام می‌کند کدام پروتئین باید حذف شود.
== تصاویر پیشنهادی ==


این فرایند بعدها به نام **Ubiquitination** شناخته شد.
<!--
تصویر ۱: پرترهٔ آفرام هرسکو
منبع پیشنهادی: Technion – Israel Institute of Technology
پیش از بارگذاری، وضعیت حق نشر و مجوز تصویر بررسی شود.


---
تصویر ۲: تصویر آفرام هرسکو در ارتباط با جایزهٔ نوبل
منبع پیشنهادی: NobelPrize.org / Nobel Foundation
پیش از استفاده، وضعیت حق نشر بررسی شود.


## [محل تصویر شماره ۳]
تصویر ۳: تصویر یا نمودار سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم
منبع پیشنهادی: منابع علمی یا آرشیوهای دارای مجوز مناسب.
-->


**تصویر پیشنهادی:** نمودار علمی سیستم Ubiquitin–Proteasome
== منابع ==


**کپشن:** «سامانه یوبیکوئیتین–پروتئازوم؛ یوبیکوئیتین پروتئین هدف را برای تخریب علامت‌گذاری می‌کند.»
<references />
 
**نوع تصویر:** نمودار علمی که مراحل E1، E2 و E3، اتصال یوبیکوئیتین به پروتئین هدف و تخریب آن در پروتئازوم را نشان دهد.
 
---
 
# سیستم یوبیکوئیتین چگونه کار می‌کند؟
 
فرایند تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین شامل چند مرحله اصلی است.
 
### ۱. فعال‌سازی یوبیکوئیتین
 
آنزیم **E1** یوبیکوئیتین را فعال می‌کند.
 
### ۲. انتقال
 
آنزیم **E2** یوبیکوئیتین فعال‌شده را دریافت می‌کند.
 
### ۳. شناسایی پروتئین هدف
 
آنزیم **E3 ubiquitin ligase** در شناسایی پروتئین هدف و انتقال یوبیکوئیتین به آن نقش دارد.
 
### ۴. ایجاد زنجیره یوبیکوئیتین
 
چند مولکول یوبیکوئیتین می‌توانند به شکل زنجیره‌ای به پروتئین هدف متصل شوند.
 
### ۵. تخریب
 
پروتئین علامت‌گذاری‌شده به **پروتئازوم** منتقل می‌شود و در آنجا تجزیه می‌شود.
 
این سامانه به سلول اجازه می‌دهد میزان و طول عمر بسیاری از پروتئین‌ها را به‌شکل دقیق کنترل کند.
 
---
 
# اهمیت کشف برای زیست‌شناسی سلولی
 
کشف هرشکو و همکارانش نشان داد که سلول برای **حذف پروتئین‌ها** نیز مانند ساخت آنها، یک سیستم دقیق و تنظیم‌شده دارد.
 
این سیستم در فرایندهای گوناگونی نقش دارد، از جمله:
 
* کنترل چرخه سلولی؛
* تقسیم سلولی؛
* تنظیم مقدار پروتئین‌ها؛
* حذف پروتئین‌های آسیب‌دیده؛
* پاسخ به آسیب DNA؛
* تنظیم فعالیت سلولی؛
* و کنترل کیفیت پروتئین‌ها.
 
به همین دلیل سیستم یوبیکوئیتین به یکی از پایه‌های اصلی زیست‌شناسی سلولی تبدیل شده است.
 
---
 
# ارتباط با چرخه سلولی
 
یکی از حوزه‌های مهم تحقیقات هرشکو، ارتباط سیستم یوبیکوئیتین با **چرخه تقسیم سلولی** بود.
 
سلول برای تقسیم‌شدن باید مجموعه‌ای از پروتئین‌ها را در زمان مناسب فعال و سپس حذف کند.
 
اگر پروتئینی که باید حذف شود در سلول باقی بماند، نظم چرخه سلولی ممکن است مختل شود.
 
سیستم یوبیکوئیتین امکان تخریب انتخابی چنین پروتئین‌هایی را فراهم می‌کند.
 
هرشکو در پژوهش‌های بعدی خود نقش این سیستم را در تنظیم چرخه سلولی بررسی کرد.
 
---
 
## [محل تصویر شماره ۴]
 
**تصویر پیشنهادی:** تصویری علمی از چرخه سلولی و نقش تخریب پروتئین
 
**کپشن:** «نقش سیستم یوبیکوئیتین در تنظیم چرخه تقسیم سلولی.»
 
---
 
# ارتباط کشف با پزشکی
 
اهمیت کشف هرشکو به زیست‌شناسی بنیادی محدود نشد.
 
