|
|
| (۱۲۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{جعبه اطلاعات سیاستمدار | | {{جعبه زندگینامه |
| | نام = ایندیرا گاندی | | |نام_شخص=محمدرضا کرمی |
| | تصویر = President Nixon meeting with Prime Minister Indira Gandhi in India - NARA - 194651.tif | | |تصویر=محمدرضا کرمی1.jpg |
| | اندازه تصویر = ۲۷۰ پیکسل | | |عرض_تصویر=260px |
| | توضیح تصویر = ایندیرا گاندی در دیدار با ریچارد نیکسون، رئیسجمهور ایالات متحده (۱۹۶۹). منبع: Wikimedia Commons. | | |توضیح_تصویر=محمدرضا کرمی، شهید قیام سراسری ۱۴۰۴ |
| | نام اصلی = Indira Priyadarshini Gandhi (née Nehru) | | |تاریخ_تولد=۱۳۸۸ (حدودی) |
| | زمینه فعالیت = سیاست، رهبری حزب کنگره ملی هند، نخستوزیری | | |محل_تولد=ملکشاهی، استان ایلام |
| | ملیت = هندی | | |تاریخ_مرگ=۱۵ دی ۱۴۰۴ |
| | تاریخ تولد = ۱۹ نوامبر ۱۹۱۷ | | |ملیت=ایرانی |
| | محل تولد = اللهآباد (پرایاگراج کنونی)، هند بریتانیایی
| | |محل_مرگ=ایلام |
| | تاریخ مرگ = ۳۱ اکتبر ۱۹۸۴ (۶۶ سال) | | |مدفن=آرامستان ملکشاهی |
| | محل مرگ = دهلی نو، هند | | |علت مرگ=شلیک مستقیم نیروهای حکومتی |
| | علت مرگ = ترور توسط محافظان سیک | | |شناختهشده برای=از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ |
| | محل دفن = شاکتی استال، نزدیک راج گات، دهلی نو | | |همسر= |
| | محل زندگی = اللهآباد • دهلی نو • آکسفورد و سوئیس (دوران تحصیل)
| | |والدین= |
| | اتفاقات مهم = انقلاب سبز • ملی کردن بانکها • جنگ هند و پاکستان ۱۹۷۱ و ایجاد بنگلادش • آزمایش هستهای ۱۹۷۴ • وضعیت اضطراری ۱۹۷۵–۱۹۷۷ • عملیات بلو استار • بازگشت به قدرت در ۱۹۸۰
| |
| | لقب = زن آهنین هند • مادر هند • دورگا (الهه پیروزی)
| |
| | پیشه = سیاستمدار، نخستوزیر هند
| |
| | سالهای فعالیت = ۱۹۴۲–۱۹۸۴
| |
| | حزب = حزب کنگره ملی هند (کنگره (I)) | |
| | همسر = فیروز گاندی (۱۹۴۲–۱۹۶۰، مرگ همسر)
| |
| | فرزندان = راجیو گاندی • سنجای گاندی
| |
| | والدین = جواهرلعل نهرو (پدر) • کامالا نهرو (مادر) | |
| | تحصیلات = تحصیل در سانتینیکتان، دانشگاه آکسفورد (سمویل کالج، بدون فارغالتحصیلی رسمی)
| |
| | دانشگاه = دانشگاه ویسوا-بهاراتی • دانشگاه آکسفورد
| |
| | حوزه = سیاست خارجی غیرمتعهد، سوسیالیسم دموکراتیک، سکولاریسم، توسعه اقتصادی
| |
| | جوایز = بهارات راتنا (۱۹۷۱) • جایزه لنین صلح (۱۹۸۴، پس از مرگ)
| |
| | گفتاورد = «شما نمیتوانید با من دست بدهید، زیرا دستهای من دست میلیونها هندی است.»
