کاربر:Khosro/صفحه تمرین1: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: برگرداندهشده ویرایشگر دیداری |
Alireza k h (بحث | مشارکتها) ویراستار نهایی مقاله قبل از انتشار |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:برای صفحه تمرین.jpg|وسط|بندانگشتی|1148x1148px]]''' | [[پرونده:برای صفحه تمرین.jpg|وسط|بندانگشتی|1148x1148px]]''' | ||
{{جعبه زندگینامه | |||
| اندازه جعبه = | |||
| عنوان = | |||
| نام = کمال خرازی | |||
| تصویر =کمال خرازی1.jpg | |||
| اندازه تصویر =250 پیکسل | |||
| عنوان تصویر = کمال خرازی | |||
| زادروز = ۱ آذر ۱۳۲۳ | |||
| زادگاه = تهران | |||
| تاریخ درگذشت = ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ | |||
| مکان درگذشت = تهران | |||
| علت درگذشت = حمله هوایی آمریکا و اسرائیل | |||
|آرامگاه = | |||
| ملیت = | |||
| نژاد = | |||
| تابعیت = | |||
|تحصیلات = دکتری مدیریت آموزشی | |||
|دانشگاه = دانشگاه هیوستون آمریکا | |||
| پیشه =سیاستمدار | |||
| سالهای فعالیت =از سال ۱۳۵۷ تا زمان مرگ | |||
| شناختهشده برای =مردم ایران | |||
| نقشهای برجسته = معاونت سیاسی وزارت خارجه، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد و… | |||
| سبک = | |||
| تأثیرگذاران = | |||
| تأثیرپذیرفتگان = | |||
| شهر خانگی = | |||
| تلویزیون = | |||
| لقب = | |||
| حزب = اصلاحطلب | |||
| دین =اسلام | |||
| همسر = | |||
|| پانویس = | |||
}} | |||
'''کمال خرازی،''' (متولد ۱ آذر ۱۳۲۳، تهران - درگذشته ۲۰ فروردین ۱۴۰۵، تهران) سیاستمدار کهنهکار جمهوری اسلامی ایران، متولد خانوادهای اصیل تهرانی بود. پدرش کاسبی معروف در حوالی مسجد سید عزیزالله بازار تهران بهشمار میرفت. کمال خرازی در رشته روانشناسی و علوم تربیتی تحصیل کرد و پس از کسب دکترای آموزش از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵ شمسی)، به فعالیتهای آموزشی و سیاسی پرداخت. پیش از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب ضدسلطنتی]]، مدتی ناظم دبیرستان علوی بود و سپس برای ادامه تحصیل به خارج رفت. پس از پیروزی انقلاب، ریاست کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده گرفت. | |||
خرازی در دهههای پس از انقلاب، سمتهای متعددی از جمله مدیریت خبرگزاری پارس (بعدها ایرنا) و ریاست ستاد تبلیغات جنگ در دوران [[جنگ ایران و عراق]] داشت. او مدتی سفیر ایران در [[سازمان ملل متحد]] بود و در دولت [[سید محمد خاتمی]]، از مرداد ۱۳۷۶ (۲۰ اوت ۱۹۹۷) تا پایان دوره ریاستجمهوری خاتمی در ۱۳۸۴، وزیر امور خارجه شد. در این دوره، دیپلماسی ایران بر پایه گفتگوی تمدنها و تلاش برای بهبود روابط بینالمللی متمرکز بود. خرازی چهرهای عبوس و کمحرف شناخته میشد که در مذاکرات مهم، از جمله مذاکرات سعدآباد در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی) با جک استرا وزیر خارجه بریتانیا، حضور داشت. | |||
پس از پایان دولت خاتمی، خرازی به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد و به عنوان مشاور سیاست خارجی فعالیت کرد. او در تحولات دیپلماتیک، از جمله موضعگیری در قبال اختلافات ارضی مانند جزایر چهارگانه ژاپن و روسیه یا مسائل جزایر سهگانه، نقش ایفا کرد. خرازی با خانوادههای سیاسی و مذهبی ایران پیوندهای نزدیکی داشت؛ برادرزادهاش همسر سید مسعود [[سید علی خامنه ای|خامنهای]] بود و نوه برادرش داماد سید محمدرضا خاتمی بهشمار میرفت. | |||
