کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
افزودن عکس و لینک
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''علی امینی''' (زاده ۱۲۸۴ خورشیدی در تهران - مرگ ۲۱ آذر ۱۳۷۱ در پاریس)، سیاستمدار برجسته ایرانی دوران پهلوی دوم بود. او به عنوان نخست‌وزیر ایران از اردیبهشت ۱۳۴۰ تا تیر ۱۳۴۱ خدمت کرد و دوره کوتاه نخست‌وزیری‌اش با تلاش برای اصلاحات اقتصادی و اجتماعی، از جمله اصلاحات ارضی، همراه بود. امینی که تحصیل‌کرده فرانسه بود، در کابینه‌های مختلفی مانند قوام‌السلطنه، رزم‌آرا و مصدق سمت‌های کلیدی داشت و به عنوان یک لیبرال میانه‌رو شناخته می‌شد. او با حمایت آمریکا منصوب شد تا بحران اقتصادی ایران را حل کند، اما اختلاف با [[محمدرضا شاه]] بر سر بودجه نظامی منجر به استعفایش شد. امینی پس از استعفا به اپوزیسیون سیاست‌های شاه پیوست و در نهایت در تبعید درگذشت. دوره او پیش‌زمینه‌ای برای [[انقلاب سفید]] بود و نشان‌دهنده تنش‌های داخلی در [[رژیم پهلوی]] به شمار می‌رود.<ref>Encyclopædia Britannica, "Ali Amini," accessed January 1, 2026.</ref>
{{جعبه اطلاعات شخصیت
|نام = علی امینی
|تصویر = [[پرونده:علی امینی.jpg|بندانگشتی|وسط]]
|توضیحات = علی امینی، نخست‌وزیر سابق ایران
|سری =
|اولین_حضور =
|آخرین_حضور =
|هدف = اصلاحات اقتصادی و مبارزه با فساد در دوران پهلوی
|ساخته_شده_توسط=
|ایفای_نقش_توسط= -نخست‌وزیر ایران (۱۳۴۰-۱۳۴۱) -وزیر اقتصاد و دارایی -سفیر ایران در آمریکا
|قسمت‌ها =
|لقب =
|نام_مستعار =
|نوع =
|جنسیت = مرد
|سن = ۸۷ سال (در زمان مرگ)
|تاریخ_تولد = ۱۲۸۴ خورشیدی (۱۹۰۵ میلادی)
|تاریخ_مرگ = ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۱۲ دسامبر ۱۹۹۲)
|ویژگی = تحصیل‌کرده فرانسه، لیبرال میانه‌رو
|شغل = سیاستمدار، اقتصاددان
|عنوان = دکتر علی امینی
|callsign =
|خانواده = از خانواده قاجار (پدرش حسام‌الدوله)
|همسر = بتول وثوقی
|significantother=
|فرزند = ایرج امینی
|خویشاوند =
|آدرس =
|مذهب = مسلمان شیعه
|ملیت = ایرانی
|lbl21 = تحصیلات
|data21 = دکترای حقوق از دانشگاه گرونوبل فرانسه
|lbl22 = سمت‌های کلیدی
|data22 = وزیر دادگستری، اقتصاد، دارایی
|lbl23 =
|data23 =
|lbl24 =
|data24 =
|lbl25 =
|data25 =
|extra-hdr =
|lbl31 =
|data31 =
|lbl32 =
|data32 =
|lbl33 =
|data33 =
|lbl34 =
|data34 =
|lbl35 =
|data35 = }}
== زندگی اولیه و تحصیلات ==
علی امینی در سال ۱۲۸۴ خورشیدی (۱۹۰۵ میلادی) در تهران متولد شد. پدرش، میرزا علی‌خان امین‌الدوله، از سیاستمداران دوران قاجار بود و خانواده‌اش به دربار قاجار نزدیک بودند. امینی آموزش اولیه را در تهران گذراند و سپس برای تحصیل به فرانسه رفت. او در دانشگاه گرونوبل فرانسه تحصیل کرد و در رشته حقوق و اقتصاد دکترا گرفت. بازگشت او به ایران در دهه ۱۳۱۰ با ورود به خدمات دولتی همراه بود، جایی که به عنوان کارمند وزارت دارایی شروع به کار کرد. این دوره از زندگی او پایه‌ای برای دیدگاه‌های لیبرال و اصلاح‌طلبانه‌اش شد، که تحت تأثیر آموزش غربی بود.<ref>Abbas Milani, Eminent Persians: The Men and Women Who Made Modern Iran, 1941-1979 (Syracuse University Press, 2008), 1: 245-250.</ref>


