https://www.iran-pedia.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%3APoori%2F%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86 کاربر:Poori/صفحه تمرین - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-07-02T15:56:54Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.0 https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89865&oldid=prev Poori در ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۲ 2026-06-24T20:22:19Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://www.prnewswire.com/news-releases/iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors-mmlaw-llc-301088893.html?utm_source=chatgpt.com iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://www.prnewswire.com/news-releases/iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors-mmlaw-llc-301088893.html?utm_source=chatgpt.com iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=89864&oldid=prev Poori در ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۱ 2026-06-24T20:21:43Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انفجار برخ خبر عربستان</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:برج خبر.jpg|جایگزین=تصویر برج خبر پس از انفجار تروریستی|بندانگشتی|برج خبر پس از انفجار]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساختمان ۱۳۱ در پایگاه نیروهای امریکایی در شهر خٌبَر در عربستان در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۶ با کامیون بمب‌گذاری شده تخریب شد. این اقدام تروریستی جان ۱۹ سرباز امریکایی را گرفت و ۴۰۰ زخمی به جای گذاشت. &lt;ref&gt;[https://www.clintonlibrary.gov/research/archives/finding-aids/2006-0648-f-khobar-towers?utm_source=chatgpt.com آرشیو کتابخانه ریاست جمهوری بیل کلینتون]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/Khobar-Towers-bombing-of-1996 دانشنامه بریتانیکا - بمبگذاری برج‌های خبر]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اف‌بی‌آی پس از ۳ سال تحقیق، رژیم ایران را مسئول این واقعه دانست. &lt;ref&gt;[https://www.ncr-iran.org/en/news/terrorism-a-fundamentalism/iran-terrorism-khobar-towers/ وال استریت جورنال - تروریسم و بنیادگرایی به قلم لویس فری، رئیس وقت اف بی آی]&lt;/ref&gt; کلینتون طی نامه‌ای محرمانه به خاتمی رئیس جمهور وقت رژیم پیام داد که مدارکی درباره دخالت ایران وجود دارد؛ اما ایران اعلام کرد قصد تحقیق در این رابطه ندارد. &lt;ref&gt;[https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB318/ سایت آرشیو امنیت ملی امریکا]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''[https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB318/ Secret U.S. Overture to Iran in 1999 - Broke Down Over Terrorism Allegations - U.S. Also Misunderstood Iran's Leadership Dynamics - in Attempting Exclusive Contact with President Khatami - nsarchive.com]'''&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دادگاه فدرال امریکا در سال ۲۰۰۶  اعلام کرد بمب‌گذاری به دستور ایران  (طبعا خامنه‌ای] انجام شده؛ &lt;ref&gt;[https://everything.explained.today/Khobar_Towers_bombing/ خلاصه پرونده و اشاره به نتیجه دادگاه]&lt;/ref&gt; قاضی ارشد «رویس سی لمبرث» سپاه پاسداران ایران و حزب الله لبنان را مجری آن دانست. &lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2006/12/23/iran-held-liable-in-khobar-attack-span-classbankheadjudge-orders-254-million-paymentspan/6a93eae4-7e03-4167-9cf8-c3b11f42d160/ واشینگتن پست]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2006/12/23/iran-held-liable-in-khobar-attack-span-classbankheadjudge-orders-254-million-paymentspan/6a93eae4-7e03-4167-9cf8-c3b11f42d160/ Iran held liable in Khobar attack span class bank head judge orders 254 million payment span]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزیر دفاع کلینتون، «ویلیام پری» (ریاضیدان و مهندس تاجر که توسط کلینتون به وزارت دفاع انتخاب شده بود.) در سال ۲۰۰۷ (در جریان اوج سیاست مماشات با رژیم ایران)، اعلام کرد القاعده این کار را کرده و نه ایران! &lt;ref&gt;[https://www.upi.com/Defense-News/2007/06/06/Perry-US-eyed-Iran-attack-after-bombing/70451181161509/ Perry: U.S. eyed Iran attack after bombing - UPI]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.mei.edu/publications/hezbollah-al-hejaz-saudi-shia-group-cloaked-mystery - Hezbollah Al-Hejaz: A Saudi Shi’a Group Cloaked in MysteryMiddle East Institute]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در نهایت در ژوئیه ۲۰۲۰ دادگاهی در امریکا ایران را به پرداخت ۸۷۹ میلیون دلار غرامت به بازماندگان واقعه محکوم کرد. &lt;ref&gt;[https://www.militarytimes.com/news/your-military/2020/07/07/judge-awards-879-million-from-iran-to-khobar-towers-bombing-victims-families/ militarytimes]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://www.militarytimes.com/news/your-military/2020/07/07/judge-awards-879-million-from-iran-to-khobar-towers-bombing-victims-families/ judge-awards-879-million-from-iran-to-khobar-towers-bombing-victims-families]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.prnewswire.com/news-releases/iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors-mmlaw-llc-301088893.html?utm_source=chatgpt.com prnewswire]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://www.prnewswire.com/news-releases/iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors-mmlaw-llc-301088893.html?utm_source=chatgpt.com iran-ordered-to-pay-879-million-to-khobar-towers-bombing-survivors]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81975&oldid=prev Alireza k h: صفحه را خالی کرد 2025-10-30T06:45:58Z <p>صفحه را خالی کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''فتوا''' یک حکم شرعی است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال طبق منابع کلاسیک دینی، اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا نباید براساس نظر شخصی خودش فتوا دهد، بلکه باید بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) برای صدور آن تصمیم بگیرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بستر تاریخ معاصر ایران، این حکم شرعی گاه به‌ابزار سلطه، مشروعیت‌سازی و سرکوب بدل گردیده است. استفتا (از کلید‌واژه‌های مربوط به فتوا) به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای مشهور ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران عبارتند از:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/revisiting-and-revising-the-tobacco-rebellion/0F4FDD52CACCE1F0FED7C19BD4793790?utm_source=chatgpt.com Revisiting and Revising the Tobacco Rebellion]&lt;/ref&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/nuri-fazl-allah/?utm_source=chatgpt.com NURI, FAŻL-ALLĀH]&lt;/ref&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2022/06/08/irans-1988-mass-executions?utm_source=chatgpt.com Iran’s 1988 Mass Executions]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود.&lt;ref&gt;[https://irandataportal.syr.edu/fatwa-against-salman-rushdie?utm_source=chatgpt.com Fatwa against Salman Rushdie]&lt;/ref&gt; این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نتیجه‌گیری ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«فتوا» در تاریخ معاصر ایران پدیده‌ای دارای ماهیت چندگانه بوده است:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار مقاومت و ضدسلطه بوده (مثلاً فتوای میرزا شیرازی)؛</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار حفظ ساخت قدرت سنتی و سرکوب جریان‌های آزادی‌خواه؛</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* و گاهی ابزار جهانی‌سازی مشروعیت دینی–سیاسی  به‌عبارت دیگر، فتوای در ظاهر دینی، در ایران تبدیل به ابزار سیاسی و حکومتی شده است. این امر باعث شده که ساختار دین و دولت در ایران پیوند خورده و نهاد مرجعیت دینی بتواند نقش‌های فراتر از صرف فقه اختیار کند ـ نقشی در سرکوب، مشروعیت و قدرت. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81966&oldid=prev Alireza k h در ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۴ 2025-10-29T16:04:27Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/revisiting-and-revising-the-tobacco-rebellion/0F4FDD52CACCE1F0FED7C19BD4793790?utm_source=chatgpt.com Revisiting and Revising the Tobacco Rebellion]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.iranicaonline.org/articles/nuri-fazl-allah/?utm_source=chatgpt.com NURI, FAŻL-ALLĀH]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2022/06/08/irans-1988-mass-executions?utm_source=chatgpt.com Iran’s 1988 Mass Executions]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود. این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://irandataportal.syr.edu/fatwa-against-salman-rushdie?utm_source=chatgpt.com Fatwa against Salman Rushdie]&lt;/ref&gt; </ins>این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نتیجه‌گیری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نتیجه‌گیری ==</div></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81965&oldid=prev Alireza k h: افزودن به متن مقاله و نیز اضافه‌کردن لینک‌های بیرونی 2025-10-29T15:58:06Z <p>افزودن به متن مقاله و نیز اضافه‌کردن لینک‌های بیرونی</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فتوا''' حکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینی </del>است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا براساس نظر شخصی خودش فتوا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمی‌دهد، </del>بلکه بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید بررسی شده و </del>برای صدور آن تصمیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفته شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فتوا''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>حکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرعی </ins>است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبق منابع کلاسیک دینی، </ins>اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نباید </ins>براساس نظر شخصی خودش فتوا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهد، </ins>بلکه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید </ins>بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) برای صدور آن تصمیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بگیرد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>استفتا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بستر تاریخ معاصر ایران، این حکم شرعی گاه به‌ابزار سلطه، مشروعیت‌سازی و سرکوب بدل گردیده است. </ins>استفتا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(از کلید‌واژه‌های مربوط به فتوا) </ins>به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای مشهور ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران عبارتند از:</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد [[مشروطه‌خواه|مشروطه خواهان]] که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای میرزا حسن شیرازی و «جنبش تنباکو» ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از مثال‌های مشهورِ کاربرد فتوای دینی در ایران، فتوای میرزا حسن شیرازی در سال ۱۲۷۰ شمسی (دسامبر ۱۸۹۱) علیه امتیاز انحصاری تنباکو است. او حکم داد که استفاده از تنباکو مصداق «جنگ با امام زمان» محسوب می‌شود. این فتوای دینی، زمینه‌ی بسیج عمومی و بستن بازارها را فراهم کرد و در نهایت شاه را وادار به لغو امتیاز ساخت. این فتوای دینی را می‌توان نخستین نمونه‌ی استفاده‌ی گسترده از «قدرت فتوا» برای مقاومت مردمی در برابر استعمار و استبداد دانست: روحانیت از موقعیت خود استفاده کرد تا نهاد تجاری–سیاسی را هدف قرار دهد و مردم را فراخواند. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتواهای شیخ فضل‌الله نوری و تقابل مشروطه ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ فضل‌الله نوری در جریان جنبش مشروطه ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس سرسختانه علیه مشروطه‌خواهان فتاوایی صادر کرد که آنها را مرتد خواند. به این ترتیب، فتوای دینی به ابزار سرکوب تبدیل شد؛ دولت قاجار و نیروهای طرفدار استبداد، با اتکا به این فتاوی دست به سرکوب مشروطه‌خواهان زدند. این نمونه نشان می‌دهد که فتوای دینی می‌تواند به‌صورت فعال علیه «آزادی سیاسی» به کار رود، نه فقطدر سطح علمی–فکری، بلکه به­ عملِ نظامی تبدیل می‌شود. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی و قتل عام زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]در تابستان ۱۳۶۷، یعنی در زمان روح‌الله خمینی، صدها یا هزاران زندانی سیاسی در سراسر ایران بدون محاکمه‌ی عادلانه اعدام شدند. تحقیقات حقوق بشری نشان داده‌اند که این «کشتار بزرگ» بر پایه‌ی فتوایی صادر شده از سوی خمینی بوده است. این فتوای دینی نه تنها ابزاری برای مشروعیت‌سازی کشتار بود، بلکه نظام جمهوری اسلامی را نشان داد که چگونه مرجع دینی و فقیهِ قدرتمند می‌تواند از فتاوی برای جنایت علیه بشریت، نسل‌کشی و پاک‌سازیِ فکری–ایدئولوژیک استفاده کند. این فتوای سرکوب، همچون سندی بود بر این که «فتوا» دیگر صرفاً رأی فقهی نیست بلکه اراده سیاسی در لباس حکم شرعی است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== فتوای خمینی علیه سلمان رشدی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹، روح‌الله خمینی فتوایی صادر کرد که نویسنده‌ی هندی–بریتانیایی یعنی سلمان رشدی را برای کتابش «آیات شیطانی» به ارتداد و اعدام محکوم نمود. این فتوای بین‌المللی نمادی بود از استفاده‌ی یک رژیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت خود با هدف سرکوب آزادی بیان.  این حکم فراتر از مرزهای ایران بود و نشان داد که فتوای دینی می‌تواند وسیله‌ی سیاست خارجی و هژمونی ایدئولوژیک نیز قرارگیرد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نتیجه‌گیری ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«فتوا» در تاریخ معاصر ایران پدیده‌ای دارای ماهیت چندگانه بوده است:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار مقاومت و ضدسلطه بوده (مثلاً فتوای میرزا شیرازی)؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* گاهی ابزار حفظ ساخت قدرت سنتی و سرکوب جریان‌های آزادی‌خواه؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* و گاهی ابزار جهانی‌سازی مشروعیت دینی–سیاسی  به‌عبارت دیگر، فتوای در ظاهر دینی، در ایران تبدیل به ابزار سیاسی و حکومتی شده است. این امر باعث شده که ساختار دین و دولت در ایران پیوند خورده و نهاد مرجعیت دینی بتواند نقش‌های فراتر از صرف فقه اختیار کند ـ نقشی در سرکوب، مشروعیت و قدرت. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81945&oldid=prev Poori در ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۳ 2025-10-28T14:33:56Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد مشروطه خواهان که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مشروطه‌خواه|</ins>مشروطه خواهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81944&oldid=prev Poori در ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۳ 2025-10-28T14:33:02Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای میرزای شیرازی و تحریم تنباکو.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|متن فتوای میرزای شیرازی زمینه‌ساز [[جنبش تنباکو]]]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''فتوا''' حکم دینی است که درباره‌ی موضوعات مختلف (عموما مسائل مذهبی)، توسط بالاترین مراجع مذهبی صادر می‌شود. در اهل تسنن «مفتی»ها این احکام شرعی را صادر می‌کنند و در تشیع یک «مجتهد» توان صدور فتوا دارد. در هر دو حال اصل بر این است که صادر کننده‌ی فتوا براساس نظر شخصی خودش فتوا نمی‌دهد، بلکه بر اساس احکام قرآن (کتاب آسمانی) و سنت (گفتار و کردار پیشوایان بزرگ دین) باید بررسی شده و برای صدور آن تصمیم گرفته شود.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''استفتا''' به معنای درخواست کردن برای صدور فتوا در مورد یک مسئله است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:متن فتوای خمینی.jpg|بندانگشتی|320x320پیکسل|متن فتوای [[روح‌الله خمینی|خمینی]] برای [[قتل عام ۶۷]]]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از مشهورترین فتواها در ایران:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای میرزای شیرازی درباره‌ی تحریم تنباکو که به یکی از اولین قیام‌های مردمی در تاریخ معاصر تبدیل شد. از این قیام با نام «[[جنبش تنباکو]]» در تاریخ یاد می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتواهای متعدد شیخ فضل الله نوری مبنی بر ارتداد مشروطه خواهان که منجر به کشتار بسیاری از آنان توسط عوامل سلطنت قاجار شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای مراجع بزرگ نجف علیه [[شیخ فضل‌الله نوری|شیخ فضل الله نوری]] مبنی بر فاسد بودن وی و ممنوع کردن او از ورود به مسائل. (محمد حسین نجل میرزاخلیل، محمدکاظم خراسانی، عبدالله مازندرانی)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فتوای قتل عام زندانیان سیاس|فتوای خمینی برای کشتار زندانیان سیاسی]] که به [[قتل عام ۶۷]] منجر شد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ی هندی-بریتانیایی کتاب آیات شیطانی.</ins></div></td></tr> </table> Poori https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81767&oldid=prev Alireza k h: صفحه را خالی کرد 2025-10-20T07:07:23Z <p>صفحه را خالی کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''حاکم شرع''' (قاضی شرع)؛ طبق تعاریف کلاسیک، در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی) در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است که در زمان‌های قدیم به مرافعات و دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع در تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما [[روح‌الله خمینی]] پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد و با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. [[علی خامنه‌ای]] نیز همین رویه را ادامه داد.&lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد که ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفان نظام ولایت فقیه از تهران تا اعتراضات کردستان و گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81764&oldid=prev Alireza k h در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۵ 2025-10-20T07:05:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حاکم شرع''' (قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حاکم شرع''' (قاضی شرع)؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبق تعاریف کلاسیک، </ins>در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است که در زمان‌های قدیم به مرافعات و دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان حکومت شیعه، این فرد </del>حاکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی خواهد بود. (مانند </del>[[روح‌الله خمینی]] و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید علی خامنه ای|</del>علی خامنه‌ای]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 </ins>حاکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما </ins>[[روح‌الله خمینی]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. </ins>[[علی خامنه‌ای]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز همین رویه را ادامه داد.&lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در واژه‌نامه دهخدا به معنی مقام قضایی روحانی مجتهدی است </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان‌های قدیم به مرافعات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دعاوی رسیدگی می‌کرده است. &lt;ref&gt;[https://vajehyab</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">com/dehkhoda/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - لغت نامه دهخدا - واژه‌یاب&lt;/ref&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفان نظام ولایت فقیه از تهران تا اعتراضات کردستان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اگر چه حاکم شرع در تعریف فقهی به معنای «حاکم منصوب از جانب خدا به طور مستقیم یا با واسطه» است؛ &lt;ref&gt;[https://hawzah.net/fa/Question/View/64432/%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 حاکم شرع] - سایت حوزه&lt;/ref&gt; اما خمینی پس از قبضه کردن قدرت تحت عنوان «ولی فقیه»، تعریف حاکم شرع را تغییر داد و با تعیین تعدادی «حاکم شرع» از آخوندهای حوزه به عنوان «قاضی» در سراسر کشور، عملا تمام سیستم قضایی و دادگاه‌های ایران را به آن‌ها سپرد. در این روزگار مفهوم «حاکم شرع» به همین منظور اخیر استفاده می‌گردد. &lt;ref&gt;[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85_%D8%B4%D8%B1%D8%B9 مفهوم شناسی حاکم شرع]- ویکی شیعه&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین این حکام شرع، می‌توان از امثال [[صادق خلخالی]] نام برد که ماموریت اصلی او محاکمه و اعدام مخالفین خمینی از تهران تا اعتراضات کردستان و گنبد بود؛ هم‌چنین اعدام‌های فله‌ای بقایای مقامات حکومت پهلوی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> </table> Alireza k h https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Poori/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=81760&oldid=prev Poori در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۵ 2025-10-19T20:35:08Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاکم شرع (قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>حاکم شرع<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>(قاضی شرع)؛ در فقه شیعه به مجتهد یا عالم‌ترین فرد گفته می‌شود که با تعریف «فقیه جامع الشرایط» در عصر غیبت، ریاست شیعه را به عهده دارد. (مانند شیخ مفید یا شیخ طوسی)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. (مانند [[روح‌الله خمینی]] و [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]])  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان حکومت شیعه، این فرد حاکم اصلی خواهد بود. (مانند [[روح‌الله خمینی]] و [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]])  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلخالی در سمت حاکم شرع، اقدام به صدوراحکام دستگیری و اعدام [[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین]] کرد او در مورد دستگیری مجاهدین و حتی اعدام خیابانی یک پسر نوجوان، به دلیل خواندن [[نشریه مجاهد]] در مصاحبه‌ای با پیام فضلی‌نژاد گفت:&lt;blockquote&gt;«تازه حاکم شرع شده بودم و بنا داشتم تا با منافقین قاطعانه برخورد کنم. همکارانم سوال‌شان بود که این‌ها را چگونه باید سرجای‌شان نشاند. عصر از پیش خمینی بازگشته بودم و قرار بود با همکاران و محافظانم در خانه‌ام شام بخوریم. داخل کوچه‌مان، از شیشه ماشین دیدم که دو تا بچه پانزده، شانزده ساله، مخفیانه چیزی با هم رد و بدل می‌کردند. دستوردادم آن‌ها را بگیرند و بگردند تا ببینم ماجرا چیست؟ خودم از کیف آن پسر نشریه مجاهدین در آوردم. یادم هست که فامیلش شریعتی بود، از فامیل‌های مشهور قم (امین شریعتی). همان‌جا آن پسر را با گلوله زدم و به همراهانم گفتم این‌جوری باید با این جانوران برخورد کرد.» &lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/405935/%da%af%d9%81%d8%aa%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%b5%d8%a7%d8%af%d9%82-%d8%ae%d9%84%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d9%87%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%b4%d8%a7%d8%b1-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%aa?image?q=%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%20%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%20%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C&amp;score=530.31555&amp;rownumber=6 گفتگو با خلخالی] - نورمگز&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://iranhrs.org/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%D8%AE%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%9B-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%84/ صادق خلخالی؛ قاضی که از صدور حکم اعدام لذت می‌برد.] - کانون حقوق بشر ایران&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آخوند فدایی در کرمان؛ [[محمدحسین احمدی شاهرودی|محمد حسین احمدی شاهرودی]]؛ [[علی رازینی]]؛ [[محمد محمدی گیلانی]]، [[علی فلاحیان]] و ... از جلمه‌ی حکام شرع خمینی در شهرهای مختلف ایران بودند که هر کدام سوابق بسیاری در صدور احکام اعدام برای مجاهدین و مخالفین رژیم ایران داشته‌اند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> </table> Poori