کاربر:Hamidreza۶/صفحه تمرین

استان لرستان سرزمین لُرها — قلب زاگرس
استان لرستان — قلعه فلک‌الافلاک، خرم‌آباد استان لرستان — قلعه فلک‌الافلاک، خرم‌آباد
کشور	ایران
مرکز استان	خرم‌آباد
شمال	استان همدان
جنوب	استان خوزستان
شرق	استان‌های مرکزی و اصفهان
غرب	استان‌های کرمانشاه و ایلام
آب و هوا	معتدل کوهستانی؛ زمستان‌های سرد با بارش فراوان (۵۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر)
قدمت تاریخی	هزاره‌های پیش از تاریخ — مفرغ‌های لرستان (۲٬۶۰۰ تا ۳٬۰۰۰ سال پیش)
رودخانه‌های مهم	کشکان · سزار
مفرغ‌های لرستان	شاهکارهای فلزکاری باستانی — نگهداری در موزه‌های لوور، بریتیش میوزیم و متروپلیتن نیویورک
قلعه فلک‌الافلاک	دژ ۱۲ برجی ساسانی در خرم‌آباد — از شکوهمندترین بناهای تاریخی ایران
گردشگری طبیعی	آبشار بیشه · آبشار نوژیان · آبشار چکان · دریاچه گهر (نگین زاگرس) · تنگه شیرز · اشترانکوه
حکومت‌های تاریخی	اتابکان لر بزرگ (خاندان فضلویه) · اتابکان لر کوچک — قرن ششم تا هشتم هجری
محصولات کشاورزی	گندم · جو · حبوبات
صنعت و معدن	سد و نیروگاه دز (دورود) · سیمان بروجرد و الیگودرز · فولاد · معادن سنگ‌آهن، سرب و روی
صنایع دستی	گلیم‌بافی لرستانی · جاجیم‌بافی · نمدمالی · چوغابافی (پوشش سنتی مردان لر)
مفاخر	سردار اسعد بختیاری (فاتح تهران در مشروطه) · پرویز مشکاتیان (آهنگساز)

'مقاله درحال ویرایش است

استان لرستان'

────────────────────────────────────────────────────────────

⬛ مرکز استان: خرم‌آباد

⬛ مساحت: ۲۸,۲۹۴ کیلومتر مربع

⬛ جمعیت: حدود ۱.۸ میلیون نفر (۱۴۰۰)

⬛ شهرستان‌ها: ۱۱ شهرستان (خرم‌آباد، بروجرد، دورود، الیگودرز، ازنا، کوهدشت، نورآباد، پلدختر و...)

⬛ آب و هوا: معتدل کوهستانی؛ زمستان‌های سرد با بارش فراوان

⬛ زبان: لری (لکی و بختیاری)، فارسی

────────────────────────────────────────────────────────────

تاریخچه

لرستان سرزمین کهن لُرها — از اقوام اصیل ایرانی — در قلب رشته‌کوه زاگرس است. تاریخ لرستان به هزاره‌های پیش از تاریخ بازمی‌گردد و مفرغ‌های لرستان از شاهکارهای هنر فلزکاری دنیای باستان هستند.

مفرغ‌های لرستان — میراث جهانی:

مفرغ‌های لرستان (Luristan Bronzes) مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از اشیای مفرغی هستند که در هزاره‌های دوم و اول پیش از میلاد (حدود ۲,۶۰۰ تا ۳,۰۰۰ سال پیش) ساخته شده‌اند. این آثار شامل سنجاق‌های تزئینی، خنجرها، دهنه اسب‌ها و مجسمه‌هایی با طرح‌های حیوانی هستند که در موزه‌های بزرگ جهان (لوور پاریس، بریتیش میوزیم، متروپلیتن نیویورک) نگهداری می‌شوند.

در دوره ماد و هخامنشی، لرستان بخشی از قلمرو مادها و سپس هخامنشیان بود. در دوره‌های اسلامی، حکومت‌های محلی اتابکان لر بزرگ و لر کوچک قرن‌ها بر این منطقه فرمان راندند.

اتابکان لر بزرگ و کوچک:

اتابکان لر بزرگ (خاندان فضلویه) از قرن ششم تا هشتم هجری در جنوب لرستان و اتابکان لر کوچک (خاندان حسنویه و خورشیدی) در شمال لرستان حکومت کردند. خرم‌آباد و بروجرد از مراکز مهم این حکومت‌ها بودند.

در دوره صفوی و قاجار، ایلات لُر (بختیاری و لک) نقش مهمی در تحولات سیاسی ایران داشتند. سردار اسعد بختیاری در فتح تهران و پیروزی مشروطه (۱۲۸۸) نقش کلیدی ایفا کرد.

جغرافیا و اقلیم

لرستان در غرب ایران و در قلب رشته‌کوه زاگرس واقع شده است. استان کوهستانی و پر آب‌وهوای معتدل تا سرد دارد.

قلعه فلک‌الافلاک:

دژ فلک‌الافلاک (به معنای «آسمان آسمان‌ها») در مرکز شهر خرم‌آباد بر فراز تپه‌ای مشرف به شهر قرار دارد. پیشینه ساخت این قلعه ۱۲ برجی به دوره ساسانیان بازمی‌گردد و یکی از شکوهمندترین بناهای تاریخی ایران محسوب می‌شود.

