صفحه تمرین ۶ مصطفی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۳۶۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Mostafa (بحث | مشارکت‌ها)
۳۶۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۱ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
# آورام هرشکو (Avram Hershko)
{{جعبه اطلاعات دانشمند
| نام = آفرام هرسکو
| نام اصلی = آفرام هرسکو
| نام به انگلیسی = Avram Hershko
| تاریخ تولد = ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷
| محل تولد = کارکاگ، مجارستان
| تابعیت = اسرائیلی
| حوزه فعالیت = بیوشیمی
| دانشگاه = دانشگاه عبری اورشلیم
| محل فعالیت = تکنینون – مؤسسه فناوری اسرائیل
| شناخته‌شده برای = کشف سامانهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین
| جایزه نوبل = جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
| همکاران علمی = [[آرون سیخانوور]]، [[اروین روز]]
}}


## جعبه اطلاعات دانشمند
<!-- تصویر پیشنهادی: پرترهٔ رسمی آفرام هرسکو از Technion یا Avram_Hershko.jpg


| عنوان                      | اطلاعات                                                              |
<!-- تصویر دوم پیشنهادی: آفرام هرسکو هنگام دریافت جایزه نوبل یا مراسم مرتبط با جایزه نوبل -->
| --------------------------- | -------------------------------------------------------------------- |
| **نام کامل**                | Avram Hershko                                                        |
| **نام فارسی**              | آورام هرشکو                                                          |
| **نام عبری**                | אברהם הרשקו                                                          |
| **تاریخ تولد**              | ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷                                                      |
| **محل تولد**                | کارچگ، مجارستان                                                      |
| **ملیت**                    | اسرائیلی                                                            |
| **رشته علمی**              | پزشکی، بیوشیمی، زیست‌شناسی سلولی و مولکولی                          |
| **زمینه تخصصی**            | تخریب پروتئین، یوبیکوئیتین، چرخه سلولی                              |
| **تحصیلات**                | دانشگاه عبری اورشلیم – دانشکده پزشکی حداسا                          |
| **مدرک پزشکی**              | M.D.، ۱۹۶۵                                                          |
| **مدرک دکترا**              | Ph.D.، ۱۹۶۹                                                          |
| **دوره پسادکترا**          | University of California, San Francisco                              |
| **استاد راهنمای پسادکترا**  | Gordon Tomkins                                                      |
| **دانشگاه محل فعالیت اصلی** | Technion – Israel Institute of Technology                            |
| **عنوان علمی**              | Distinguished Professor                                              |
| **مهم‌ترین دستاورد علمی**  | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین                              |
| **جایزه نوبل**              | نوبل شیمی ۲۰۰۴                                                      |
| **هم‌دریافت‌کنندگان نوبل**  | Aaron Ciechanover و Irwin Rose                                      |
| **علت دریافت نوبل**        | کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین                              |
| **جایزه مهم دیگر**          | Israel Prize، ۱۹۹۴                                                  |
| **افتخارات مهم**            | Gairdner Award، Lasker Award، Wolf Prize، Louisa Gross Horwitz Prize |
| **عضویت علمی**              | Israel Academy of Sciences؛ National Academy of Sciences آمریکا      |
| **حوزه پژوهشی متأخر**      | کنترل چرخه تقسیم سلولی توسط سیستم یوبیکوئیتین                        |
| **همکار علمی برجسته**      | Aaron Ciechanover                                                    |
| **محل فعالیت علمی**        | حیفا، اسرائیل                                                        |


---
<!-- تصویر سوم پیشنهادی: نمودار یا تصویر علمی سامانهٔ یوبیکویتین ـ پروتئازوم، با بررسی وضعیت حقوقی تصویر پیش از بارگذاری -->


### 🖼️ محل تصویر اصلی مقاله
'''آفرام هرسکو''' (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه [[آرون سیخانوور]] و [[اروین روز]] در سال ۲۰۰۴ [[جایزه نوبل شیمی]] را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.<ref name="Nobel2004">The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.</ref>


**[تصویر ۱ – پرتره رسمی Avram Hershko]**
پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک [[یوبیکویتین]] به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در [[پروتئازوم]] علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم [[دی‌ان‌ای]] و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.<ref name="NobelAdvanced">The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.</ref>


*پیشنهاد کپشن: «آورام هرشکو، بیوشیمی‌دان اسرائیلی و برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴»*
== زندگی و خانواده ==


---
آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.<ref name="HungarianAcademy">Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.</ref>


# مقدمه
پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در [[بیوشیمی]] منتهی شد.


**آورام هرشکو** (Avram Hershko) بیوشیمی‌دان برجسته اسرائیلی و یکی از سه دانشمندی است که در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را برای کشف **تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین** دریافت کردند.
== تحصیلات ==


هرشکو، همراه با **آرون چیخانور** (Aaron Ciechanover) و **اروین روز** (Irwin Rose)، سازوکاری بنیادی را کشف کرد که به سلول اجازه می‌دهد پروتئین‌های معیوب، اضافی یا دیگر غیرضروری را به‌صورت انتخابی شناسایی و برای تخریب علامت‌گذاری کند.
هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از [[دانشگاه عبری اورشلیم]] دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.<ref name="TechnionBio">Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


مرکز این سامانه، پروتئین کوچکی به نام **یوبیکوئیتین (Ubiquitin)** است. این پروتئین به مولکول‌های هدف متصل می‌شود و آنها را برای تخریب در ساختارهایی به نام **پروتئازوم (Proteasome)** آماده می‌کند.
او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.<ref name="HershkoScience">Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.</ref>


کشف هرشکو و همکارانش نگاه دانشمندان را به یکی از مهم‌ترین فرایندهای سلولی تغییر داد و بعدها در پژوهش‌های مربوط به سرطان، بیماری‌های عصبی و سایر اختلالات مرتبط با کنترل پروتئین‌ها اهمیت پیدا کرد.
== فعالیت علمی ==


---
پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.<ref name="TechnionBio" />


# کودکی و سال‌های نخست زندگی
هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.<ref name="Gairdner">Avram Hershko، Gairdner Foundation.</ref>


