کاربر:Khosro/صفحه تمرین2: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
ویراستاری نهایی قبل از انتشار مقاله
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
۹٬۴۶۵ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:برای صفحه تمرین.jpg|بندانگشتی|1148x1148px]]
[[پرونده:برای صفحه تمرین.jpg|بندانگشتی|1148x1148px]]
{{جعبه زندگینامه| اندازه جعبه =| عنوان = | نام = شاهین ذوقی‌تبار| تصویر =شاهین ذوقی‌تبار1.jpg| اندازه تصویر = ۲۴۰px| عنوان تصویر =زندانی سیاسی شاهین ذوقی‌تبار| زادروز =سال ۱۳۶۶| زادگاه =| تاریخ مرگ =| مکان مرگ =| عرض جغرافیایی محل دفن =| طول جغرافیایی محل دفن =| latd =| latm =| lats =| latNS =| longd =| longm =| longs =| longEW =| محل زندگی = | ملیت = | نژاد =| تابعیت = | تحصیلات =دانشجوی اخراجی| دانشگاه =| پیشه =| سال‌های فعالیت =| کارفرما =| نهاد =| نماینده =| شناخته‌شده برای = زندانیان سیاسی، فعالان حقوق بشر| نقش‌های برجسته =| سبک =| تأثیرگذاران =| تأثیرپذیرفتگان =| شهر خانگی =| تلویزیون =| لقب =| حزب =| جنبش = | مخالفان =نظام جمهوری اسلامی| هیئت =| دین =اسلام| مذهب =| منصب =| مکتب =| آثار =| خویشاوندان سرشناس =| فرزندان = | جوایز =| امضا =| اندازه امضا =| وبگاه =| پانویس =| اتهام‌ها = اجتماع و تبانی علیه نظام، عضویت و هواداری از سازمان مجاهدین خلق، نشر اکاذیب، تبلیغ علیه نظام و توهین به خامنه‌ای| مجازات = ۱۰ سال زندان| وضعیت پزشکی = بیماری کلیوی، ورم شدید پاها| اقدامات اعتراضی = | وضعیت خانواده = | واکنش‌های بین‌المللی =}}
{{جعبه زندگینامه
'''شاهین ذوقی‌تبار'''، (متولد ۱۳۶۶) زندانی سیاسی ۳۸ ساله و هوادار [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، در اردیبهشت ۱۳۹۲ توسط نیروهای [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]] دستگیر شد. او که دانشجوی اخراجی بود، به اتهام توهین به رهبر جمهوری اسلامی ([[سید علی خامنه ای|خامنه‌ای]]) و همکاری با سازمان مجاهدین خلق به ۵ سال زندان محکوم گردید. او دوران حبس خود را در زندان‌های [[زندان اوین|اوین]] و [[زندان گوهردشت|گوهردشت کرج]] گذراند و در این مدت چندین بار به سلول انفرادی منتقل شد. شاهین ذوقی‌تبار در ۱۸ بهمن ۱۳۹۶ با پایان یافتن حکم آزاد گردید. ذوقی‌تبار پس از آزادی، پیامی ارسال کرد و بر تشکیل [[کانون‌های شورشی]] تأکید نمود.
| اندازه جعبه =
| عنوان = الله‌یار خان آصف‌الدوله
| عنوان ۲ =
| نام =
| تصویر = الله‌یار خان آصف‌الدوله.jpg
| اندازه تصویر = 260px
| عنوان تصویر =
| زادروز = نامشخص
| زادگاه =  
| تاریخ مرگ = پس از ۱۲۵۵ هـ. ق
| مکان مرگ =  
| علت مرگ =
| آرامگاه =
| بناهای یادبود =
| محل زندگی =
| ملیت =  
| نام‌های دیگر =
| نژاد = قاجار
| تابعیت =
| تحصیلات =
| دانشگاه =
| پیشه = سیاستمدار، فرمانده نظامی
| سال‌های فعالیت =
| کارفرما =
| نهاد =
| نماینده =
| شناخته‌شده برای = صدراعظم فتحعلی شاه قاجار
| نقش‌های برجسته = صدراعظم، حکومت ولایات
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی =
| دستمزد =
| Net worth =
| قد =
| وزن =
| تلویزیون =
| لقب = آصف‌الدوله
| دوره = قاجار
| پس از =
| پیش از =
| حزب =
| جنبش =
| مخالفان =
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب =  
| اتهام =
| مجازات =
| وضعیت گناهکاری =
| منصب = صدراعظم ایران
| مکتب =
| آثار =
| همسر = مریم خانم (دختر فتحعلی شاه)
| شریک زندگی =
| فرزندان = حسن خان سالار، چندین فرزند دیگر
| والدین = میرزا محمد خان بیگلربیگی (پدر)
| خویشاوندان سرشناس = فتحعلی شاه (پدرزن)، عباس میرزا (برادرزن)
| گفتاورد =
| جوایز =
| امضا =
| اندازه امضا =
| signature_alt =
| وبگاه =
| imdb_id =
| Soure_id =
| پانویس =
}}
'''الله‌یار خان آصف‌الدوله'''، پسر ارشد میرزا محمد خان بیگلربیگی دولو قاجار ملقب به تاجبخش، از سیاستمداران دوره قاجار طی سال‌های ۱۲۴۰ هـ. ق تا ۱۲۴۳ هـ. ق بود. پدرش در تأسیس سلطنت قاجار نقش داشت و از سلطنت به نفع آقا محمد خان گذشت. الله‌یار خان با ازدواج با مریم خانم دختر فتحعلی شاه و پیوندهای خانوادگی دیگر، نفوذ یافت. وی خوانسالار شاه بود و در سرکوب ترکمانان (۱۲۲۸ هـ. ق) و جنگ با عثمانی (۱۲۳۷ هـ. ق) شرکت کرد. آصف‌الدوله حکومت گیلان، مازندران، استرآباد و بروجرد را بر عهده داشت.


