کاربر:Poori/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
افزودن به متن مقاله و نیز اضافه‌کردن لینک‌های بیرونی
Poori (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]
انفجار برخ خبر عربستان
'''فتوا''' یک حکم شرعی است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال طبق منابع کلاسیک دینی، اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا نباید براساس نظر شخصی خودش فتوا دهد، بلکه باید بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) برای صدور آن تصمیم بگیرد.
[[پرونده:برج خبر.jpg|جایگزین=تصویر برج خبر پس از انفجار تروریستی|بندانگشتی|برج خبر پس از انفجار]]
ساختمان ۱۳۱ در پایگاه نیروهای امریکایی در شهر خٌبَر در عربستان در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۶ با کامیون بمب‌گذاری شده تخریب شد. این اقدام تروریستی جان ۱۹ سرباز امریکایی را گرفت و ۴۰۰ زخمی به جای گذاشت. <ref>[https://www.clintonlibrary.gov/research/archives/finding-aids/2006-0648-f-khobar-towers?utm_source=chatgpt.com آرشیو کتابخانه ریاست جمهوری بیل کلینتون]</ref> <ref>[https://www.britannica.com/event/Khobar-Towers-bombing-of-1996 دانشنامه بریتانیکا - بمبگذاری برج‌های خبر]</ref>


در بستر تاریخ معاصر ایران، این حکم شرعی گاه به‌ابزار سلطه، مشروعیت‌سازی و سرکوب بدل گردیده است. استفتا (از کلید‌واژه‌های مربوط به فتوا) به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.
اف‌بی‌آی پس از ۳ سال تحقیق، رژیم ایران را مسئول این واقعه دانست. <ref>[https://www.ncr-iran.org/en/news/terrorism-a-fundamentalism/iran-terrorism-khobar-towers/ وال استریت جورنال - تروریسم و بنیادگرایی به قلم لویس فری، رئیس وقت اف بی آی]</ref> کلینتون طی نامه‌ای محرمانه به خاتمی رئیس جمهور وقت رژیم پیام داد که مدارکی درباره دخالت ایران وجود دارد؛ اما ایران اعلام کرد قصد تحقیق در این رابطه ندارد. <ref>[https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB318/ سایت آرشیو امنیت ملی امریکا]


== فتواهای مشهور ==
'''[https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB318/ Secret U.S. Overture to Iran in 1999 - Broke Down Over Terrorism Allegations - U.S. Also Misunderstood Iran's Leadership Dynamics - in Attempting Exclusive Contact with President Khatami - nsarchive.com]'''</ref>
برخی از مشهورترین فتواها در ایران عبارتند از:
* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.
* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.
* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)
* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.
* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.


== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==
دادگاه فدرال امریکا در سال ۲۰۰۶  اعلام کرد بمب‌گذاری به دستور ایران  (طبعا خامنه‌ای] انجام شده؛ <ref>[https://everything.explained.today/Khobar_Towers_bombing/ خلاصه پرونده و اشاره به نتیجه دادگاه]</ref> قاضی ارشد «رویس سی لمبرث» سپاه پاسداران ایران و حزب الله لبنان را مجری آن دانست. <ref>[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2006/12/23/iran-held-liable-in-khobar-attack-span-classbankheadjudge-orders-254-million-paymentspan/6a93eae4-7e03-4167-9cf8-c3b11f42d160/ واشینگتن پست]
یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.  


== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==
[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2006/12/23/iran-held-liable-in-khobar-attack-span-classbankheadjudge-orders-254-million-paymentspan/6a93eae4-7e03-4167-9cf8-c3b11f42d160/ Iran held liable in Khobar attack span class bank head judge orders 254 million payment span]</ref>
شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.  


== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==
وزیر دفاع کلینتون، «ویلیام پری» (ریاضیدان و مهندس تاجر که توسط کلینتون به وزارت دفاع انتخاب شده بود.) در سال ۲۰۰۷ (در جریان اوج سیاست مماشات با رژیم ایران)، اعلام کرد القاعده این کار را کرده و نه ایران! <ref>[https://www.upi.com/Defense-News/2007/06/06/Perry-US-eyed-Iran-attack-after-bombing/70451181161509/ Perry: U.S. eyed Iran attack after bombing - UPI]</ref> <ref>[https://www.mei.edu/publications/hezbollah-al-hejaz-saudi-shia-group-cloaked-mystery - Hezbollah Al-Hejaz: A Saudi Shi’a Group Cloaked in MysteryMiddle East Institute]</ref>
[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.


== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==
در نهایت در ژوئیه ۲۰۲۰ دادگاهی در امریکا ایران را به پرداخت ۸۷۹ میلیون دلار غرامت به بازماندگان واقعه محکوم کرد. <ref>[https://www.militarytimes.com/news/your-military/2020/07/07/judge-awards-879-million-from-iran-to-khobar-towers-bombing-victims-families/ militarytimes]
در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود. این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان. این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.


== نتیجه‌گیری ==
[https://www.militarytimes.com/news/your-military/2020/07/07/judge-awards-879-million-from-iran-to-khobar-towers-bombing-victims-families/ judge-awards-879-million-from-iran-to-khobar-towers-bombing-victims-families]</ref> <ref>[https://www.prnewswire.com/news-releases/iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors-mmlaw-llc-301088893.html?utm_source=chatgpt.com prnewswire]
«فتوا» در تاریخ معاصر ایران پدیده‌ای دارای ماهیت چندگانه بوده است:


* گاهی ابزار مقاومت و ضدسلطه بوده (مثلاً فتوای میرزا شیرازی)؛
[https://www.prnewswire.com/news-releases/iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors-mmlaw-llc-301088893.html?utm_source=chatgpt.com iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors]</ref>
* گاهی ابزار حفظ ساخت قدرت سنتی و سرکوب جریان‌های آزادی‌خواه؛
* و گاهی ابزار جهانی‌سازی مشروعیت دینی–سیاسی  به‌عبارت دیگر، فتوای در ظاهر دینی، در ایران تبدیل به ابزار سیاسی و حکومتی شده است. این امر باعث شده که ساختار دین و دولت در ایران پیوند خورده و نهاد مرجعیت دینی بتواند نقش‌های فراتر از صرف فقه اختیار کند ـ نقشی در سرکوب، مشروعیت و قدرت.  


== منابع ==
== منابع ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۲۲

انفجار برخ خبر عربستان

تصویر برج خبر پس از انفجار تروریستی
برج خبر پس از انفجار

ساختمان ۱۳۱ در پایگاه نیروهای امریکایی در شهر خٌبَر در عربستان در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۶ با کامیون بمب‌گذاری شده تخریب شد. این اقدام تروریستی جان ۱۹ سرباز امریکایی را گرفت و ۴۰۰ زخمی به جای گذاشت. [۱] [۲]

اف‌بی‌آی پس از ۳ سال تحقیق، رژیم ایران را مسئول این واقعه دانست. [۳] کلینتون طی نامه‌ای محرمانه به خاتمی رئیس جمهور وقت رژیم پیام داد که مدارکی درباره دخالت ایران وجود دارد؛ اما ایران اعلام کرد قصد تحقیق در این رابطه ندارد. [۴]

دادگاه فدرال امریکا در سال ۲۰۰۶ اعلام کرد بمب‌گذاری به دستور ایران (طبعا خامنه‌ای] انجام شده؛ [۵] قاضی ارشد «رویس سی لمبرث» سپاه پاسداران ایران و حزب الله لبنان را مجری آن دانست. [۶]

وزیر دفاع کلینتون، «ویلیام پری» (ریاضیدان و مهندس تاجر که توسط کلینتون به وزارت دفاع انتخاب شده بود.) در سال ۲۰۰۷ (در جریان اوج سیاست مماشات با رژیم ایران)، اعلام کرد القاعده این کار را کرده و نه ایران! [۷] [۸]

در نهایت در ژوئیه ۲۰۲۰ دادگاهی در امریکا ایران را به پرداخت ۸۷۹ میلیون دلار غرامت به بازماندگان واقعه محکوم کرد. [۹] [۱۰]

منابع