|
|
| (۲۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{Infobox settlement
| |
| | name = استان هرمزگان
| |
| | other_name = دروازه خلیج فارس
| |
| | image_skyline = استان هرمزگان.jpg
| |
| | image_caption = استان هرمزگان — بندرعباس و تنگه هرمز
| |
| | pushpin_map = Iran
| |
| | map_caption = موقعیت استان هرمزگان در نقشه ایران
| |
| | subdivision_type = کشور
| |
| | subdivision_name = ایران
| |
| | seat_type = مرکز استان
| |
| | seat = بندرعباس
| |
| | blank_name = مساحت
| |
| | blank_info = ۷۰٬۶۹۷ کیلومتر مربع
| |
| | blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰)
| |
| | blank1_info = حدود ۱٫۸ میلیون نفر
| |
| | blank2_name = تعداد شهرستان
| |
| | blank2_info = ۱۴ (بندرعباس، قشم، کیش، میناب، بندرلنگه، حاجیآباد، جاسک و...)
| |
| | blank3_name = زبانها
| |
| | blank3_info = بندری (هرمزی)، فارسی، عربی
| |
| | blank4_name = آب و هوا
| |
| | blank4_info = گرم و مرطوب؛ تابستانها تا ۵۰ درجه، رطوبت بالای ۹۰ درصد
| |
| | blank5_name = ریشه نام
| |
| | blank5_info = هرمز (اورمزد) — خدای نیکی در دین زرتشتی
| |
| | blank6_name = بادهای محلی
| |
| | blank6_info = شَمال و قوس (بادهای موسمی)
| |
| | blank_name_sec1 = شمال
| |
| | blank_info_sec1 = استانهای فارس و کرمان
| |
| | blank1_name_sec1 = جنوب
| |
| | blank1_info_sec1 = خلیج فارس و دریای عمان
| |
| | blank2_name_sec1 = شرق
| |
| | blank2_info_sec1 = استان سیستان و بلوچستان
| |
| | blank3_name_sec1 = غرب
| |
| | blank3_info_sec1 = استان بوشهر
| |
| | blank_name_sec2 = تنگه هرمز
| |
| | blank_info_sec2 = مهمترین آبراه نفتی جهان (عرض ۳۹ تا ۹۶ کیلومتر) — ۲۰ تا ۲۵ درصد نفت مصرفی جهان
| |
| | blank1_name_sec2 = جزایر مهم
| |
| | blank1_info_sec2 = قشم (بزرگترین جزیره ایران و خاورمیانه) · کیش (مروارید خلیج فارس) · هرمز (ژئوپارک جهانی) · هنگام · لارک · لاوان
| |
| | blank2_name_sec2 = بندر شهید رجایی
| |
| | blank2_info_sec2 = بزرگترین بندر تجاری ایران — ۶۵ درصد واردات و ۳۵ درصد صادرات غیرنفتی — ظرفیت بیش از ۱۰۰ میلیون تن در سال
| |
| | blank3_name_sec2 = مناطق آزاد
| |
| | blank3_info_sec2 = منطقه آزاد قشم · منطقه آزاد کیش
| |
| | blank4_name_sec2 = رویداد تاریخی مهم
| |
| | blank4_info_sec2 = بیرون راندن پرتغالیها از هرمز توسط شاه عباس بزرگ (۱۶۲۲ میلادی)
| |
| | blank5_name_sec2 = گردشگری
| |
| | blank5_info_sec2 = ژئوپارک هرمز (خاک رنگینکمان) · جنگلهای حرا (مانگرو) قشم · غار نمکدان قشم (بلندترین غار نمکی جهان) · ستارههای دریایی هنگام · سواحل کیش
| |
| | blank6_name_sec2 = شیلات و کشاورزی
| |
| | blank6_info_sec2 = میگو · ماهی تُن · ماهی شوریده · خرمای میناب و حاجیآباد · پرورش میگو
| |
| | blank7_name_sec2 = مفاخر
| |
| | blank7_info_sec2 = مولانا شاهقطبالدین (عارف لارستانی) · شیخ زاهد گیلانی (هرمزگانیتبار)
| |
| | blank8_name_sec2 = موسیقی و رقص
| |
| | blank8_info_sec2 = موسیقی بندری · رقص بندری (لِزگی) · مراسم زار (آیین با ریشه آفریقایی)
| |
| | blank9_name_sec2 = غذاهای محلی
| |
| | blank9_info_sec2 = قلیه ماهی · هریسه بندری · میگو بوشکار · موهامر (نان خرما) · رنگینک · حلوای خرما
| |
| | blank10_name_sec2 = تنوع فرهنگی
| |
| | blank10_info_sec2 = ترکیب فرهنگهای ایرانی، عربی و آفریقایی — قرنها تجارت دریایی
| |
| | blank11_name_sec2 = منطقه زمانی
| |
| | blank11_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)
| |
| }}
| |
|
| |
|
| '''مقاله درحال ویرایش است'''
| |
|
| |
| '''استان هرمزگان'''
| |
|
| |
| ────────────────────────────────────────────────────────────
| |
|
| |
| ⬛ مرکز استان: بندرعباس
| |
|
| |
| ⬛ مساحت: ۷۰,۶۹۷ کیلومتر مربع
| |
|
| |
| ⬛ جمعیت: حدود ۱.۸ میلیون نفر (۱۴۰۰)
| |
|
| |
| ⬛ شهرستانها: ۱۴ شهرستان (بندرعباس، قشم، کیش، میناب، بندرلنگه، حاجیآباد، جاسک و...)