شاهین ذوقی‌تبار مجدداً در ۲ مرداد ۱۴۰۴ توسط نیروهای اطلاعات [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] بازداشت شد و خانه‌اش تفتیش گردید. پس از انتقال به [[زندان فشافویه]] و سپس بند ۷ زندان اوین، در ۲۶ مرداد ۱۴۰۴ در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی [[ایمان افشاری]] محاکمه شد. اتهامات وی شامل اجتماع و تبانی علیه نظام، عضویت و هواداری از سازمان مجاهدین خلق، تبلیغ علیه نظام و توهین به رهبر بود. او در ۸ مهر ۱۴۰۴، حکم ۱۰ سال زندان (۵ سال برای اجتماع و تبانی، ۴ سال برای هواداری و ۱ سال برای تبلیغ) به او ابلاغ گردید. ذوقی‌تبار در دوران زندان‌های خود نامه‌ها و پیام‌هایی ارسال کرد که در آن‌ها به شرایط زندان، اعدام‌ها و فراخوان به تحریم انتخابات اشاره نمود. وضعیت سلامتی وی در زندان فشافویه به دلیل شرایط غیربهداشتی وخیم شد و دچار بیماری کلیوی گردید.  
آصف‌الدوله در سال ۱۲۴۱ هـ. ق با عزل عبدالله خان امین‌الدوله به صدارت رسید و اولین قاجاری در این مقام شد. دوران صدارتش با جنگ دوم ایران و روسیه (۱۲۴۱–۱۲۴۳ هـ. ق) همزمان بود که فرماندهی بخشی از سپاه را داشت اما شکست خورد و فرار کرد. این جنگ به [[عهدنامه ترکمانچای]] (۱۸۲۸ م) منجر شد که ایران اراضی وسیعی را از دست داد. آصف‌الدوله متهم به جاه‌طلبی و همکاری با انگلیس بود. در قتل گریبایدوف (۱۲۴۴ هـ. ق / ۱۸۲۹ م) نقش داشت و تنبیه شد. پس از صدارت، در زمان محمد شاه به حکومت خراسان رفت اما ناکام ماند. پسرش حسن خان سالار در سال ۱۲۵۵ هـ. ق شورش کرد و اعدام شد، املاک خانواده مصادره گردید. الله‌یار خان آصف‌الدوله نمادی از نفوذ خانوادگی و شکست‌های قاجار است.


== زندگی‌نامه اولیه و دستگیری اول ==
== زندگی و خانواده ==
شاهین ذوقی‌تبار در حدود سال ۱۳۶۶ متولد شد و در زمان دستگیری دوم خود ۳۸ ساله بود. وی دانشجوی اخراجی از دانشگاه به دلیل فعالیت‌های سیاسی بود. در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۲، توسط نیروهای اطلاعاتی و امنیتی بازداشت گردید و تا ۴ خرداد ۱۳۹۳ در بند امنیتی ۲-الف زندان اوین نگهداری شد. سپس به بند ۷ زندان اوین منتقل گردید و در ۹ مهر ۱۳۹۳ به بند یک زندان رجایی‌شهر (گوهردشت) کرج انتقال یافت. پس از گذراندن مدتی در بند ۲ موسوم به دارالقرآن، در ۲۶ خرداد ۱۳۹۴ به سالن زندانیان سیاسی در رجایی‌شهر منتقل شد.
الله‌یار خان آصف‌الدوله، پسر ارشد میرزا محمد خان بیگلربیگی دولو قاجار ملقب به تاجبخش بود. پدرش از سران ایل قاجار در استرآباد و مازندران به‌شمار می‌رفت و در جنبش‌های سلطنت‌خواهی قاجاریان، بسیاری از بزرگان ایل او را شایسته‌تر از آقا محمد خان برای پادشاهی می‌دانستند، اما وی به نفع آقا محمد خان از سلطنت گذشت و حمایت ایل را جلب کرد که لقب تاجبخش را برای او آورد. برخی اعقابش این نام را برگزیدند. میرزا محمد خان مورد احترام آقا محمد خان و دیگر بزرگان قاجار بود و در لشکرکشی‌های آقا محمد خان، حکومت تهران را به او می‌سپردند که منجر به لقب بیگلربیگی شد.


شاهین ذوقی‌تبار در اردیبهشت ۱۳۹۲ به اتهام توهین به [[علی خامنه‌ای]] توسط وزارت اطلاعات دستگیر شد و نزدیک به ۵ سال در زندان‌های اوین و گوهردشت زندانی بود. وی چندین بار به دلیل اعتراض به شرایط زندان و دفاع از حقوق زندانیان به سلول انفرادی منتقل گردید.  
پس از قتل آقا محمد خان در شوشی، میرزا محمد خان وفاداری خود را به فتحعلی شاه حفظ کرد. هنگام قتل، حاج ابراهیم خان کلانتر قصد ورود به تهران داشت، اما میرزا محمد خان و میرزا شفیع تا رسیدن فتحعلی شاه مانع شدند. با ورود شاه، میرزا محمد خان استقبال گرمی کرد که احترام خانواده را افزایش داد.<ref name=":0">[http://pajoohe.ir/%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B5%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87__a-44936.aspx اللهیارخان آصف الدوله - پژوهه]</ref>


از سوی [[ابوالقاسم صلواتی|قاضی الوالقاسم صلواتی]]، رئیس شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب، به اتهام اجتماع و تبانی از طریق همکاری با سازمان مجاهدین خلق به تحمل ۵ سال حبس تعزیری محکوم شد.<ref name=":0">[https://bazdashtshodegan.com/%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%db%8c-%d8%b2%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%b4%d8%a7%d9%87%db%8c%d9%86-%d8%b0%d9%88%d9%82%db%8c%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b1/ معرفی زندانی سیاسی شاهین ذوقی‌تبار - صدای بازداشت‌شدگان]</ref><ref name=":1">[https://www.kampain.info/archive/16397.htm شاهین ذوقی تبار آزاد شد - کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی]</ref>  
الله‌یار خان آصف‌الدوله از بزرگان و محترمین قاجاریه بود. خواهرش گوهر تاج خانم یکی از زنان عقدی فتحعلی شاه بود که شاه علاقه زیادی به او داشت. خواهر دیگرش همسر [[عباس میرزا|عباس میرزا نایب‌السلطنه]] گردید، بنابراین فتحعلی شاه و پسرش باجناغ شدند. الله‌یار خان داماد فتحعلی شاه بود و با مریم خانم دختر پنجم شاه ازدواج کرد. وی برادرزن عباس میرزا و دایی محمد شاه قاجار بود.<ref name=":1">[https://payametarikh.blogsky.com/1398/07/05/post-106/%D8%A2%D8%B5%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87 آصف‌الدوله - پیام تاریخ]</ref>


