|
|
| (۲۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''مقاله در حال ویرایش است''' | | '''مقاله درحال ویرایش است''' |
| | |
| == '''هزینههای برنامه موشکی و پهپادی نظام ولایت فقیه''' ==
| |
| | |
| === مقدمه ===
| |
| ایران دارای یکی از بزرگترین و متنوعترین زرادخانههای موشکی و پهپادی در خاورمیانه است. پیش از درگیریهای نظامی سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، این کشور حدود ۲۵۰۰ موشک بالستیک و بیش از ۳۵۰۰ پهپاد و موشک کروز در اختیار داشته است. تولید این سامانهها حتی پس از حملات هوایی و در شرایط تحریم ادامه یافته و نرخ تقریبی تولید روزانه حدود ۳٫۳ موشک بالستیک و ۶٫۷ پهپاد گزارش شده است.
| |
| | |
| تخصیص منابع کشور به جنگافروزی و تولید و نگهداری سامانههای موشکی و پهپادی در شرایط تحریم و محدودیتهای ارزی، فشار مستقیمی بر بودجه عمومی وارد آوردهاست. اقتصاد ایران طی سالهای اخیر با تورم بالا (در برخی دورهها نزدیک به ۹۰ درصد و تورم مواد غذایی بیش از ۱۰۰ درصد)، کاهش ارزش ریال و انقباض تولید مواجه بوده است.
| |
| | |
| محاسبه هزینههایی که برای تولید موشک و پهپاد و حفظ و نگهداری آنها صرف شده است، نشان میدهد که این هزینههای اختصاص یافته، معادل است با پروژههای مدنی مانند استانداردسازی سوخت (مازوت)، توسعه زیرساخت انرژی، بهداشت، مسکن یا پرداخت یارانههای ضروری و ...که بهدلیل سیاست جنگافروزی رژیم، انجام نشدند.
| |
| | |
| خسارتهای اقتصادی ناشی از [[حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴|حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران]] وحملات متقابل، بین ۵۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود. اما گسترش زرادخانهها و پایگاههای موشکی و تمرکز بر دقت و برد سامانهها و انتقال فنآوری به [[گروههای نیابتی]] در منطقه حتی در زمان آتش بس، عملا تمرکز کشور را از روی صنایع تولید داخلی برداشته و این تمرکز منابع، در کنار تحریمها و سوءمدیریت، به محدودیت سرمایهگذاری در بخشهای غیرنظامی و تعمیق چالشهای معیشتی منجر شده است و با قطعی مستمر برق وکمبود سوخت و افزایش قیمت کالاهای اساسی و از دست رفتن مشاغل و ... در جامعه نمایان شده است.
| |
| | |
| === '''هزینه تولید موشک و پهپاد در ایران''' ===
| |
| برآورد دقیق هزینه تولید موشک و پهپاد در ایران به دلیل غیرشفاف بودن اطلاعات رسمی دشوار است. مقامات نظامی و رسانههای وابسته به سپاه پاسداران هزینه ساخت موشک را بین ۸۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ دلار اعلام کردهاند.
| |
| | |
| برای پهپادهای شاهد-۱۳۶، برآوردهای غربی معمولاً بین ۲۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ دلار است، هرچند برخی تحلیلها هزینه واقعی تولید داخلی را با توجه به نیروی کار ارزان و وابستگی محدود به قطعات وارداتی، پایینتر (حدود ۴٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ دلار) ارزیابی میکنند.
| |
| | |
| بر اساس منابع مورد بررسی هزینههای تقریبی واحد برخی موشکها به شرح زیر است:
| |
| | |
| * موشک شاهد-۱۳۶: حدود ۳۵٬۰۰۰ دلار
| |
| * موشک شاهد-۲۳۸ (نسخه جت): حدود ۷۵٬۰۰۰ دلار
| |
| * موشک فاتح/ذوالفقار (کوتاهبرد): حدود ۳۰۰٬۰۰۰ دلار
| |
| * موشک شهاب-۳: حدود ۷۵۰٬۰۰۰ دلار
| |
| * موشک سجیل-۲: حدود ۱٫۵ میلیون دلار
| |
| * موشک فتاح-۲ (فراصوت): حدود ۳٫۵ میلیون دلار
| |
| | |
| این ارقام شامل هزینههای تحقیق و توسعه اولیه، مواد اولیه، نیروی کار و مونتاژ است و بسته به تیراژ تولید و شرایط تحریم تغییر میکند.