{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده
امینی به سرعت در سلسله مراتب دولتی پیشرفت کرد. او در سال‌های پس از رضا شاه، در سمت‌های اداری مختلف فعالیت داشت و به عنوان یک متخصص اقتصادی شناخته شد. تحصیلات او در فرانسه نه تنها دانش فنی به او داد، بلکه دیدگاهی جهانی نسبت به مسائل ایران ایجاد کرد، که بعدها در سیاست‌هایش منعکس شد. او با نخبگان غربی آشنا شد و این ارتباطات در دوران نخست‌وزیری‌اش نقش کلیدی ایفا کرد.<ref>Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran (Cambridge University Press, 2008), 124.</ref>
| نام = جک لندن
== ورود به سیاست و سمت‌های اولیه ==
| تصویر = جک لندن.jpg
علی امینی ورود رسمی به سیاست را در دهه ۱۳۲۰ آغاز کرد. او در کابینه احمد قوام‌السلطنه (۱۳۲۵) به عنوان معاون وزیر دارایی منصوب شد و در مذاکرات نفتی نقش داشت. سپس در کابینه حسین علا و عبدالحسین هژیر سمت‌های اقتصادی گرفت. در دوره نخست‌وزیری ژنرال رزم‌آرا (۱۳۲۹)، امینی وزیر اقتصاد شد و در تدوین برنامه‌های توسعه اقتصادی مشارکت داشت. او یکی از حامیان ملی شدن نفت بود و در کابینه [[محمد مصدق]] (۱۳۳۰-۱۳۳۲) ابتدا وزیر دارایی و سپس وزیر دادگستری شد.<ref>James A. Bill, The Eagle and the Lion: The Tragedy of American-Iranian Relations (Yale University Press, 1988), 142-145.</ref>
| توضیح تصویر = جک لندن در جوانی (حدود ۱۹۰۳)
| نام اصلی = جان گریفیث چنی (لندن)
| زمینه فعالیت = رمان، داستان کوتاه، مقاله‌نویسی، روزنامه‌نگاری
| ملیت = آمریکایی
| تاریخ تولد = {{تولد|۱۸۷۶|۱|۱۲}}
| محل تولد = سان فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
| والدین = فلورا ولمن (مادر)، ویلیام چنی (پدر بیولوژیکی احتمالی)، جان لندن (پدرخوانده)
| تاریخ مرگ = {{مرگ و سن|۱۹۱۶|۱۱|۲۲|۱۸۷۶|۱|۱۲}}
| محل مرگ = گلن الن، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
| علت مرگ = نارسایی کلیه (اورمی)، احتمالاً همراه با مصرف مورفین
| مدفن = پارک تاریخی ایالتی جک لندن، گلن الن
| پیشه = نویسنده، روزنامه‌نگار، فعال اجتماعی، سوسیالیست
| سال‌های نویسندگی = ۱۸۹۹–۱۹۱۶
| سبک نوشتاری = واقع‌گرایی، طبیعت‌گرایی، ماجراجویی
| کتاب‌ها = آوای وحش، سپیددندان، گرگ دریا، پاشنه آهنین، مارتین ایدن
| همسر = بسی مدن (۱۹۰۰–۱۹۰۴)، چارمین کیتردج (۱۹۰۵–۱۹۱۶)
| فرزندان = جوآن لندن، بسی لندن (از همسر اول)
| علت شهرت = آثار ماجراجویانه با تم‌های بقا، طبیعت‌گرایی و انتقاد اجتماعی؛ یکی از اولین نویسندگان میلیونر آمریکا
| تأثیرپذیرفته از = کارل مارکس، فریدریش نیچه، چارلز داروین، هربرت اسپنسر
| تأثیرگذاشته بر = جورج اورول، ارنست همینگوی، نویسندگان علمی-تخیلی
| جوایز = شهرت جهانی و فروش بالا در زمان حیات
| وبگاه =
| امضا = Jack London Signature.svg
}}


پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، امینی به عنوان وزیر دارایی در کابینه فضل‌الله زاهدی خدمت کرد و در مذاکرات کنسرسیوم نفتی با شرکت‌های غربی نقش کلیدی داشت. او قرارداد نفت ۱۳۳۳ را امضا کرد که ایران را به درآمدهای نفتی بیشتر رساند، اما critics آن را به عنوان تسلیم به غرب می‌دانستند. در سال ۱۳۳۶، امینی سفیر ایران در آمریکا شد و روابط نزدیکی با دولت آیزنهاور برقرار کرد. این دوره او را به عنوان یک سیاستمدار pro-West معرفی کرد.<ref>Mark J. Gasiorowski, U.S. Foreign Policy and the Shah: Building a Client State in Iran (Cornell University Press, 1991), 89-92.</ref>
== نخست‌وزیری علی امینی ==
علی امینی در اردیبهشت ۱۳۴۰ (مه ۱۹۶۱) با حمایت مستقیم دولت جان اف. کندی رئیس‌جمهور آمریکا به نخست‌وزیری ایران منصوب شد. این انتصاب در پی بحران اقتصادی شدید، اعتراضات گسترده معلمان و دانشجویان، و ورشکستگی مالی کشور رخ داد. دولت قبلی جعفر شریف‌امامی استعفا داده بود و [[محمدرضا شاه]] تحت فشار آمریکا مجبور به پذیرش امینی شد که به عنوان یک سیاستمدار لیبرال و pro-Western شناخته می‌شد.<ref>Abbas Milani, The Shah (Palgrave Macmillan, 2011), 278-282.</ref>
امینی با اختیارات گسترده حکم گرفت و مجلس را منحل کرد تا بدون محدودیت قانون‌گذاری کند. او کابینه‌ای از اصلاح‌طلبان میانه‌رو تشکیل داد و وزرایی از نزدیکان جبهه ملی را برگزید. هدف اصلی او مبارزه با فساد، اصلاحات اقتصادی و کاهش نفوذ دربار بود. امینی اعلام کرد که ایران در آستانه ورشکستگی است و نیاز به کمک‌های خارجی دارد، که این اعتراف جنجال‌برانگیز شد اما حمایت آمریکا را جلب کرد.<ref>Ervand Abrahamian, Iran Between Two Revolutions (Princeton University Press, 1982), 420-425.</ref>
دوره نخست‌وزیری امینی با تنش‌های داخلی همراه بود. او تلاش کرد نقش شاه را در امور اجرایی کاهش دهد، که این امر خشم [[محمدرضا شاه]] را برانگیخت. همزمان، اپوزیسیون مانند جبهه ملی از او حمایت نکرد و او را عامل آمریکا می‌دانست.
== اصلاحات ارضی و اقتصادی ==
یکی از مهم‌ترین اقدامات امینی، آغاز اصلاحات ارضی بود. او لایحه‌ای را تصویب کرد که زمین‌های بزرگ مالکان را محدود و میان کشاورزان توزیع می‌کرد. حسن ارسنجانی وزیر کشاورزی او، این اصلاحات را با سرعت اجرا کرد و مالکان بزرگ را هدف قرار داد. این برنامه پیش‌زمینه‌ای برای [[انقلاب سفید]] شاه شد، اما در زمان امینی با مخالفت روحانیت و زمین‌داران مواجه گردید.<ref>James A. Bill, The Politics of Iran: Groups, Classes and Modernization (Merrill, 1972), 112-115.</ref>