| |
| }} | | }} |
| [[پرونده:President Nixon meeting with Prime Minister Indira Gandhi in India - NARA - 194651.tif|بندانگشتی|۲۵۰پیکسل|ایندیرا گاندی در دیدار با ریچارد نیکسون (۱۹۶۹). منبع: Wikimedia Commons.<ref name="britannica" />]]
| |
| '''ایندیرا پریادارشینی گاندی''' (زاده نهرو؛ ۱۹ نوامبر ۱۹۱۷ – ۳۱ اکتبر ۱۹۸۴)، سیاستمدار برجسته هندی و نخستین و تنها زن نخستوزیر این کشور تا سال ۲۰۲۵، یکی از تأثیرگذارترین رهبران قرن بیستم در کشورهای در حال توسعه بود. او دختر جواهرلعل نهرو، نخستین نخستوزیر هند مستقل، بود و در چهار دوره غیرمتوالی (۱۹۶۶–۱۹۷۷ و ۱۹۸۰–۱۹۸۴) نخستوزیر هند شد. گاندی هند را از بحرانهای اقتصادی شدید، جنگهای منطقهای، تنشهای داخلی و چالشهای بینالمللی عبور داد. دستاوردهای برجسته او شامل انقلاب سبز که هند را به خودکفایی غذایی رساند، ملی کردن بانکها برای توزیع عادلانهتر منابع، پیروزی قاطع در جنگ ۱۹۷۱ با پاکستان و کمک به استقلال بنگلادش، آزمایش هستهای صلحآمیز ۱۹۷۴، و تقویت جایگاه هند در جنبش عدم تعهد بود. با این حال، دوران حکومت او با جنجالهای بزرگی مانند اعلام وضعیت اضطراری در ۱۹۷۵–۱۹۷۷ (که منجر به تعلیق حقوق مدنی و سرکوب مخالفان شد) و عملیات بلو استار در ۱۹۸۴ همراه بود که نهایتاً به ترور او توسط محافظان سیک منجر گردید. گاندی نماد قدرت زنان در سیاست جهانی، سوسیالیسم هندی، رهبری قاطع و گاهی اقتدارگرایانه است. میراث او همچنان در سیاست، اقتصاد و جامعه هند مدرن بحثبرانگیز و تأثیرگذار باقی مانده و هند را از یک کشور وابسته به غذایی به یک قدرت منطقهای و هستهای تبدیل کرد.<ref name="britannica">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Indira-Gandhi|عنوان=Indira Gandhi|وبگاه=Encyclopædia Britannica|تاریخ بازبینی=۱۳ دسامبر ۲۰۲۵}}</ref><ref name="pmindia">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/smt-indira-gandhi/|عنوان=Smt. Indira Gandhi|وبگاه=Prime Minister of India|تاریخ بازبینی=۱۳ دسامبر ۲۰۲۵}}</ref>
| |
| [[پرونده:Jawaharlal Nehru with Indira, Rajiv and Sanjay Gandhi at Teen Murti House (01).jpg|بندانگشتی|چپ|۳۰۰پیکسل|ایندیرا گاندی در کنار پدرش جواهرلعل نهرو و فرزندانش راجیو و سنجای. منبع: Wikimedia Commons.<ref name="britannica" />]]
| |
| == زندگی اولیه و خانواده ==
| |
| ایندیرا پریادارشینی نهرو در ۱۹ نوامبر ۱۹۱۷ در اللهآباد (پرایاگراج کنونی) در خانوادهای برجسته از کاشمیری پاندیتها متولد شد. او تنها فرزند جواهرلعل نهرو، وکیل برجسته و رهبر جنبش استقلال هند، و کامالا نهرو بود که خود فعال اجتماعی و سیاسی به شمار میرفت. خانه خانوادگی آنها، آناند بهاوان، مرکز فعالیتهای سیاسی بود و مهاتما گاندی و دیگر رهبران استقلال اغلب به آنجا رفتوآمد داشتند. ایندیرا از کودکی در فضای جنبش استقلال بزرگ شد و حتی در ۱۲ سالگی "ارتش میمونها" (وانار سنا) را برای کودکان سازماندهی کرد تا در جنبش عدم همکاری کمک کنند.