| |
|
| |
| ⬛ آب و هوا: گرم و مرطوب؛ تابستانهای بسیار گرم
| |
|
| |
| ⬛ زبان: بندری (هرمزی)، فارسی، عربی
| |
|
| |
| ────────────────────────────────────────────────────────────
| |
|
| |
| == تاریخچه ==
| |
| هرمزگان در کرانههای خلیج فارس و تنگه هرمز — استراتژیکترین آبراه دریایی جهان — واقع شده است. نام استان از «هرمز» (اورمزد) — خدای نیکی در دین زرتشتی — گرفته شده و به بندر و جزیره هرمز بازمیگردد.
| |
|
| |
| بندر هرمز باستانی:
| |
|
| |
| بندر هرمز (هرموزیا) از دیرباز یکی از مهمترین بنادر تجاری خلیج فارس بود. در قرون وسطی، جزیره هرمز به مرکز تجارت بینالمللی تبدیل شد — ادویه، ابریشم و مروارید از هرمز به اروپا و چین صادر میشدند. مارکوپولو (سده سیزدهم) و ابنبطوطه (سده چهاردهم) هر دو از هرمز دیدن کرده و آن را بندری ثروتمند و پررونق توصیف کردهاند.
| |
|
| |
| پرتغالیها و شاه عباس:
| |
|
| |
| در سال ۱۵۰۷ میلادی، پرتغالیها به فرماندهی آلبوکرک جزیره هرمز را اشغال کردند و بیش از یک قرن بر تنگه هرمز تسلط داشتند. در سال ۱۶۲۲ میلادی (۱۰۳۱ هجری)، شاه عباس بزرگ با کمک ناوگان بریتانیا پرتغالیها را از هرمز بیرون راند و بندرعباس (بندر عباس) را بهعنوان بندر جدید بنا کرد.
| |
|
| |
| در دوره قاجار و پهلوی، بندرعباس بندر اصلی جنوب ایران بود. پس از انقلاب، با ساخت بندر شهید رجایی، بندرعباس به بزرگترین بندر تجاری ایران تبدیل شد.
| |
|
| |
| == جغرافیا و اقلیم ==
| |
| هرمزگان در جنوب ایران، بین استانهای فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان واقع شده و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود است.
| |
|
| |
| تنگه هرمز:
| |
|
| |
| تنگه هرمز (عرض ۳۹ تا ۹۶ کیلومتر) مهمترین آبراه نفتی جهان است — حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نفت مصرفی جهان از این تنگه عبور میکند. موقعیت استراتژیک تنگه هرمز، هرمزگان را به یکی از حساسترین مناطق ژئوپلیتیک جهان تبدیل کرده است.
| |
|
| |
| جزایر خلیج فارس:
| |
|
| |
| هرمزگان دارای ۱۴ جزیره مسکونی و غیرمسکونی است. جزیره قشم (بزرگترین جزیره ایران و خاورمیانه)، جزیره کیش (مرکز تجاری و گردشگری)، جزیره هرمز (ژئوپارک جهانی با خاک رنگین)، جزیره لارک، هنگام و لاوان از مهمترین جزایر هستند.
| |
|
| |
| آبوهوای هرمزگان گرم و مرطوب است. تابستانها دما تا ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد و رطوبت بالای ۹۰ درصد. بادهای موسمی «شَمال» و «قوس» از ویژگیهای اقلیمی منطقه هستند.
| |
|
| |
| == اقتصاد و منابع ==
| |
| هرمزگان از استانهای کلیدی اقتصاد ایران است — بندر شهید رجایی بزرگترین بندر تجاری ایران و دروازه واردات و صادرات کشور است.
