کاربر:Hamidreza/۵صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات دانشمند
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام                    = آوراهام هرشکو
| نام                    = تورستن ویزل
| نام انگلیسی            = Avram Hershko
| نام انگلیسی            = Torsten N. Wiesel
| تصویر                  =آوراهام هرشکو.jpg
| تصویر                  =تورستن ویزل.jpeg
| توضیح تصویر            =
| توضیح تصویر            =
| نام اصلی              = آورام هرشکو
| نام اصلی              = تورستن نیلس ویزل
| زمینه فعالیت          = بیوشیمی، زیست‌شناسی سلولی و پزشکی
| زمینه فعالیت          = عصب‌شناسی و فیزیولوژی بینایی
| ملیت                  = اسرائیلی؛ زادهٔ مجارستان
| ملیت                  = سوئدی-آمریکایی
| تاریخ تولد            = ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷
| تاریخ تولد            = ۳ ژوئن ۱۹۲۴
| محل تولد              = کارکاگ، مجارستان
| محل تولد              = اوپسالا، سوئد
| والدین                = موشه هرشکو و شوشانا/مارگیت هرشکو
| والدین                =
| تاریخ مرگ              =
| تاریخ مرگ              =
| محل مرگ                =
| محل مرگ                =
| علت مرگ                =
| علت مرگ                =
| محل زندگی              = حیفا، اسرائیل
| محل زندگی              = نیویورک، ایالات متحده
| مختصات محل زندگی      =
| مختصات محل زندگی      =
| مدفن                  =
| مدفن                  =
| در زمان حکومت          =
| در زمان حکومت          =
| اتفاقات مهم            = کشف سامانهٔ تخریب پروتئین با واسطهٔ یوبیکوئیتین
| اتفاقات مهم            = کشف نحوهٔ پردازش اطلاعات دیداری در قشر بینایی
| نام دیگر              = آوراهام هرشکو؛ Avram Hershko
| نام دیگر              = تورستن ن. ویزل
| لقب                    =
| لقب                    =
| بنیانگذار              =
| بنیانگذار              = از پیشگامان عصب‌شناسی سامانهٔ بینایی
| پیشه                  = زیست‌شیمیدان و استاد دانشگاه
| پیشه                  = پزشک، عصب‌شناس و استاد دانشگاه
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۶۰
| سال‌های فعالیت        = از دههٔ ۱۹۵۰
| سبک پژوهشی            = زیست‌شیمی سلولی و تنظیم چرخهٔ سلول
| سبک پژوهشی            = فیزیولوژی عصبی و سازمان قشر بینایی
| آثار مهم              = پژوهش دربارهٔ یوبیکوئیتین و پروتئازوم
| آثار مهم              = کشف میدان‌های گیرنده و ستون‌های بینایی
| مقالات                =
| مقالات                =
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۴؛ جایزهٔ اسرائیل ۱۹۹۴؛ جایزهٔ گاردنر ۱۹۹۹؛ جایزهٔ لاسکر ۲۰۰۰؛ جایزهٔ ولف ۲۰۰۱
| جوایز                  = جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۱؛ نشان ملی علوم
| علت شهرت              = کشف سازوکار تخریب انتخابی پروتئین‌ها
| علت شهرت              = پژوهش دربارهٔ پردازش اطلاعات دیداری در مغز
| تأثیرگذاشته بر        = پژوهش‌های سرطان، چرخهٔ سلولی و زیست‌شناسی مولکولی
| تأثیرگذاشته بر        = عصب‌شناسی، چشم‌پزشکی و علوم شناختی
| تأثیرپذیرفته از        = یاکوب ماگر و گوردون تامکینز
| تأثیرپذیرفته از        = فیزیولوژی، چشم‌پزشکی و نوروفیزیولوژی
| وبگاه                  =
| وبگاه                  = https://www.rockefeller.edu/our-scientists/emeritus-faculty/923-torsten-wiesel/
| تحصیلات                = پزشکی و دکترای پزشکی، دانشگاه عبری اورشلیم
| تحصیلات                = دکترای پزشکی، مؤسسهٔ کارولینسکا
| دانشگاه                = دانشگاه عبری اورشلیم؛ مؤسسهٔ فناوری اسرائیل (تکن‌یون)
| دانشگاه                = دانشگاه راکفلر
| حوزه                  = سامانهٔ یوبیکوئیتین–پروتئازوم
| حوزه                  = قشر بینایی و رشد دستگاه بینایی
| همسر                  =
| همسر                  =
| فرزندان                =
| فرزندان                =
خط ۴۰: خط ۴۰:
}}
}}


'''آوراهام هرشکو''' ('''Avram Hershko'''؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷) زیست‌شیمیدان اسرائیلیِ زادهٔ مجارستان است که به‌دلیل کشف سازوکار تخریب انتخابی پروتئین‌ها با واسطهٔ یوبیکوئیتین شناخته می‌شود. او در سال ۲۰۰۴، به‌طور مشترک با آرون چخانوور و اروین رز، جایزهٔ نوبل شیمی را «برای کشف تخریب پروتئین با واسطهٔ یوبیکوئیتین» دریافت کرد. در این فرایند، پروتئین‌هایی که باید از میان برداشته شوند با یوبیکوئیتین علامت‌گذاری و سپس به‌وسیلهٔ پروتئازوم تجزیه می‌شوند.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/hershko/facts/ Avram Hershko – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>