در سالهای اخیر، کمال خرازی همچنان در عرصه سیاست خارجی فعال بود. رسانههای حکومتی از پیگیری تماسها با پاکستان برای دیدار احتمالی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، خبر دادند. با این حال، در جریان [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴|درگیریهای نظامی گسترده میان ایران، آمریکا و اسرائیل]] در سال ۱۴۰۵ شمسی، سرنوشت او دگرگون شد. روز ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ (۱ آوریل ۲۰۲۶)، منزل مسکونی او در تهران هدف حمله هوایی قرار گرفت. در این حمله، همسرش منصوره رئیسقاسم کشته شد و خود خرازی به شدت مجروح گردید و به بیمارستان منتقل شد. | |||
پس از هشت روز بستری در بیمارستان، کمال خرازی بر اثر شدت جراحات در ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ (۹ آوریل ۲۰۲۶) درگذشت. رسانههای رسمی رژیم و منابع بینالمللی این خبر را تأیید کردند. مرگ او در بستر تحولات امنیتی و دیپلماتیک حساس رخ داد و بازتاب گستردهای یافت.<ref name=":0">[https://www.asriran.com/fa/news/898927/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%B1%D8%B3-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-4-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-10-%D8%A8%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%87%D9%86%D9%87%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D8%B3%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3 کمال خرازی؛ یادآوری کوریل به خرس شمالی - عصر ایران]</ref><ref name=":1">[https://worldleaders.columbia.edu/directory/kamal-kharrazi کمال خرازی - دانشگاه کلمبیا]</ref><ref name=":2">[https://tehranbureau.com/tb_profile/kamal-kharazi-foreign-minister/ کمال خرازی – وزیر امور خارجه - دفتر تهران]</ref><ref name=":3">[https://news.mojahedin.org/i/%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%8F%D8%B1%D8%AF کمال خرازی مُرد - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref> | |||
== | == زندگی اولیه و تحصیلات == | ||
کمال خرازی به خانوادهای اصیل تهرانی تعلق داشت. پدر او کاسبی معروف در حوالی مسجد سید عزیزالله بازار تهران بود. این ریشه خانوادگی، زمینهای برای ورود او به عرصههای آموزشی و سیاسی فراهم کرد. خرازی در رشته روانشناسی و علوم تربیتی تحصیل کرد و پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی به عنوان ناظم دبیرستان علوی فعالیت داشت. چهره خشک و جدی او، میراث همان دوران تدریس و مدیریت مدرسه دانسته میشود.<ref name=":0" /> | |||
برای ادامه تحصیل، خرازی به خارج از کشور سفر کرد. در خاطرات [[حسن روحانی]] اشاره شده که در سال ۱۳۵۵ شمسی، هنگامی که خرازی ۲۸ ساله بود و با سه فرزند (و چهارمی در راه) عازم انگلستان میشد، سید [[محمد بهشتی]] او را به عنوان فردی آشنا در لندن معرفی کرد تا در امور اقامت و اسکان کمک نماید. این سفر تحصیلی، بخشی از مسیر حرفهای او را شکل داد. او در نهایت دکترای خود را در رشته آموزش از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ میلادی (۱۳۵۵ شمسی) دریافت کرد. پس از بازگشت، فعالیتهای آموزشی خود را ادامه داد و بعدها به عنوان استاد تمام دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران شناخته شد.<ref name=":1" /> | |||