=== فشارها در زندان اول ===
برای قدردانی از خدمات میرزا محمد خان و نزدیکی طوایف قاجار، فتحعلی شاه یکی از دخترانش را به عقد رستم خان پسر میرزا محمد خان درآورد، اما رستم خان هفت ماه پس از ازدواج درگذشت. شاه بلافاصله دخترش مریم خانم را به عقد الله‌یار خان آصف‌الدوله درآورد و خود خواهر آصف‌الدوله را به زنی گرفت. این پیوندها مقام آصف‌الدوله را در دربار فتحعلی شاه افزایش داد و به سمت‌های مهمی رسید.<ref name=":2">کارنامه سیاسی آصف‌الدوله؛ تألیف محمود قربانی
در دوران حبس، شاهین ذوقی‌تبار در ۴ شهریور ۱۳۹۶ به بند ۲-الف زندان اوین که متعلق به اطلاعات سپاه پاسداران است، منتقل گردید. وی تا ۷ شهریور ۱۳۹۶ به دلیل اعتصاب غذا در زندان گوهردشت، مورد بازجویی قرار گرفت. بازجویان وی را به پرونده‌سازی مجدد تهدید کردند و پس از فشارهای روحی-روانی، او را به زندان گوهردشت بازگرداندند.<ref>[https://besoyehazadi.com/2017/08/31/%D8%A7%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%B0%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA/ اعمال فشار بر زندانی سیاسی شاهین ذوقی تبار و تهدید برای پرونده‌سازی - بسوی آزادی]</ref>


وی در پیام خود پس از آزادی، اشاره کرد که در طول حبس، بارها توسط بازجوهای وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه مورد بازجویی و شکنجه قرار گرفت، به طوری که سر و دندانش شکست. او این موارد را هزینه‌ای برای آزادی دانست و تأکید کرد که ترس مأموران رژیم از قیام مردم زیاد است.<ref name=":2">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%B0%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%AF%D9%87%DB%8C%D9%85 زندانی سیاسی آزاد شده شاهین ذوقی تبار: با تشکیل کانونهای نبرد دست در دست هم بدهیم - سازمان مجاهدین]</ref>  
file:///C:/Users/F14473/Downloads/c0791393ed1db68ba5544e5cfafaa69f64368539.pdf</ref>


=== آزادی از زندان اول ===
== فعالیت‌های اولیه و سمت‌های حکومتی ==
شاهین ذوقی‌تبار در ۱۸ بهمن ۱۳۹۶ با پایان یافتن حکم ۵ ساله خود از زندان رجایی‌شهر کرج آزاد گردید. وی از دانشجویان اخراجی هوادار سازمان مجاهدین خلق بود.<ref name=":1" />  
پیش از صدارت، الله‌یار خان آصف‌الدوله خوانسالار فتحعلی شاه بود و در سرکوب مخالفان شرکت داشت. در سال ۱۲۲۸ هـ. ق، هنگامی که ترکمانان به همراه یوسف خواجه کاشغری مشکلاتی برای دولت ایجاد کردند، آصف‌الدوله با عده‌ای از سرکردگان مأمور مقابله با آنها شد و آنان را پراکنده نمود. در سال ۱۲۳۷ هـ. ق طی جنگ ایران و عثمانی، فتحعلی شاه او را با ده هزار سوار و پیاده به یاری عباس میرزا به آذربایجان فرستاد.<ref name=":0" />


او پس از آزادی، در پیامی سلام بر یاران همبند، قیام‌آفرینان و مردم ایران فرستاد و به شهدای قیام و [[قتل عام ۶۷|قتل‌عام سال ۱۳۶۷]] اشاره کرد. وی دستگیری خود در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ به اتهام هواداری از سازمان مجاهدین خلق را توصیف کرد و گفت که یک سال و پنج روز در بازداشتگاه ۲-الف بود و سپس به زندان‌های اوین و گوهردشت رفت. او یادی از علی معزی کرد و مشکلات رژیم را عامل اصلی دانست. ذوقی‌تبار بر استفاده از فرصت‌ها برای تشکیل کانون‌های نبرد تأکید کرد و از کشورهای غربی خواست سیاست مماشات با رژیم را کنار بگذارند.<ref name=":2" />  
آصف‌الدوله مدتی حکومت شهرهایی در گیلان، مازندران، استرآباد و بروجرد را بر عهده داشت. او فردی جاه‌طلب و سرکش بود و همیشه تلاش می‌کرد مقامات عالی را کسب کند تا نقشه‌های خود را که از حمایت انگلیسی‌ها برخوردار بود، اجرا نماید. در این دوره، املاک و اموال زیادی برای خود و خانواده‌اش فراهم آورد و پیش از طغیان پسرش حسن خان سالار، از مالکان و متمولان درجه یک ایران محسوب می‌شد.<ref name=":2" />


== دستگیری دوم و محاکمه ==
=== رسیدن به مقام صدارت ===
[[پرونده:شاهین ذوقی‌تبار2.jpg|جایگزین=شاهین ذوقی‌تبار|بندانگشتی|240x240پیکسل|شاهین ذوقی‌تبار]]
الله‌یار خان آصف‌الدوله یکی از دشمنان سرسخت عبدالله خان امین‌الدوله صدراعظم بود و همواره نزد فتحعلی شاه از او بدگویی می‌کرد. سرانجام با عزیمت شاه به اصفهان و گوشمالی خانواده هاشم خان از منسوبان امین‌الدوله، نقشه‌هایش اجرا شد. حکومت اصفهان در خانواده حاج محمد حسین خان پدر عبدالله خان موروثی بود که سوءاستفاده‌هایی توسط هاشم خان برادرزن امین‌الدوله رخ داد. به دلیل مسامحه امین‌الدوله در برابر هاشم خان و کتمان خیانت او، فتحعلی شاه او را در ۱۲۴۱ هـ. ق از صدارت عزل کرد و الله‌یار خان را به عنوان صدراعظم تعیین نمود و به او لقب آصف‌الدوله داد. حسن خان پسر او که دخترزاده شاه بود، امیریار و سالاریار لقب گرفت که نفوذ خانواده را بیشتر کرد. آصف‌الدوله نخستین فرد از خاندان قاجاریه بود که به صدارت رسید. صدارت اولیه او سه سال و اندی طول کشید.<ref name=":0" />
شاهین ذوقی‌تبار مجدداً در ۲ مرداد ۱۴۰۴ توسط نیروهای اطلاعات سپاه بازداشت شد. مأموران امنیتی در سحرگاه به منزلش یورش بردند، خانه را تفتیش کردند و او را با خشونت در برابر خانواده‌اش بازداشت نمودند. این اقدام بدون حکم قضایی صورت گرفت. وی ابتدا به زندان فشافویه منتقل شد، جایی که به دلیل شرایط غیربهداشتی و تراکم جمعیت، وضعیت سلامتی‌اش وخیم گردید و دچار بیماری کلیوی و ورم شدید پاها شد. سپس با انتقال برخی زندانیان سیاسی به اوین، به بند ۷ زندان اوین منتقل گردید. بر اساس گزارشات منابع حقوق بشری، وضعیت درمانی او نامناسب است و دسترسی به خدمات پزشکی کافی ندارد.<ref name=":0" />  