کشف هرشکو و همکارانش درک دانشمندان از تنظیم پروتئین در سلول را تغییر داد. این سامانه در کنترل چرخهٔ سلولی، ترمیم دی‌ان‌ای، پاسخ ایمنی و کنترل کیفیت پروتئین‌ها نقش دارد و اختلال در آن با برخی بیماری‌ها، از جمله انواعی از سرطان، ارتباط پیدا کرده است. هرشکو بیشتر دوران علمی خود را در مؤسسهٔ فناوری اسرائیل، یعنی تکن‌یون، گذراند.
'''مقاله درحال ویرایش است'''
 
'''تورستن نیلس ویزل''' ('''Torsten N. Wiesel'''؛ زادهٔ ۳ ژوئن ۱۹۲۴) پزشک و عصب‌شناس سوئدی-آمریکایی است که به‌خاطر پژوهش‌هایش دربارهٔ چگونگی دریافت، سازمان‌دهی و پردازش اطلاعات دیداری در مغز شناخته می‌شود. او در سال ۱۹۸۱، به‌طور مشترک با [[دیوید هوبل]]، نیمی از جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را دریافت کرد. نیمهٔ دیگر جایزه به [[راجر اسپری]] تعلق گرفت. انگیزهٔ رسمی جایزه برای هوبل و ویزل «به‌خاطر کشف‌هایشان دربارهٔ پردازش اطلاعات در دستگاه بینایی» اعلام شد.<ref name="نوبل-اطلاعات">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1981/wiesel/facts/ Torsten N. Wiesel – Facts، وبگاه رسمی جایزهٔ نوبل]</ref>
 
پژوهش‌های ویزل و هوبل نشان داد که قشر بینایی مغز تصویر را به‌صورت یک تصویر خام و یکپارچه دریافت نمی‌کند. سلول‌های عصبی مختلف، اجزای مشخصی مانند تضادهای روشنایی، خطوط، جهت‌ها و حرکت را تحلیل می‌کنند. سپس این اطلاعات در مسیرهای عصبی به شکل پیچیده‌تری ترکیب می‌شوند و تجربهٔ دیداری را می‌سازند.


== زندگی و تحصیلات ==
== زندگی و تحصیلات ==


هرشکو در شهر کارکاگ در مجارستان به دنیا آمد. پدرش، موشه هرشکو، آموزگار مدرسهٔ یهودی شهر بود و مادرش، شوشانا که مارگیت نیز نامیده می‌شد، به آموزش زبان انگلیسی و پیانو می‌پرداخت. دوران کودکی او با جنگ جهانی دوم و آزار یهودیان مجارستان هم‌زمان شد. پدرش در سال ۱۹۴۲ به کار اجباری نظامی برده شد و تا سال ۱۹۴۶ به خانواده بازنگشت.<ref name="نوبل-زندگی">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/hershko/biographical/ Avram Hershko – Biographical، بنیاد نوبل]</ref>
تورستن ویزل در اوپسالای سوئد متولد شد. او در مؤسسهٔ کارولینسکا در استکهلم پزشکی خواند و در سال ۱۹۵۴ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد. ویزل پس از پایان تحصیل در بخش فیزیولوژی کارولینسکا تدریس کرد و در واحد روان‌پزشکی کودکان بیمارستان کارولینسکا نیز فعالیت داشت.<ref name="راکفلر">[https://www.rockefeller.edu/our-scientists/emeritus-faculty/923-torsten-wiesel/ Torsten N. Wiesel, M.D.، دانشگاه راکفلر]</ref>
 
در سال ۱۹۵۵ برای گذراندن دوره‌ای در چشم‌پزشکی به دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز در ایالات متحده رفت. او در سال ۱۹۵۸ به مقام استادیاری رسید. یک سال بعد، ویزل به دانشکدهٔ پزشکی هاروارد پیوست و در سال ۱۹۶۸ استاد بخش تازه‌تأسیس عصب‌شناسی شد. او از سال ۱۹۷۳ ریاست این بخش را بر عهده داشت.<ref name="راکفلر" />
 
ویزِل در سال ۱۹۸۳ به دانشگاه راکفلر رفت و به‌عنوان استاد و سرپرست آزمایشگاه عصب‌شناسی فعالیت کرد. او از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۸ رئیس دانشگاه راکفلر بود. در دوران ریاست او، چندین مرکز پژوهشی میان‌رشته‌ای ایجاد شد و همکاری‌های گسترده‌ای میان پژوهشگران علوم اعصاب و زیست‌پزشکی شکل گرفت.
 
== همکاری با دیوید هوبل ==
 
ویزِل در هاروارد با دیوید هوبل همکاری علمی خود را آغاز کرد. این همکاری یکی از اثرگذارترین همکاری‌ها در تاریخ عصب‌شناسی به شمار می‌رود. آنان برای بررسی نحوهٔ پردازش تصویر در مغز، فعالیت سلول‌های عصبی قشر بینایی گربه و میمون را ثبت کردند.
 