این | === فعالیتهای اولیه پس از انقلاب === | ||
پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ شمسی، کمال خرازی ریاست کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده گرفت. این سمت، او را در حوزه فرهنگی و آموزشی برجسته کرد. با این حال، برخی منتقدان به غیبت او در مراسم تشییع پیکر احمد رضا احمدی، یکی از چهرههای برجسته کانون، اشاره کردهاند. مدیریت خرازی در این دوره، بر پایه رویکردهای تربیتی و فرهنگی رژیم جدید بود. | |||
== منابع: == | او همچنین یک دوره مدیریت خبرگزاری پارس را در کارنامه خود داشت. این خبرگزاری بعدها به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) تغییر نام داد و به عنوان خبرگزاری رسمی دولت فعالیت کرد. این تجربه رسانهای، پایهای برای نقشهای بعدی او در عرصه تبلیغات و دیپلماسی عمومی فراهم آورد.<ref name=":0" /> | ||
== نقش در دوران جنگ و تبلیغات == | |||
در دوران جنگ ایران و عراق، کمال خرازی به ریاست ستاد تبلیغات جنگ منصوب شد. این مسئولیت، او را در هماهنگی تلاشهای رسانهای و تبلیغاتی برای حمایت از جنگ ایران و عراق درگیر کرد. فعالیت او در این دوره، بخشی از تلاشهای رژیم برای مدیریت افکار عمومی و بسیج منابع اطلاعاتی بود. مدیریت خبرگزاری در این زمان نیز با مسئولیت ستاد تبلیغات همپوشانی داشت و نشاندهنده اعتماد رژیم به تواناییهای سازمانی او بود. | |||
=== روابط و اختلافات اولیه سیاسی === | |||
در پاییز سال ۱۳۵۸ شمسی، [[عباس امیرانتظام]] در خاطرات خود به ماجرایی اشاره کرده که در آن، نامه فراخواندن او به تهران (که منجر به بازداشتش شد) ظاهراً با امضای [[صادق قطبزاده]] وزیر خارجه وقت بودهاست. امیر انتظام مدعی بود که این نامه در واقع توسط کمال خرازی نوشته شده و حتی امضای وزیر جعل گردیده تا اعتماد ایجاد شود. با این حال، خرازی این ادعا را رد کرد و تأکید نمود که فراخوان بر اساس دستور دادستان وقت انقلاب، علی قدوسی، و رویه معمول وزارت خارجه به عنوان معاون سیاسی انجام شده و هیچ جعلی صورت نگرفتهاست. این رویداد، یکی از اختلافات اولیه در محافل سیاسی اولیه انقلاب را نشان میدهد.<ref name=":0" /> | |||
== فعالیتهای دیپلماتیک و وزارت امور خارجه == | |||
=== فعالیتهای دیپلماتیک پیش از وزارت === | |||
کمال خرازی پس از بازگشت به ایران و پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی معاونت سیاسی وزارت خارجه را بر عهده داشت. او از مرداد ۱۳۵۸ تا اسفند ۱۳۵۸، در این سمت فعالیت کرد. پس از آن، از شهریور ۱۳۵۹ تا شهریور ۱۳۶۸، ریاست خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا، پیشتر خبرگزاری پارس) را عهدهدار بود. در همین دوره، از شهریور ۱۳۵۹ تا شهریور ۱۳۶۷، ریاست ستاد اطلاعات جنگ و عضویت در شورای عالی دفاع را نیز بر عهده داشت. این مسئولیتها او را در قلب مدیریت اطلاعاتی و تبلیغاتی دوران جنگ ایران و عراق قرار داد. | |||
