|
|
| (۹۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{جعبه زندگینامه | | {{جعبه اطلاعات بازیکن فوتبال |
| | اندازه جعبه = ۳۰۰px
| | |نام بازیکن = مجتبی ترشیز |
| | عنوان =
| | |تصویر = |
| | عنوان ۲ = دومین رئیسجمهور اندونزی
| | |نام کامل = مجتبی ترشیز |
| | نام = سوهارتو | | |زادروز = ۶ فروردین ۱۳۵۷ |
| | تصویر = ژنرال سوهارتو.jpg | | |شهر تولد = قائم شهر |
| | اندازه تصویر = ۲۵۰px | | |کشور تولد = ایران |
| | عنوان تصویر = سوهارتو در سال ۱۹۹۳، دوران ریاستجمهوری | | |تاریخ مرگ= ۱۸ دی ۱۴۰۴ (۸ ژانویه ۲۰۲۶) |
| | زادروز = ۸ ژوئن ۱۹۲۱ | | |شهر مرگ= اندیشه، تهران |
| | زادگاه = کموسوک، یوگیاکارتا، هند شرقی هلند | | |کشور مرگ= ایران |
| | تاریخ مرگ = ۲۷ ژانویه ۲۰۰۸ (۸۶ سال) | | |قد =۱۷۳ |
| | مکان مرگ = جاکارتا، اندونزی | | |پست = هافبک |
| | علت مرگ = نارسایی چندارگانی | | |سالهای = ؟–۲۰۰۷{{سخ}}۲۰۰۷–۲۰۰۹{{سخ}}۲۰۰۹–۲۰۱۱{{سخ}}۲۰۱۱–۲۰۱۲{{سخ}}۲۰۱۲–۲۰۱۳{{سخ}}۲۰۱۳– |
| | آرامگاه = گریبگ، سولو، جاوا مرکزی، اندونزی | | |باشگاههای = [[باشگاه فوتبال نساجی مازندران|نساجی مازندران]]{{سخ}}[[باشگاه فوتبال استقلال اهواز|استقلال اهواز]]{{سخ}}[[باشگاه فوتبال تراکتورسازی تبریز|تراکتورسازی]]{{سخ}}[[باشگاه فوتبال مس سرچشمه|مس سرچشمه]]{{سخ}}[[باشگاه فوتبال فجرسپاسی|فجرسپاسی]]{{سخ}}[[باشگاه فوتبال مس کرمان|مس کرمان]] |
| | محل زندگی = یوگیاکارتا • جاکارتا • سولو | |
| | ملیت = اندونزیایی | |
| | نژاد = جاوهای | |
| | تابعیت = اندونزیایی | |
| | تحصیلات = آموزش نظامی هلندی و ژاپنی، آکادمی نظامی اندونزی | |
| | دانشگاه = آموزشهای نظامی مختلف (بدون مدرک دانشگاهی رسمی) | |
| | پیشه = افسر نظامی، سیاستمدار، رئیسجمهور | |
| | سالهای فعالیت = ۱۹۴۰–۱۹۹۸
| |
| | نهاد = ارتش اندونزی • دولت نظم نو
| |
| | شناختهشده برای = نظم نو (Orde Baru)، توسعه اقتصادی، سرکوب کمونیستها، اشغال تیمور شرقی، فساد گسترده خانوادگی
| |
| | نقشهای برجسته = رئیسجمهور اندونزی (۱۹۶۷–۱۹۹۸)، رهبر کودتای ۱۹۶۵–۱۹۶۶
| |
| | اتهام = فساد، نقض حقوق بشر، نسلکشی (در تیمور شرقی)
| |
| | مجازات = بدون محاکمه رسمی (مصونیت پس از کنارهگیری) | |
| | پانویس = | |
| }} | | }} |