روش آن‌ها بر پایهٔ ثبت پیام‌های الکتریکی سلول‌های عصبی بود. پژوهشگران با قرار دادن الکترودهای بسیار ظریف در قشر بینایی، واکنش نورون‌ها را در برابر محرک‌های گوناگون اندازه‌گیری می‌کردند. آن‌ها خطوط، نوارها، نقاط نورانی و حرکت محرک‌ها را در موقعیت‌های مختلف به حیوان نشان می‌دادند و بررسی می‌کردند کدام سلول‌ها فعال می‌شوند.


در سال ۱۹۴۴، خانوادهٔ هرشکو ابتدا در گتوهای کارکاگ و سولنوک نگهداری شد و سپس به اتریش منتقل شد؛ جایی که اعضای بزرگسال خانواده به کار اجباری گمارده شدند. آنان در بهار ۱۹۴۵، پس از پیشروی ارتش شوروی، آزاد شدند. هرشکو در زندگی‌نامهٔ خود نوشته است که بخشی از خانوادهٔ مادری‌اش در هولوکاست کشته شدند. خانواده پس از بازگشت پدر در سال ۱۹۴۶، سه سال در بوداپست زندگی کردند و در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref name="نوبل-زندگی" />
این آزمایش‌ها نشان دادند که سلول‌های قشر بینایی به همهٔ محرک‌ها به یک شکل پاسخ نمی‌دهند. برخی سلول‌ها به خطوط افقی، برخی به خطوط عمودی و بعضی دیگر به زاویه‌ها یا حرکت در یک جهت مشخص حساس‌تر بودند. این یافته، تصور ساده‌ای را که قشر بینایی تنها تصویر شبکیه را بازتاب می‌دهد، تغییر داد.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1981/press-release/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1981، بیانیهٔ مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا]</ref>


هرشکو در اورشلیم بزرگ شد و در سال ۱۹۵۶ تحصیل در دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه عبری–هاداسا را آغاز کرد. در جریان آموزش پزشکی به بیوشیمی علاقه‌مند شد و از سال ۱۹۶۰ در آزمایشگاه یاکوب ماگر به پژوهش پرداخت.
== میدان‌های گیرنده و ستون‌های بینایی ==


او در سال ۱۹۶۵ مدرک پزشکی گرفت و از ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد. سپس برای ادامهٔ پژوهش به آزمایشگاه ماگر بازگشت و در سال ۱۹۶۹ دکترای خود را دریافت کرد.<ref name="تکن‌یون">[https://md.technion.ac.il/avram-hershko-2/ Avram Hershko، دانشکدهٔ پزشکی تکن‌یون]</ref>
یکی از مفاهیم مهمی که در پژوهش‌های هوبل و ویزل شکل گرفت، میدان گیرنده است. میدان گیرنده بخشی از میدان دید است که تحریک آن می‌تواند فعالیت یک سلول عصبی خاص را تغییر دهد. هر سلول قشر بینایی ممکن است تنها به محرکی با شکل، جهت، اندازه یا حرکت مشخص واکنش نشان دهد.


هرشکو از سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ دورهٔ پسادکترا را نزد گوردون تامکینز در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو گذراند. او پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکن‌یون پیوست و در سال ۱۹۸۰ به مقام استادی رسید. تکن‌یون او را استاد ممتاز گروه بیوشیمی دانشکدهٔ پزشکی راپاپورت معرفی می‌کند.<ref name="تکن‌یون" />
آن‌ها همچنین دریافتند که سلول‌های قشر بینایی در ساختارهایی منظم به نام ستون‌های عصبی قرار دارند. سلول‌های یک ستون معمولاً در تحلیل نوع مشابهی از اطلاعات دیداری نقش دارند. ستون‌ها در کنار یکدیگر سازمانی پیچیده می‌سازند که بخش‌های گوناگون تصویر را از نواحی کوچک شبکیه تحلیل می‌کند.


== پژوهش دربارهٔ تخریب پروتئین ==
این سازمان مرحله‌ای نشان داد که اطلاعات دیداری در مغز به‌صورت سلسله‌مراتبی پردازش می‌شود. سلول‌های اولیه ویژگی‌های ساده‌تر مانند خطوط و تضاد را شناسایی می‌کنند. سپس سلول‌های دیگر اطلاعات حاصل را با هم ترکیب می‌کنند تا الگوهای پیچیده‌تر و در نهایت اشیاء و صحنه‌های دیداری تشخیص داده شوند.


پروتئین‌ها برای ساختار و فعالیت سلول ضروری‌اند، اما همهٔ پروتئین‌ها برای همیشه مورد نیاز نیستند. سلول باید بتواند پروتئین‌های آسیب‌دیده، اضافی یا پایان‌یافته را شناسایی و به‌صورت کنترل‌شده تجزیه کند. پیش از پژوهش‌های هرشکو، دانشمندان می‌دانستند که تخریب پروتئین رخ می‌دهد، اما سازوکار انتخاب پروتئین هدف به‌خوبی روشن نبود.
== رشد قشر بینایی ==