آورام هرشکو در **۳۱ دسامبر ۱۹۳۷** در شهر **کارچگ (Karcag)** در مجارستان متولد شد.
== پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین ==


او در سال ۱۹۵۰، در سن ۱۲ سالگی، همراه خانواده خود به اسرائیل مهاجرت کرد و در اورشلیم ساکن شد.
یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.<ref name="NobelPresentation">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.</ref>


خانواده او در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم زندگی ساده‌ای داشتند و والدین هرشکو اهمیت زیادی برای آموزش و تحصیل فرزندان خود قائل بودند.
هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.<ref name="NobelAdvanced" />


هرشکو بعدها در روایت‌های مربوط به زندگی علمی خود، از اهمیت معلمان و استادان اولیه‌اش در شکل‌گیری شخصیت علمی خود یاد کرده است.
در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.<ref name="NobelAdvanced" />


---
== کشف سامانهٔ یوبیکویتین ==


# تحصیلات پزشکی
یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.<ref name="NobelUbiquitin">The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.</ref>


هرشکو تحصیلات دانشگاهی خود را در **دانشگاه عبری اورشلیم – دانشکده پزشکی حداسا** آغاز کرد.
در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.<ref name="NobelAdvanced" />


او در سال **۱۹۶۵** مدرک پزشکی خود را دریافت کرد و در سال **۱۹۶۹** نیز دکترای خود را به پایان رساند.
این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.


در دوران تحصیل پزشکی، علاقه او به علوم پایه و به‌خصوص **بیوشیمی** افزایش یافت.
== همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز ==


در واقع، هرشکو دریافت که علاقه اصلی او نه صرفاً درمان بیماران، بلکه فهم سازوکارهای بنیادی فعالیت سلول‌هاست.
[[آرون سیخانوور]] در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه [[اروین روز]] در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.<ref name="LindauCV">Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.</ref>


همین علاقه باعث شد مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به سمت پژوهش‌های بنیادی تغییر دهد.
این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.


---
== سازوکار آنزیمی سامانه ==


# خدمت نظامی و دوره پسادکترا
یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.<ref name="E1E2E3">Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.</ref>


هرشکو در سال‌های **۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷** به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد.
اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.


پس از پایان دوره پزشکی و دریافت دکترا، برای ادامه آموزش پژوهشی به آمریکا رفت.
== نقش در چرخهٔ سلولی ==


او از سال **۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲** در بخش بیوشیمی و بیوفیزیک مرکز پزشکی دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو، در آزمایشگاه **Gordon Tomkins**، به پژوهش پرداخت.
پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم [[چرخهٔ سلولی]] نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.<ref name="HershkoNobelLecture">Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.</ref>


این دوره نقش مهمی در تبدیل هرشکو به یک پژوهشگر مستقل داشت.
هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.<ref name="TechnionResearch">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


---
== اهمیت پزشکی و زیستی ==


# بازگشت به اسرائیل و پیوستن به Technion
پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.<ref name="Ubiquitin1998">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.</ref>


هرشکو در سال **۱۹۷۱** به اسرائیل بازگشت و به **Technion – Israel Institute of Technology** پیوست.
اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.<ref name="NobelAdvanced" />


او در شکل‌گیری دانشکده پزشکی تازه‌تأسیس Technion نقش مهمی داشت و به ریاست بخش بیوشیمی منصوب شد.
اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.


او بعدها در سال ۱۹۸۰ به مقام استادی رسید و سرانجام عنوان **Distinguished Professor** را دریافت کرد.
== جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴ ==


محیط نسبتاً جدید Technion در آن زمان به هرشکو آزادی زیادی برای دنبال‌کردن ایده‌های پژوهشی خود داد.
در سال ۲۰۰۴، [[بنیاد نوبل|آکادمی سلطنتی علوم سوئد]] جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».<ref name="Nobel2004" />


خود او بعدها توضیح داد که نوعی «انزوای علمی» در آن دوره، از جهاتی برایش مفید بود؛ زیرا به او امکان می‌داد بدون فشارهای رایج علمی، مسیر پژوهشی خودش را دنبال کند.
این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.<ref name="NobelPresentation" />


---
هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.<ref name="HershkoNobelLecture" />


# آغاز همکاری با آرون چیخانور
== جوایز و افتخارات ==


یکی از مهم‌ترین فصل‌های زندگی علمی هرشکو، همکاری او با **آرون چیخانور** بود.
هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:


چیخانور به‌عنوان دانشجوی دکترا زیر نظر هرشکو فعالیت کرد و این همکاری به یکی از مهم‌ترین کشفیات تاریخ زیست‌شناسی سلولی منجر شد.
* '''۱۹۸۷:''' جایزهٔ وایزمن.
* '''۱۹۹۴:''' جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ ولف در پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.<ref name="TechnionAwards">Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.</ref>


پرسش اصلی آنها ساده اما بنیادی بود:
هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.<ref name="TechnionAwards" />


**سلول چگونه پروتئین‌هایی را که دیگر به آنها نیاز ندارد، از بین می‌برد؟**
== فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل ==


در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، تحقیقات زیست‌شناسی عمدتاً بر چگونگی ساخت پروتئین‌ها متمرکز بود و فرایند تخریب پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.
هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.<ref name="TechnionResearch" />


هرشکو تصمیم گرفت این بخش کمترشناخته‌شده از زندگی سلول را بررسی کند.
در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.<ref name="TechnionResearch" />


---
== آثار علمی ==


### 🖼️ محل تصویر دوم
از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


**[تصویر ۲ – Avram Hershko و Aaron Ciechanover]**
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins'''، ۱۹۸۶، ''Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology''، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.<ref name="HershkoCiechanover1986">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.</ref>


*پیشنهاد کپشن: «آورام هرشکو و آرون چیخانور؛ همکاری استاد و دانشجو که به کشف سیستم یوبیکوئیتین انجامید.»*
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system for protein degradation'''، ۱۹۹۲، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.<ref name="HershkoCiechanover1992">Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.</ref>


---
* Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، '''The ubiquitin system'''، ۱۹۹۸، ''Annual Review of Biochemistry''، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.<ref name="Ubiquitin1998" />