اختلال در سیستم یوبیکوئیتین می‌تواند عملکرد طبیعی سلول را مختل کند و با بیماری‌های مختلف ارتباط داشته باشد.
 
این سیستم در پژوهش‌های مربوط به:
 
* سرطان؛
* بیماری‌های عصبی؛
* اختلالات پروتئینی؛
* پاسخ ایمنی؛
* و کنترل رشد سلولی
 
اهمیت پیدا کرده است.
 
شناخت مسیر یوبیکوئیتین–پروتئازوم همچنین زمینه را برای توسعه داروهایی فراهم کرد که این سیستم را هدف قرار می‌دهند.
 
---
 
# جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
 
در سال **۲۰۰۴**، جایزه نوبل شیمی به‌طور مشترک به:
 
* **Avram Hershko**
* **Aaron Ciechanover**
* **Irwin Rose**
 
اعطا شد.
 
علت رسمی دریافت جایزه:
 
**«برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»**
 
اعلام شد.
 
این جایزه اهمیت تاریخی کشف سیستم یوبیکوئیتین را در زیست‌شناسی سلولی و شیمی حیات تأیید کرد.
 
---
 
## [محل تصویر شماره ۵]
 
**تصویر پیشنهادی:** عکس سه برنده نوبل شیمی ۲۰۰۴
 
**کپشن:** «آورام هرشکو، آرون چیخانور و اروین روز؛ دریافت‌کنندگان مشترک جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴.»
 
**محل قرارگیری:** بلافاصله پس از بخش «جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴».
 
---
 
# سخنرانی نوبل
 
هرشکو در **۸ دسامبر ۲۰۰۴** سخنرانی نوبل خود را در استکهلم ارائه کرد.
 
عنوان سخنرانی او:
 
**The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell Division Cycle**
 
بود.
 
او در این سخنرانی تاریخچه کشف سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در کنترل چرخه تقسیم سلولی را تشریح کرد.
 
---
 
# دیدگاه او درباره پژوهش علمی
 
هرشکو بر اهمیت **کنجکاوی علمی، کار آزمایشگاهی، دقت در آزمایش و توجه به نتایج غیرمنتظره** تأکید کرده است.
 
مسیر کشف یوبیکوئیتین نیز نمونه‌ای از پژوهش بنیادی است که از یک پرسش ساده درباره سازوکار سلولی آغاز شد و به کشفی با اهمیت جهانی انجامید.
 
او همچنین بر اهمیت داشتن استادان و راهنمایان علمی خوب در سال‌های ابتدایی فعالیت پژوهشی تأکید داشته است.
 
---
 
# فعالیت علمی پس از دریافت نوبل
 
هرشکو پس از دریافت نوبل فعالیت علمی خود را در Technion ادامه داد.
 
پژوهش‌های او بر سیستم یوبیکوئیتین، تخریب انتخابی پروتئین‌ها و نقش این فرایند در کنترل چرخه سلولی متمرکز باقی ماند.
 
او همچنین در آموزش و تربیت پژوهشگران نسل‌های بعدی مشارکت داشته است.
 
---
 
## [محل تصویر شماره ۶]
 
**تصویر پیشنهادی:** Avram Hershko در سال‌های اخیر
 
**کپشن:** «آورام هرشکو در سال‌های اخیر؛ استاد ممتاز و پژوهشگر Technion.»
 
---
 
# جوایز و افتخارات
 
از مهم‌ترین افتخارات آورام هرشکو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
* **Weizmann Prize – ۱۹۸۷**
* **Israel Prize – ۱۹۹۴**
* **Canada Gairdner International Award – ۱۹۹۹**
* **Albert Lasker Award for Basic Medical Research – ۲۰۰۰**
* **Wolf Prize in Medicine – ۲۰۰۱**
* **Louisa Gross Horwitz Prize – ۲۰۰۱**
* **Nobel Prize in Chemistry – ۲۰۰۴**
 
او همچنین به عضویت **National Academy of Sciences آمریکا** و **Israel Academy of Sciences and Humanities** درآمد.
 
---
 
# فعالیت‌های آموزشی و عمومی
 
هرشکو علاوه بر پژوهش‌های علمی، در زمینه آموزش و انتقال تجربه علمی به دانشجویان و پژوهشگران جوان نیز فعالیت داشته است.
 
او درباره اهمیت کنجکاوی، پشتکار، انجام آزمایش‌های دقیق و توجه به نتایج غیرمنتظره سخن گفته است.
 
مسیر علمی او نمونه‌ای از اهمیت پژوهش بنیادی و تأثیر بلندمدت آن بر پزشکی و زیست‌شناسی است.
 