کمال خرازی از سال ۱۳۶۸، به عنوان سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد منصوب شد. در این سمت، ریاست هیئتهای ایرانی در کنفرانسهای بینالمللی متعدد را بر عهده گرفت و سمتهایی مانند نایبرئیسی اجلاسهای مجمع عمومی سازمان ملل و کنفرانس سران محیط زیست و توسعه ریودوژانیرو را تجربه کرد. این دوره، پایهای برای شهرت دیپلماتیک او فراهم آورد.<ref name=":1" /> | |||
[[پرونده:کمال خرازی و جک استرا.jpg|جایگزین=کمال خرازی و جک استرا|بندانگشتی|243x243پیکسل|کمال خرازی و جک استرا]] | |||
=== وزارت امور خارجه در دولت خاتمی === | |||
در ۲۹ مرداد ۱۳۷۶، مجلس شورای اسلامی رژیم کمال خرازی را به عنوان وزیر امور خارجه دولت سید محمد خاتمی تأیید کرد. انتخاب او توسط خاتمی، با هدف ارسال پیام تغییر در سیاست خارجی و در عین حال کسب تأیید خامنهای و مجلس محافظهکار انجام شد. خرازی تا پایان دوره دوم ریاستجمهوری خاتمی در سال ۱۳۸۴، در این سمت باقی ماند. در طول این هشت سال، دیپلماسی ایران بر پایه سیاستهای آشتیجویانه منطقهای و بینالمللی پیگیری شد.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> | |||
کمال خرازی به عنوان وزیر خارجه، چهرهای عبوس و کمحرف شناخته میشد که در تضاد با شخصیت گشاده خاتمی قرار داشت. با این حال، در سال ۱۳۸۲، و در جریان مذاکرات سعدآباد برای پیوستن ایران به پروتکل الحاقی، تصویری تاریخی از او در کنار جک استرا، وزیر خارجه بریتانیا، ثبت شد که چهره خندان خرازی را نشان میداد. | |||
در دوره وزارت او، وزارت خارجه با پروندههایی مانند بازداشت عباس عبدی به اتهام همکاری با دولت متخاصم مواجه بود. خرازی حاضر نشد رسماً اعلام کند که ایالات متحده در عرف دیپلماتیک متخاصم بهشمار نمیآید، که این موضع منجر به نارضایتی برخی اصلاحطلبان شد.<ref name=":0" /> | |||
==== روابط خانوادگی و شبکه سیاسی ==== | |||
کمال خرازی با خانوادههای برجسته سیاسی و مذهبی ایران پیوندهای نزدیک داشت. برادرزاده او (دختر برادرش صادق خرازی) همسر سید مسعود خامنهای، فرزند علی خامنهٔ است. همچنین، نوه برادر او (پسر صادق خرازی) داماد سید محمد رضا خاتمی، برادر رئیسجمهور پیشین و از چهرههای اصلاحطلب است. برادر او، آخوند محسن خرازی، نماینده سابق [[مجلس خبرگان]] بود. این شبکه خانوادگی، موقعیت او را در ساختار قدرت تثبیت کرد.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> | |||
=== فعالیتهای پس از وزارت === | |||
پس از پایان دولت بهاصطلاح اصلاحات محمد خاتمی در سال ۱۳۸۴، کمال خرازی به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد. این انتصاب، با وجود کنار گذاشته شدن بسیاری از اصلاحطلبان، نشاندهنده ادامه اعتماد به تجربه دیپلماتیک او بود. او در این شورا، در کنار چهرههایی مانند [[علیاکبر ولایتی]] که سابقاً رئیس او در سازمان ملل بود، فعالیت کرد. خرازی در سالهای پس از آن، بیشتر در پژوهشگاه علوم شناختی فعال بود و حضور رسانهای کمرنگی داشت.<ref name=":0" /> | |||
کمال خرازی استاد تمام دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران بود و کتابها و مقالاتی در حوزه آموزش و مدیریت تألیف و ترجمه کرده بود. خرازی دکترای آموزش خود را از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵ شمسی) دریافت کرده بود و پیشتر مدرک کارشناسی ارشد آموزش را از دانشگاه تهران گرفته بود.<ref name=":1" /> | |||