'''جک لندن''' (به انگلیسی: Jack London؛ نام کامل: جان گریفیث لندن؛ زاده ۱۲ ژانویه ۱۸۷۶ – درگذشته ۲۲ نوامبر ۱۹۱۶) نویسنده، روزنامه‌نگار و فعال اجتماعی آمریکایی بود که با آثار ماجراجویانه و طبیعت‌گرایانه‌اش شهرت جهانی یافت. او یکی از اولین نویسندگان آمریکایی به شمار می‌رود که از راه قلم به ثروت رسید و بیش از ۵۰ کتاب شامل رمان، داستان کوتاه و غیرداستانی منتشر کرد. آثار معروف او مانند آوای وحش (۱۹۰۳)، سپیددندان (۱۹۰۶) و گرگ دریا (۱۹۰۴) تم‌های بقا در طبیعت، مبارزه طبقاتی و انتقاد از سرمایه‌داری را بررسی می‌کنند و میلیون‌ها نسخه در سراسر جهان فروخته‌اند.<ref>{{cite web||url=https://www.britannica.com/biography/Jack-London|title=Jack London|publisher=Britannica|date=2025-11-18|accessdate=2025-12-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_London |title=Jack London |publisher=Wikipedia |accessdate=2025-12-26}}</ref>
امینی همچنین مبارزه با فساد را شدت بخشید، چندین مقام ارشد را برکنار کرد و بودجه نظامی را کاهش داد تا منابع را به توسعه اقتصادی اختصاص دهد. این کاهش بودجه ارتش، یکی از دلایل اصلی اختلاف او با شاه بود که ارتش را پایه قدرت خود می‌دانست. او روابط نزدیک با آمریکا را تقویت کرد و کمک‌های مالی دریافت نمود، اما critics او را وابسته به غرب می‌دانستند.<ref>Mark J. Gasiorowski, U.S. Foreign Policy and the Shah (Cornell University Press, 1991), 145-150.</ref>


جک لندن در خانواده‌ای فقیر در سان فرانسیسکو به دنیا آمد و کودکی سختی را تجربه کرد. او خودآموخته بود و تجربیات واقعی زندگی‌اش – از دزدی صدف و شکار دریایی تا تب طلای کلوندایک و ولگردی – منبع الهام اصلی آثارش شدند. لندن سوسیالیست بود و دیدگاه‌هایش تحت تأثیر مارکس، نیچه و داروین شکل گرفت. او در عین حال با تناقض‌هایی مانند نژادپرستی و حمایت از امپریالیسم دست و پنجه نرم می‌کرد. لندن در ۴۰ سالگی بر اثر نارسایی کلیه درگذشت، هرچند شایعاتی درباره خودکشی وجود دارد. میراث او شامل تأثیر بر ادبیات ماجراجویانه، علمی-تخیلی و انتقادی اجتماعی است و آثارش همچنان خوانندگان را مجذوب می‌کند.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/topics/19th-century/jack-london |title=Jack London Biography |publisher=History.com |accessdate=2025-12-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jacklondonpark.com/jack-london-biography/ |title=Jack London Biography |publisher=Jack London State Historic Park |accessdate=2025-12-26}}</ref>
اصلاحات امینی فضایی نسبی برای آزادی بیان ایجاد کرد، اما اعتراضات دانشجویی و کارگری ادامه یافت و دولت او را تحت فشار قرار داد.
== استعفا و دلایل آن ==
در تیر ۱۳۴۱ (ژوئیه ۱۹۶۲)، علی امینی پس از ۱۴ ماه نخست‌وزیری استعفا داد. دلایل اصلی شامل اختلاف شدید با شاه بر سر بودجه نظامی، عدم حمایت جبهه ملی، و فشار زمین‌داران بود. شاه که از کاهش نفوذ خود نگران بود، اسدالله علم را جایگزین کرد که وفادارتر بود.<ref>Abbas Milani, Eminent Persians (Syracuse University Press, 2008), 250-255.</ref>


== زندگی اولیه و جوانی ==
استعفای امینی پایان تلاش برای اصلاحات لیبرال در [[رژیم پهلوی]] بود و راه را برای تمرکز قدرت بیشتر در دست شاه هموار کرد. برخی تحلیل‌گران معتقدند که شکست امینی نشان‌دهنده ناتوانی در ایجاد تغییرات اساسی بدون حمایت کامل دربار بود.<ref>Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran (Cambridge University Press, 2008), 135.</ref>
جک لندن با نام جان گریفیث چنی در ۱۲ ژانویه ۱۸۷۶ در سان فرانسیسکو به دنیا آمد. مادرش فلورا ولمن، معلم موسیقی و روح‌گرا بود و پدر بیولوژیکی‌اش احتمالاً ویلیام چنی، ستاره‌شناس، که پیش از تولد جک خانواده را ترک کرد. فلورا بعداً با جان لندن ازدواج کرد و جک نام خانوادگی او را گرفت. خانواده در فقر زندگی می‌کردند و در اوکلند بزرگ شد.
== زندگی پس از نخست‌وزیری ==
پس از استعفا در تیر ۱۳۴۱، علی امینی از صحنه سیاسی ایران کنار گذاشته شد و هیچ سمت رسمی دیگری در [[رژیم پهلوی]] نپذیرفت. او به فعالیت‌های خصوصی پرداخت و یک گروه سیاسی میانه‌رو تشکیل داد که هدفش ایجاد تعادل در نظام مشروطه بود. امینی منتقد تدریجی تمرکز قدرت در دست [[محمدرضا شاه]] شد و از اصلاحات واقعی حمایت می‌کرد، اما با سیاست‌های اقتدارگرایانه شاه مخالفت ورزید. در دهه ۱۳۵۰، او از دور به مسائل سیاسی توجه داشت و روابط خود با نخبگان غربی را حفظ کرد.<ref>Abbas Milani, The Shah (Palgrave Macmillan, 2011), 295-300.</ref>