| |
| مادرش کامالا در ۱۹۳۶ بر اثر سل درگذشت که ضربهای عمیق به ایندیرا وارد کرد. او تحصیلات اولیه را در هند، سوئیس (اکول نوول در بکس) و انگلیس گذراند و سپس در سانتینیکتان رابیندرانات تاگور و کالج سمویل آکسفورد تحصیل کرد، اما به دلیل بیماری و مشکلات سلامتی بدون دریافت مدرک رسمی فارغالتحصیل شد. در اروپا با فیروز گاندی (از خانواده پارسی زرتشتی، بدون نسبت با مهاتما گاندی) آشنا شد و در ۱۹۴۲ طبق آیینهای هندو و زرتشتی ازدواج کردند. این ازدواج با مخالفت اولیه خانواده نهرو روبرو بود، اما پایدار ماند تا مرگ فیروز در ۱۹۶۰. آنها دو پسر داشتند: راجیو (متولد ۱۹۴۴) و سنجای (متولد ۱۹۴۶) که هر دو بعدها وارد سیاست شدند.<ref name="britannica"/><ref name="pmindia"/>
| |
| == ورود به سیاست و نقش در دوران نهرو ==
| |
| ایندیرا از نوجوانی در فعالیتهای سیاسی شرکت داشت. در ۱۹۳۸ به حزب کنگره ملی هند پیوست و در جنبش ترک هند (Quit India) در ۱۹۴۲ دستگیر و زندانی شد. پس از استقلال هند در ۱۹۴۷، او به عنوان میزبان غیررسمی و دستیار پدرش (که نخستوزیر شده بود) عمل کرد و در سفرهای دیپلماتیک همراه نهرو بود. او با رهبران جهانی مانند هری ترومن، دوایت آیزنهاور و نیکیتا خروشچف دیدار کرد و تجربه گستردهای در سیاست خارجی کسب نمود.
| |
| در ۱۹۵۵ به کمیته اجرایی حزب کنگره پیوست و در ۱۹۵۹ رئیس حزب شد. پس از مرگ پدرش در ۱۹۶۴ و سپس مرگ لال بهادر شاستری در ۱۹۶۶، ایندیرا با حمایت رهبران ارشد حزب (معروف به سندیکا) به نخستوزیری رسید و رقیب اصلیاش مورارجی دسای را شکست داد. او نخستین زن نخستوزیر هند شد و شعار "گاربی هاتاو" (فقر را ریشهکن کن) را مطرح کرد.<ref name="britannica"/><ref name="pmindia"/>
| |
| [[پرونده:Indira Gandhi in 1984, from- Us-vice-president-george-h-w-bushs-visit-to-india1984 11814704865 o (cropped).jpg|بندانگشتی|راست|۲۵۰پیکسل|ایندیرا گاندی در سال ۱۹۸۴. منبع: Wikimedia Commons.<ref name="britannica" />]]
| |
| == نخستوزیری اولیه و سیاستهای داخلی (۱۹۶۶–۱۹۷۷) ==
| |
| دوران اولیه نخستوزیری گاندی با چالشهای بزرگی مانند خشکسالی شدید، وابستگی به واردات غذا و تنشهای سیاسی همراه بود. او سیاستهای سوسیالیستی قاطعی پیش برد:
| |
|
| |
|
| انقلاب سبز: حمایت گسترده از کشاورزی مدرن، معرفی بذرهای پربازده، کودهای شیمیایی و آبیاری که هند را از "کشور گدا" به خودکفایی غذایی رساند.
| | == چکیده == |
| ملی کردن بانکها (۱۹۶۹): ملی کردن ۱۴ بانک بزرگ برای هدایت اعتبار به بخشهای روستایی و فقرا.