| '''محمد سوهارتو''' (۸ ژوئن ۱۹۲۱ – ۲۷ ژانویه ۲۰۰۸)، ژنرال ارتش و دومین رئیسجمهور اندونزی بود که از ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۸ حکومت کرد. او با کودتای ۱۹۶۵–۱۹۶۶ قدرت را از [[احمد سوکارنو]] گرفت و رژیم نظم نو (Orde Baru) را برقرار کرد؛ دورانی با رشد اقتصادی چشمگیر، اما سرکوب سیاسی شدید، فساد خانوادگی و نقض حقوق بشر. سوهارتو پس از سرکوب گسترده کمونیستها (۱۹۶۵–۱۹۶۶، حدود ۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون کشته)، قدرت را تثبیت کرد و اندونزی را به اقتصاد بازار هدایت نمود. "معجزه اقتصادی" دهههای ۱۹۷۰–۱۹۹۰ رشد متوسط ۷% ایجاد کرد، اما با اقتدارگرایی، سانسور و اشغال تیمور شرقی (۱۹۷۵–۱۹۹۹) همراه بود. سقوط او در بحران مالی آسیا ۱۹۹۷–۱۹۹۸ و اعتراضات دانشجویی رخ داد. سوهارتو نماد توسعه اقتدارگرایانه آسیایی است؛ دیکتاتوری فاسد که مسئول مرگ صدها هزار نفر است.<ref name="britannica">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.britannica.com/biography/Suharto|عنوان=Suharto|وبگاه=Encyclopædia Britannica|تاریخ بازبینی=۱۳ دسامبر ۲۰۲۵}}</ref><ref name="elston">{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Elson|نام=Robert|عنوان=Suharto: A Political Biography|ناشر=Cambridge University Press|سال=۲۰۰۱}}</ref><ref name="ricklefs">{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Ricklefs|نام=M.C.|عنوان=A History of Modern Indonesia since c. 1200|ناشر=Stanford University Press|سال=۲۰۰۸}}</ref><ref name="friend">{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Friend|نام=Theodore|عنوان=Indonesian Destinies|ناشر=Harvard University Press|سال=۲۰۰۳}}</ref> | | '''مجتبی ترشیز''' (زاده ۶ فروردین ۱۳۵۷ – درگذشته ۱۸ دی ۱۴۰۴) بازیکن سابق فوتبال ایرانی بود که در پست هافبک بازی میکرد. او سابقه بازی در تیمهای نساجی مازندران، استقلال اهواز، تراکتورسازی تبریز، مس سرچشمه، فجرسپاسی شیراز و مس کرمان را داشت. ترشیز در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ ایران به دست نیروهای امنیتی کشته شد. |
| == زندگی اولیه و خانواده == | | afintl.comمجتبی ترشیز، فوتبالیست ایرانی و همسرش در اعتراضهای مردم ایران ... |
| سوهارتو در ۸ ژوئن ۱۹۲۱ در روستای کموسوک، نزدیک یوگیاکارتا، در خانوادهای فقیر جاوهای متولد شد. پدرش کشاورز و مادرش از خانوادهای روستایی بود. والدینش زود جدا شدند و سوهارتو در خانه خویشاوندان مختلف بزرگ شد – تجربهای که او را سختکوش و محتاط کرد.