== سالهای پایانی و مرگ == | |||
در سالهای اخیر، کمال خرازی همچنان در عرصه سیاست خارجی فعال باقی ماند. رسانههای حکومتی از پیگیریهای او برای تماس با پاکستان به منظور دیدار احتمالی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، خبر دادند. | |||
در جریان حملات هدفمند اسرائیل و آمریکا به ایران در سال ۱۴۰۵ شمسی، سرنوشت خرازی دگرگون شد. روز چهارشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (۲ آوریل ۲۰۲۶)، منزل مسکونی او در تهران هدف حمله قرار گرفت. در این حمله، همسرش منصوره رئیسقاسم کشته شد و خود خرازی به شدت مجروح گردید و به بیمارستان منتقل شد. گزارشها حاکی از آن بود که این حمله به ایالات متحده و اسرائیل نسبت داده شدهاست. | |||
کمال خرازی پس از هشت روز بستری، بر اثر شدت جراحات در ساعاتی پیش از انتشار خبر رسمی، در ۲۰ یا ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ (۹ یا ۱۰ آوریل ۲۰۲۶) درگذشت. رسانههای حکومتی از جمله خبرگزاری تسنیم این خبر را تأیید کردند. مرگ او در بستر تحولات امنیتی گسترده رخ داد و بازتاب گستردهای در داخل و خارج داشت.<ref name=":3" /> | |||
== منابع == | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۹
| کمال خرازی | |
|---|---|
 کمال خرازی | |
| زادروز | ۱ آذر ۱۳۲۳ تهران |
| درگذشت | ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ تهران |
| تحصیلات | دکتری مدیریت آموزشی |
| از دانشگاه | دانشگاه هیوستون آمریکا |
| پیشه | سیاستمدار |
| سالهای فعالیت | از سال ۱۳۵۷ تا زمان مرگ |
| شناختهشده برای | مردم ایران |
| نقشهای برجسته | معاونت سیاسی وزارت خارجه، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد و… |
| حزب سیاسی | اصلاحطلب |
| دین | اسلام |
کمال خرازی، (متولد ۱ آذر ۱۳۲۳، تهران - درگذشته ۲۰ فروردین ۱۴۰۵، تهران) سیاستمدار کهنهکار جمهوری اسلامی ایران، متولد خانوادهای اصیل تهرانی بود. پدرش کاسبی معروف در حوالی مسجد سید عزیزالله بازار تهران بهشمار میرفت. کمال خرازی در رشته روانشناسی و علوم تربیتی تحصیل کرد و پس از کسب دکترای آموزش از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵ شمسی)، به فعالیتهای آموزشی و سیاسی پرداخت. پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی ناظم دبیرستان علوی بود و سپس برای ادامه تحصیل به خارج رفت. پس از پیروزی انقلاب، ریاست کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده گرفت.
خرازی در دهههای پس از انقلاب، سمتهای متعددی از جمله مدیریت خبرگزاری پارس (بعدها ایرنا) و ریاست ستاد تبلیغات جنگ در دوران جنگ ایران و عراق داشت. او مدتی سفیر ایران در سازمان ملل متحد بود و در دولت سید محمد خاتمی، از مرداد ۱۳۷۶ (۲۰ اوت ۱۹۹۷) تا پایان دوره ریاستجمهوری خاتمی در ۱۳۸۴، وزیر امور خارجه شد. در این دوره، دیپلماسی ایران بر پایه گفتگوی تمدنها و تلاش برای بهبود روابط بینالمللی متمرکز بود. خرازی چهرهای عبوس و کمحرف شناخته میشد که در مذاکرات مهم، از جمله مذاکرات سعدآباد در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی) با جک استرا وزیر خارجه بریتانیا، حضور داشت.