# آغاز کشف سیستم تخریب پروتئین
* Hershko, A.، '''The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle'''، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.<ref name="HershkoNobelLecture" />


در اواخر دهه ۱۹۷۰، هرشکو و چیخانور همراه با **اروین روز** در Fox Chase Cancer Center در فیلادلفیا تحقیقات خود را درباره تخریب پروتئین ادامه دادند.
== دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها ==


آنها دریافتند که تخریب پروتئین برخلاف تصور ساده اولیه، یک فرایند تصادفی نیست.
اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.<ref name="NobelAdvanced" />


این فرایند به انرژی و مجموعه‌ای از عوامل مولکولی نیاز دارد.
گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.<ref name="Ubiquitin1998" />


هرشکو و همکارانش با استفاده از آزمایش‌های بیوشیمیایی توانستند اجزای مختلف این سیستم را جدا کنند و مرحله‌به‌مرحله سازوکار آن را بررسی کنند.
از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.


این تحقیقات سرانجام آنها را به مولکولی رساند که بعدها **یوبیکوئیتین** نام گرفت.
== گاه‌شمار ==


---
* '''۱۹۳۷:''' تولد در کارکاگ، مجارستان.
* '''۱۹۵۰:''' مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
* '''۱۹۶۵:''' دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۵–۱۹۶۷:''' خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
* '''۱۹۶۹:''' دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
* '''۱۹۶۹–۱۹۷۲:''' انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
* '''۱۹۷۰ها:''' آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
* '''۱۹۷۸:''' انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
* '''اوایل دههٔ ۱۹۸۰:''' شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
* '''۱۹۹۴:''' دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
* '''۱۹۹۹:''' دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
* '''۲۰۰۰:''' دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
* '''۲۰۰۱:''' دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
* '''۲۰۰۴:''' دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
* '''۸ دسامبر ۲۰۰۴:''' ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
* '''پس از ۲۰۰۴:''' ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.


# کشف یوبیکوئیتین
== تصاویر پیشنهادی ==


یوبیکوئیتین پروتئینی کوچک است که در سلول‌های جانداران مختلف وجود دارد.
<!--
تصویر ۱: پرترهٔ آفرام هرسکو
منبع پیشنهادی: Technion – Israel Institute of Technology
پیش از بارگذاری، وضعیت حق نشر و مجوز تصویر بررسی شود.


پیش از تحقیقات هرشکو و همکارانش، این پروتئین شناسایی شده بود، اما نقش اصلی آن مشخص نبود.
تصویر ۲: تصویر آفرام هرسکو در ارتباط با جایزهٔ نوبل
منبع پیشنهادی: NobelPrize.org / Nobel Foundation
پیش از استفاده، وضعیت حق نشر بررسی شود.


آنها نشان دادند که یوبیکوئیتین می‌تواند به پروتئین‌های خاصی متصل شود و آنها را برای تخریب علامت‌گذاری کند.
تصویر ۳: تصویر یا نمودار سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم
منبع پیشنهادی: منابع علمی یا آرشیوهای دارای مجوز مناسب.
-->


به زبان ساده، یوبیکوئیتین مانند یک **برچسب مولکولی** عمل می‌کند.
== منابع ==


وقتی یک پروتئین با الگوی مناسب توسط یوبیکوئیتین علامت‌گذاری شود، سلول می‌تواند آن را به سیستم تخریب خود تحویل دهد.
<references />
 
این فرایند بعدها به نام **Ubiquitination** شناخته شد.
 
---
 
### 🖼️ محل تصویر سوم – تصویر علمی
 
**[تصویر ۳ – نمودار سیستم Ubiquitin–Proteasome]**
 
*پیشنهاد کپشن: «سامانه یوبیکوئیتین–پروتئازوم؛ یوبیکوئیتین پروتئین هدف را برای تخریب علامت‌گذاری می‌کند.»*
 
**توضیح تصویر:** در این تصویر بهتر است مراحل E1، E2 و E3، اتصال یوبیکوئیتین به پروتئین هدف و سپس انتقال آن به پروتئازوم نمایش داده شود.
 
---
 
# سیستم یوبیکوئیتین چگونه کار می‌کند؟
 
سیستم یوبیکوئیتین از چند مرحله اصلی تشکیل شده است.
 
### ۱. فعال‌سازی یوبیکوئیتین
 
آنزیم **E1** یوبیکوئیتین را فعال می‌کند.
 
### ۲. انتقال یوبیکوئیتین
 
آنزیم **E2** یوبیکوئیتین فعال‌شده را دریافت می‌کند.
 
### ۳. شناسایی پروتئین هدف
 
آنزیم **E3 ubiquitin ligase** پروتئین هدف را شناسایی می‌کند و در انتقال یوبیکوئیتین به آن نقش دارد.
 
### ۴. ایجاد برچسب تخریب
 
چند مولکول یوبیکوئیتین می‌توانند به شکل زنجیره‌ای به پروتئین متصل شوند.
 
### ۵. تخریب در پروتئازوم
 
پروتئین علامت‌گذاری‌شده به **پروتئازوم** منتقل می‌شود و در آنجا به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌شود.
 
این سامانه امروزه یکی از مهم‌ترین سازوکارهای کنترل کیفیت و تنظیم پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود.
 
---
 
# اهمیت کشف برای زیست‌شناسی سلولی
 
کشف هرشکو و همکارانش نشان داد که سلول نه‌تنها برای **ساخت پروتئین‌ها**، بلکه برای **حذف انتخابی آنها** نیز یک سیستم دقیق دارد.
 
این سیستم به سلول کمک می‌کند:
 
* پروتئین‌های آسیب‌دیده را حذف کند؛
* پروتئین‌های اضافی را از بین ببرد؛
* مقدار پروتئین‌های خاص را تنظیم کند؛
* چرخه سلولی را کنترل کند؛
* به آسیب DNA پاسخ دهد؛
* و بسیاری از فرایندهای سلولی را تنظیم کند.
 
به همین دلیل، سیستم یوبیکوئیتین اکنون یکی از پایه‌های مهم زیست‌شناسی سلولی محسوب می‌شود.
 