---
 
# مواضع سیاسی و اجتماعی
 
فعالیت حرفه‌ای شناخته‌شده آورام هرشکو عمدتاً در زمینه **علم، پژوهش و آموزش دانشگاهی** بوده است.
 
در منابع معتبر بررسی‌شده، اطلاعات کافی برای نسبت‌دادن یک موضع سیاسی حزبی مشخص به او وجود ندارد.
 
بنابراین نباید بدون سند معتبر، دیدگاه سیاسی مشخصی به او نسبت داده شود.
 
---
 
# مواضع درباره ایران
 
در منابع معتبر علمی، دانشگاهی و زندگینامه‌ای بررسی‌شده، سند قابل اتکایی درباره موضع‌گیری عمومی و مشخص آورام هرشکو درباره **ایران، جمهوری اسلامی ایران یا تحولات سیاسی ایران** یافت نشد.
 
بنابراین در حال حاضر نمی‌توان موضع مشخصی درباره ایران به او نسبت داد.
 
---
 
# ارتباط با مقاومت ایران
 
در منابع معتبر علمی، دانشگاهی و زندگینامه‌ای بررسی‌شده، مدرک قابل اتکایی درباره ارتباط آورام هرشکو با سازمان‌ها، گروه‌ها یا فعالیت‌های مرتبط با **مقاومت ایران** یافت نشد.
 
بنابراین نباید چنین ارتباطی بدون سند معتبر به او نسبت داده شود.
 
---
 
# گاهشمار زندگی و فعالیت علمی
 
| سال                | رویداد                                        |
| ------------------ | ---------------------------------------------- |
| **۱۹۳۷**          | تولد در کارچگ، مجارستان                        |
| **۱۹۵۰**          | مهاجرت همراه خانواده به اسرائیل                |
| **۱۹۶۵**          | دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم      |
| **۱۹۶۵–۱۹۶۷**      | خدمت به‌عنوان پزشک                            |
| **۱۹۶۹**          | دریافت Ph.D.                                  |
| **۱۹۶۹–۱۹۷۲**      | پژوهش در UCSF                                  |
| **۱۹۷۱**          | پیوستن به Technion                            |
| **۱۹۷۲**          | آغاز همکاری با Aaron Ciechanover              |
| **اواخر دهه ۱۹۷۰** | آغاز مطالعات بنیادی درباره تخریب پروتئین      |
| **۱۹۸۰**          | شناسایی نقش یوبیکوئیتین در تخریب پروتئین      |
| **۱۹۹۴**          | دریافت Israel Prize                            |
| **۱۹۹۹**          | دریافت Gairdner Award                          |
| **۲۰۰۰**          | دریافت Lasker Award                            |
| **۲۰۰۱**          | دریافت Wolf Prize و Louisa Gross Horwitz Prize |
| **۲۰۰۴**          | دریافت جایزه نوبل شیمی                        |
| **۲۰۰۴**          | ارائه سخنرانی نوبل                            |
| **پس از ۲۰۰۴**    | ادامه پژوهش درباره یوبیکوئیتین و چرخه سلولی    |
| **۲۰۲۶**          | ادامه فعالیت علمی و آموزشی در Technion        |
 
---
 
## [محل تصویر شماره ۷ – تصویر پایانی]
 
**تصویر پیشنهادی:** پرتره جدید یا تصویر Avram Hershko در محیط دانشگاه Technion
 
**کپشن:** «آورام هرشکو؛ برنده جایزه نوبل شیمی و یکی از پیشگامان پژوهش درباره سیستم یوبیکوئیتین.»
 
---
 
# میراث علمی
 
مهم‌ترین میراث علمی آورام هرشکو، کشف سازوکاری است که نشان می‌دهد سلول چگونه پروتئین‌های خود را **انتخاب، علامت‌گذاری و تخریب** می‌کند.
 
کشف یوبیکوئیتین نشان داد که تخریب پروتئین یک فرایند تصادفی نیست، بلکه بخشی از یک سامانه بسیار دقیق برای تنظیم فعالیت سلول است.
 
این کشف درک دانشمندان از چرخه سلولی، کنترل پروتئین‌ها و بسیاری از بیماری‌های انسانی را تغییر داد و زمینه را برای پژوهش‌های گسترده پزشکی و دارویی فراهم کرد.
 
هرشکو همچنین با تربیت پژوهشگران جوان و همکاری علمی طولانی‌مدت با آرون چیخانور، میراث آموزشی مهمی از خود برجای گذاشته است.
 