لندن تحصیلات رسمی کمی داشت و از ۱۴ سالگی کار کرد: در کارخانه کنسرو، دزد صدف در خلیج سان فرانسیسکو، و ملوان روی کشتی شکار شیر دریایی به ژاپن (۱۸۹۳). این تجربیات سخت او را با زندگی طبقات پایین آشنا کرد. در ۱۸۹۴ به عنوان ولگرد دستگیر شد و این دوره دیدگاه سوسیالیستی‌اش را شکل داد. او خودآموخته بود و کتابخانه عمومی اوکلند منبع اصلی دانشش شد. نویسندگانی مانند داروین، مارکس و نیچه بر او تأثیر گذاشتند.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Jack-London |title=Jack London Biography |publisher=Britannica |accessdate=2025-12-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/short-heroic-rags-riches-life-jack-london-180961200/ |title=The Short, Frantic, Rags-to-Riches Life of Jack London |publisher=Smithsonian Magazine |accessdate=2025-12-26}}</ref>
در اواخر دهه ۱۳۵۰، با شدت گرفتن بحران‌های اقتصادی و سیاسی، امینی تلاش کرد نقش میانجی ایفا کند. او در سال ۱۳۵۷ پیشنهاد تشکیل دولت ائتلافی داد تا رژیم پهلوی را نجات دهد، اما شاه این پیشنهاد را رد کرد. امینی به عنوان یک سیاستمدار با تجربه، از تغییرات اساسی حمایت می‌کرد اما مخالف سرنگونی کامل نظام بود.<ref>Ervand Abrahamian, Iran Between Two Revolutions (Princeton University Press, 1982), 498-502.</ref>


در ۱۸۹۶ به حزب سوسیالیست کارگری پیوست و فعال سیاسی شد. در ۱۸۹۷ به تب طلای کلوندایک رفت، جایی که بیمار شد (اسکوربوت) اما تجربیاتش منبع داستان‌های شمالی‌اش گردید. بازگشت در ۱۸۹۸ با بحران اقتصادی هم‌زمان بود و او تصمیم گرفت نویسنده شود.
== انقلاب ضدسلطنتی و تبعید ==
با پیروزی [[انقلاب ضدسلطنتی]] در بهمن ۱۳۵۷، علی امینی ایران را ترک کرد و به پاریس فرانسه رفت. او در تبعید به یکی از مخالفان سرسخت جمهوری اسلامی تبدیل شد و جبهه آزادی‌بخش ایران را رهبری کرد که یک گروه monarchist میانه‌رو بود. امینی از رژیم جدید به عنوان دیکتاتوری مذهبی انتقاد کرد و تلاش کرد اپوزیسیون monarchist را متحد سازد، اما اختلافات داخلی میان سلطنت‌طلبان مانع موفقیت شد.<ref>Los Angeles Times, "Ali Amini; Foe of Iran's Islamic Government," December 17, 1992.</ref>


== آغاز نویسندگی و موفقیت تجاری ==
در پاریس، امینی خاطرات خود را نوشت که توسط دانشگاه هاروارد منتشر شد و جزئیات روابطش با شاه و سیاست‌های آمریکا را فاش کرد. او تا پایان عمر در تبعید ماند و از بازگشت به ایران تحت حاکمیت روحانیت خودداری کرد. فعالیت‌های اپوزیسیونی او محدود ماند و جبهه‌اش تأثیر چندانی نداشت.<ref>The Independent, "Obituary: Ali Amini," December 16, 1992.</ref>
پس از بازگشت از کلوندایک در ۱۸۹۸، جک لندن با جدیت به نوشتن پرداخت. اولین داستان کوتاهش "به مردی روی مسیر" در ۱۸۹۹ منتشر شد و او را به شهرت رساند. در سال‌های اولیه قرن بیستم، مجله‌های عامه‌پسند آمریکایی مانند McClure's و Cosmopolitan بازار خوبی برای داستان‌های ماجراجویانه بودند و لندن با فروش آثارش به سرعت درآمدزایی کرد. در ۱۹۰۰، تنها ۲۴ ساله بود که درآمد سالانه‌اش به ۲۵۰۰ دلار رسید – معادل بیش از ۸۰ هزار دلار امروز – و او را به یکی از اولین نویسندگان میلیونر آمریکا تبدیل کرد.<ref>{{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/short-heroic-rags-riches-life-jack-london-180961200/ |title=The Short, Frantic, Rags-to-Riches Life of Jack London |publisher=Smithsonian Magazine |date=2016-12-01 |accessdate=2025-12-26}}</ref>


آثار اولیه‌اش مانند مجموعه داستان‌های شمالی (پسر آفتاب، ۱۹۰۲) و رمان آوای وحش (۱۹۰۳) پرفروش شدند. آوای وحش بیش از سه میلیون نسخه در زمان حیاتش فروخت و لندن را به ستاره ادبی تبدیل کرد. او روزانه ۱۰۰۰ کلمه می‌نوشت و بیش از ۵۰ کتاب منتشر کرد. موفقیت تجاری‌اش به او اجازه داد زندگی لوکسی داشته باشد: خرید کشتی، سفرهای دریایی و مزرعه بزرگ.
== مرگ و میراث ==
علی امینی در ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۱۲ دسامبر ۱۹۹۲) در سن ۸۷ سالگی در پاریس درگذشت. مرگ او پایان عصر سیاستمداران لیبرال تحصیل‌کرده غرب در ایران بود. میراث امینی دوگانه است: برخی او را اصلاح‌طلب واقعی و آغازگر اصلاحات ارضی می‌دانند که پیش‌زمینه [[انقلاب سفید]] شد، در حالی که critics او را سیاستمدار وابسته به آمریکا و ناکام در مقابله با اقتدار شاه توصیف می‌کنند. دوره کوتاه نخست‌وزیری‌اش نشان‌دهنده محدودیت‌های اصلاحات در نظام پهلوی بود.<ref>Abbas Milani, Eminent Persians (Syracuse University Press, 2008), 255-260.</ref>
 