شاهین ذوقی‌تبار در ۲۶ مرداد ۱۴۰۴، در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری محاکمه شد. اتهامات شامل اجتماع و تبانی علیه نظام، عضویت و هواداری از سازمان مجاهدین خلق، نشر اکاذیب، تبلیغ علیه نظام و توهین به رهبر بود. وی بدون دسترسی کافی به وکیل و در روندی فاقد شفافیت محاکمه گردید.<ref name=":3">[https://iranhrs.org/%d8%b4%d8%a7%d9%87%db%8c%d9%86-%d8%b0%d9%88%d9%82%db%8c-%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d8%a8%d9%87-%db%b1%db%b0-%d8%b3%d8%a7%d9%84-%d8%b2%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%9b-%d8%a7%d8%af%d8%a7%d9%85%d9%87/ محکومیت شاهین ذوقی تبار به ۱۰ سال زندان؛ ادامه فشار بر زندانیان سیاسی - کانون حقوق بشر ایران]</ref>  
== دوران صدارت و جنگ دوم ایران و روسیه ==
صدارت آصف‌الدوله با زمینه‌چینی روسیه و انگلیس برای مرحله دوم جنگ‌های ایران و روسیه و جدایی اراضی وسیع ایران همزمان بود. [[عهدنامه گلستان]] در مرزها دقیق نبود و روس‌ها از فرصت استفاده کردند. شرایط بین‌المللی به نفع روسیه بود و برنامه‌هایی برای تجزیه عثمانی و تقسیم ایران داشتند. تعدیات روس‌ها به مسلمانان گنجه و قره‌باغ، کمک‌خواهی آنان از ایران، عزیمت آقا سید محمد مجاهد از عتبات برای جهاد با روس‌ها، پذیرش گرم او توسط فتحعلی شاه و صدور فتوای جهاد، زمینه جنگ دوم (۱۲۴۱–۱۲۴۳ هـ. ق) را فراهم کرد. دلایل جنگ: توسعه‌طلبی روسیه، بد رفتاری با مسلمانان، تحریکات انگلیس، تغییر رفتار عباس میرزا، دخالت علما، بی‌تجربگی فتحعلی شاه.<ref name=":2" />


=== محکومیت دوم ===
آصف‌الدوله برای جنگ با روس‌ها پیشقدم شد، فتوای علما گرفت و مردم را تحریک کرد. اما عباس میرزا با آمدن او به جبهه و دخالت در امور نظامی مخالف بود و در نامه‌ای به شاه نوشت که آمدن او سودی ندارد جز ملامت. با این حال، شاه ۲۰ هزار سپاه و ۱۱۰ عراده توپ به او سپرد. پیش از شکستن صلح، آصف‌الدوله بدون اجازه عباس میرزا از رود ارس عبور کرد. در جنگ، هنرنمایی نکرد و نخستین کسی بود که از سپاه روس فرار کرد و به حوالی تبریز گریخت.
در ۸ مهر ۱۴۰۴، حکم زندان به ذوقی‌تبار ابلاغ شد. وی به اتهام اجتماع و تبانی علیه نظام به ۵ سال، عضویت و هواداری از سازمان مجاهدین خلق به ۴ سال و تبلیغ علیه نظام به ۱ سال زندان محکوم گردید، که مجموعاً ۱۰ سال زندان است.  


وی سابقه بازداشت در سال ۱۳۹۲ به اتهام توهین به خامنه‌ای را داشت که به ۶ سال زندان محکوم شد و چهار سال آن را در زندان‌های اوین و گوهردشت گذراند.<ref name=":3" />  
در آغاز جنگ، عباس میرزا در ۲۵ ژوئن ۱۸۲۶ به سپاه روس حمله کرد و ایرانیان پیش رفتند و اراضی از دست رفته مانند لنگران، طالش، گنجه، دربند و گوگچای را بازپس گرفتند. این موفقیت‌ها فتحعلی شاه را خوشحال کرد، اما به دلیل تجربه تلخ گذشته، تصمیم به صلح گرفت. در اوت ۱۸۲۶، میرزا داوود خان ارمنی را به عنوان سفیر به سن‌پترزبورگ فرستاد تا مذاکرات صلح را فراهم کند، اما روس‌ها او را در مرز نپذیرفتند. روس‌ها با نیروی تازه‌نفس در سپتامبر ۱۸۲۶ حمله متقابل کردند.<ref name=":0" />