| |
| | |
| = جدول هزینه و قیمت موشکهای نظام ولایت فقیه =
| |
| == جدول ۱: موشکهای بالستیک ==
| |
| '''موشک بالستیک'''
| |
| | |
| موشک بالستیک، بعد از پرتاب، موتورهایش فقط برای مدت کوتاهی کار میکنند و سپس مثل یک پرتابه تحت تأثیر گرانش زمین در مسیر سهمیشکل (بالستیک) به سمت هدف حرکت میکند. بخش زیادی از مسیر را در جو بالایی یا حتی خارج از جو طی میکند و در فاز نهایی با سرعت بسیار بالا (چندین برابر سرعت صوت) به سمت هدف فرود میآید. هدایت اصلی این موشکها معمولاً در ابتدای پرواز انجام میشود و بعد از خاموش شدن موتور، کنترل روی مسیر محدودتر است، هرچند نسلهای جدیدتر آنها کلاهکهای قابل مانور دارند. به همین دلیل دقت آنها در مقایسه با موشکهای کروز معمولاً کمتر است، اما سرعت بسیار بالایشان رهگیریشان را دشوار میکند. در برنامه موشکی ایران چند دسته از این موشکهای بالستیک مانند شهاب-۳، قدر، سجیل، خرمشهر، خیبرشکن و فاتح وجود دارد.
| |
| | |
| {| class="wikitable"
| |
| |نام موشک
| |
| |نوع
| |
| |برد (کیلومتر)
| |
| |ادعای رژیم ($)
| |
| |برآورد غربی ($)
| |
| |نگهداری سالانه ($)
| |
| |-
| |
| |فاتح-۱۱۰
| |
| |SRBM
| |
| |۳۰۰
| |
| |$۸۰–۱۲۰ هزار
| |
| |$۱۱۰ هزار – ۲.۱ میلیون
| |
| |$۲۰–۱۰۰ هزار
| |
| |-
| |
| |فاتح-۳۱۳
| |
| |SRBM
| |
| |۵۰۰
| |
| |$۱۲۰ هزار
| |
| |$۳۰۰ هزار
| |
| |—
| |
| |-
| |
| |ذوالفقار
| |
| |SRBM
| |
| |۷۰۰
| |
| |—
| |
| |~$۱۵۰ هزار
| |
| |~$۴۰ هزار
| |
| |-
| |
| |قیام-۱
| |
| |SRBM
| |
| |۷۰۰
| |
| |—
| |
| |~$۳.۵ میلیون
| |
| |~$۱۲۰ هزار
| |
| |-
| |
| |شهاب-۳
| |
| |MRBM
| |
| |۱٬۳۰۰
| |
| |—
| |
| |$۷۵۰ هزار – ۳ میلیون
| |
| |$۱۵۰–۲۵۰ هزار
| |
| |-
| |
| |عماد
| |
| |MRBM
| |
| |۱٬۷۰۰
| |
| |—
| |
| |$۲۵۰ هزار – ۱.۲ میلیون
| |
| |—
| |
| |-
| |
| |قدر-۱۱۰
| |
| |MRBM
| |
| |۲٬۰۰۰
| |
| |—
| |
| |$۸۵۰ هزار – ۵ میلیون
| |
| |~$۲۵۰ هزار
| |
| |-
| |
| |خیبرشکن
| |
| |MRBM
| |
| |۱٬۴۵۰
| |
| |—
| |
| |~$۱.۲ میلیون
| |
| |—
| |
| |-
| |
| |فتاح-۱ و ۲
| |
| |MRBM
| |
| |۱٬۴۰۰
| |
| |$۲۰۰ هزار
| |
| |$۲۰۰ هزار – ۳.۵ میلیون
| |
| |—
| |
| |-
| |
| |سجیل-۲
| |
| |MRBM
| |
| |۲٬۰۰۰
| |
| |—
| |
| |$۱.۵ – ۶ میلیون
| |
| |$۲۰۰–۳۰۰ هزار
| |
| |-
| |
| |خرمشهر-۴
| |
| |MRBM
| |
| |۳٬۰۰۰
| |
| |—
| |
| |$۲.۵ – ۸ میلیون
| |
| |$۳۰۰–۴۰۰ هزار
| |
| |}
| |
| | |
| == جدول ۲: موشکهای کروز ==
| |
| '''موشک کروز'''
| |
| | |