---
 
# ارتباط با چرخه سلولی
 
یکی از مهم‌ترین حوزه‌های پژوهشی هرشکو، ارتباط سیستم یوبیکوئیتین با **چرخه تقسیم سلولی** است.
 
سلول برای تقسیم‌شدن باید تعداد زیادی از پروتئین‌ها را در زمان مناسب فعال یا غیرفعال کند.
 
برخی پروتئین‌ها پس از انجام وظیفه خود باید سریعاً حذف شوند.
 
سیستم یوبیکوئیتین این امکان را فراهم می‌کند که تخریب چنین پروتئین‌هایی به‌صورت انتخابی و زمان‌بندی‌شده انجام شود.
 
هرشکو بخش مهمی از پژوهش‌های بعدی خود را به همین موضوع اختصاص داد.
 
---
 
# ارتباط با بیماری‌ها و پزشکی
 
اهمیت کشف هرشکو تنها به زیست‌شناسی بنیادی محدود نشد.
 
اختلال در سیستم یوبیکوئیتین می‌تواند عملکرد سلول را مختل کند و با بیماری‌های مختلف ارتباط داشته باشد.
 
پژوهش‌های بعدی نشان داده‌اند که این سیستم با بیماری‌هایی مانند برخی انواع **سرطان، بیماری‌های عصبی و اختلالات مرتبط با کنترل پروتئین‌ها** ارتباط دارد.
 
شناخت این مسیر همچنین به توسعه داروهایی منجر شده است که سیستم پروتئازوم را هدف قرار می‌دهند؛ از جمله داروی **Bortezomib (Velcade)** که در درمان مولتیپل میلوما کاربرد دارد.
 
بنابراین کشف هرشکو از یک پرسش بنیادی در بیوشیمی به یک حوزه مهم در پزشکی ترجمه شد.
 
---
 
# جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴
 
در سال **۲۰۰۴**، جایزه نوبل شیمی به‌طور مشترک به:
 
* **Avram Hershko**
* **Aaron Ciechanover**
* **Irwin Rose**
 
اعطا شد.
 
عنوان رسمی جایزه:
 
**«برای کشف تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین»**
 
بود.
 
این جایزه، اهمیت تاریخی کشف سیستم یوبیکوئیتین را در زیست‌شناسی سلولی و شیمی حیات تأیید کرد.
 
---
 
### 🖼️ محل تصویر چهارم
 
**[تصویر ۴ – Avram Hershko، Aaron Ciechanover و Irwin Rose]**
 
*پیشنهاد کپشن: «سه دانشمند دریافت‌کننده مشترک جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴: آورام هرشکو، آرون چیخانور و اروین روز.»*
 
---
 
# سخنرانی نوبل
 
هرشکو در **۸ دسامبر ۲۰۰۴** سخنرانی نوبل خود را در دانشگاه استکهلم ارائه کرد.
 
عنوان سخنرانی او:
 
**The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of Its Roles in the Control of the Cell Division Cycle**
 
بود.
 
او در این سخنرانی تاریخچه کشف سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در کنترل چرخه تقسیم سلولی را تشریح کرد.
 
---
 
# روش علمی و دیدگاه او درباره پژوهش
 
یکی از ویژگی‌های مهم شخصیت علمی هرشکو، تأکید او بر **آزمایش مستقیم و دقیق** است.
 
او معتقد است که برای یادگیری علم، مطالعه کتاب و مقاله کافی نیست و دانشمند باید از استادان و پژوهشگران باتجربه نیز روش درست انجام پژوهش را بیاموزد.
 
او همچنین بر اهمیت کنجکاوی، پشتکار و توجه به جزئیات تأکید کرده است.
 
در معرفی رسمی Technion نیز از هرشکو به‌عنوان پژوهشگری بسیار دقیق، کنجکاو و پیگیر یاد شده است.
 
---
 
# فعالیت‌های علمی پس از نوبل
 
هرشکو پس از دریافت نوبل فعالیت پژوهشی خود را در Technion ادامه داد.
 
پژوهش‌های او به‌ویژه بر **کنترل تقسیم سلولی توسط تخریب پروتئین با واسطه یوبیکوئیتین** متمرکز بوده است.
 
او همچنین به فعالیت‌های آموزشی و تربیت نسل‌های جدید پژوهشگران ادامه داده است.
 
همکاری او با آرون چیخانور نمونه‌ای برجسته از رابطه استاد و دانشجو در تاریخ علم محسوب می‌شود.
 
---
 
# افتخارات و جوایز
 
از مهم‌ترین افتخارات آورام هرشکو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
* **Weizmann Prize – ۱۹۸۷**
* **Israel Prize in Biochemistry – ۱۹۹۴**
* **Canada Gairdner International Award – ۱۹۹۹**
* **Albert Lasker Award for Basic Medical Research – ۲۰۰۰**
* **Wolf Prize in Medicine – ۲۰۰۱**
* **Louisa Gross Horwitz Prize – ۲۰۰۱**
* **Nobel Prize in Chemistry – ۲۰۰۴**
 
همچنین او عضو **Israel Academy of Sciences** و به‌عنوان Foreign Associate عضو **National Academy of Sciences آمریکا** شده است.
 
---
 
### 🖼️ محل تصویر پنجم
 
**[تصویر ۵ – Avram Hershko در آزمایشگاه یا هنگام فعالیت علمی]**
 
*پیشنهاد کپشن: «آورام هرشکو در محیط پژوهشی؛ آزمایش مستقیم و کار آزمایشگاهی از ویژگی‌های برجسته روش علمی او بود.»*
 
---
 
# فعالیت‌های آموزشی و عمومی
 
هرشکو علاوه بر فعالیت پژوهشی، درباره تجربه علمی خود برای دانشجویان و پژوهشگران جوان سخنرانی کرده است.
 
در یکی از سخنرانی‌های آموزشی خود، او از اهمیت **استادان خوب، کنجکاوی علمی، انجام آزمایش‌های دقیق و توجه به نتایج غیرمنتظره** به‌عنوان درس‌های اصلی زندگی علمی خود یاد می‌کند.
 
این دیدگاه بخشی از میراث آموزشی او به شمار می‌رود.
 