آب‌وهوا معتدل کوهستانی با بارش سالانه ۵۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر. زمستان‌ها سرد با برف فراوان و تابستان‌ها معتدل. رودخانه‌های کشکان و سزار از رودهای مهم استان هستند. آبشارهای بیشه، نوژیان و چکان از زیباترین آبشارهای ایران هستند.

اقتصاد و منابع

اقتصاد لرستان عمدتاً بر کشاورزی، دامداری و صنعت استوار است. گندم، جو و حبوبات محصولات اصلی زراعی هستند. دامداری — به‌ویژه پرورش گوسفند و بز — از ارکان اقتصاد عشایری و روستایی استان است.

صنعت و معدن:

سد و نیروگاه دز در دورود از بزرگ‌ترین سدهای برق‌آبی ایران است. صنایع سیمان بروجرد و الیگودرز، صنایع فولاد و معادن سنگ‌آهن، سرب و روی از صنایع مهم استان هستند.

گردشگری:

قلعه فلک‌الافلاک، پل کشکان، آبشار بیشه، آبشار نوژیان، دریاچه گهر (لرستان)، تنگه شیرز و کوه‌های اشترانکوه از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی استان هستند. دریاچه گهر — معروف به «نگین زاگرس» — یکی از زیباترین دریاچه‌های کوهستانی ایران است.

صنایع دستی:

گلیم‌بافی لرستانی، جاجیم‌بافی، نمدمالی و چوغا‌بافی (پوشش سنتی مردان لر) از صنایع دستی سنتی و ارزشمند استان هستند.

فرهنگ و آداب و رسوم

فرهنگ لرستان از کهن‌ترین فرهنگ‌های ایرانی است. زبان لری (شامل لکی و لری جنوبی) از زبان‌های ایرانی جنوب‌غربی و نزدیک به فارسی میانه (پهلوی) است.

موسیقی لری:

موسیقی لری با ساز سه‌تار (تنبور) و دف از غنی‌ترین موسیقی‌های ایران است. آوازهای «مور» و «هوره» از فرم‌های اصیل آوازی لُرها هستند. سیاوش کامکار و علیرضا افتخاری از هنرمندان بزرگ با ریشه لرستانی هستند.

مفاخر:

سردار اسعد بختیاری (فاتح تهران در مشروطه)، میرزا کوچک خان لرستانی‌تبار، عبدالکریم کسمایی (ادیب)، و پرویز مشکاتیان (آهنگساز بزرگ ایرانی) از مفاخر لرستان و مناطق لرنشین هستند.

آداب و رسوم:

کوچ عشایر لر (ایل بختیاری و ایلات لک) از دیدنی‌ترین صحنه‌های زندگی عشایری ایران است. مراسم عروسی لُری با موسیقی و رقص چوبازی (چوب‌بازی) چند روز طول می‌کشد. مراسم سبزه‌گره در نوروز از آیین‌های محلی لرستان است.

غذاهای محلی:

کله‌جوش (آش کشک و سبزی)، آبگوشت لرستانی (دیزی)، کشکینه، نان تنوری لُری، شیربرنج و کباب بختیاری از غذاهای سنتی استان هستند.

مبارزات و مقاومت مردمی

لرستان سرزمین مقاومت و دلاوری بوده و مجاهدین خلق ایران در این استان نیز شهدا و مبارزان فراوانی داشته‌اند.

مسیر فروغ جاویدان:

لرستان در مسیر عملیات فروغ جاویدان (۳ مرداد ۱۳۶۷) قرار داشت. ارتش آزادیبخش ملی ایران از مرزهای غربی وارد شد و تا عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک ایران پیشروی کرد. بسیاری از رزمندگان مجاهد در این عملیات از مناطق لُرنشین بودند و در مسیر کرمانشاه-همدان دلاورانه جنگیدند.

کشتار ۶۷ در لرستان:

در تابستان ۱۳۶۷، زندان‌های خرم‌آباد و بروجرد شاهد اعدام زندانیان مجاهد بودند. کمیسیون‌های مرگ در استان لرستان نیز فعال بود و ده‌ها تن از مجاهدین خلق لرستانی را بدون محاکمه اعدام کردند.

قیام ۱۴۰۱ — لرستان قهرمان:

لرستان در قیام سراسری ۱۴۰۱ از استان‌های پیشتاز بود. شهر ازنا در لرستان یکی از کانون‌های داغ اعتراضات بود و شهدای متعددی تقدیم کرد. از شهدای شناخته‌شده لرستان: شایان اسدالهی (۳۰ ساله، ازنا)، مصطفی فلاحی (۱۵ ساله — نوجوان شهید ازنا)، وهاب قائدی موسوی (۳۰ ساله، ازنا)، احمدرضا امانی (۲۷ ساله، ازنا)، امیرحسین خدایاری‌فرد (۲۶ ساله، کوهدشت)، امیرحسام خدایاری‌فرد (۲۶ ساله، کوهدشت)، و احد ابراهیم‌پور عبدلی (۳۵ ساله، نورآباد دلفان). مصطفی فلاحی تنها ۱۵ سال داشت — از جوان‌ترین شهدای قیام سراسری.

قیام دی‌ماه ۱۴۰۴:

خرم‌آباد و شهرهای لرستان در قیام دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز شاهد اعتراضات بازاریان و مردم بودند.

واحدهای مقاومت:

واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در خرم‌آباد، بروجرد، دورود و کوهدشت فعالیت‌های مستمری در زمینه نصب پوسترهای رهبران مقاومت و افشاگری جنایات رژیم داشته‌اند.