== نامه‌های شاهین ذوقی‌تبار از زندان ==
=== عهدنامه ترکمانچای ===
در نامه‌ای از زندان رجایی‌شهر کرج در ۱ دی ۱۳۹۴، ذوقی‌تبار توصیف کرد که در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۲، پاسداران و [[لباس شخصی‌ها|لباس‌ شخصی‌ها]] با شکستن در به خانه هجوم آوردند و او را به بازداشتگاه ۲-الف بردند. وی بیش از یک سال در انفرادی بدون تماس و ملاقات گذراند و از لوازم ضروری محروم بود. او با توهین‌ها مواجه شد و نگران مادر و برادر بازداشت‌شده‌اش بود. سپس به اوین و گوهردشت منتقل شد، جایی که هوای سالم نبود، هواخوری محدود بود و مرگ‌ومیر ناشی از بیماری زیاد بود.<ref>[https://melliun.org/iran/79185 نامه یک زندانی سیاسی از زندان رجایی‌شهر کرج - ملّیون ایران]</ref>  
پس از حمله روس‌ها و تلفات سنگین، فتحعلی شاه به اصرار سرجان مک‌دونالد وزیرمختار انگلیس، میرزا محمد علی خان شیرازی را به تفلیس فرستاد. روس‌ها شرط ترک جنگ را واگذاری سرزمین‌های ماورای ارس و پرداخت ۵/۷ میلیون تومان غرامت کردند، اما مذاکرات شکست خورد. روس‌ها فرماندهی را به ژنرال پاسکویچ سپردند که ایروان را فتح کرد و سراسر ماورای ارس به دست روس‌ها افتاد. در اکتبر ۱۸۲۷ (۱۲۴۳ هـ. ق) تبریز به آسانی اشغال شد. آصف‌الدوله در خانه رعایا پنهان شد، مردم او را کت‌بسته به روس‌ها تسلیم کردند و روس‌ها شهر را بدون مقاومت گشودند. روس‌ها تهدید به اشغال تهران کردند و فتحعلی شاه شرایط را پذیرفت.<ref name=":1" />


در نامه دیگری در ۲۴ آذر ۱۳۹۵ از زندان رجایی‌شهر، وی از دوران کودکی خود گفت که مجبور به شرکت در کلاس‌های قرآنی و نماز بود و شعار مرگ بر ضد [[رژیم ولایت فقیه|ولایت فقیه]] می‌داد. در دانشگاه با اینترنت و ماهواره با مطالب جدیدی مانند اعدام‌های دهه ۶۰ آشنا شد. پس از دستگیری و بیش از یک سال انفرادی با شکنجه، عمق جنایات را فهمید و بر پیگیری دادخواهی اعدام‌های ۱۳۶۷ تأکید کرد.<ref>[https://negah.org/3220 سخنی با هم سن و سال هایم دهه ۶۰ - نگاه]</ref>  
مذاکرات در ترکمنچای آغاز شد. نمایندگان ایران: عباس میرزا، میرزا ابوالحسن خان شیرازی، [[قائم‌مقام فراهانی|ابوالقاسم قائم مقام فراهانی]] (امیرکبیر)؛ روسیه: پاسکویچ؛ ناظر: دکتر جان مک‌نیل. این به عهدنامه ترکمنچای (۲۱ فوریه ۱۸۲۸) منجر شد، شامل معاهده اصلی با ۱۶ فصل، قرارداد تجاری با ۹ فصل و پروتکل تشریفات. روس‌ها پس از ترکمنچای او را آزاد کردند.<ref name=":2" />


در نامه‌ای در ۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ از زندان، شاهین ذوقی‌تبار به تحریم انتخابات فراخوان داد و رژیم را به حیوانی تشبیه کرد که خود را بزرگ‌تر نشان می‌دهد. وی انتخابات را پز روشنفکرانه دانست که کاندیداها توسط خامنه‌ای انتخاب می‌شوند. او به اختلافات باندها، رد صلاحیت [[محمود احمدی‌نژاد]]، و جنایات [[حسن روحانی]] و [[ابراهیم رئیسی]] اشاره کرد و از مردم خواست در اعتراضات شرکت کنند.<ref>[https://hambastegimeli.com/69275_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%B0%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C فراخوان زندانی سیاسی شاهین ذوقی تبار به تحریم انتخابات قلابی فاشیسم مذهبی - همبستگی ملی]</ref>  
== نقش در قتل گریبایدوف و تنبیه ==
در سال ۱۲۴۴ هـ. ق (۱۸۲۹ م)، آصف‌الدوله در قتل الکساندر گریبایدوف سفیر روس دست داشت. به تحریک او، میرزا مسیح استرآبادی حکم استرداد زنان مسلمان را که سفیر روس به زور به سفارت برده بود، داد. این منجر به هجوم مردم به سفارت و قتل سفیر و ۳۷ نفر دیگر در ۱۱ فوریه ۱۸۲۹ شد. روس‌ها از دسیسه خارجی آگاه شدند و عاقلانه برخورد کردند. ایران با عذرخواهی مسئله را حل کرد. فتحعلی شاه به دلیل خیانت‌های مکرر، دستور تنبیه آصف‌الدوله را داد و او را در میدان درخانه پادشاهی بر سکوی توپ بزرگی بردند و چوب یاسا بر پایش زدند تا درس عبرتی باشد.<ref name=":0" />


در پیام ۳۰ مهر ۱۴۰۴ از زندان اوین، ذوقی‌تبار سلام به [[مسعود رجوی]] و [[مریم رجوی]] و کانون‌های شورشی فرستاد. وی خود را گروگان سپاه دانست و گفت رژیم تلاش دارد مجاهدین را با اسرائیل و سلطنت هم‌ردیف کند. او بر خط قرمز مرگ بر ستمگر تأکید کرد و راه‌حل را راه مجاهدین دانست. وی تاکید کرد که تا سرنگونی رژیم ایستادگی خواهد کرد. پیام صوتی شاهین ذوقی‌تبار به شرح زیر است:<blockquote>«به نام خدا و به نام خلق قهرمان ایران
== دوران پس از صدارت و حکومت خراسان ==
آصف‌الدوله پس از سه سال صدارت، در زمان محمد شاه تلاش برای کسب مجدد صدارت کرد اما موفق نشد. شاه برای دور کردن او از تهران، وی را به حکومت خراسان فرستاد. این طبق سیاست انگلیسی‌ها بود که او را جامع جهات می‌دانستند. وزیرمختار انگلیس گزارش داد که آصف‌الدوله و خانواده‌اش همیشه در اختیار انگلیس بوده‌اند و تلاش برای اعطای وزارت به او می‌کند. آصف‌الدوله از سال ۱۲۵۰ تا ۱۲۶۳ هـ. ق حکومت خراسان داشت و آن را به پسرش حسن خان سالار سپرد و برای فرزندانش احکام کنترل ولایت و حتی اختیارات مذهبی گرفت.<ref name=":1" />


سلام به برادر مسعود و خواهر مریم
در ۱۲۵۵ هـ. ق، حسن خان سالار در خراسان شورش کرد و با پسر و برادرش اعدام شد. املاک وسیع خانواده مصادره گردید و انگلیسی‌ها مخالفت کردند و از او جانبداری نمودند. آصف‌الدوله خودخواه و جاه‌طلب بود و همیشه طالب مقامات بالاتر. متهم به سازش با انگلیسی‌ها برای سلطنت خراسان و افغانستان بود. در جنگ‌های ایران و روسیه آلت دست انگلیسی‌ها بود. قائم مقام فراهانی در قصیده‌ای فرار او از جنگ را توصیف کرد و او را خائن نان و نمک شاه و ولیعهد خواند.<ref name=":2" />
 
سلام به کانون‌های شورشی قهرمان
 
این جانب شاهین ذوقی‌تبار از زندان اوین تماس می‌گیرم. قبلاً به مدت ۵سال زندانی سیاسی بودم و دوباره از ۲مرداد ۱۴۰۴، توسط اطلاعات سپاه دستگیر شدم.
 