---
 
# مواضع سیاسی و اجتماعی
 
فعالیت شناخته‌شده آورام هرشکو عمدتاً علمی و دانشگاهی است.
 
در منابع معتبر بررسی‌شده برای این مقاله، اطلاعات کافی و مستندی برای نسبت‌دادن یک موضع سیاسی حزبی مشخص به او وجود ندارد.
 
بنابراین از نسبت‌دادن دیدگاه سیاسی مشخص بدون منبع معتبر خودداری می‌شود.
 
---
 
# مواضع درباره ایران
 
در منابع معتبر علمی و زندگینامه‌ای بررسی‌شده، سند قابل اتکایی درباره موضع‌گیری عمومی و مشخص آورام هرشکو درباره **ایران، جمهوری اسلامی ایران یا تحولات سیاسی ایران** یافت نشد.
 
بنابراین در مقاله ایران‌پدیا نمی‌توان موضع مشخصی درباره ایران به او نسبت داد، مگر اینکه در آینده سند معتبر و قابل استنادی در این زمینه پیدا شود.
 
---
 
# ارتباط با مقاومت ایران
 
در منابع معتبر علمی، دانشگاهی و زندگینامه‌ای بررسی‌شده، مدرک قابل اتکایی درباره ارتباط آورام هرشکو با سازمان‌ها، گروه‌ها یا فعالیت‌های مرتبط با **مقاومت ایران** یافت نشد.
 
بنابراین در این زمینه نیز نباید ارتباطی بدون سند معتبر به او نسبت داده شود.
 
---
 
# گاهشمار زندگی و فعالیت علمی
 
| سال                | رویداد                                                          |
| ------------------ | --------------------------------------------------------------- |
| **۱۹۳۷**          | تولد در کارچگ، مجارستان                                        |
| **۱۹۵۰**          | مهاجرت همراه خانواده به اسرائیل                                |
| **۱۹۶۵**          | دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم                      |
| **۱۹۶۵–۱۹۶۷**      | خدمت به‌عنوان پزشک در ارتش اسرائیل                              |
| **۱۹۶۹**          | دریافت Ph.D.                                                    |
| **۱۹۶۹–۱۹۷۲**      | پژوهش پسادکترا در سان‌فرانسیسکو                                |
| **۱۹۷۱**          | پیوستن به Technion                                              |
| **۱۹۷۲**          | آغاز همکاری علمی با Aaron Ciechanover                          |
| **اواخر دهه ۱۹۷۰** | آغاز مطالعات بنیادی درباره تخریب پروتئین                        |
| **۱۹۸۰**          | شناسایی نقش یوبیکوئیتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها              |
| **۱۹۸۰**          | آغاز انتشار نتایج کلیدی درباره سیستم یوبیکوئیتین                |
| **۱۹۹۴**          | دریافت Israel Prize                                            |
| **۱۹۹۹**          | دریافت Gairdner Award                                          |
| **۲۰۰۰**          | دریافت Lasker Award و عنوان Distinguished Professor در Technion |
| **۲۰۰۱**          | دریافت Wolf Prize و Louisa Gross Horwitz Prize                  |
| **۲۰۰۴**          | دریافت جایزه نوبل شیمی                                          |
| **۲۰۰۴**          | ارائه سخنرانی نوبل                                              |
| **۲۰۰۵ به بعد**    | ادامه پژوهش درباره یوبیکوئیتین و چرخه سلولی                    |
| **۲۰۲۶**          | ادامه فعالیت علمی و آموزشی در Technion                          |
 
---
 
### 🖼️ محل تصویر ششم – تصویر نهایی
 
**[تصویر ۶ – Avram Hershko در سال‌های اخیر]**
 
*پیشنهاد کپشن: «آورام هرشکو؛ برنده نوبل شیمی و استاد ممتاز Technion.»*
 
---
 
# میراث علمی
 
مهم‌ترین میراث علمی آورام هرشکو، تغییر نگاه دانشمندان به **تخریب پروتئین‌ها در سلول** است.
 
پیش از این کشف، دانش درباره ساخت پروتئین‌ها بسیار بیشتر از دانش درباره نحوه حذف آنها بود.
 
هرشکو و همکارانش نشان دادند که سلول برای تخریب پروتئین‌ها یک سامانه بسیار دقیق و انتخابی دارد.
 
در این سامانه، یوبیکوئیتین مانند یک **برچسب مولکولی** عمل می‌کند و پروتئین هدف را برای تخریب مشخص می‌کند.
 
این کشف امروزه یکی از پایه‌های اصلی زیست‌شناسی سلولی است و درک ما از چرخه سلولی، تنظیم پروتئین‌ها و بسیاری از بیماری‌ها را دگرگون کرده است.
 
---
 
# جمع‌بندی
 
**آورام هرشکو** یکی از دانشمندانی است که با دنبال‌کردن یک پرسش بنیادی درباره سرنوشت پروتئین‌ها، یکی از مهم‌ترین سامانه‌های درون سلول را کشف کرد.
 
او به همراه **آرون چیخانور** و **اروین روز** نشان داد که سلول پروتئین‌های خود را به‌صورت تصادفی از بین نمی‌برد، بلکه آنها را شناسایی، علامت‌گذاری و سپس تخریب می‌کند.
 
کشف **یوبیکوئیتین** و سیستم تخریب پروتئین با واسطه آن، نه‌تنها یکی از دستاوردهای بزرگ بیوشیمی قرن بیستم بود، بلکه مسیرهای تازه‌ای برای فهم سرطان، چرخه سلولی و بیماری‌های مختلف ایجاد کرد.
 