| | '''محمدرضا کرمی'''، نوجوان ۱۶ ساله اهل شهرستان ملکشاهی در استان ایلام، از جمله جانباختگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴]] در ایران بود که در جریان سرکوب اعتراضات مردمی، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای حکومتی زخمی شد و پس از چند روز بستری در بیمارستان، جان خود را از دست داد. او در جریان تجمعات اعتراضی در ملکشاهی هدف تیراندازی قرار گرفت و برای درمان به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل شد، اما شدت جراحات وارده منجر به مرگ وی در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ شد. کشتهشدن محمدرضا کرمی، در سن پایین، بازتاب گستردهای در گزارشهای حقوق بشری داشت و نام او در فهرست شهیدان قیام ۱۴۰۴ ثبت شد؛ رخدادی که بیانگر گسترش دامنه سرکوب به نوجوانان و شهرهای کوچک ایران است. (۱)(۲) |
| حذف امتیازات شاهزادگان (۱۹۷۱): پایان پرداختهای دولتی به حاکمان سابق ایالتهای هند.
| | |
| آزمایش هستهای ۱۹۷۴: انجام آزمایش هستهای صلحآمیز (پوکران-۱) که هند را به قدرت هستهای تبدیل کرد.
| | '''محمدرضا کرمی''' از ساکنان شهرستان ملکشاهی در استان ایلام بود که در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در زمره معترضان خیابانی قرار گرفت. بر اساس گزارشهای حقوق بشری، اعتراضات در این منطقه همزمان با سایر شهرهای ایران و در واکنش به بحرانهای اقتصادی، معیشتی و سرکوب سیاسی شکل گرفت و با حضور گسترده نیروهای امنیتی و انتظامی مواجه شد. (۲)(۳) |
| | |
| | محمدرضا کرمی در روز ۱۳ دی ۱۴۰۴، در جریان یکی از تجمعات اعتراضی در شهر ملکشاهی، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت. طبق گزارش سازمان حقوق بشری هەنگاو، وی از ناحیه بالاتنه و پهلو به شدت زخمی شد و بلافاصله به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل گردید. وضعیت جسمانی او وخیم گزارش شده و به بخش مراقبتهای ویژه انتقال داده شد. (۳) |
| | |
| | با وجود تلاش کادر درمان، شدت جراحات وارده باعث شد محمدرضا کرمی پس از چند روز بستری، در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ جان خود را از دست بدهد. شبکه حقوق بشر کردستان نیز با تأیید این خبر اعلام کرد که مرگ او نتیجه مستقیم استفاده نیروهای حکومتی از سلاح گرم علیه معترضان غیرمسلح بوده است. (۳)(۴) |
| | |
| | پس از مرگ محمدرضا کرمی، مراسم خاکسپاری وی در شهرستان ملکشاهی برگزار شد. گزارشها حاکی از آن است که این مراسم تحت فضای امنیتی و با نظارت نیروهای حکومتی انجام شده و تلاشهایی برای جلوگیری از تبدیل آن به تجمع اعتراضی صورت گرفته است. با این حال، نام او در میان جانباختگان اعتراضات سراسری ثبت شد و یادش در کنار دیگر قربانیان قیام ۱۴۰۴ گرامی داشته میشود. (۱)(۴) |
| | |