هرشکو و '''چخانوور'''، با همکاری اروین رز در مرکز پژوهش سرطان فاکس چیس، سامانه‌ای را شناسایی کردند که در آن پروتئین هدف با مولکول یوبیکوئیتین پیوند می‌یابد. این پیوند مانند برچسبی مولکولی عمل می‌کند. پروتئین علامت‌گذاری‌شده سپس به پروتئازوم هدایت می‌شود؛ پروتئازوم مجموعه‌ای پروتئینی است که پروتئین را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند. یوبیکوئیتین پیش از تجزیهٔ کامل پروتئین جدا می‌شود و دوباره در سلول به کار می‌رود.<ref name="نوبل-بیانیه">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/press-release/ The 2004 Nobel Prize in Chemistry، بیانیهٔ آکادمی سلطنتی علوم سوئد]</ref>
بخش مهم دیگر پژوهش ویزل و هوبل به رشد دستگاه بینایی در دوران پس از تولد مربوط بود. آنان نشان دادند که قشر بینایی در ابتدای زندگی برای رشد طبیعی به تحریک دیداری منظم نیاز دارد.


اهمیت این کشف در آن بود که نشان داد تخریب پروتئین‌ها فرایندی تصادفی نیست، بلکه بر اساس علامت‌گذاری و شناسایی دقیق انجام می‌شود. سامانهٔ یوبیکوئیتین در تنظیم تقسیم سلولی، انتقال پیام‌های درون‌سلولی، ترمیم دی‌ان‌ای و پاسخ ایمنی نقش دارد. بر اساس توضیح تکن‌یون، اختلال در این سامانه می‌تواند در ایجاد برخی انواع سرطان نقش داشته باشد و همچنان یکی از موضوع‌های مهم پژوهش‌های پزشکی است.<ref name="تکن‌یون" />
در آزمایش‌های آنان، اگر یکی از چشم‌ها در دورهٔ حساس رشد برای چند روز بسته می‌شد، تغییرات ماندگاری در قشر بینایی رخ می‌داد. سلول‌های عصبی مغز در این حالت بیشتر به چشم باز پاسخ می‌دادند و ارتباط‌های مربوط به چشم بسته ضعیف می‌شدند. این پدیده نشان داد که رشد شبکه‌های عصبی تنها به عوامل ژنتیکی وابسته نیست و تجربهٔ دیداری نیز نقش اساسی دارد.<ref name="نوبل-اطلاعات" />


هرشکو در سخنرانی نوبل خود توضیح داد که پژوهش‌های اولیهٔ گروه او از مطالعهٔ تخریب وابسته به انرژی در عصاره‌های سلولی آغاز شد. آزمایش‌های آنان به شناسایی چند جزء ضروری انجامید و در نهایت نشان داد که یوبیکوئیتین، با مصرف انرژی، به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تخریب آماده می‌کند. او همچنین نقش این سامانه را در کنترل چرخهٔ تقسیم سلول بررسی کرد.<ref name="سخنرانی-نوبل">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2004/hershko/lecture/ Avram Hershko – Nobel Lecture، بنیاد نوبل]</ref>
ویزِل و هوبل دریافتند که تابش نور به‌تنهایی برای رشد طبیعی قشر بینایی کافی نیست. تصویر باید دارای الگو و خطوط مشخص باشد. اگر تصویر روی شبکیه تار، تحریف‌شده یا فاقد ساختار باشد، توانایی مغز برای تحلیل اطلاعات دیداری ممکن است به‌طور کامل رشد نکند.


== جایزهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۴ ==
این یافته‌ها به شکل‌گیری مفهوم دورهٔ حساس در رشد عصبی کمک کرد. دورهٔ حساس زمانی است که تجربه‌های محیطی بیشترین اثر را بر سازمان‌یابی مغز دارند. این مفهوم در چشم‌پزشکی کودکان اهمیت زیادی پیدا کرد و به درک بهتر پیامدهای آب‌مروارید مادرزادی، لوچی و اختلال‌های بینایی در سال‌های نخست زندگی کمک کرد.


آکادمی سلطنتی علوم سوئد در ۶ اکتبر ۲۰۰۴ اعلام کرد که جایزهٔ نوبل شیمی آن سال به‌طور مشترک به '''آرون چخانوور'''، آورام هرشکو و اروین رز اعطا می‌شود. انگیزهٔ رسمی جایزه، «کشف تخریب پروتئین با واسطهٔ یوبیکوئیتین» بود و سهم هر یک از سه دانشمند یک‌سوم جایزه تعیین شد.<ref name="نوبل-بیانیه" />
== اهمیت پزشکی و علمی ==


هرشکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکوئیتین برای تخریب پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلول» ارائه کرد. متن این سخنرانی در نشریهٔ ''Angewandte Chemie'' نیز منتشر شده است و مسیر پژوهشی او را از مطالعات اولیهٔ تخریب پروتئین تا نقش سامانهٔ یوبیکوئیتین در چرخهٔ سلولی شرح می‌دهد.<ref name="پابمد">[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16142823/ The ubiquitin system for protein degradation and some of its roles in the control of the cell-division cycle، پاب‌مد]</ref>
کار ویزل و هوبل پایه‌ای برای شناخت بیماری‌هایی فراهم کرد که در آن‌ها اطلاعات دیداری به‌درستی در مغز پردازش نمی‌شود. تشخیص و درمان زودهنگام اختلال‌های چشم در کودکان اهمیت دارد، زیرا محرومیت دیداری طولانی می‌تواند تغییرات پایدار در قشر بینایی ایجاد کند.