به همین دلیل، اهمیت علمی هرشکو را می‌توان در این جمله خلاصه کرد:
 
**او نشان داد که در سلول، نابودکردن یک پروتئین نیز مانند ساختن آن، فرایندی دقیق، انتخابی و کاملاً تنظیم‌شده است.**
 
---
 
# منابع اصلی
 
1. **Nobel Prize – Avram Hershko**: زندگی علمی، جایزه نوبل و سخنرانی نوبل.
2. **Technion – Avram Hershko**: زندگی‌نامه، تحصیلات، فعالیت علمی و زمینه پژوهشی.
3. **Technion – A Decade of Nobel Prizes**: تاریخچه کشف سیستم یوبیکوئیتین و نقش هرشکو و چیخانور.
4. **Technion President's Report 2025**: شرح زندگی علمی و ویژگی‌های پژوهشی هرشکو.
5. **Nature / Cell Death & Differentiation – Interview with Avram Hershko**: اطلاعات زندگی و تاریخچه پژوهش‌های او.
6. **Nobel Prize Interview with Avram Hershko**: گفت‌وگو درباره مسیر علمی، همکاری با Ciechanover و Irwin Rose و روش پژوهش.
7. **Avram Hershko – Nobel Lecture**: شرح علمی سیستم یوبیکوئیتین و نقش آن در چرخه سلولی.

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۴

آفرام هرسکو
متولد۳۱ دسامبر ۱۹۳۷


آفرام هرسکو (Avram Hershko؛ زادهٔ ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در کارکاگ، مجارستان) بیوشیمی‌دان اسرائیلی است که به دلیل پژوهش‌های بنیادی دربارهٔ سازوکار تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌ها در سلول شناخته می‌شود. هرسکو به همراه آرون سیخانوور و اروین روز در سال ۲۰۰۴ جایزه نوبل شیمی را «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین» دریافت کرد.[۱]

پژوهش‌های هرسکو و همکارانش نشان داد که سلول‌ها برای حذف انتخابی پروتئین‌های معیوب، اضافی یا پایان‌یافته از یک سازوکار پیچیده استفاده می‌کنند که در آن پروتئین کوچک یوبیکویتین به پروتئین هدف متصل می‌شود و آن را برای تجزیه در پروتئازوم علامت‌گذاری می‌کند. این کشف درک دانشمندان از تنظیم چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، ترمیم دی‌ان‌ای و بسیاری دیگر از فرایندهای سلولی را دگرگون کرد.[۲]

زندگی و خانواده

آفرام هرسکو در ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷ در شهر کارکاگ در مجارستان زاده شد. نام تولد او «فرنتس هرسکو» بود. او در خانواده‌ای یهودی رشد کرد. خانوادهٔ او در جریان جنگ جهانی دوم با آزار و سرکوب یهودیان مجارستان مواجه شدند و پس از پایان جنگ، در سال ۱۹۵۰ به اسرائیل مهاجرت کردند.[۳]

پس از مهاجرت، خانوادهٔ هرسکو در اسرائیل سکونت گزیدند. تجربه‌های دوران کودکی و مهاجرت در زندگی او تأثیرگذار بود، اما مسیر حرفه‌ای او در نهایت به پزشکی و سپس پژوهش در بیوشیمی منتهی شد.

تحصیلات

هرسکو تحصیلات پزشکی خود را در دانشکدهٔ پزشکی هداسا از دانشگاه عبری اورشلیم دنبال کرد و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. او در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۷ به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل خدمت کرد و سپس تحصیلات پژوهشی خود را ادامه داد.[۴]

او در سال ۱۹۶۹ مدرک دکترای تخصصی پژوهشی (Ph.D.) خود را از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد. هرسکو در دوران تحصیل پزشکی با علوم پایه و بیوشیمی علاقهٔ ویژه‌ای پیدا کرد و به‌تدریج مسیر حرفه‌ای خود را از پزشکی بالینی به پژوهش بنیادی در زیست‌شناسی سلولی و بیوشیمی تغییر داد.[۵]

فعالیت علمی

پس از دریافت دکترا، هرسکو برای انجام پژوهش‌های پسادکتری به دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو رفت و در آزمایشگاه گوردون تامکینز به پژوهش پرداخت. او در این دوره به مسئلهٔ تجزیهٔ پروتئین‌های درون سلول علاقه‌مند شد؛ حوزه‌ای که در آن زمان نسبت به فرایند ساخت پروتئین‌ها توجه بسیار کمتری دریافت می‌کرد.[۴]

هرسکو پس از بازگشت به اسرائیل به دانشکدهٔ پزشکی تکنینون در حیفا پیوست. او در این مؤسسه به پژوهش و تدریس بیوشیمی پرداخت و بعدها به مقام استاد ممتاز رسید. آزمایش‌های اصلی مرتبط با کشف سامانهٔ یوبیکویتین در آزمایشگاه او در تکنینون آغاز و سپس در همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا دنبال شد.[۶]

پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ پروتئین

یکی از پرسش‌های مهم در زیست‌شناسی سلولی این بود که سلول چگونه پروتئین‌های خود را پس از پایان عملکرد یا آسیب‌دیدگی شناسایی و حذف می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که تجزیهٔ پروتئین در سلول به انرژی نیاز دارد، اما سازوکار این فرایند روشن نبود.[۷]

هرسکو، سیخانوور و روز در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با استفاده از سامانه‌های آزمایشگاهی، فرایند تجزیهٔ وابسته به ATP را بررسی کردند. پژوهش آنان نشان داد که برخلاف تصور یک فرایند سادهٔ پروتئولیتیک، چندین جزء در شناسایی و آماده‌سازی پروتئین هدف برای تجزیه دخالت دارند.[۲]

در سال ۱۹۷۸، سیخانوور، هرسکو و همکارانشان نشان دادند که فعالیت تجزیهٔ وابسته به ATP را می‌توان به دو جزء جداگانه تفکیک کرد و با ترکیب دوبارهٔ آن‌ها فعالیت تجزیه‌ای را بازسازی کرد. در ادامه، یک پروتئین کوچک و پایدار در برابر حرارت شناسایی شد که ابتدا با نام APF-1 شناخته می‌شد و بعداً مشخص شد همان یوبیکویتین است.[۲]

کشف سامانهٔ یوبیکویتین

یوبیکویتین پروتئینی کوچک و بسیار حفاظت‌شده در سلول‌های یوکاریوتی است. پژوهش‌های هرسکو، سیخانوور و روز نشان داد که این پروتئین در فرایند شناسایی و علامت‌گذاری پروتئین‌هایی که باید تجزیه شوند، نقش اساسی دارد.[۸]

در این سامانه، یوبیکویتین به‌صورت کووالانسی به پروتئین هدف متصل می‌شود. اتصال زنجیره‌ای از مولکول‌های یوبیکویتین به پروتئین، آن را برای شناسایی توسط پروتئازوم آماده می‌کند. پروتئازوم سپس پروتئین علامت‌گذاری‌شده را به قطعات کوچک‌تر تجزیه می‌کند، در حالی که یوبیکویتین می‌تواند در چرخه‌های بعدی دوباره مورد استفاده قرار گیرد.[۲]

این کشف نشان داد که تجزیهٔ پروتئین‌ها در سلول نه یک فرایند تصادفی، بلکه فرایندی دقیق و به‌شدت تنظیم‌شده است که در آن پروتئین‌های خاص، در زمان و مکان مشخص، برای حذف انتخاب می‌شوند.