| | کشتهشدن محمدرضا کرمی، بهویژه با توجه به سن پایین او، در گزارشهای حقوق بشری بهعنوان نمونهای از افزایش شمار نوجوانان قربانی سرکوب اعتراضات مورد توجه قرار گرفته است. این رخداد بیانگر گسترش دامنه خشونت دولتی به نسل جوان و مناطق کمتر دیدهشده کشور و جایگاه نوجوانان در حافظه جمعی اعتراضات سراسری ایران است. (۲)(۳) |
|
| |
|
| این سیاستها محبوبیت او را افزایش داد، اما انتقادهایی نیز از تمرکز قدرت برانگیخت.<ref name="britannica"/>
| |
| == سیاست خارجی و جنگ ۱۹۷۱ ==
| |
| گاندی سیاست عدم تعهد پدرش را ادامه داد، اما به اتحاد جماهیر شوروی نزدیک شد و پیمان دوستی ۱۹۷۱ را امضا کرد. بزرگترین دستاورد خارجی او رهبری در جنگ هند-پاکستان ۱۹۷۱ بود. پس از سرکوب شدید بنگالیها در پاکستان شرقی و ورود میلیونها پناهنده به هند، گاندی از جنبش آزادیبخش بنگلادش حمایت کرد. جنگ در دسامبر ۱۹۷۱ در ۱۳ روز با پیروزی قاطع هند پایان یافت، پاکستان تسلیم شد و بنگلادش مستقل گردید. این پیروزی گاندی را به نماد ملی تبدیل کرد و لقب "دورگا" (الهه پیروزی) گرفت.<ref name="britannica"/><ref name="pmindia"/>
| |
| [[پرونده:Indira Gandhi - The location where Indira Gandhi was shot.jpg|بندانگشتی|چپ|۳۰۰پیکسل|محل ترور ایندیرا گاندی در دهلی نو. منبع: Wikimedia Commons.<ref name="britannica" />]]
| |
| == وضعیت اضطراری (۱۹۷۵–۱۹۷۷) ==
| |
| در ۱۹۷۵، دادگاه عالی اللهآباد انتخابات ۱۹۷۱ گاندی را به دلیل تخلفات جزئی باطل کرد. مخالفان به رهبری جایاپراکاش نارایان جنبش گستردهای راه انداختند. گاندی در ۲۵ ژوئن ۱۹۷۵ وضعیت اضطراری اعلام کرد: حقوق اساسی تعلیق شد، مطبوعات سانسور گردیدند، هزاران مخالف (از جمله نارایان و دسای) زندانی شدند و برنامههای جنجالی مانند کنترل جمعیت اجباری (عقیمسازی) اجرا شد که سنجای گاندی نقش کلیدی در آن داشت. این دوره به عنوان تاریکترین فصل دموکراسی هند شناخته میشود و انتقادهای گستردهای از نقض حقوق بشر برانگیخت، هرچند گاندی آن را برای حفظ ثبات ملی ضروری میدانست.<ref name="britannica"/>
| |
| == شکست انتخاباتی و بازگشت به قدرت ==
| |
| در مارس ۱۹۷۷، گاندی انتخابات برگزار کرد و حزب کنگره شکست سنگینی خورد. دولت ائتلافی جاناتا به رهبری مورارجی دسای روی کار آمد و گاندی چندین بار زندانی شد، اما تبرئه گردید. در ژانویه ۱۹۸۰، با بهرهبرداری از ناکارآمدی دولت جاناتا و شعار "دولتی که کار کند"، کنگره بازگشت قدرتمندی داشت و گاندی دوباره نخستوزیر شد. مرگ ناگهانی سنجای در سانحه هوایی (ژوئن ۱۹۸۰) ضربهای سنگین بود و راجیو گاندی را به سیاست کشاند.<ref name="britannica"/><ref name="pmindia"/>
| |
| == چالشهای نهایی، عملیات بلو استار و ترور ==
| |
| در دهه ۱۹۸۰، جداییطلبی سیک در پنجاب به اوج رسید و جارنایل سینگ بیندرانواله معبد طلایی (هارماندیر صاحب) را به پایگاه مسلحانه تبدیل کرد. گاندی در ژوئن ۱۹۸۴ عملیات بلو استار را سفارش داد که ارتش هند معبد را محاصره و حمله کرد. این عملیات صدها کشته (از جمله غیرنظامیان) به جا گذاشت و احساسات سیکها را عمیقاً جریحهدار کرد.