پس از پایان دولت خاتمی، خرازی به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد و به عنوان مشاور سیاست خارجی فعالیت کرد. او در تحولات دیپلماتیک، از جمله موضعگیری در قبال اختلافات ارضی مانند جزایر چهارگانه ژاپن و روسیه یا مسائل جزایر سهگانه، نقش ایفا کرد. خرازی با خانوادههای سیاسی و مذهبی ایران پیوندهای نزدیکی داشت؛ برادرزادهاش همسر سید مسعود خامنهای بود و نوه برادرش داماد سید محمدرضا خاتمی بهشمار میرفت.
در سالهای اخیر، کمال خرازی همچنان در عرصه سیاست خارجی فعال بود. رسانههای حکومتی از پیگیری تماسها با پاکستان برای دیدار احتمالی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، خبر دادند. با این حال، در جریان درگیریهای نظامی گسترده میان ایران، آمریکا و اسرائیل در سال ۱۴۰۵ شمسی، سرنوشت او دگرگون شد. روز ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ (۱ آوریل ۲۰۲۶)، منزل مسکونی او در تهران هدف حمله هوایی قرار گرفت. در این حمله، همسرش منصوره رئیسقاسم کشته شد و خود خرازی به شدت مجروح گردید و به بیمارستان منتقل شد.
پس از هشت روز بستری در بیمارستان، کمال خرازی بر اثر شدت جراحات در ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ (۹ آوریل ۲۰۲۶) درگذشت. رسانههای رسمی رژیم و منابع بینالمللی این خبر را تأیید کردند. مرگ او در بستر تحولات امنیتی و دیپلماتیک حساس رخ داد و بازتاب گستردهای یافت.[۱][۲][۳][۴]
زندگی اولیه و تحصیلات
کمال خرازی به خانوادهای اصیل تهرانی تعلق داشت. پدر او کاسبی معروف در حوالی مسجد سید عزیزالله بازار تهران بود. این ریشه خانوادگی، زمینهای برای ورود او به عرصههای آموزشی و سیاسی فراهم کرد. خرازی در رشته روانشناسی و علوم تربیتی تحصیل کرد و پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی به عنوان ناظم دبیرستان علوی فعالیت داشت. چهره خشک و جدی او، میراث همان دوران تدریس و مدیریت مدرسه دانسته میشود.[۱]
برای ادامه تحصیل، خرازی به خارج از کشور سفر کرد. در خاطرات حسن روحانی اشاره شده که در سال ۱۳۵۵ شمسی، هنگامی که خرازی ۲۸ ساله بود و با سه فرزند (و چهارمی در راه) عازم انگلستان میشد، سید محمد بهشتی او را به عنوان فردی آشنا در لندن معرفی کرد تا در امور اقامت و اسکان کمک نماید. این سفر تحصیلی، بخشی از مسیر حرفهای او را شکل داد. او در نهایت دکترای خود را در رشته آموزش از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ میلادی (۱۳۵۵ شمسی) دریافت کرد. پس از بازگشت، فعالیتهای آموزشی خود را ادامه داد و بعدها به عنوان استاد تمام دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران شناخته شد.[۲]
فعالیتهای اولیه پس از انقلاب
پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ شمسی، کمال خرازی ریاست کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده گرفت. این سمت، او را در حوزه فرهنگی و آموزشی برجسته کرد. با این حال، برخی منتقدان به غیبت او در مراسم تشییع پیکر احمد رضا احمدی، یکی از چهرههای برجسته کانون، اشاره کردهاند. مدیریت خرازی در این دوره، بر پایه رویکردهای تربیتی و فرهنگی رژیم جدید بود.