| | == زمینه اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ == |
| کودکی سوهارتو با فقر همراه بود و آموزش رسمی کمی داشت. در نوجوانی به مدارس هلندی رفت و به اسلام سنتی جاوه پایبند بود. در ۱۹۴۰ به ارتش سلطنتی هند شرقی هلند (KNIL) پیوست و آموزش نظامی دید. با اشغال ژاپن (۱۹۴۲)، به پلیس ژاپنی پیوست و ترفیع گرفت.<ref name="elston"/><ref name="ricklefs"/>
| | اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ ایران از روز یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و در واکنش به بحران اقتصادی شدید، افزایش قیمت دلار و کاهش ارزش ریال شکل گرفت. این اعتراضات به سرعت به شهرهای مختلف گسترش یافت و با سرکوب شدید نیروهای حکومتی مواجه شد، که منجر به کشته شدن صدها نفر شد. |
| == حرفه نظامی اولیه و دوران اشغال (۱۹۴۰–۱۹۴۵) ==
| | == جزئیات جانباختن مجتبی ترشیز == |
| سوهارتو در ۱۹۴۰ به ارتش سلطنتی هند شرقی هلند (KNIL) پیوست و آموزش دید. با اشغال ژاپن در ۱۹۴۲، به پلیس ژاپنی (PETA) پیوست و به سرعت ترفیع گرفت: سروان و فرمانده گردان شد. ژاپنیها او را برای بسیج محلی علیه هلند آموزش دادند. پس از تسلیم ژاپن در ۱۹۴۵، سوهارتو به ارتش جمهوری تازهتأسیس اندونزی پیوست و در یوگیاکارتا خدمت کرد. او در جنگ چریکی علیه هلندیها نقش داشت: فرمانده تیپ در جاوا مرکزی و مسئول عملیات در یوگیاکارتا بود. در "حمله عمومی" مارس ۱۹۴۹، سوهارتو یوگیاکارتا را موقتاً بازپس گرفت؛ عملیاتی که شهرتش را افزایش داد و به فشار بینالمللی برای استقلال کمک کرد.<ref name="elston"/><ref name="ricklefs"/>
| | مجتبی ترشیز در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در شهرک اندیشه در غرب تهران، همراه با همسرش آرزو مدنی و برادر همسرش در اعتراضات شرکت کرده بود. طبق گزارشها، آنها توسط نیروهای امنیتی در یک کوچه بنبست محاصره شدند و هدف تیراندازی قرار گرفتند. ترشیز برای محافظت از همسرش، بدن خود را سپر کرد و بر اثر اصابت گلوله ساچمهای به ریه جان باخت. همسرش نیز زخمی شد و برادر همسرش مورد اصابت گلوله به سر قرار گرفت. پیکر ترشیز و همسرش در ۲۲ دی ۱۴۰۴ در کرج بدون اطلاعرسانی عمومی به خاک سپرده شد. |
| == دوران سوکارنو و نقش ارتش (۱۹۴۹–۱۹۶۵) == | | == سابقه ورزشی == |
| پس از استقلال، سوهارتو در ارتش پیشرفت کرد: فرمانده تیپ دیپونگورو (جاوا مرکزی)، شرکت در سرکوب شورشهای منطقهای (مانند PRRI/Permesta ۱۹۵۸) و تحصیل در آکادمی ارتش. او محتاط، منظم و ضدکمونیست بود و با آمریکاییها ارتباط داشت. در دوران دموکراسی هدایتشده سوکارنو، ارتش قدرت گرفت و سوهارتو فرمانده هزینهماندو (نیروهای استراتژیک ارتش، Kostrad) شد؛ پستی کلیدی در جاکارتا. او با رشد حزب کمونیست اندونزی (PKI، سومین حزب بزرگ کمونیست جهان) مخالف بود و با سوکارنو روابط متشنج داشت.<ref name="elston"/><ref name="friend"/>
| | مجتبی ترشیز متولد قائمشهر مازندران بود و در تیمهای مختلفی در لیگهای ایران بازی کرد. او در فصلهای مختلف در لیگ برتر و دسته اول حضور داشت، از جمله در تیم مس کرمان در پلیآف ۲۰۱۴/۲۰۱۵، ماشینسازی تبریز در لیگ برتر ۱۳۹۴/۱۳۹۵، و دیگر تیمها مانند گلگهر، آلومینیوم و ملوان. آمار او شامل بیش از ۱۴۰ بازی و چندین گل در لیگهای مختلف است. |