| |
| در ۳۱ اکتبر ۱۹۸۴، دو محافظ سیک گاندی (بیانت سینگ و ساتوانت سینگ) او را در باغ خانهاش در دهلی نو ترور کردند. پس از ترور، شورشهای ضدسیک در هند رخ داد که هزاران سیک بیگناه کشته شدند. راجیو گاندی بلافاصله نخستوزیر شد.<ref name="britannica"/>
| |
| [[پرونده:Indira gandhi's saree at the time of her death.JPG|بندانگشتی|راست|۳۰۰پیکسل|ساری ایندیرا گاندی در زمان ترور، نگهداریشده در موزه یادبود. منبع: Wikimedia Commons.<ref name="britannica" />]]
| |
| == میراث ==
| |
| ایندیرا گاندی هند را از کشوری آسیبپذیر به قدرت منطقهای و هستهای تبدیل کرد، انقلاب سبز میلیونها نفر را از گرسنگی نجات داد و جایگاه زنان در سیاست را ارتقا بخشید. با این حال، وضعیت اضطراری و عملیات بلو استار انتقادهای شدیدی از اقتدارگرایی او به همراه داشت. او نماد فمینیسم سیاسی در جهان سوم، سکولاریسم و توسعه سوسیالیستی است. سلسله نهرو-گاندی با نخستوزیری راجیو، سونیا و راهول گاندی ادامه یافت. میراث گاندی همچنان در اقتصاد بازار آزاد هند، روابط خارجی و چالشهای وحدت ملی زنده است و او را یکی از پیچیدهترین رهبران تاریخ معاصر میسازد.<ref name="britannica"/><ref name="pmindia"/>
| |
| == منابع == | | == منابع == |
| === بیوگرافیها ===
| | ۱. سازمان مجاهدین خلق ایران – معرفی شهیدان قیام: |
| | | https://m.mojahedin.org/id/38631a6a-1051-4c74-93a3-2113d63fd797 |
| Frank, Katherine. ''Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi''. Houghton Mifflin, ۲۰۰۲.
| |
| Jayakar, Pupul. ''Indira Gandhi: An Intimate Biography''. Pantheon Books, ۱۹۹۲.
| |
|
| |
|
| === دانشنامهها و منابع رسمی ===
| | ۲. ایران آزادی – اسامی و مشخصات شهیدان اعتراضات و قیام ۱۴۰۴: |
| | https://iranfreedom.net/%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%85%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%b4%d8%ae%d8%b5%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%d9%87%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d9%82%db%8c%d8%a7%d9%85-%db%b1 |
|
| |
|
| "Indira Gandhi." ''Encyclopædia Britannica''. https://www.britannica.com/biography/Indira-Gandhi
| | ۳. ههنگاو – گزارش جانباختن محمدرضا کرمی در ملکشاهی: |
| "Smt. Indira Gandhi." Official Website of the Prime Minister of India. https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/smt-indira-gandhi/
| | https://hengaw.net/fa/news/2026/01/article-44 |
|
| |
|
| === منابع تصویری ===
| | ۴. شبکه حقوق بشر کردستان – کشتهشدن شهروندان در جریان اعتراضات ایلام: |
| تصاویر از Wikimedia Commons انتخاب شدهاند: https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Indira_Gandhi
| | https://kurdistanhumanrights.org/fa/news-fa/killing-citizens/2026/01/06/p46181 |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| محمدرضا کرمی |
|---|
 محمدرضا کرمی، شهید قیام سراسری ۱۴۰۴ |
| زادروز | ۱۳۸۸ (حدودی)
ملکشاهی، استان ایلام |
|---|
| درگذشت | ۱۵ دی ۱۴۰۴
ایلام |
|---|
| علت مرگ | شلیک مستقیم نیروهای حکومتی |
|---|
| آرامگاه | آرامستان ملکشاهی |
|---|
| ملیت | ایرانی |
|---|
| شناختهشده برای | از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ |
|---|
چکیده