== فعالیت دانشگاهی و افتخارات ==
پژوهش‌های آنان همچنین بر علوم شناختی، روان‌شناسی ادراک، هوش مصنوعی و بینایی ماشین اثر گذاشت. مفهوم تحلیل مرحله‌ای تصویر در مغز، الهام‌بخش مدل‌هایی شد که اطلاعات دیداری را از ویژگی‌های ساده به الگوهای پیچیده‌تر پردازش می‌کنند.


هرشکو در تکن‌یون به پژوهش دربارهٔ کنترل چرخهٔ سلول به‌وسیلهٔ سامانهٔ یوبیکوئیتین ادامه داد. این موضوع برای پژوهش سرطان اهمیت دارد، زیرا تقسیم سلولی باید به‌صورت دقیق تنظیم شود و اختلال در تنظیم آن می‌تواند به رشد کنترل‌نشدهٔ سلول‌ها منجر شود.<ref name="تکن‌یون" />
دانش امروز نشان می‌دهد که قشر بینایی تنها یک نقشهٔ ثابت از شبکیه نیست. شبکه‌های عصبی در تعامل با تجربه، توجه و دیگر نواحی مغز فعالیت می‌کنند. با این حال، کشف میدان‌های گیرنده و ستون‌های بینایی همچنان یکی از پایه‌های مطالعهٔ سازمان عملکردی مغز است.


از افتخارات او می‌توان به جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی در سال ۱۹۹۴، جایزهٔ گاردنر در سال ۱۹۹۹، جایزهٔ لاسکر برای پژوهش‌های پایهٔ پزشکی در سال ۲۰۰۰، جایزهٔ ولف در پزشکی در سال ۲۰۰۱ و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز در سال ۲۰۰۱ اشاره کرد. او عضو فرهنگستان علوم اسرائیل و عضو وابستهٔ خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحدهٔ آمریکا است.<ref name="تکن‌یون" />
== فعالیت‌های علمی و حقوق بشری ==
 
ویزِل پس از ریاست دانشگاه راکفلر نیز در فعالیت‌های علمی بین‌المللی مشارکت داشت. او از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ دبیرکل برنامهٔ علوم مرزی انسانی بود؛ برنامه‌ای که از پژوهش‌های بنیادی، نوآورانه و میان‌رشته‌ای در علوم زیستی حمایت می‌کند.
 
او همچنین رئیس هیئت‌مدیرهٔ آکادمی علوم نیویورک و رئیس کمیتهٔ حقوق بشر آکادمی‌های ملی علوم بود. ویزل از بنیان‌گذاران شبکهٔ بین‌المللی حقوق بشر آکادمی‌ها و انجمن‌های علمی و سازمان علمی اسرائیلی-فلسطینی نیز به شمار می‌رود. دانشگاه راکفلر او را از مدافعان جهانی حقوق بشر معرفی کرده است.<ref name="راکفلر" />
 
== جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۱ ==
 
مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در ۹ اکتبر ۱۹۸۱ اعلام کرد که جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی میان سه پژوهشگر تقسیم می‌شود. راجر اسپری نیمی از جایزه را برای کشف تخصصی‌شدن عملکردی نیم‌کره‌های مغز دریافت کرد و نیمهٔ دیگر به‌طور مشترک به دیوید هوبل و تورستن ویزل تعلق گرفت.<ref name="نوبل-بیانیه" />
 
جایزهٔ هوبل و ویزل به پژوهش‌هایی تعلق گرفت که نشان داد پیام‌های رسیده از چشم، در لایه‌های گوناگون قشر بینایی به‌صورت مرحله‌ای تحلیل می‌شوند. هر سلول عصبی در این مسیر می‌تواند مسئول تفسیر جزئی خاص از الگوی شبکیه باشد. آنان همچنین نقش تجربهٔ دیداری در رشد اولیهٔ قشر بینایی را روشن کردند.
 
ویزِل در سال ۲۰۰۵ نشان ملی علوم ایالات متحده را نیز دریافت کرد. میراث علمی او در عصب‌شناسی بینایی، چشم‌پزشکی کودکان، علوم شناختی و پژوهش دربارهٔ انعطاف‌پذیری مغز ادامه دارد.