== سوابق و سمت‌های علی امینی ==


لندن روزنامه‌نگار جنگی هم بود: پوشش جنگ روسیه-ژاپن (۱۹۰۴) و انقلاب مکزیک (۱۹۱۴). گزارش‌هایش از فقر در لندن شرقی (تهیدستان، ۱۹۰۳) انتقاد شدید از سرمایه‌داری بود و او را به صدای طبقات پایین تبدیل کرد.
معاون وزیر دارایی (۱۳۲۵)


== زندگی شخصی و فعالیت‌های اجتماعی ==
وزیر اقتصاد و دارایی در کابینه‌های مختلف (۱۳۲۹-۱۳۳۳)
جک لندن دو بار ازدواج کرد. اول در ۱۹۰۰ با بسی مدن، معلم ریاضی، که دو دختر به نام‌های جوآن و بسی داشتند، اما در ۱۹۰۴ طلاق گرفتند. در ۱۹۰۵ با چارمین کیتردج ازدواج کرد که تا مرگش همراهش بود. چارمین الهام‌بخش برخی شخصیت‌های زن قوی آثارش بود.


در ۱۹۱۰ مزرعه "بیوتی رنچ" را در دره ماه (گلن الن) خرید – بیش از ۱۰۰۰ هکتار – و سعی در کشاورزی پایدار کرد، اما آتش‌سوزی عمارتش در ۱۹۱۳ ضربه بزرگی بود. این مزرعه امروز پارک تاریخی ایالتی جک لندن است.<ref>{{cite web |url=https://jacklondonpark.com/ |title=Jack London State Historic Park |publisher=Official Site |accessdate=2025-12-26}}</ref>
سفیر ایران در آمریکا (۱۳۳۶-۱۳۳۷)


لندن سوسیالیست متعهد بود و چندین بار نامزد انتخابات محلی شد. کتاب پاشنه آهنین (۱۹۰۸) هشدار درباره فاشیسم سرمایه‌داری است و بر نویسندگانی مانند جورج اورول تأثیر گذاشت. با این حال، دیدگاه‌هایش تناقض داشت: حمایت از برتری نژادی سفید و امپریالیسم آمریکایی در برخی آثار.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2020/jul/25/jack-london-and-the-troubling-legacy-of-white-supremacy |title=Jack London and the troubling legacy of white supremacy |publisher=The Guardian |date=2020-07-25 |accessdate=2025-12-26}}</ref>
نخست‌وزیر ایران (۱۳۴۰-۱۳۴۱)


او الکل زیاد مصرف می‌کرد و مشکلات سلامتی داشت: اسکوربوت، نارسایی کلیه و دردهای مزمن که با مورفین تسکین می‌داد.
رهبر جبهه آزادی‌بخش ایران در تبعید (پس از ۱۳۵۷)<ref>Foundation for Iranian Studies, Oral History Interview with Ali Amini.</ref>
== لینک‌های بیرونی ==


== سبک ادبی و آثار برجسته ==
خاطرات علی امینی - دانشگاه هاروارد
سبک جک لندن ترکیبی از طبیعت‌گرایی (تأثیر داروین و اسپنسر) و واقع‌گرایی اجتماعی بود. آثارش بر بقا در طبیعت وحشی، مبارزه انسان با محیط و انتقاد از جامعه سرمایه‌داری تمرکز دارند. او قهرمانان قوی و حیوانات را نماد غرایز انسانی می‌دانست.
بیوگرافی در Encyclopædia Britannica


آوای وحش داستان سگ باک است که از تمدن به وحشی‌گری بازمی‌گردد – نماد مبارزه برای بقا. سپیددندان برعکس، داستان گرگی است که به تمدن می‌پیوندد. گرگ دریا زندگی دریانورد خشن را روایت می‌کند و مارتین ایدن نیمه‌خودزندگی‌نامه‌ای است درباره نویسنده‌ای که از فقر به شهرت می‌رسد اما از جامعه بیزار می‌شود.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/art/Jack-London-works |title=Jack London Works |publisher=Britannica |accessdate=2025-12-26}}</ref>
مقاله در Los Angeles Times


آثار غیرداستانی مانند تهیدستان گزارش واقعی از فقر در لندن است و جان بارلی‌کورن (۱۹۱۳) خاطرات الکلیسم خودش. داستان‌های کوتاه مانند "برپا کردن آتش" و "عشق به زندگی" شاهکارهای بقا هستند.
مرکز بررسی اسناد تاریخی


لندن پیشگام ادبیات علمی-تخیلی هم بود: طاعون سرخ (۱۹۱۲) پیش‌بینی همه‌گیری جهانی است و ستاره گرد زندان و شکنجه روانی را توصیف می‌کند.
historydocuments.ir


== مرگ و میراث ==
نگاهی به فعالیت‌های اپوزیسیونی علی امینی پس از انقلاب اسلامی
جک لندن در ۲۲ نوامبر ۱۹۱۶ در ۴۰ سالگی در مزرعه‌اش درگذشت. علت رسمی اورمی (نارسایی کلیه) بود، اما مصرف بیش از حد مورفین و شایعات خودکشی (به دلیل افسردگی) وجود دارد. جسدش سوزانده شد و خاکسترش زیر صخره‌ای در مزرعه دفن شد.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/november-22/jack-london-dies-of-kidney-disease |title=Jack London dies |publisher=History.com |accessdate=2025-12-26}}</ref>