همکاری با آرون سیخانوور و اروین روز

آرون سیخانوور در سال ۱۹۷۷ به گروه پژوهشی هرسکو پیوست و همکاری علمی میان آن دو به یکی از مهم‌ترین همکاری‌های تاریخ زیست‌شیمی منجر شد. سپس هرسکو و سیخانوور در دوره‌هایی در آزمایشگاه اروین روز در مرکز سرطان فاکس چیس در فیلادلفیا با او همکاری کردند.[۹]

این همکاری به شناسایی و تشریح سازوکار سامانه‌ای انجامید که بعدها به «سامانهٔ یوبیکویتین» و در پیوند با پروتئازوم به «سامانهٔ یوبیکویتین–پروتئازوم» معروف شد.

سازوکار آنزیمی سامانه

یکی از نتایج مهم پژوهش‌های این گروه، شناسایی مجموعه‌ای از آنزیم‌ها بود که در اتصال یوبیکویتین به پروتئین هدف نقش دارند. این فرایند شامل آنزیم‌های E1، E2 و E3 است که به‌ترتیب در فعال‌سازی یوبیکویتین، انتقال آن و انتخاب پروتئین هدف مشارکت می‌کنند.[۱۰]

اهمیت این سازوکار در آن است که سلول می‌تواند از طریق آن پروتئین‌های مشخصی را به‌طور انتخابی هدف قرار دهد. بنابراین، سامانهٔ یوبیکویتین فقط یک سیستم تجزیهٔ عمومی نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی تنظیم فعالیت پروتئین‌ها و فرایندهای سلولی به شمار می‌رود.

نقش در چرخهٔ سلولی

پژوهش‌های بعدی هرسکو و دیگر دانشمندان نشان داد که سامانهٔ یوبیکویتین در تنظیم چرخهٔ سلولی نقش مهمی دارد. بسیاری از پروتئین‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی باید در زمان دقیق از بین بروند تا سلول بتواند از یک مرحله به مرحلهٔ بعدی عبور کند.[۱۱]

هرسکو در پژوهش‌های بعدی خود به‌ویژه بر سازوکار کنترل تقسیم سلولی توسط تجزیهٔ وابسته به یوبیکویتین تمرکز کرد. از جمله موضوعات مورد مطالعهٔ او، مجموعهٔ پروتئینی «کمپلکس پیش‌برندهٔ آنافاز» یا APC/C و ارتباط آن با کنترل ورود و خروج سلول از مراحل مختلف تقسیم سلولی بود.[۱۲]

اهمیت پزشکی و زیستی

پس از کشف سامانهٔ یوبیکویتین، پژوهش‌های گسترده‌ای نشان دادند که این سامانه در طیف وسیعی از فرایندهای سلولی نقش دارد. از جملهٔ این فرایندها می‌توان به تنظیم چرخهٔ سلولی، انتقال پیام‌های سلولی، تنظیم رونویسی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلول اشاره کرد.[۱۳]

اختلال در مسیرهای وابسته به یوبیکویتین نیز با برخی بیماری‌های انسانی ارتباط دارد. پژوهش‌های زیستی و پزشکی بعدی، نقش این سامانه را در برخی انواع سرطان و دیگر بیماری‌ها بررسی کرده‌اند.[۲]

اهمیت این کشف به حوزهٔ سرطان محدود نیست و سامانهٔ یوبیکویتین در زیست‌شناسی مولکولی، ایمنی‌شناسی، علوم اعصاب و پژوهش‌های مربوط به کنترل کیفیت پروتئین‌ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۴

در سال ۲۰۰۴، آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزهٔ نوبل شیمی را به‌طور مشترک به آفرام هرسکو، آرون سیخانوور و اروین روز اعطا کرد. انگیزهٔ رسمی جایزه عبارت بود از «برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین».[۱]

این جایزه به پژوهشی تعلق گرفت که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ انجام شده بود و سازوکار تازه‌ای برای تجزیهٔ انتخابی پروتئین‌های درون سلول را آشکار کرد. کمیتهٔ نوبل این کشف را یکی از سازوکارهای اساسی کنترل عملکرد سلول توصیف کرد.[۷]

هرسکو در ۸ دسامبر ۲۰۰۴ در دانشگاه استکهلم سخنرانی نوبل خود را با عنوان «سامانهٔ یوبیکویتین برای تجزیهٔ پروتئین و برخی نقش‌های آن در کنترل چرخهٔ تقسیم سلولی» ارائه کرد.[۱۱]

جوایز و افتخارات

هرسکو پیش از دریافت جایزهٔ نوبل نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله:

  • ۱۹۸۷: جایزهٔ وایزمن.
  • ۱۹۹۴: جایزهٔ اسرائیل در رشتهٔ بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ ولف در پزشکی.
  • ۲۰۰۱: جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: جایزهٔ نوبل شیمی، مشترک با آرون سیخانوور و اروین روز.[۱۴]

هرسکو همچنین به عضویت آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل درآمد و در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان عضو خارجی آکادمی ملی علوم ایالات متحده انتخاب شد.[۱۴]

فعالیت‌های پژوهشی پس از نوبل

هرسکو پس از دریافت جایزهٔ نوبل به فعالیت پژوهشی خود در تکنینون ادامه داد. یکی از محورهای پژوهش‌های بعدی او، چگونگی کنترل تقسیم سلولی به‌وسیلهٔ تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین بود.[۱۲]