== حمایت از مقاومت ایران ==
== حمایت از مقاومت ایران ==


در ژوئن ۲۰۲۶، شورای ملی مقاومت ایران متن بیانیه‌ای مشترک از برندگان جایزهٔ نوبل دربارهٔ نقض حقوق بشر در ایران منتشر کرد. نام آوراهام هرشکو، با عنوان برندهٔ نوبل شیمی ۲۰۰۴ و با معرفی اسرائیل–مجارستان، در فهرست امضاکنندگان این بیانیه آمده است.آنان در این بیانیه خواستار توقف اعدام‌ها، آزادی زندانیان سیاسی و دسترسی نهادهای بین‌المللی به بازداشتگاه‌ها شده و از [[طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی|'''طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی''']] برای گذار سیاسی در [[ایران]] حمایت کردند.<ref name="شورای-ملی-مقاومت">[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2026/06/Joint-Statement-by-Nobel-Laureates-2026.pdf Joint Statement by Nobel Laureates Addressed to the Secretary-General of the United Nations on Human Rights Violations in Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ژوئن ۲۰۲۶]</ref><ref>[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/more-than-100-nobel-laureates-urge-un-action-on-human-rights-crisis-in-iran/?utm_source In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran-NCRI]</ref><ref>[https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2025/09/Joint-Letter-of-Nobel-Laureates-to-the-UNSG.pdf?utm_source Joint Letter of the Nobel Laureates To the UN Secretary General  July 2025-NCRI]</ref><ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%DB%B4%DB%B1%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B2 بیانیه مشترک ۴۲تن از برندگان جایزه نوبل در حمایت از کهکشان مقاومت ایران-سازمان مجاهدین]</ref><ref>[https://iranfreedom.org/en/news/2022/07/nobel-prize-laureates-pledge-support-to-the-free-iran-world-summit-2022/35389/ Nobel Prize Laureates Pledge Support to the Free Iran World Summit 2022-iran freedom]</ref>
نام تورستن ویزل در فهرست امضاکنندگان نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل دربارهٔ حمایت از ایران آزاد و دموکراتیک در سال ۲۰۲۴ آمده است. شورای ملی مقاومت ایران در گزارش خود، او را با عنوان «تورستن ویزل، برندهٔ نوبل پزشکی ۱۹۸۱، سوئد» معرفی کرده است.<ref name="شورا-۲۰۲۴">[https://www.ncr-iran.org/en/global-support-statements/in-joint-letter-to-world-leaders-79-nobel-laureates-support-free-and-democratic-iran/ In Joint Letter to World Leaders, 80 Nobel Laureates Support Free and Democratic Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۴]</ref>
 
در متن این نامه، امضاکنندگان سرکوب مردم ایران و نقض حقوق بشر را محکوم کرده و از خواست مردم ایران برای آزادی، دموکراسی و جمهوری منتخب حمایت کرده‌اند. آنان همچنین از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی پشتیبانی کرده‌اند؛ طرحی که بر انتخابات آزاد، برابری جنسیتی، دینی و قومی، جدایی دین از دولت، همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران غیراتمی تأکید دارد.
 
نام ویزل در بیانیهٔ دیگری از برندگان نوبل در مارس ۲۰۲۶ نیز آمده است. این بیانیه، طبق گزارش شورای ملی مقاومت، از نقشهٔ راه دموکراتیک برای ایران حمایت می‌کند و بر حق مردم ایران برای تعیین آیندهٔ کشور از طریق انتخابات آزاد تأکید دارد.<ref name="شورا-۲۰۲۶">[https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/joint-statement-by-57-nobel-laureates-endorses-democratic-roadmap-for-iran/ Joint Statement by 57 Nobel Laureates Endorses Democratic Roadmap for Iran، شورای ملی مقاومت ایران، ۲۲ مارس ۲۰۲۶]</ref>


== منابع ==
== منابع ==
<references />
<references />

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۵

تورستن ویزل
متولد۳ ژوئن ۱۹۲۴
محل زندگینیویورک، ایالات متحده
ملیتسوئدی-آمریکایی
جوایزجایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۱؛ نشان ملی علوم


مقاله درحال ویرایش است

تورستن نیلس ویزل (Torsten N. Wiesel؛ زادهٔ ۳ ژوئن ۱۹۲۴) پزشک و عصب‌شناس سوئدی-آمریکایی است که به‌خاطر پژوهش‌هایش دربارهٔ چگونگی دریافت، سازمان‌دهی و پردازش اطلاعات دیداری در مغز شناخته می‌شود. او در سال ۱۹۸۱، به‌طور مشترک با دیوید هوبل، نیمی از جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را دریافت کرد. نیمهٔ دیگر جایزه به راجر اسپری تعلق گرفت. انگیزهٔ رسمی جایزه برای هوبل و ویزل «به‌خاطر کشف‌هایشان دربارهٔ پردازش اطلاعات در دستگاه بینایی» اعلام شد.[۱]

پژوهش‌های ویزل و هوبل نشان داد که قشر بینایی مغز تصویر را به‌صورت یک تصویر خام و یکپارچه دریافت نمی‌کند. سلول‌های عصبی مختلف، اجزای مشخصی مانند تضادهای روشنایی، خطوط، جهت‌ها و حرکت را تحلیل می‌کنند. سپس این اطلاعات در مسیرهای عصبی به شکل پیچیده‌تری ترکیب می‌شوند و تجربهٔ دیداری را می‌سازند.