میراث لندن عظیم است: بیش از ۱۰۰ فیلم از آثارش ساخته شده، تأثیر بر همینگوی، اورول و استاین‌بک. او نماد "رویای آمریکایی" از فقر به ثروت است، اما انتقادهایش از نابرابری همچنان актуال. در ۲۰۲۵، آثارش همچنان پرفروش و موضوع مطالعات ادبی هستند، به ویژه در زمینه اکولوژی، سوسیالیسم و پست‌کولونیالیسم.<ref>{{cite web |url=https://lithub.com/on-the-enduring-legacy-of-jack-london/ |title=On the Enduring Legacy of Jack London |publisher=Literary Hub |date=2023-11-22 |accessdate=2025-12-26}}</ref>
irdc.ir
Iran: What History Tells Us About Supreme Leader, Rouhani ...
eaworldview.com


== منابع ==
== منابع ==
<references />
Milani, Abbas. ''The Shah''. Palgrave Macmillan, 2011.
Abrahamian, Ervand. ''Iran Between Two Revolutions''. Princeton University Press, 1982.
Milani, Abbas. ''Eminent Persians: The Men and Women Who Made Modern Iran''. Syracuse University Press, 2008.
"Obituary: Ali Amini." ''The Independent'', December 16, 1992.
"Ali Amini; Foe of Iran's Islamic Government." ''Los Angeles Times'', December 17, 1992.
Foundation for Iranian Studies. Oral History Interview with Ali Amini. Accessed January 1, 2026. https://fis-iran.org/oral-history/amini-ali/.

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۵۱

علی امینی (زاده ۱۲۸۴ خورشیدی در تهران - مرگ ۲۱ آذر ۱۳۷۱ در پاریس)، سیاستمدار برجسته ایرانی دوران پهلوی دوم بود. او به عنوان نخست‌وزیر ایران از اردیبهشت ۱۳۴۰ تا تیر ۱۳۴۱ خدمت کرد و دوره کوتاه نخست‌وزیری‌اش با تلاش برای اصلاحات اقتصادی و اجتماعی، از جمله اصلاحات ارضی، همراه بود. امینی که تحصیل‌کرده فرانسه بود، در کابینه‌های مختلفی مانند قوام‌السلطنه، رزم‌آرا و مصدق سمت‌های کلیدی داشت و به عنوان یک لیبرال میانه‌رو شناخته می‌شد. او با حمایت آمریکا منصوب شد تا بحران اقتصادی ایران را حل کند، اما اختلاف با محمدرضا شاه بر سر بودجه نظامی منجر به استعفایش شد. امینی پس از استعفا به اپوزیسیون سیاست‌های شاه پیوست و در نهایت در تبعید درگذشت. دوره او پیش‌زمینه‌ای برای انقلاب سفید بود و نشان‌دهنده تنش‌های داخلی در رژیم پهلوی به شمار می‌رود.[۱]

علی امینی
علی امینی، نخست‌وزیر سابق ایران
هدف اصلاحات اقتصادی و مبارزه با فساد در دوران پهلوی
ایفای نقش توسط -نخست‌وزیر ایران (۱۳۴۰-۱۳۴۱) -وزیر اقتصاد و دارایی -سفیر ایران در آمریکا
اطلاعات
جنسیتمرد
سن۸۷ سال (در زمان مرگ)
تاریخ تولد۱۲۸۴ خورشیدی (۱۹۰۵ میلادی)
تاریخ مرگ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۱۲ دسامبر ۱۹۹۲)
ویژگیتحصیل‌کرده فرانسه، لیبرال میانه‌رو
شغلسیاستمدار، اقتصاددان
عنواندکتر علی امینی
خانوادهاز خانواده قاجار (پدرش حسام‌الدوله)
همسربتول وثوقی
فرزندایرج امینی
مذهبمسلمان شیعه
ملیتایرانی
تحصیلات دکترای حقوق از دانشگاه گرونوبل فرانسه
سمت‌های کلیدی وزیر دادگستری، اقتصاد، دارایی

زندگی اولیه و تحصیلات

علی امینی در سال ۱۲۸۴ خورشیدی (۱۹۰۵ میلادی) در تهران متولد شد. پدرش، میرزا علی‌خان امین‌الدوله، از سیاستمداران دوران قاجار بود و خانواده‌اش به دربار قاجار نزدیک بودند. امینی آموزش اولیه را در تهران گذراند و سپس برای تحصیل به فرانسه رفت. او در دانشگاه گرونوبل فرانسه تحصیل کرد و در رشته حقوق و اقتصاد دکترا گرفت. بازگشت او به ایران در دهه ۱۳۱۰ با ورود به خدمات دولتی همراه بود، جایی که به عنوان کارمند وزارت دارایی شروع به کار کرد. این دوره از زندگی او پایه‌ای برای دیدگاه‌های لیبرال و اصلاح‌طلبانه‌اش شد، که تحت تأثیر آموزش غربی بود.[۲]

امینی به سرعت در سلسله مراتب دولتی پیشرفت کرد. او در سال‌های پس از رضا شاه، در سمت‌های اداری مختلف فعالیت داشت و به عنوان یک متخصص اقتصادی شناخته شد. تحصیلات او در فرانسه نه تنها دانش فنی به او داد، بلکه دیدگاهی جهانی نسبت به مسائل ایران ایجاد کرد، که بعدها در سیاست‌هایش منعکس شد. او با نخبگان غربی آشنا شد و این ارتباطات در دوران نخست‌وزیری‌اش نقش کلیدی ایفا کرد.[۳]

ورود به سیاست و سمت‌های اولیه

علی امینی ورود رسمی به سیاست را در دهه ۱۳۲۰ آغاز کرد. او در کابینه احمد قوام‌السلطنه (۱۳۲۵) به عنوان معاون وزیر دارایی منصوب شد و در مذاکرات نفتی نقش داشت. سپس در کابینه حسین علا و عبدالحسین هژیر سمت‌های اقتصادی گرفت. در دوره نخست‌وزیری ژنرال رزم‌آرا (۱۳۲۹)، امینی وزیر اقتصاد شد و در تدوین برنامه‌های توسعه اقتصادی مشارکت داشت. او یکی از حامیان ملی شدن نفت بود و در کابینه محمد مصدق (۱۳۳۰-۱۳۳۲) ابتدا وزیر دارایی و سپس وزیر دادگستری شد.[۴]

پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، امینی به عنوان وزیر دارایی در کابینه فضل‌الله زاهدی خدمت کرد و در مذاکرات کنسرسیوم نفتی با شرکت‌های غربی نقش کلیدی داشت. او قرارداد نفت ۱۳۳۳ را امضا کرد که ایران را به درآمدهای نفتی بیشتر رساند، اما critics آن را به عنوان تسلیم به غرب می‌دانستند. در سال ۱۳۳۶، امینی سفیر ایران در آمریکا شد و روابط نزدیکی با دولت آیزنهاور برقرار کرد. این دوره او را به عنوان یک سیاستمدار pro-West معرفی کرد.[۵]

نخست‌وزیری علی امینی

علی امینی در اردیبهشت ۱۳۴۰ (مه ۱۹۶۱) با حمایت مستقیم دولت جان اف. کندی رئیس‌جمهور آمریکا به نخست‌وزیری ایران منصوب شد. این انتصاب در پی بحران اقتصادی شدید، اعتراضات گسترده معلمان و دانشجویان، و ورشکستگی مالی کشور رخ داد. دولت قبلی جعفر شریف‌امامی استعفا داده بود و محمدرضا شاه تحت فشار آمریکا مجبور به پذیرش امینی شد که به عنوان یک سیاستمدار لیبرال و pro-Western شناخته می‌شد.[۶] امینی با اختیارات گسترده حکم گرفت و مجلس را منحل کرد تا بدون محدودیت قانون‌گذاری کند. او کابینه‌ای از اصلاح‌طلبان میانه‌رو تشکیل داد و وزرایی از نزدیکان جبهه ملی را برگزید. هدف اصلی او مبارزه با فساد، اصلاحات اقتصادی و کاهش نفوذ دربار بود. امینی اعلام کرد که ایران در آستانه ورشکستگی است و نیاز به کمک‌های خارجی دارد، که این اعتراف جنجال‌برانگیز شد اما حمایت آمریکا را جلب کرد.[۷] دوره نخست‌وزیری امینی با تنش‌های داخلی همراه بود. او تلاش کرد نقش شاه را در امور اجرایی کاهش دهد، که این امر خشم محمدرضا شاه را برانگیخت. همزمان، اپوزیسیون مانند جبهه ملی از او حمایت نکرد و او را عامل آمریکا می‌دانست.

اصلاحات ارضی و اقتصادی

یکی از مهم‌ترین اقدامات امینی، آغاز اصلاحات ارضی بود. او لایحه‌ای را تصویب کرد که زمین‌های بزرگ مالکان را محدود و میان کشاورزان توزیع می‌کرد. حسن ارسنجانی وزیر کشاورزی او، این اصلاحات را با سرعت اجرا کرد و مالکان بزرگ را هدف قرار داد. این برنامه پیش‌زمینه‌ای برای انقلاب سفید شاه شد، اما در زمان امینی با مخالفت روحانیت و زمین‌داران مواجه گردید.[۸]

امینی همچنین مبارزه با فساد را شدت بخشید، چندین مقام ارشد را برکنار کرد و بودجه نظامی را کاهش داد تا منابع را به توسعه اقتصادی اختصاص دهد. این کاهش بودجه ارتش، یکی از دلایل اصلی اختلاف او با شاه بود که ارتش را پایه قدرت خود می‌دانست. او روابط نزدیک با آمریکا را تقویت کرد و کمک‌های مالی دریافت نمود، اما critics او را وابسته به غرب می‌دانستند.[۹]

اصلاحات امینی فضایی نسبی برای آزادی بیان ایجاد کرد، اما اعتراضات دانشجویی و کارگری ادامه یافت و دولت او را تحت فشار قرار داد.

استعفا و دلایل آن

در تیر ۱۳۴۱ (ژوئیه ۱۹۶۲)، علی امینی پس از ۱۴ ماه نخست‌وزیری استعفا داد. دلایل اصلی شامل اختلاف شدید با شاه بر سر بودجه نظامی، عدم حمایت جبهه ملی، و فشار زمین‌داران بود. شاه که از کاهش نفوذ خود نگران بود، اسدالله علم را جایگزین کرد که وفادارتر بود.[۱۰]

استعفای امینی پایان تلاش برای اصلاحات لیبرال در رژیم پهلوی بود و راه را برای تمرکز قدرت بیشتر در دست شاه هموار کرد. برخی تحلیل‌گران معتقدند که شکست امینی نشان‌دهنده ناتوانی در ایجاد تغییرات اساسی بدون حمایت کامل دربار بود.[۱۱]

زندگی پس از نخست‌وزیری

پس از استعفا در تیر ۱۳۴۱، علی امینی از صحنه سیاسی ایران کنار گذاشته شد و هیچ سمت رسمی دیگری در رژیم پهلوی نپذیرفت. او به فعالیت‌های خصوصی پرداخت و یک گروه سیاسی میانه‌رو تشکیل داد که هدفش ایجاد تعادل در نظام مشروطه بود. امینی منتقد تدریجی تمرکز قدرت در دست محمدرضا شاه شد و از اصلاحات واقعی حمایت می‌کرد، اما با سیاست‌های اقتدارگرایانه شاه مخالفت ورزید. در دهه ۱۳۵۰، او از دور به مسائل سیاسی توجه داشت و روابط خود با نخبگان غربی را حفظ کرد.[۱۲]