| |
|
| |
| بندر شهید رجایی:
| |
|
| |
| بندر شهید رجایی حدود ۶۵ درصد واردات و ۳۵ درصد صادرات غیرنفتی ایران را مدیریت میکند. ظرفیت بندر بیش از ۱۰۰ میلیون تن در سال است.
| |
|
| |
| منطقه آزاد قشم و کیش:
| |
|
| |
| مناطق آزاد تجاری قشم و کیش از مراکز مهم سرمایهگذاری، تجارت و گردشگری ایران هستند. کیش به «مروارید خلیج فارس» معروف است.
| |
|
| |
| شیلات و کشاورزی:
| |
|
| |
| صید میگو، ماهی تُن، ماهی شوریده و خرما (خرمای میناب و حاجیآباد) از محصولات مهم استان هستند. پرورش میگو در سایتهای پرورشی از صنایع رو به رشد است.
| |
|
| |
| گردشگری:
| |
|
| |
| ژئوپارک جزیره هرمز (خاک رنگینکمان)، جنگلهای حرا (مانگرو) قشم، ستارههای دریایی هنگام، غار نمکدان قشم (بلندترین غار نمکی جهان)، سواحل کیش و اسکله بندرلنگه از جاذبههای گردشگری هستند.
| |
|
| |
| == فرهنگ و آداب و رسوم ==
| |
| فرهنگ هرمزگان ترکیبی از فرهنگهای ایرانی، عربی و آفریقایی است — بهدلیل قرنها تجارت دریایی با آفریقای شرقی و شبهجزیره عربستان.
| |
|
| |
| موسیقی و رقص:
| |
|
| |
| موسیقی بندری با ریتمهای تند و شادیآور و رقص بندری (لِزگی) از شناختهشدهترین موسیقیهای ایران هستند. مراسم «زار» — آیین شفابخشی با ریشههای آفریقایی — هنوز در برخی مناطق برگزار میشود.
| |
|
| |
| مفاخر:
| |
|
| |
| مولانا شاهقطبالدین (عارف بزرگ لارستانی)، شیخ زاهد گیلانی (عارف هرمزگانیتبار) و محمدعلی دادخواه (فعال حقوق بشر) از چهرههای مطرح استان هستند.
| |
|
| |
| غذاهای محلی:
| |
|
| |
| قلیه ماهی (خورشت ماهی با تمبرهندی)، هریسه بندری، میگو بوشکار، موهامر (نان خرما)، رنگینک (خرمای مغزدار) و حلوای خرما از غذاهای سنتی هرمزگان هستند.
| |
|
| |
| == مبارزات و مقاومت مردمی ==
| |
| هرمزگان نیز در تاریخ مقاومت ایران سهم داشته و مجاهدین خلق ایران در این استان شهدای ارزندهای دادهاند.
| |
|
| |
| غلامرضا شاکری — مجاهد قشمی:
| |
|
| |
| مجاهد شهید غلامرضا شاکری (متولد ۱۳۴۱ در قشم) اهل بندرعباس بود و از سال ۱۳۵۸ با سازمان مجاهدین آشنایی داشت. خواهرش ناهید شاکری در سال ۱۳۶۱ در اوین تیرباران شد و پسرداییاش نیز در بندرعباس به شهادت رسید. غلامرضا با وجود ضربات سنگین بر خانوادهاش، استوار ماند و به ارتش آزادیبخش ملی ایران پیوست. او از پیکارگران پرشور عملیات فروغ جاویدان بود و در ۵ مرداد ۱۳۶۷ در کرمانشاه به شهادت رسید.
| |
|
| |
| مقاومت تاریخی هرمزگان:
| |
|
| |
| مردم هرمزگان قرنها در برابر استعمارگران پرتغالی، هلندی و بریتانیایی مقاومت کردند. بیرون راندن پرتغالیها از جزیره هرمز در سال ۱۶۲۲ یکی از درخشانترین صفحات مقاومت ایرانیان است.
| |
|
| |
| کشتار ۶۷:
| |
|
| |
| زندان بندرعباس نیز در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود.
| |
|
| |
| قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
| |
|
| |
| بندرعباس در قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود. بازار بندرعباس از مراکزی بود که در قیام دیماه ۱۴۰۴ تعطیل شد.
| |
|
| |
| واحدهای مقاومت:
| |
|
| |
| واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در بندرعباس و جزایر هرمزگان فعالیتهای مستمری در زمینه افشاگری جنایات رژیم داشتهاند.
| |