زندگی و تحصیلات

تورستن ویزل در اوپسالای سوئد متولد شد. او در مؤسسهٔ کارولینسکا در استکهلم پزشکی خواند و در سال ۱۹۵۴ مدرک پزشکی خود را دریافت کرد. ویزل پس از پایان تحصیل در بخش فیزیولوژی کارولینسکا تدریس کرد و در واحد روان‌پزشکی کودکان بیمارستان کارولینسکا نیز فعالیت داشت.[۲]

در سال ۱۹۵۵ برای گذراندن دوره‌ای در چشم‌پزشکی به دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز در ایالات متحده رفت. او در سال ۱۹۵۸ به مقام استادیاری رسید. یک سال بعد، ویزل به دانشکدهٔ پزشکی هاروارد پیوست و در سال ۱۹۶۸ استاد بخش تازه‌تأسیس عصب‌شناسی شد. او از سال ۱۹۷۳ ریاست این بخش را بر عهده داشت.[۲]

ویزِل در سال ۱۹۸۳ به دانشگاه راکفلر رفت و به‌عنوان استاد و سرپرست آزمایشگاه عصب‌شناسی فعالیت کرد. او از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۸ رئیس دانشگاه راکفلر بود. در دوران ریاست او، چندین مرکز پژوهشی میان‌رشته‌ای ایجاد شد و همکاری‌های گسترده‌ای میان پژوهشگران علوم اعصاب و زیست‌پزشکی شکل گرفت.

همکاری با دیوید هوبل

ویزِل در هاروارد با دیوید هوبل همکاری علمی خود را آغاز کرد. این همکاری یکی از اثرگذارترین همکاری‌ها در تاریخ عصب‌شناسی به شمار می‌رود. آنان برای بررسی نحوهٔ پردازش تصویر در مغز، فعالیت سلول‌های عصبی قشر بینایی گربه و میمون را ثبت کردند.

روش آن‌ها بر پایهٔ ثبت پیام‌های الکتریکی سلول‌های عصبی بود. پژوهشگران با قرار دادن الکترودهای بسیار ظریف در قشر بینایی، واکنش نورون‌ها را در برابر محرک‌های گوناگون اندازه‌گیری می‌کردند. آن‌ها خطوط، نوارها، نقاط نورانی و حرکت محرک‌ها را در موقعیت‌های مختلف به حیوان نشان می‌دادند و بررسی می‌کردند کدام سلول‌ها فعال می‌شوند.

این آزمایش‌ها نشان دادند که سلول‌های قشر بینایی به همهٔ محرک‌ها به یک شکل پاسخ نمی‌دهند. برخی سلول‌ها به خطوط افقی، برخی به خطوط عمودی و بعضی دیگر به زاویه‌ها یا حرکت در یک جهت مشخص حساس‌تر بودند. این یافته، تصور ساده‌ای را که قشر بینایی تنها تصویر شبکیه را بازتاب می‌دهد، تغییر داد.[۳]

میدان‌های گیرنده و ستون‌های بینایی

یکی از مفاهیم مهمی که در پژوهش‌های هوبل و ویزل شکل گرفت، میدان گیرنده است. میدان گیرنده بخشی از میدان دید است که تحریک آن می‌تواند فعالیت یک سلول عصبی خاص را تغییر دهد. هر سلول قشر بینایی ممکن است تنها به محرکی با شکل، جهت، اندازه یا حرکت مشخص واکنش نشان دهد.

آن‌ها همچنین دریافتند که سلول‌های قشر بینایی در ساختارهایی منظم به نام ستون‌های عصبی قرار دارند. سلول‌های یک ستون معمولاً در تحلیل نوع مشابهی از اطلاعات دیداری نقش دارند. ستون‌ها در کنار یکدیگر سازمانی پیچیده می‌سازند که بخش‌های گوناگون تصویر را از نواحی کوچک شبکیه تحلیل می‌کند.

این سازمان مرحله‌ای نشان داد که اطلاعات دیداری در مغز به‌صورت سلسله‌مراتبی پردازش می‌شود. سلول‌های اولیه ویژگی‌های ساده‌تر مانند خطوط و تضاد را شناسایی می‌کنند. سپس سلول‌های دیگر اطلاعات حاصل را با هم ترکیب می‌کنند تا الگوهای پیچیده‌تر و در نهایت اشیاء و صحنه‌های دیداری تشخیص داده شوند.

رشد قشر بینایی

بخش مهم دیگر پژوهش ویزل و هوبل به رشد دستگاه بینایی در دوران پس از تولد مربوط بود. آنان نشان دادند که قشر بینایی در ابتدای زندگی برای رشد طبیعی به تحریک دیداری منظم نیاز دارد.

در آزمایش‌های آنان، اگر یکی از چشم‌ها در دورهٔ حساس رشد برای چند روز بسته می‌شد، تغییرات ماندگاری در قشر بینایی رخ می‌داد. سلول‌های عصبی مغز در این حالت بیشتر به چشم باز پاسخ می‌دادند و ارتباط‌های مربوط به چشم بسته ضعیف می‌شدند. این پدیده نشان داد که رشد شبکه‌های عصبی تنها به عوامل ژنتیکی وابسته نیست و تجربهٔ دیداری نیز نقش اساسی دارد.[۱]

ویزِل و هوبل دریافتند که تابش نور به‌تنهایی برای رشد طبیعی قشر بینایی کافی نیست. تصویر باید دارای الگو و خطوط مشخص باشد. اگر تصویر روی شبکیه تار، تحریف‌شده یا فاقد ساختار باشد، توانایی مغز برای تحلیل اطلاعات دیداری ممکن است به‌طور کامل رشد نکند.