| == کودتای ۱۹۶۵–۱۹۶۶ و سرکوب گسترده کمونیستها ==
| |
| در شب ۳۰ سپتامبر ۱۹۶۵، گروهی از افسران چپگرا (گستاپو، به رهبری سرهنگ اونتانگ) شش ژنرال راستگرا را کشتند و کودتا کردند. آنها سوکارنو را حفاظت و "شورای انقلابی" اعلام کردند. سوهارتو، فرمانده Kostrad، سریع واکنش نشان داد: کودتا را سرکوب کرد، رادیو را گرفت و جاکارتا را کنترل نمود. او PKI را مسئول دانست و کشتار گسترده آغاز کرد: ارتش، گروههای اسلامی و محلی کمونیستها را شکار کردند. تخمین کشتهشدگان از ۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون است؛ یکی از بزرگترین کشتارهای قرن بیستم. سوهارتو سوکارنو را متهم به حمایت از کودتا کرد و قدرت را گام به گام گرفت: در مارس ۱۹۶۶، سوکارنو "سوپرسمار" (دستور فوقالعاده) را امضا کرد که قدرت اجرایی به سوهارتو داد. در ۱۹۶۷، مجلس سوکارنو را عزل و سوهارتو را رئیسجمهور موقت کرد.<ref name="ricklefs"/><ref name="robinson">{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Robinson|نام=Geoffrey|عنوان=The Dark Side of Paradise: Political Violence in Bali|ناشر=Cornell University Press|سال=۱۹۹۵}}</ref><ref name="cribb">{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Cribb|نام=Robert|عنوان=The Indonesian Killings of 1965-1966|ناشر=Monash University Press|سال=۱۹۹۰}}</ref>
| |
| == برقراری نظم نو و ایدئولوژی رژیم (۱۹۶۶–۱۹۸۰) ==
| |
| سوهارتو در ۱۹۶۸ رسماً رئیسجمهور شد و رژیم نظم نو (Orde Baru) را اعلام کرد؛ در مقابل "نظم قدیم" سوکارنو. ایدئولوژی رژیم بر پانچاسیلا (با تأکید بر وحدت و توسعه)، ضدکمونیسم، نقش مرکزی ارتش (دوفنگی – دفاع و اجتماعی) و اقتصاد بازار بود. سوهارتو فالانژ و احزاب را محدود کرد و گولکار (گروه عملکردی) را حزب حاکم ساخت. انتخابات کنترلشده برگزار میشد و مخالفان سرکوب میشدند. ارتش در همه سطوح جامعه نفوذ داشت (از روستاها تا شرکتها). سوهارتو خود را "پدر توسعه" نامید.<ref name="elston"/><ref name="ricklefs"/>
| |
| == معجزه اقتصادی و توسعه (۱۹۶۸–۱۹۹۷) ==
| |
| نظم نو با "معجزه اقتصادی" شناخته میشود. سوهارتو با تکنوکراتهای برکلی (Widjojo Nitisastro و دیگران) همکاری کرد و اقتصاد را آزادسازی کرد: جذب سرمایه خارجی، نفت بوم (دهه ۱۹۷۰) و صادرات غیرنفتی. رشد متوسط سالانه ۷% (۱۹۶۸–۱۹۹۷) میلیونها نفر را از فقر خارج کرد، زیرساختها (جاده، برق، مدرسه) گسترش یافت و امید به زندگی افزایش یافت. اندونزی به "ببر آسیایی" تبدیل شد و از کشورهای فقیر به متوسط درآمد رسید. اما توسعه نابرابر بود: جاوه اولویت داشت، فساد خانوادگی (کرونیکاپیتالیسم) گسترده بود – فرزندان سوهارتو (تومی، بامبانگ و دیگران) انحصارهای اقتصادی گرفتند و ثروت میلیاردی ساختند.<ref name="friend"/><ref name="ricklefs"/><ref name="robison">{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Robison|نام=Richard|عنوان=Indonesia: The Rise of Capital|ناشر=Allen & Unwin|سال=۱۹۸۶}}</ref>