---
 
# جمع‌بندی
 
**آورام هرشکو** یکی از دانشمندانی است که با دنبال‌کردن یک پرسش بنیادی درباره سرنوشت پروتئین‌ها، یکی از مهم‌ترین سامانه‌های درون سلول را کشف کرد.
 
او همراه با **آرون چیخانور** و **اروین روز** نشان داد که سلول پروتئین‌های خود را به‌صورت تصادفی از بین نمی‌برد، بلکه آنها را شناسایی و با استفاده از یوبیکوئیتین برای تخریب علامت‌گذاری می‌کند.
 
کشف سیستم **یوبیکوئیتین–پروتئازوم** به یکی از پایه‌های اصلی زیست‌شناسی سلولی تبدیل شد و تأثیر آن از پژوهش‌های بنیادی تا پزشکی و داروسازی گسترش یافت.
 
به همین دلیل می‌توان اهمیت علمی هرشکو را چنین خلاصه کرد:
 
**او نشان داد که در سلول، نابودکردن یک پروتئین نیز مانند ساختن آن، فرایندی دقیق، انتخابی و کاملاً تنظیم‌شده است.**
 
---
 
# منابع اصلی
 
1. **Nobel Prize – Avram Hershko**
  منابع رسمی جایزه نوبل، زندگی علمی، سخنرانی و مصاحبه با آورام هرشکو.
 
2. **Technion – Avram Hershko**
  زندگی‌نامه رسمی، تحصیلات، فعالیت دانشگاهی و پژوهش‌های هرشکو.
 
3. **Nobel Prize – Chemistry 2004**
  شرح رسمی کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین.
 
4. **Nobel Prize – Advanced Information: Chemistry 2004**
  شرح تخصصی سازوکار سیستم یوبیکوئیتین.
 
5. **Nature – Interview with Avram Hershko**
  اطلاعات مربوط به زندگی و مسیر علمی هرشکو.
 
6. **iBiology – Avram Hershko**
  سخنرانی‌ها و دیدگاه‌های آموزشی او درباره پژوهش علمی.

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۴

آفرام هرسکو
متولد۳۱ دسامبر ۱۹۳۷


آفرام هرسکو (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه آرون سیخانوور و اروین روز در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.[۱]

پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک یوبیکویتین به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در پروتئازوم علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم دی‌ان‌ای و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.[۲]

زندگی و خانواده

آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.[۳]

پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در بیوشیمی منتهی شد.

تحصیلات

هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از دانشگاه عبری اورشلیم دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.[۴]

او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.[۵]

فعالیت علمی

پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.[۴]

هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.[۶]

پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین

یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.[۷]

هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.[۲]

در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.[۲]

کشف سامانهٔ یوبیکویتین

یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.[۸]

در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.[۲]

این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.

همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز

آرون سیخانوور در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.[۹]

این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.

سازوکار آنزیمی سامانه

یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.[۱۰]

اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.

نقش در چرخهٔ سلولی

پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم چرخهٔ سلولی نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.[۱۱]

هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.[۱۲]

اهمیت پزشکی و زیستی

پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.[۱۳]

اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.[۲]

اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴

در سال ۲۰۰۴، آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».[۱]

این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.[۷]

هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.[۱۱]

جوایز و افتخارات

هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:

  • ۱۹۸۷: جایزهٔ وایزمن.
  • ۱۹۹۴: جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ ولف در پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.[۱۴]

هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.[۱۴]

فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل

هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.[۱۲]

در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.[۱۲]

آثار علمی

از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، ۱۹۸۶، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.[۱۵]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، ۱۹۹۲، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.[۱۶]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system، ۱۹۹۸، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.[۱۳]
  • Hershko, A.، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.[۱۱]

دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها

اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.[۲]

گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.[۱۳]

از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.

گاه‌شمار

  • ۱۹۳۷: تولد در کارکاگ، مجارستان.
  • ۱۹۵۰: مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
  • ۱۹۶۵: دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۵–۱۹۶۷: خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
  • ۱۹۶۹: دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۹–۱۹۷۲: انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
  • ۱۹۷۰ها: آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
  • ۱۹۷۸: انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
  • اوایل دههٔ ۱۹۸۰: شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
  • ۱۹۹۴: دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
  • ۸ دسامبر ۲۰۰۴: ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
  • پس از ۲۰۰۴: ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.

تصاویر پیشنهادی

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.
  3. ↑ Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.
  5. ↑ Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.
  6. ↑ Avram Hershko، Gairdner Foundation.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.
  8. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.
  9. ↑ Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.
  10. ↑ Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  15. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.
  16. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=صفحه_تمرین_۶_مصطفی&oldid=92170»