من مثل تمام مردم ایران یکی از گروگانهای سپاه تروریستی هستم. در این مدت کوتاهی که دوباره دستگیر شدم، با خط جدیدی از گشتاپوی آخوندی در بازجویی‌ها و شرایط زندان آشنا شدم که می‌خواهم با مردم ایران به اشتراک بگذارم.
 
وزارت بدنام آخوندی و سپاه تروریستی در نقشه‌ای شوم در تلاش هستند که سازمان مجاهدین خلق و کانون‌های شورشی قهرمان را در کنار اسراییل و جریان سلطنت قرار دهند.
 
به اندازه فهم خود به‌عنوان یک هوادار مجاهدین و زندانی سیاسی لازم دانستم که خط قرمز سیاسی مردم ایران را با شعار مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر مشخص کنم. یک شعار محوری که مردم ایران نیز در خیابانهای ایران گفتند.
 
مردم ایران به‌خوبی می‌دانند که راه‌حل سرنگونی رژیم آخوندی همان راه آتش کانون‌های شورشی مجاهدین است.
 
به دنیا و سیاست‌مداران دنیا می‌گویم راه‌حل آرامش در جهان و خاورمیانه همان راه‌حل سوم خانم مریم رجوی است. مطمئناً غباری که شاه و شیخ و استعمار و مماشات گران بین مردم ایران و مجاهدین انداخته‌اند، نمی‌تواند مانع سرنگونی رژیم شود.
 
همان‌طور که آدم استفراغ خودش را نمی‌خورد، بازگشت شاه خائن هم قطعاً غیرممکن است و جنگ رژیم و اسراییل نشان داد که جنگ خارجی نیز مانند مماشات با رژیم بی‌فایده است.
 
دوباره تأکید می‌کنم تنها راه رهایی همان راه‌حل سوم خانم رجوی و راه مجاهدین و راه کانون‌های شورشی است و جنگ اصلی بین مردم ایران و رژیم ضدبشری آخوندی است.
 
من و دیگر زندانیان سیاسی تا آخرین قطره خون در کنار مردم ایران قطعاً خواهیم ایستاد تا لحظه سرنگونی رژیم بدنام آخوندی
 
به امید آزادی مردم ایران
 
۳۰مهر ۱۴۰۴
 
خواهشمندیم ویس در سایت سازمان مجاهدین خلق در سیمای آزادی و کانال‌ها و تلویزیونهای وابسته [این تماس مربوط به زندان اوین می‌باشد]، سیمای آزادی و کانال‌های وابسته به سازمان مجاهدان خلق ایران پخش و منتشر شود. با تشکر، تمام.»<ref>[https://www.iranntv.com/958189-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%B0%D9%88%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF پیام شاهین ذوقی‌تبار زندانی سیاسی از زندان اوین – ۳۰مهر ۱۴۰۴ - سیمای آزادی]</ref></blockquote>


== منابع ==
== منابع ==

نسخهٔ ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۲

الله‌یار خان آصف‌الدوله
زادروزنامشخص
درگذشتپس از ۱۲۵۵ هـ. ق
تبارقاجار
پیشهسیاستمدار، فرمانده نظامی
شناخته‌شده برایصدراعظم فتحعلی شاه قاجار
نقش‌های برجستهصدراعظم، حکومت ولایات
لقبآصف‌الدوله
دورهقاجار
دیناسلام
منصبصدراعظم ایران
همسرمریم خانم (دختر فتحعلی شاه)
فرزندانحسن خان سالار، چندین فرزند دیگر
والدینمیرزا محمد خان بیگلربیگی (پدر)
خویشاوندانفتحعلی شاه (پدرزن)، عباس میرزا (برادرزن)

الله‌یار خان آصف‌الدوله، پسر ارشد میرزا محمد خان بیگلربیگی دولو قاجار ملقب به تاجبخش، از سیاستمداران دوره قاجار طی سال‌های ۱۲۴۰ هـ. ق تا ۱۲۴۳ هـ. ق بود. پدرش در تأسیس سلطنت قاجار نقش داشت و از سلطنت به نفع آقا محمد خان گذشت. الله‌یار خان با ازدواج با مریم خانم دختر فتحعلی شاه و پیوندهای خانوادگی دیگر، نفوذ یافت. وی خوانسالار شاه بود و در سرکوب ترکمانان (۱۲۲۸ هـ. ق) و جنگ با عثمانی (۱۲۳۷ هـ. ق) شرکت کرد. آصف‌الدوله حکومت گیلان، مازندران، استرآباد و بروجرد را بر عهده داشت.

آصف‌الدوله در سال ۱۲۴۱ هـ. ق با عزل عبدالله خان امین‌الدوله به صدارت رسید و اولین قاجاری در این مقام شد. دوران صدارتش با جنگ دوم ایران و روسیه (۱۲۴۱–۱۲۴۳ هـ. ق) همزمان بود که فرماندهی بخشی از سپاه را داشت اما شکست خورد و فرار کرد. این جنگ به عهدنامه ترکمانچای (۱۸۲۸ م) منجر شد که ایران اراضی وسیعی را از دست داد. آصف‌الدوله متهم به جاه‌طلبی و همکاری با انگلیس بود. در قتل گریبایدوف (۱۲۴۴ هـ. ق / ۱۸۲۹ م) نقش داشت و تنبیه شد. پس از صدارت، در زمان محمد شاه به حکومت خراسان رفت اما ناکام ماند. پسرش حسن خان سالار در سال ۱۲۵۵ هـ. ق شورش کرد و اعدام شد، املاک خانواده مصادره گردید. الله‌یار خان آصف‌الدوله نمادی از نفوذ خانوادگی و شکست‌های قاجار است.