| موشک کروز، تقریباً در تمام مسیر پرواز موتورش روشن است و مثل یک هواپیمای بدون سرنشین هدایت میشود. این موشکها معمولاً در ارتفاع خیلی پایین پرواز میکنند تا از دید رادارها پنهان بمانند و میتوانند مسیر خود را در طول پرواز تغییر دهند. سرعت آنها معمولاً زیر صوت یا مافوق صوت محدود است و به دلیل هدایت مداوم (با سامانههایی مثل GPS، ناوبری اینرسی و تطبیق عوارض زمین) دقت بالاتری دارند. دربرنامه موشکی ایران چند دسته از این موشکهای کروز مانند سومار، هویزه، پاوه و ابومهدی وجود دارد.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| |نام موشک
| |
| |برد (کیلومتر)
| |
| |برآورد قیمت ($)
| |
| |-
| |
| |سومار
| |
| |۷۰۰–۲٬۵۰۰
| |
| |$۵۰۰ هزار – ۲ میلیون
| |
| |-
| |
| |هویزه
| |
| |۱٬۳۵۰
| |
| |$۵۰۰ هزار – ۲ میلیون
| |
| |-
| |
| |پاوه / قدس
| |
| |۷۰۰–۱٬۰۰۰
| |
| |$۵۰۰ هزار – ۱ میلیون
| |
| |-
| |
| |یاعلی
| |
| |۷۰۰
| |
| |~$۳۰۰ هزار
| |
| |}
| |
| | |
| == جدول ۳: پهپادها ==
| |
| پهپاد (PAHPAD) نام ایرانی پرندههای بدون سرنشین است که در جهان به آنها دراون گفته میشود. پیش از [[انقلاب ضد سلطنتی|انقلاب]]، نیروی هوایی ایران یگانی برای تحقیق روی این وسایل تأسیس کرد که در جنگ ایران و عراق برای منحرف کردن موشکهای سام به کار رفت. ضعف اصلی آنها کنترل از ایستگاههای زمینی بود که با موشکهای ضدرادار HARM آسیبپذیر شدند، اما با پیشرفت الکترونیک و نرمافزار، کنترل ماهوارهای و خودمختار کنترل آن ممکن شد.
| |
| | |
| رژیم ایران به دلیل هزینه کم، تولید انبوه، ردیابی سخت و کاربرد نظامی-تروریستی، سرمایهگذاری گستردهای روی پهپاد انجام داد و در مأموریتهای منطقهای و ارسال آنها به گروههای نیابتی استفاده کرد.شورای ملی مقاومت ایران در کنفرانسی مطبوعاتی در۱۴مهر ۱۴۰۰ مراکز تولید، نگهداری و نقش [[نیروی قدس سپاه پاسداران|نیروی قدس سپاه]] در آموزش و ارسال این پهپادها به عراق، سوریه، لبنان و یمن را افشا کرد.<ref>[https://www.iranntv.com/901548-%DA%A9%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%80-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%BE%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85 کنفرانس مطبوعاتی شورای ملی مقاومت ایران در آمریکا ـ افشای بکارگیری پهپاد برای جنگافروزی و تروریسم -سیمای آزادی]</ref>
| |
| {| class="wikitable"
| |
| |نام پهپاد
| |
| |برد (کیلومتر)
| |
| |هزینه تولید داخلی ($)
| |
| |قیمت صادراتی ($)
| |
| |-
| |
| |شاهد-۱۳۶
| |
| |۲٬۰۰۰–۲٬۵۰۰
| |
| |$۲۰–۸۰ هزار
| |
| |$۱۹۳ هزار (به روسیه)
| |
| |-
| |
| |شاهد-۲۳۸ (جت)
| |
| |۲٬۰۰۰+
| |
| |بیشتر از شاهد-۱۳۶
| |
| |—
| |
| |}
| |
| | |