در اواخر دهه ۱۳۵۰، با شدت گرفتن بحران‌های اقتصادی و سیاسی، امینی تلاش کرد نقش میانجی ایفا کند. او در سال ۱۳۵۷ پیشنهاد تشکیل دولت ائتلافی داد تا رژیم پهلوی را نجات دهد، اما شاه این پیشنهاد را رد کرد. امینی به عنوان یک سیاستمدار با تجربه، از تغییرات اساسی حمایت می‌کرد اما مخالف سرنگونی کامل نظام بود.[۱۳]

انقلاب ضدسلطنتی و تبعید

با پیروزی انقلاب ضدسلطنتی در بهمن ۱۳۵۷، علی امینی ایران را ترک کرد و به پاریس فرانسه رفت. او در تبعید به یکی از مخالفان سرسخت جمهوری اسلامی تبدیل شد و جبهه آزادی‌بخش ایران را رهبری کرد که یک گروه monarchist میانه‌رو بود. امینی از رژیم جدید به عنوان دیکتاتوری مذهبی انتقاد کرد و تلاش کرد اپوزیسیون monarchist را متحد سازد، اما اختلافات داخلی میان سلطنت‌طلبان مانع موفقیت شد.[۱۴]

در پاریس، امینی خاطرات خود را نوشت که توسط دانشگاه هاروارد منتشر شد و جزئیات روابطش با شاه و سیاست‌های آمریکا را فاش کرد. او تا پایان عمر در تبعید ماند و از بازگشت به ایران تحت حاکمیت روحانیت خودداری کرد. فعالیت‌های اپوزیسیونی او محدود ماند و جبهه‌اش تأثیر چندانی نداشت.[۱۵]

مرگ و میراث

علی امینی در ۲۱ آذر ۱۳۷۱ (۱۲ دسامبر ۱۹۹۲) در سن ۸۷ سالگی در پاریس درگذشت. مرگ او پایان عصر سیاستمداران لیبرال تحصیل‌کرده غرب در ایران بود. میراث امینی دوگانه است: برخی او را اصلاح‌طلب واقعی و آغازگر اصلاحات ارضی می‌دانند که پیش‌زمینه انقلاب سفید شد، در حالی که critics او را سیاستمدار وابسته به آمریکا و ناکام در مقابله با اقتدار شاه توصیف می‌کنند. دوره کوتاه نخست‌وزیری‌اش نشان‌دهنده محدودیت‌های اصلاحات در نظام پهلوی بود.[۱۶]

سوابق و سمت‌های علی امینی

معاون وزیر دارایی (۱۳۲۵)

وزیر اقتصاد و دارایی در کابینه‌های مختلف (۱۳۲۹-۱۳۳۳)

سفیر ایران در آمریکا (۱۳۳۶-۱۳۳۷)

نخست‌وزیر ایران (۱۳۴۰-۱۳۴۱)

رهبر جبهه آزادی‌بخش ایران در تبعید (پس از ۱۳۵۷)[۱۷]

لینک‌های بیرونی

خاطرات علی امینی - دانشگاه هاروارد بیوگرافی در Encyclopædia Britannica

مقاله در Los Angeles Times

مرکز بررسی اسناد تاریخی

historydocuments.ir

نگاهی به فعالیت‌های اپوزیسیونی علی امینی پس از انقلاب اسلامی

irdc.ir Iran: What History Tells Us About Supreme Leader, Rouhani ... eaworldview.com

منابع

  1. ↑ Encyclopædia Britannica, "Ali Amini," accessed January 1, 2026.
  2. ↑ Abbas Milani, Eminent Persians: The Men and Women Who Made Modern Iran, 1941-1979 (Syracuse University Press, 2008), 1: 245-250.
  3. ↑ Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran (Cambridge University Press, 2008), 124.
  4. ↑ James A. Bill, The Eagle and the Lion: The Tragedy of American-Iranian Relations (Yale University Press, 1988), 142-145.
  5. ↑ Mark J. Gasiorowski, U.S. Foreign Policy and the Shah: Building a Client State in Iran (Cornell University Press, 1991), 89-92.
  6. ↑ Abbas Milani, The Shah (Palgrave Macmillan, 2011), 278-282.
  7. ↑ Ervand Abrahamian, Iran Between Two Revolutions (Princeton University Press, 1982), 420-425.
  8. ↑ James A. Bill, The Politics of Iran: Groups, Classes and Modernization (Merrill, 1972), 112-115.
  9. ↑ Mark J. Gasiorowski, U.S. Foreign Policy and the Shah (Cornell University Press, 1991), 145-150.
  10. ↑ Abbas Milani, Eminent Persians (Syracuse University Press, 2008), 250-255.
  11. ↑ Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran (Cambridge University Press, 2008), 135.
  12. ↑ Abbas Milani, The Shah (Palgrave Macmillan, 2011), 295-300.
  13. ↑ Ervand Abrahamian, Iran Between Two Revolutions (Princeton University Press, 1982), 498-502.
  14. ↑ Los Angeles Times, "Ali Amini; Foe of Iran's Islamic Government," December 17, 1992.
  15. ↑ The Independent, "Obituary: Ali Amini," December 16, 1992.
  16. ↑ Abbas Milani, Eminent Persians (Syracuse University Press, 2008), 255-260.
  17. ↑ Foundation for Iranian Studies, Oral History Interview with Ali Amini.

Milani, Abbas. The Shah. Palgrave Macmillan, 2011. Abrahamian, Ervand. Iran Between Two Revolutions. Princeton University Press, 1982. Milani, Abbas. Eminent Persians: The Men and Women Who Made Modern Iran. Syracuse University Press, 2008. "Obituary: Ali Amini." The Independent, December 16, 1992. "Ali Amini; Foe of Iran's Islamic Government." Los Angeles Times, December 17, 1992. Foundation for Iranian Studies. Oral History Interview with Ali Amini. Accessed January 1, 2026. https://fis-iran.org/oral-history/amini-ali/.

برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Alireza_k_h/صفحه_تمرین&oldid=83631»