زندگی و خانواده

الله‌یار خان آصف‌الدوله، پسر ارشد میرزا محمد خان بیگلربیگی دولو قاجار ملقب به تاجبخش بود. پدرش از سران ایل قاجار در استرآباد و مازندران به‌شمار می‌رفت و در جنبش‌های سلطنت‌خواهی قاجاریان، بسیاری از بزرگان ایل او را شایسته‌تر از آقا محمد خان برای پادشاهی می‌دانستند، اما وی به نفع آقا محمد خان از سلطنت گذشت و حمایت ایل را جلب کرد که لقب تاجبخش را برای او آورد. برخی اعقابش این نام را برگزیدند. میرزا محمد خان مورد احترام آقا محمد خان و دیگر بزرگان قاجار بود و در لشکرکشی‌های آقا محمد خان، حکومت تهران را به او می‌سپردند که منجر به لقب بیگلربیگی شد.

پس از قتل آقا محمد خان در شوشی، میرزا محمد خان وفاداری خود را به فتحعلی شاه حفظ کرد. هنگام قتل، حاج ابراهیم خان کلانتر قصد ورود به تهران داشت، اما میرزا محمد خان و میرزا شفیع تا رسیدن فتحعلی شاه مانع شدند. با ورود شاه، میرزا محمد خان استقبال گرمی کرد که احترام خانواده را افزایش داد.[۱]

الله‌یار خان آصف‌الدوله از بزرگان و محترمین قاجاریه بود. خواهرش گوهر تاج خانم یکی از زنان عقدی فتحعلی شاه بود که شاه علاقه زیادی به او داشت. خواهر دیگرش همسر عباس میرزا نایب‌السلطنه گردید، بنابراین فتحعلی شاه و پسرش باجناغ شدند. الله‌یار خان داماد فتحعلی شاه بود و با مریم خانم دختر پنجم شاه ازدواج کرد. وی برادرزن عباس میرزا و دایی محمد شاه قاجار بود.[۲]

برای قدردانی از خدمات میرزا محمد خان و نزدیکی طوایف قاجار، فتحعلی شاه یکی از دخترانش را به عقد رستم خان پسر میرزا محمد خان درآورد، اما رستم خان هفت ماه پس از ازدواج درگذشت. شاه بلافاصله دخترش مریم خانم را به عقد الله‌یار خان آصف‌الدوله درآورد و خود خواهر آصف‌الدوله را به زنی گرفت. این پیوندها مقام آصف‌الدوله را در دربار فتحعلی شاه افزایش داد و به سمت‌های مهمی رسید.[۳]

فعالیت‌های اولیه و سمت‌های حکومتی

پیش از صدارت، الله‌یار خان آصف‌الدوله خوانسالار فتحعلی شاه بود و در سرکوب مخالفان شرکت داشت. در سال ۱۲۲۸ هـ. ق، هنگامی که ترکمانان به همراه یوسف خواجه کاشغری مشکلاتی برای دولت ایجاد کردند، آصف‌الدوله با عده‌ای از سرکردگان مأمور مقابله با آنها شد و آنان را پراکنده نمود. در سال ۱۲۳۷ هـ. ق طی جنگ ایران و عثمانی، فتحعلی شاه او را با ده هزار سوار و پیاده به یاری عباس میرزا به آذربایجان فرستاد.[۱]

آصف‌الدوله مدتی حکومت شهرهایی در گیلان، مازندران، استرآباد و بروجرد را بر عهده داشت. او فردی جاه‌طلب و سرکش بود و همیشه تلاش می‌کرد مقامات عالی را کسب کند تا نقشه‌های خود را که از حمایت انگلیسی‌ها برخوردار بود، اجرا نماید. در این دوره، املاک و اموال زیادی برای خود و خانواده‌اش فراهم آورد و پیش از طغیان پسرش حسن خان سالار، از مالکان و متمولان درجه یک ایران محسوب می‌شد.[۳]

رسیدن به مقام صدارت

الله‌یار خان آصف‌الدوله یکی از دشمنان سرسخت عبدالله خان امین‌الدوله صدراعظم بود و همواره نزد فتحعلی شاه از او بدگویی می‌کرد. سرانجام با عزیمت شاه به اصفهان و گوشمالی خانواده هاشم خان از منسوبان امین‌الدوله، نقشه‌هایش اجرا شد. حکومت اصفهان در خانواده حاج محمد حسین خان پدر عبدالله خان موروثی بود که سوءاستفاده‌هایی توسط هاشم خان برادرزن امین‌الدوله رخ داد. به دلیل مسامحه امین‌الدوله در برابر هاشم خان و کتمان خیانت او، فتحعلی شاه او را در ۱۲۴۱ هـ. ق از صدارت عزل کرد و الله‌یار خان را به عنوان صدراعظم تعیین نمود و به او لقب آصف‌الدوله داد. حسن خان پسر او که دخترزاده شاه بود، امیریار و سالاریار لقب گرفت که نفوذ خانواده را بیشتر کرد. آصف‌الدوله نخستین فرد از خاندان قاجاریه بود که به صدارت رسید. صدارت اولیه او سه سال و اندی طول کشید.[۱]

دوران صدارت و جنگ دوم ایران و روسیه

صدارت آصف‌الدوله با زمینه‌چینی روسیه و انگلیس برای مرحله دوم جنگ‌های ایران و روسیه و جدایی اراضی وسیع ایران همزمان بود. عهدنامه گلستان در مرزها دقیق نبود و روس‌ها از فرصت استفاده کردند. شرایط بین‌المللی به نفع روسیه بود و برنامه‌هایی برای تجزیه عثمانی و تقسیم ایران داشتند. تعدیات روس‌ها به مسلمانان گنجه و قره‌باغ، کمک‌خواهی آنان از ایران، عزیمت آقا سید محمد مجاهد از عتبات برای جهاد با روس‌ها، پذیرش گرم او توسط فتحعلی شاه و صدور فتوای جهاد، زمینه جنگ دوم (۱۲۴۱–۱۲۴۳ هـ. ق) را فراهم کرد. دلایل جنگ: توسعه‌طلبی روسیه، بد رفتاری با مسلمانان، تحریکات انگلیس، تغییر رفتار عباس میرزا، دخالت علما، بی‌تجربگی فتحعلی شاه.[۳]

آصف‌الدوله برای جنگ با روس‌ها پیشقدم شد، فتوای علما گرفت و مردم را تحریک کرد. اما عباس میرزا با آمدن او به جبهه و دخالت در امور نظامی مخالف بود و در نامه‌ای به شاه نوشت که آمدن او سودی ندارد جز ملامت. با این حال، شاه ۲۰ هزار سپاه و ۱۱۰ عراده توپ به او سپرد. پیش از شکستن صلح، آصف‌الدوله بدون اجازه عباس میرزا از رود ارس عبور کرد. در جنگ، هنرنمایی نکرد و نخستین کسی بود که از سپاه روس فرار کرد و به حوالی تبریز گریخت.