| == جدول ۴: مقایسه هزینه — موشک ایران در مقابل رهگیر غربی ==
| |
| {| class="wikitable"
| |
| |موشک ایران
| |
| |هزینه ($)
| |
| |رهگیر غربی مربوطه
| |
| |هزینه رهگیر ($)
| |
| |نسبت عدم تقارن
| |
| |-
| |
| |فتاح-۲
| |
| |~$۲۰۰ هزار
| |
| |Arrow-3
| |
| |$۳.۵–۱۸ میلیون
| |
| |۱:۱۸ تا ۱:۹۰
| |
| |-
| |
| |شهاب-۳
| |
| |~$۷۵۰ هزار
| |
| |Arrow-2
| |
| |~$۳ میلیون
| |
| |۱:۴
| |
| |-
| |
| |عماد
| |
| |~$۲۵۰ هزار
| |
| |David's Sling
| |
| |~$۱ میلیون
| |
| |۱:۴
| |
| |-
| |
| |شاهد-۱۳۶
| |
| |~$۵۰ هزار
| |
| |رهگیر هوا-هوا
| |
| |$۴۰۰ هزار – ۱.۲ میلیون
| |
| |۱:۸ تا ۱:۲۴
| |
| |}
| |
| | |
| == جدول ۵: هزینه جنگ ۱۲ روزه (گزارش — جولای ۲۰۲۵) ==
| |
| {| class="wikitable"
| |
| |شاخص
| |
| |مقدار
| |
| |-
| |
| |تعداد موشکهای بالستیک شلیکشده به اسرائیل
| |
| |۵۷۴ فروند
| |
| |-
| |
| |هزینه کل موشکهای ایران
| |
| |$۱.۱ تا $۶.۶ میلیارد
| |
| |-
| |
| |تعداد اصابت به مناطق مسکونی
| |
| |۵۷ مورد
| |
| |-
| |
| |هزینه هر اصابت موفق
| |
| |$۱۸.۴ تا $۱۱۵ میلیون
| |
| |-
| |
| |هزینه رهگیرهای آمریکا و اسرائیل
| |
| |$۱.۴۸ تا $۱.۵۸ میلیارد
| |
| |-
| |
| |خسارت مالی جلوگیریشده توسط پدافند
| |
| |~$۱۵ میلیارد
| |
| |-
| |
| |صرفهجویی خالص پدافند
| |
| |~$۱۳.۴ – $۱۳.۵ میلیارد
| |
| |-
| |
| |ادعای نتانیاهو: قیمت هر موشک
| |
| |~$۱۱.۵ میلیون
| |
| |-
| |
| |هزینه نسبت به GDP سرانه — ایران
| |
| |۹۳ برابر اسرائیل
| |
| |}
| |
| | |
| === '''هزینه نگهداری و پشتیبانی موشک و پهپاد در ایران''' ===
| |
| نگهداری زرادخانه موشکی و پهپادی شامل ذخیرهسازی ایمن (بهویژه برای سوختهای جامد و مایع)، بازرسی دورهای، آموزش پرسنل، تعمیر و بازسازی پس از حملات، و تأمین قطعات یدکی است. تولید مداوم نیازمند شبکهای از کارخانههای پراکنده و زیرساختهای دومنظوره است که بخش قابل توجهی از بودجه نظامی را به خود اختصاص میدهد. بودجه رسمی دفاعی ایران در سالهای اخیر حدود ۷٫۴ میلیارد دلار گزارش شده، اما برآوردهای مستقل با احتساب فعالیتهای سپاه پاسداران، برنامه هستهای مرتبط و حمایت از گروههای نیابتی، رقم واقعی را ۲ تا ۳ برابر بیشتر میدانند.
| |
| | |
| | |
| '''منابع و محدودیتها'''
| |
| | |
| اطلاعات ارائهشده بر اساس برآوردهای منابع باز از جمله ردیاب زرادخانه ایرانی، گزارشهای CSIS، تحلیلهای اقتصادی بانک جهانی و بررسیهای مستقل هزینه تولید است. به دلیل ماهیت غیرشفاف برنامه موشکی ایران، ارقام دقیق تولید و هزینه ممکن است با دادههای رسمی یا طبقهبندیشده تفاوت داشته باشد.
| |