| |
| == سرکوب سیاسی، حقوق بشر و اشغال تیمور شرقی == | |
| رژیم سوهارتو اقتدارگرا بود: سانسور مطبوعات، ممنوعیت احزاب واقعی و زندان سیاسی (مانند پرامودیو آنوم و دیگران). گولاگ مانند بورو (جزیره زندان) برای مخالفان استفاده شد. اشغال تیمور شرقی (۱۹۷۵–۱۹۹۹) تاریکترین فصل بود: پس از خروج پرتغال، سوهارتو حمله کرد و آن را استان ۲۷ اعلام نمود. مقاومت فالینتیل سرکوب شد و تخمین کشتهشدگان ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار (از جمعیت ۶۵۰ هزار) است – فاجعهای که سازمان ملل نسلکشی نامید. در پاپوآ غربی (ایریان جایا) و آچه نیز سرکوب شدید بود. ارتش مسئول نقض حقوق بشر گسترده بود.<ref name="friend"/><ref name="britannica"/>
| |
| == بحران مالی آسیا و اعتراضات ۱۹۹۷–۱۹۹۸ ==
| |
| در ۱۹۹۷، بحران مالی آسیا اندونزی را سخت ضربه زد: روپیه سقوط کرد، تورم به ۸۰% رسید، بانکها ورشکست شدند و بیکاری انفجاری شد. فساد خانوادگی سوهارتو (کرونیها) افشا شد و خشم عمومی افزایش یافت. اعتراضات دانشجویی در جاکارتا و شهرهای بزرگ آغاز شد و به شورشهای ضدچینی (مه ۱۹۹۸) منجر گردید – هزاران کشته و تجاوز. ارتش سرکوب کرد، اما دانشجویان دانشگاه تریساکتی (۱۲ مه ۱۹۹۸) کشته شدند و موج اعتراضات اوج گرفت. سوهارتو در ۲۱ مه ۱۹۹۸ استعفا داد و قدرت را به معاونش بی.جی. حبیبی واگذار کرد؛ پایان ۳۲ سال دیکتاتوری.<ref name="friend"/><ref name="ricklefs"/> | |
| == آخرین سالها و مرگ (۱۹۹۸–۲۰۰۸) ==
| |
| پس از سقوط، سوهارتو در خانهاش در جاکارتا زندگی کرد و از محاکمه به دلیل بیماری مصون ماند. خانوادهاش به فساد متهم شد و میلیاردها دلار ثروت (از بنیادهای خیریه تا شرکتها) افشا گردید، اما هیچ محکومیت رسمی نداشت. سوهارتو در ژانویه ۲۰۰۸ بر اثر نارسایی چندارگانی در بیمارستان درگذشت. مراسم تشییع دولتی بود، اما اعتراضاتی نیز رخ داد. او در مقبره خانوادگی گریبگ (نزدیک سولو) دفن شد؛ محلی که امروز زیارتگاه هوادارانش است.<ref name="elston"/><ref name="britannica"/>
| |
| == میراث سوهارتو ==
| |
| سوهارتو نماد دیکتاتوری، فساد و نقض حقوق بشر است: کشتار ۱۹۶۵–۱۹۶۶، تیمور شرقی (که سازمان ملل جنایت علیه بشریت نامید) و سرکوب داخلی. قانون ضدفساد پس از ۱۹۹۸ میلیاردها از داراییهای خانواده سوهارتو را پیگیری کرد، ولی بیشتر آنها بازنگشت. انتقال به دموکراسی (رفورماسی) از سقوط او آغاز شد و اندونزی سومین دموکراسی بزرگ جهان شد. میراث او در نابرابری، فساد ساختاری و نقش ارتش در سیاست همچنان باعث رنج اندونزی است.<ref name="ricklefs"/><ref name="friend"/><ref name="britannica"/>
| |
| == منابع == | | == منابع == |
| === بیوگرافیها ===
| |
|
| |
| Elson, Robert. ''Suharto: A Political Biography''. Cambridge University Press, ۲۰۰۱.
| |
| Friend, Theodore. ''Indonesian Destinies''. Harvard University Press, ۲۰۰۳.
| |
|
| |
| === آثار تاریخی ===
| |
|
| |
| Ricklefs, M.C. ''A History of Modern Indonesia since c. 1200''. Stanford University Press, ۲۰۰۸.