در آغاز جنگ، عباس میرزا در ۲۵ ژوئن ۱۸۲۶ به سپاه روس حمله کرد و ایرانیان پیش رفتند و اراضی از دست رفته مانند لنگران، طالش، گنجه، دربند و گوگچای را بازپس گرفتند. این موفقیت‌ها فتحعلی شاه را خوشحال کرد، اما به دلیل تجربه تلخ گذشته، تصمیم به صلح گرفت. در اوت ۱۸۲۶، میرزا داوود خان ارمنی را به عنوان سفیر به سن‌پترزبورگ فرستاد تا مذاکرات صلح را فراهم کند، اما روس‌ها او را در مرز نپذیرفتند. روس‌ها با نیروی تازه‌نفس در سپتامبر ۱۸۲۶ حمله متقابل کردند.[۱]

عهدنامه ترکمانچای

پس از حمله روس‌ها و تلفات سنگین، فتحعلی شاه به اصرار سرجان مک‌دونالد وزیرمختار انگلیس، میرزا محمد علی خان شیرازی را به تفلیس فرستاد. روس‌ها شرط ترک جنگ را واگذاری سرزمین‌های ماورای ارس و پرداخت ۵/۷ میلیون تومان غرامت کردند، اما مذاکرات شکست خورد. روس‌ها فرماندهی را به ژنرال پاسکویچ سپردند که ایروان را فتح کرد و سراسر ماورای ارس به دست روس‌ها افتاد. در اکتبر ۱۸۲۷ (۱۲۴۳ هـ. ق) تبریز به آسانی اشغال شد. آصف‌الدوله در خانه رعایا پنهان شد، مردم او را کت‌بسته به روس‌ها تسلیم کردند و روس‌ها شهر را بدون مقاومت گشودند. روس‌ها تهدید به اشغال تهران کردند و فتحعلی شاه شرایط را پذیرفت.[۲]

مذاکرات در ترکمنچای آغاز شد. نمایندگان ایران: عباس میرزا، میرزا ابوالحسن خان شیرازی، ابوالقاسم قائم مقام فراهانی (امیرکبیر)؛ روسیه: پاسکویچ؛ ناظر: دکتر جان مک‌نیل. این به عهدنامه ترکمنچای (۲۱ فوریه ۱۸۲۸) منجر شد، شامل معاهده اصلی با ۱۶ فصل، قرارداد تجاری با ۹ فصل و پروتکل تشریفات. روس‌ها پس از ترکمنچای او را آزاد کردند.[۳]

نقش در قتل گریبایدوف و تنبیه

در سال ۱۲۴۴ هـ. ق (۱۸۲۹ م)، آصف‌الدوله در قتل الکساندر گریبایدوف سفیر روس دست داشت. به تحریک او، میرزا مسیح استرآبادی حکم استرداد زنان مسلمان را که سفیر روس به زور به سفارت برده بود، داد. این منجر به هجوم مردم به سفارت و قتل سفیر و ۳۷ نفر دیگر در ۱۱ فوریه ۱۸۲۹ شد. روس‌ها از دسیسه خارجی آگاه شدند و عاقلانه برخورد کردند. ایران با عذرخواهی مسئله را حل کرد. فتحعلی شاه به دلیل خیانت‌های مکرر، دستور تنبیه آصف‌الدوله را داد و او را در میدان درخانه پادشاهی بر سکوی توپ بزرگی بردند و چوب یاسا بر پایش زدند تا درس عبرتی باشد.[۱]

دوران پس از صدارت و حکومت خراسان

آصف‌الدوله پس از سه سال صدارت، در زمان محمد شاه تلاش برای کسب مجدد صدارت کرد اما موفق نشد. شاه برای دور کردن او از تهران، وی را به حکومت خراسان فرستاد. این طبق سیاست انگلیسی‌ها بود که او را جامع جهات می‌دانستند. وزیرمختار انگلیس گزارش داد که آصف‌الدوله و خانواده‌اش همیشه در اختیار انگلیس بوده‌اند و تلاش برای اعطای وزارت به او می‌کند. آصف‌الدوله از سال ۱۲۵۰ تا ۱۲۶۳ هـ. ق حکومت خراسان داشت و آن را به پسرش حسن خان سالار سپرد و برای فرزندانش احکام کنترل ولایت و حتی اختیارات مذهبی گرفت.[۲]

در ۱۲۵۵ هـ. ق، حسن خان سالار در خراسان شورش کرد و با پسر و برادرش اعدام شد. املاک وسیع خانواده مصادره گردید و انگلیسی‌ها مخالفت کردند و از او جانبداری نمودند. آصف‌الدوله خودخواه و جاه‌طلب بود و همیشه طالب مقامات بالاتر. متهم به سازش با انگلیسی‌ها برای سلطنت خراسان و افغانستان بود. در جنگ‌های ایران و روسیه آلت دست انگلیسی‌ها بود. قائم مقام فراهانی در قصیده‌ای فرار او از جنگ را توصیف کرد و او را خائن نان و نمک شاه و ولیعهد خواند.[۳]

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ اللهیارخان آصف الدوله - پژوهه
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ آصف‌الدوله - پیام تاریخ
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ کارنامه سیاسی آصف‌الدوله؛ تألیف محمود قربانی file:///C:/Users/F14473/Downloads/c0791393ed1db68ba5544e5cfafaa69f64368539.pdf
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Khosro/صفحه_تمرین2&oldid=83385»