محمدرضا کرمی، نوجوان ۱۶ ساله اهل شهرستان ملکشاهی در استان ایلام، از جمله جانباختگان قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴ در ایران بود که در جریان سرکوب اعتراضات مردمی، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای حکومتی زخمی شد و پس از چند روز بستری در بیمارستان، جان خود را از دست داد. او در جریان تجمعات اعتراضی در ملکشاهی هدف تیراندازی قرار گرفت و برای درمان به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل شد، اما شدت جراحات وارده منجر به مرگ وی در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ شد. کشتهشدن محمدرضا کرمی، در سن پایین، بازتاب گستردهای در گزارشهای حقوق بشری داشت و نام او در فهرست شهیدان قیام ۱۴۰۴ ثبت شد؛ رخدادی که بیانگر گسترش دامنه سرکوب به نوجوانان و شهرهای کوچک ایران است. (۱)(۲)
محمدرضا کرمی از ساکنان شهرستان ملکشاهی در استان ایلام بود که در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در زمره معترضان خیابانی قرار گرفت. بر اساس گزارشهای حقوق بشری، اعتراضات در این منطقه همزمان با سایر شهرهای ایران و در واکنش به بحرانهای اقتصادی، معیشتی و سرکوب سیاسی شکل گرفت و با حضور گسترده نیروهای امنیتی و انتظامی مواجه شد. (۲)(۳)
محمدرضا کرمی در روز ۱۳ دی ۱۴۰۴، در جریان یکی از تجمعات اعتراضی در شهر ملکشاهی، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت. طبق گزارش سازمان حقوق بشری هەنگاو، وی از ناحیه بالاتنه و پهلو به شدت زخمی شد و بلافاصله به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل گردید. وضعیت جسمانی او وخیم گزارش شده و به بخش مراقبتهای ویژه انتقال داده شد. (۳)
با وجود تلاش کادر درمان، شدت جراحات وارده باعث شد محمدرضا کرمی پس از چند روز بستری، در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ جان خود را از دست بدهد. شبکه حقوق بشر کردستان نیز با تأیید این خبر اعلام کرد که مرگ او نتیجه مستقیم استفاده نیروهای حکومتی از سلاح گرم علیه معترضان غیرمسلح بوده است. (۳)(۴)
پس از مرگ محمدرضا کرمی، مراسم خاکسپاری وی در شهرستان ملکشاهی برگزار شد. گزارشها حاکی از آن است که این مراسم تحت فضای امنیتی و با نظارت نیروهای حکومتی انجام شده و تلاشهایی برای جلوگیری از تبدیل آن به تجمع اعتراضی صورت گرفته است. با این حال، نام او در میان جانباختگان اعتراضات سراسری ثبت شد و یادش در کنار دیگر قربانیان قیام ۱۴۰۴ گرامی داشته میشود. (۱)(۴)
کشتهشدن محمدرضا کرمی، بهویژه با توجه به سن پایین او، در گزارشهای حقوق بشری بهعنوان نمونهای از افزایش شمار نوجوانان قربانی سرکوب اعتراضات مورد توجه قرار گرفته است. این رخداد بیانگر گسترش دامنه خشونت دولتی به نسل جوان و مناطق کمتر دیدهشده کشور و جایگاه نوجوانان در حافظه جمعی اعتراضات سراسری ایران است. (۲)(۳)
منابع
۱. سازمان مجاهدین خلق ایران – معرفی شهیدان قیام:
https://m.mojahedin.org/id/38631a6a-1051-4c74-93a3-2113d63fd797
۲. ایران آزادی – اسامی و مشخصات شهیدان اعتراضات و قیام ۱۴۰۴:
https://iranfreedom.net/%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%85%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%b4%d8%ae%d8%b5%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%d9%87%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d9%82%db%8c%d8%a7%d9%85-%db%b1
۳. ههنگاو – گزارش جانباختن محمدرضا کرمی در ملکشاهی:
https://hengaw.net/fa/news/2026/01/article-44
۴. شبکه حقوق بشر کردستان – کشتهشدن شهروندان در جریان اعتراضات ایلام:
https://kurdistanhumanrights.org/fa/news-fa/killing-citizens/2026/01/06/p46181