| |
|
| |
| === دانشنامهها ===
| |
|
| |
| "Suharto." ''Encyclopædia Britannica''. https://www.britannica.com/biography/Suharto
| |
|
| |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
| | [[رده:بازیکنان فوتبال ایرانی]] |
| | [[رده:کشتهشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران]] |
| | [[رده:درگذشتگان ۱۴۰۴ (خورشیدی)]] |
| | [[رده:اهالی قائمشهر]] |
| | [[رده:هافبکهای فوتبال]] |
مجتبی ترشیز
| شناسنامه
|
| نام کامل
|
مجتبی ترشیز
|
| زادروز
|
۶ فروردین ۱۳۵۷
|
| زادگاه
|
قائم شهر، ایران
|
| تاریخ مرگ
|
۱۸ دی ۱۴۰۴ (۸ ژانویه ۲۰۲۶)
|
| محل مرگ
|
اندیشه، تهران، ایران
|
| قد
|
۱۷۳
|
| اطلاعات باشگاهی
|
| باشگاه کنونی
|
{{{باشگاه کنونی}}}
|
| پُست |
هافبک
|
| باشگاههای حرفهای
|
| سالها
|
باشگاهها
|
بازی (گل)
|
؟–۲۰۰۷
۲۰۰۷–۲۰۰۹
۲۰۰۹–۲۰۱۱
۲۰۱۱–۲۰۱۲
۲۰۱۲–۲۰۱۳
۲۰۱۳– |
نساجی مازندران
استقلال اهواز
تراکتورسازی
مس سرچشمه
فجرسپاسی
مس کرمان |
{{{تعداد گل}}}
|
مجتبی ترشیز (زاده ۶ فروردین ۱۳۵۷ – درگذشته ۱۸ دی ۱۴۰۴) بازیکن سابق فوتبال ایرانی بود که در پست هافبک بازی میکرد. او سابقه بازی در تیمهای نساجی مازندران، استقلال اهواز، تراکتورسازی تبریز، مس سرچشمه، فجرسپاسی شیراز و مس کرمان را داشت. ترشیز در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ ایران به دست نیروهای امنیتی کشته شد.
afintl.comمجتبی ترشیز، فوتبالیست ایرانی و همسرش در اعتراضهای مردم ایران ...
زمینه اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴
اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ ایران از روز یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و در واکنش به بحران اقتصادی شدید، افزایش قیمت دلار و کاهش ارزش ریال شکل گرفت. این اعتراضات به سرعت به شهرهای مختلف گسترش یافت و با سرکوب شدید نیروهای حکومتی مواجه شد، که منجر به کشته شدن صدها نفر شد.
جزئیات جانباختن مجتبی ترشیز
مجتبی ترشیز در ۱۸ دی ۱۴۰۴ در شهرک اندیشه در غرب تهران، همراه با همسرش آرزو مدنی و برادر همسرش در اعتراضات شرکت کرده بود. طبق گزارشها، آنها توسط نیروهای امنیتی در یک کوچه بنبست محاصره شدند و هدف تیراندازی قرار گرفتند. ترشیز برای محافظت از همسرش، بدن خود را سپر کرد و بر اثر اصابت گلوله ساچمهای به ریه جان باخت. همسرش نیز زخمی شد و برادر همسرش مورد اصابت گلوله به سر قرار گرفت. پیکر ترشیز و همسرش در ۲۲ دی ۱۴۰۴ در کرج بدون اطلاعرسانی عمومی به خاک سپرده شد.
سابقه ورزشی
مجتبی ترشیز متولد قائمشهر مازندران بود و در تیمهای مختلفی در لیگهای ایران بازی کرد. او در فصلهای مختلف در لیگ برتر و دسته اول حضور داشت، از جمله در تیم مس کرمان در پلیآف ۲۰۱۴/۲۰۱۵، ماشینسازی تبریز در لیگ برتر ۱۳۹۴/۱۳۹۵، و دیگر تیمها مانند گلگهر، آلومینیوم و ملوان. آمار او شامل بیش از ۱۴۰ بازی و چندین گل در لیگهای مختلف است.
منابع