در این پژوهش‌ها، سازوکار عملکرد کمپلکس‌های تنظیم‌کنندهٔ چرخهٔ سلولی و به‌ویژه APC/C و ارتباط آن‌ها با نقاط کنترل تقسیم سلولی مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت این مطالعات تا حدی به ارتباط خطاهای تقسیم کروموزومی با برخی سلول‌های سرطانی مربوط می‌شود.[۱۲]

آثار علمی

از آثار مهم هرسکو در زمینهٔ سامانهٔ یوبیکویتین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، ۱۹۸۶، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، صص. ۱۹–۵۶.[۱۵]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، ۱۹۹۲، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، صص. ۷۶۱–۸۰۷.[۱۶]
  • Hershko, A.؛ Ciechanover, A.، The ubiquitin system، ۱۹۹۸، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، صص. ۴۲۵–۴۷۹.[۱۳]
  • Hershko, A.، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، سخنرانی نوبل، ۲۰۰۴.[۱۱]

دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها

اهمیت علمی کار هرسکو تنها در شناسایی یک پروتئین یا یک مسیر بیوشیمیایی خلاصه نمی‌شود. کشف سامانهٔ یوبیکویتین نشان داد که سلول چگونه می‌تواند پروتئین‌های خاص را با دقت بالا شناسایی و برای تجزیه علامت‌گذاری کند. این اصل به یکی از پایه‌های مهم درک تنظیم مولکولی سلول تبدیل شد.[۲]

گسترش پژوهش‌ها دربارهٔ یوبیکویتین در دهه‌های پس از کشف اولیه، دامنهٔ کاربرد این سامانه را بسیار فراتر از تجزیهٔ سادهٔ پروتئین‌ها نشان داد. امروزه مسیرهای وابسته به یوبیکویتین در مطالعهٔ چرخهٔ سلولی، کنترل کیفیت پروتئین‌ها، پاسخ ایمنی، ترمیم DNA و بیماری‌های مختلف اهمیت دارند.[۱۳]

از این منظر، جایگاه هرسکو در تاریخ زیست‌شیمی به دلیل مشارکت در کشف یک سازوکار بنیادی تنظیم سلولی است؛ سازوکاری که در زمان انجام پژوهش‌های اولیه هنوز بخش بزرگی از آن ناشناخته بود.

گاه‌شمار

  • ۱۹۳۷: تولد در کارکاگ، مجارستان.
  • ۱۹۵۰: مهاجرت به اسرائیل همراه خانواده.
  • ۱۹۶۵: دریافت مدرک پزشکی از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۵–۱۹۶۷: خدمت به‌عنوان پزشک در نیروهای دفاعی اسرائیل.
  • ۱۹۶۹: دریافت مدرک Ph.D. از دانشگاه عبری اورشلیم.
  • ۱۹۶۹–۱۹۷۲: انجام پژوهش پسادکتری در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو.
  • ۱۹۷۰ها: آغاز و گسترش پژوهش دربارهٔ تجزیهٔ وابسته به انرژی پروتئین‌ها.
  • ۱۹۷۸: انتشار پژوهش‌های اولیه دربارهٔ سامانهٔ تجزیهٔ وابسته به ATP.
  • اوایل دههٔ ۱۹۸۰: شناسایی و تشریح نقش یوبیکویتین در علامت‌گذاری پروتئین‌ها برای تجزیه.
  • ۱۹۹۴: دریافت جایزهٔ اسرائیل در بیوشیمی.
  • ۱۹۹۹: دریافت جایزهٔ بین‌المللی گایردنر.
  • ۲۰۰۰: دریافت جایزهٔ آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی.
  • ۲۰۰۱: دریافت جایزهٔ ولف در پزشکی و جایزهٔ لوئیزا گروس هورویتز.
  • ۲۰۰۴: دریافت مشترک جایزهٔ نوبل شیمی برای کشف تجزیهٔ پروتئین با واسطهٔ یوبیکویتین.
  • ۸ دسامبر ۲۰۰۴: ارائهٔ سخنرانی نوبل در دانشگاه استکهلم.
  • پس از ۲۰۰۴: ادامهٔ پژوهش دربارهٔ نقش سامانهٔ یوبیکویتین در کنترل چرخهٔ سلولی و تقسیم سلولی.

تصاویر پیشنهادی

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004، NobelPrize.org، بنیاد نوبل.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ The Discovery of Ubiquitin-Mediated Proteolysis، Advanced Information on the Nobel Prize in Chemistry 2004، Royal Swedish Academy of Sciences.
  3. ↑ Herskó Ferenc، Hungarian Academy of Sciences.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Avram Hershko، Rappaport Faculty of Medicine، Technion – Israel Institute of Technology.
  5. ↑ Avram Hershko، Science as an Adventure – Lessons for the Young Scientist، ۲۰۱۰.
  6. ↑ Avram Hershko، Gairdner Foundation.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Presentation Speech، NobelPrize.org.
  8. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 2004 – Ubiquitin، NobelPrize.org.
  9. ↑ Avram Hershko – Curriculum Vitae، Lindau Nobel Laureate Meetings.
  10. ↑ Hershko, A.; Heller, H.; Elias, S.; Ciechanover, A.، Components of ubiquitin-protein ligase system، Journal of Biological Chemistry، ۱۹۸۲.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ Avram Hershko، The Ubiquitin System for Protein Degradation and Some of its Roles in the Control of the Cell Division Cycle، Nobel Lecture، ۲۰۰۴.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۷، ۱۹۹۸، صص. ۴۲۵–۴۷۹.
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Avram Hershko، Technion – Israel Institute of Technology.
  15. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The Ubiquitin Pathway for the Degradation of Intracellular Proteins، Progress in Nucleic Acid Research and Molecular Biology، جلد ۳۳، ۱۹۸۶، صص. ۱۹–۵۶.
  16. ↑ Hershko, A.; Ciechanover, A.، The ubiquitin system for protein degradation، Annual Review of Biochemistry، جلد ۶۱، ۱۹۹۲، صص. ۷۶۱–۸۰۷.
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=صفحه_تمرین_۶_مصطفی&oldid=92170»