این یافته‌ها به شکل‌گیری مفهوم دورهٔ حساس در رشد عصبی کمک کرد. دورهٔ حساس زمانی است که تجربه‌های محیطی بیشترین اثر را بر سازمان‌یابی مغز دارند. این مفهوم در چشم‌پزشکی کودکان اهمیت زیادی پیدا کرد و به درک بهتر پیامدهای آب‌مروارید مادرزادی، لوچی و اختلال‌های بینایی در سال‌های نخست زندگی کمک کرد.

اهمیت پزشکی و علمی

کار ویزل و هوبل پایه‌ای برای شناخت بیماری‌هایی فراهم کرد که در آن‌ها اطلاعات دیداری به‌درستی در مغز پردازش نمی‌شود. تشخیص و درمان زودهنگام اختلال‌های چشم در کودکان اهمیت دارد، زیرا محرومیت دیداری طولانی می‌تواند تغییرات پایدار در قشر بینایی ایجاد کند.

پژوهش‌های آنان همچنین بر علوم شناختی، روان‌شناسی ادراک، هوش مصنوعی و بینایی ماشین اثر گذاشت. مفهوم تحلیل مرحله‌ای تصویر در مغز، الهام‌بخش مدل‌هایی شد که اطلاعات دیداری را از ویژگی‌های ساده به الگوهای پیچیده‌تر پردازش می‌کنند.

دانش امروز نشان می‌دهد که قشر بینایی تنها یک نقشهٔ ثابت از شبکیه نیست. شبکه‌های عصبی در تعامل با تجربه، توجه و دیگر نواحی مغز فعالیت می‌کنند. با این حال، کشف میدان‌های گیرنده و ستون‌های بینایی همچنان یکی از پایه‌های مطالعهٔ سازمان عملکردی مغز است.

فعالیت‌های علمی و حقوق بشری

ویزِل پس از ریاست دانشگاه راکفلر نیز در فعالیت‌های علمی بین‌المللی مشارکت داشت. او از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ دبیرکل برنامهٔ علوم مرزی انسانی بود؛ برنامه‌ای که از پژوهش‌های بنیادی، نوآورانه و میان‌رشته‌ای در علوم زیستی حمایت می‌کند.

او همچنین رئیس هیئت‌مدیرهٔ آکادمی علوم نیویورک و رئیس کمیتهٔ حقوق بشر آکادمی‌های ملی علوم بود. ویزل از بنیان‌گذاران شبکهٔ بین‌المللی حقوق بشر آکادمی‌ها و انجمن‌های علمی و سازمان علمی اسرائیلی-فلسطینی نیز به شمار می‌رود. دانشگاه راکفلر او را از مدافعان جهانی حقوق بشر معرفی کرده است.[۲]

جایزهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۱۹۸۱

مجمع نوبل مؤسسهٔ کارولینسکا در ۹ اکتبر ۱۹۸۱ اعلام کرد که جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی میان سه پژوهشگر تقسیم می‌شود. راجر اسپری نیمی از جایزه را برای کشف تخصصی‌شدن عملکردی نیم‌کره‌های مغز دریافت کرد و نیمهٔ دیگر به‌طور مشترک به دیوید هوبل و تورستن ویزل تعلق گرفت.[۳]

جایزهٔ هوبل و ویزل به پژوهش‌هایی تعلق گرفت که نشان داد پیام‌های رسیده از چشم، در لایه‌های گوناگون قشر بینایی به‌صورت مرحله‌ای تحلیل می‌شوند. هر سلول عصبی در این مسیر می‌تواند مسئول تفسیر جزئی خاص از الگوی شبکیه باشد. آنان همچنین نقش تجربهٔ دیداری در رشد اولیهٔ قشر بینایی را روشن کردند.

ویزِل در سال ۲۰۰۵ نشان ملی علوم ایالات متحده را نیز دریافت کرد. میراث علمی او در عصب‌شناسی بینایی، چشم‌پزشکی کودکان، علوم شناختی و پژوهش دربارهٔ انعطاف‌پذیری مغز ادامه دارد.

حمایت از مقاومت ایران

نام تورستن ویزل در فهرست امضاکنندگان نامهٔ مشترک ۸۰ برندهٔ نوبل دربارهٔ حمایت از ایران آزاد و دموکراتیک در سال ۲۰۲۴ آمده است. شورای ملی مقاومت ایران در گزارش خود، او را با عنوان «تورستن ویزل، برندهٔ نوبل پزشکی ۱۹۸۱، سوئد» معرفی کرده است.[۴]

در متن این نامه، امضاکنندگان سرکوب مردم ایران و نقض حقوق بشر را محکوم کرده و از خواست مردم ایران برای آزادی، دموکراسی و جمهوری منتخب حمایت کرده‌اند. آنان همچنین از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی پشتیبانی کرده‌اند؛ طرحی که بر انتخابات آزاد، برابری جنسیتی، دینی و قومی، جدایی دین از دولت، همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران غیراتمی تأکید دارد.

نام ویزل در بیانیهٔ دیگری از برندگان نوبل در مارس ۲۰۲۶ نیز آمده است. این بیانیه، طبق گزارش شورای ملی مقاومت، از نقشهٔ راه دموکراتیک برای ایران حمایت می‌کند و بر حق مردم ایران برای تعیین آیندهٔ کشور از طریق انتخابات آزاد تأکید دارد.[۵]

منابع