او همچنین یک دوره مدیریت خبرگزاری پارس را در کارنامه خود داشت. این خبرگزاری بعدها به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) تغییر نام داد و به عنوان خبرگزاری رسمی دولت فعالیت کرد. این تجربه رسانهای، پایهای برای نقشهای بعدی او در عرصه تبلیغات و دیپلماسی عمومی فراهم آورد.[۱]
نقش در دوران جنگ و تبلیغات
در دوران جنگ ایران و عراق، کمال خرازی به ریاست ستاد تبلیغات جنگ منصوب شد. این مسئولیت، او را در هماهنگی تلاشهای رسانهای و تبلیغاتی برای حمایت از جنگ ایران و عراق درگیر کرد. فعالیت او در این دوره، بخشی از تلاشهای رژیم برای مدیریت افکار عمومی و بسیج منابع اطلاعاتی بود. مدیریت خبرگزاری در این زمان نیز با مسئولیت ستاد تبلیغات همپوشانی داشت و نشاندهنده اعتماد رژیم به تواناییهای سازمانی او بود.
روابط و اختلافات اولیه سیاسی
در پاییز سال ۱۳۵۸ شمسی، عباس امیرانتظام در خاطرات خود به ماجرایی اشاره کرده که در آن، نامه فراخواندن او به تهران (که منجر به بازداشتش شد) ظاهراً با امضای صادق قطبزاده وزیر خارجه وقت بودهاست. امیر انتظام مدعی بود که این نامه در واقع توسط کمال خرازی نوشته شده و حتی امضای وزیر جعل گردیده تا اعتماد ایجاد شود. با این حال، خرازی این ادعا را رد کرد و تأکید نمود که فراخوان بر اساس دستور دادستان وقت انقلاب، علی قدوسی، و رویه معمول وزارت خارجه به عنوان معاون سیاسی انجام شده و هیچ جعلی صورت نگرفتهاست. این رویداد، یکی از اختلافات اولیه در محافل سیاسی اولیه انقلاب را نشان میدهد.[۱]
فعالیتهای دیپلماتیک و وزارت امور خارجه
فعالیتهای دیپلماتیک پیش از وزارت
کمال خرازی پس از بازگشت به ایران و پیش از انقلاب ضدسلطنتی، مدتی معاونت سیاسی وزارت خارجه را بر عهده داشت. او از مرداد ۱۳۵۸ تا اسفند ۱۳۵۸، در این سمت فعالیت کرد. پس از آن، از شهریور ۱۳۵۹ تا شهریور ۱۳۶۸، ریاست خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا، پیشتر خبرگزاری پارس) را عهدهدار بود. در همین دوره، از شهریور ۱۳۵۹ تا شهریور ۱۳۶۷، ریاست ستاد اطلاعات جنگ و عضویت در شورای عالی دفاع را نیز بر عهده داشت. این مسئولیتها او را در قلب مدیریت اطلاعاتی و تبلیغاتی دوران جنگ ایران و عراق قرار داد.
کمال خرازی از سال ۱۳۶۸، به عنوان سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد منصوب شد. در این سمت، ریاست هیئتهای ایرانی در کنفرانسهای بینالمللی متعدد را بر عهده گرفت و سمتهایی مانند نایبرئیسی اجلاسهای مجمع عمومی سازمان ملل و کنفرانس سران محیط زیست و توسعه ریودوژانیرو را تجربه کرد. این دوره، پایهای برای شهرت دیپلماتیک او فراهم آورد.[۲]
وزارت امور خارجه در دولت خاتمی
در ۲۹ مرداد ۱۳۷۶، مجلس شورای اسلامی رژیم کمال خرازی را به عنوان وزیر امور خارجه دولت سید محمد خاتمی تأیید کرد. انتخاب او توسط خاتمی، با هدف ارسال پیام تغییر در سیاست خارجی و در عین حال کسب تأیید خامنهای و مجلس محافظهکار انجام شد. خرازی تا پایان دوره دوم ریاستجمهوری خاتمی در سال ۱۳۸۴، در این سمت باقی ماند. در طول این هشت سال، دیپلماسی ایران بر پایه سیاستهای آشتیجویانه منطقهای و بینالمللی پیگیری شد.[۲][۳]
کمال خرازی به عنوان وزیر خارجه، چهرهای عبوس و کمحرف شناخته میشد که در تضاد با شخصیت گشاده خاتمی قرار داشت. با این حال، در سال ۱۳۸۲، و در جریان مذاکرات سعدآباد برای پیوستن ایران به پروتکل الحاقی، تصویری تاریخی از او در کنار جک استرا، وزیر خارجه بریتانیا، ثبت شد که چهره خندان خرازی را نشان میداد.
در دوره وزارت او، وزارت خارجه با پروندههایی مانند بازداشت عباس عبدی به اتهام همکاری با دولت متخاصم مواجه بود. خرازی حاضر نشد رسماً اعلام کند که ایالات متحده در عرف دیپلماتیک متخاصم بهشمار نمیآید، که این موضع منجر به نارضایتی برخی اصلاحطلبان شد.[۱]
روابط خانوادگی و شبکه سیاسی
کمال خرازی با خانوادههای برجسته سیاسی و مذهبی ایران پیوندهای نزدیک داشت. برادرزاده او (دختر برادرش صادق خرازی) همسر سید مسعود خامنهای، فرزند علی خامنهٔ است. همچنین، نوه برادر او (پسر صادق خرازی) داماد سید محمد رضا خاتمی، برادر رئیسجمهور پیشین و از چهرههای اصلاحطلب است. برادر او، آخوند محسن خرازی، نماینده سابق مجلس خبرگان بود. این شبکه خانوادگی، موقعیت او را در ساختار قدرت تثبیت کرد.[۱][۳]
فعالیتهای پس از وزارت
پس از پایان دولت بهاصطلاح اصلاحات محمد خاتمی در سال ۱۳۸۴، کمال خرازی به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد. این انتصاب، با وجود کنار گذاشته شدن بسیاری از اصلاحطلبان، نشاندهنده ادامه اعتماد به تجربه دیپلماتیک او بود. او در این شورا، در کنار چهرههایی مانند علیاکبر ولایتی که سابقاً رئیس او در سازمان ملل بود، فعالیت کرد. خرازی در سالهای پس از آن، بیشتر در پژوهشگاه علوم شناختی فعال بود و حضور رسانهای کمرنگی داشت.[۱]
کمال خرازی استاد تمام دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران بود و کتابها و مقالاتی در حوزه آموزش و مدیریت تألیف و ترجمه کرده بود. خرازی دکترای آموزش خود را از دانشگاه هیوستون در سال ۱۹۷۶ (۱۳۵۵ شمسی) دریافت کرده بود و پیشتر مدرک کارشناسی ارشد آموزش را از دانشگاه تهران گرفته بود.[۲]
سالهای پایانی و مرگ
در سالهای اخیر، کمال خرازی همچنان در عرصه سیاست خارجی فعال باقی ماند. رسانههای حکومتی از پیگیریهای او برای تماس با پاکستان به منظور دیدار احتمالی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، خبر دادند.
در جریان حملات هدفمند اسرائیل و آمریکا به ایران در سال ۱۴۰۵ شمسی، سرنوشت خرازی دگرگون شد. روز چهارشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (۲ آوریل ۲۰۲۶)، منزل مسکونی او در تهران هدف حمله قرار گرفت. در این حمله، همسرش منصوره رئیسقاسم کشته شد و خود خرازی به شدت مجروح گردید و به بیمارستان منتقل شد. گزارشها حاکی از آن بود که این حمله به ایالات متحده و اسرائیل نسبت داده شدهاست.
کمال خرازی پس از هشت روز بستری، بر اثر شدت جراحات در ساعاتی پیش از انتشار خبر رسمی، در ۲۰ یا ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ (۹ یا ۱۰ آوریل ۲۰۲۶) درگذشت. رسانههای حکومتی از جمله خبرگزاری تسنیم این خبر را تأیید کردند. مرگ او در بستر تحولات امنیتی گسترده رخ داد و بازتاب گستردهای در داخل و خارج داشت.[۴]