Hamidreza در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۰

2026-06-22T06:40:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
			{{Infobox settlement
			\| name = استان یزد
			\| other_name = دارالعباده — شهر بادگیرها و قنات‌ها
			\| image_skyline = استان یزد.jpg
			\| image_caption = استان یزد — بافت تاریخی و بادگیرهای یزد
			\| pushpin_map = Iran
			\| map_caption = موقعیت استان یزد در نقشه ایران
			\| subdivision_type = کشور
			\| subdivision_name = ایران
			\| seat_type = مرکز استان
			\| seat = یزد
			\| blank_name = مساحت
			\| blank_info = ۷۳٬۴۶۷ کیلومتر مربع
			\| blank1_name = جمعیت (۱۴۰۰)
			\| blank1_info = حدود ۱٫۱ میلیون نفر
			\| blank2_name = تعداد شهرستان
			\| blank2_info = ۱۰ (یزد، میبد، اردکان، تفت، مهریز، ابرکوه، بافق، خاتم و...)
			\| blank3_name = زبان
			\| blank3_info = فارسی (گویش یزدی)
			\| blank4_name = آب و هوا
			\| blank4_info = گرم و خشک بیابانی؛ آفتابی‌ترین شهر ایران — بارش سالانه کمتر از ۶۰ میلی‌متر
			\| blank5_name = قدمت تاریخی
			\| blank5_info = بیش از ۵٬۰۰۰ سال — از بی‌وقفه مسکون‌ترین شهرهای جهان
			\| blank6_name = موقعیت
			\| blank6_info = مرکز ایران — بین کویر مرکزی و کویر لوت
			\| blank_name_sec1 = شمال
			\| blank_info_sec1 = استان‌های اصفهان و خراسان جنوبی
			\| blank1_name_sec1 = جنوب
			\| blank1_info_sec1 = استان فارس
			\| blank2_name_sec1 = شرق
			\| blank2_info_sec1 = استان کرمان
			\| blank3_name_sec1 = غرب
			\| blank3_info_sec1 = استان اصفهان
			\| blank_name_sec2 = بافت تاریخی یزد (یونسکو ۲۰۱۷)
			\| blank_info_sec2 = نخستین شهر تاریخی ایران در فهرست یونسکو — بادگیرها، قنات‌ها، خانه‌های خشتی و کوچه‌های باریک
			\| blank1_name_sec2 = قنات‌ها (یونسکو)
			\| blank1_info_sec2 = شاهکار مهندسی آب ایرانی — قنات زارچ بیش از ۷۰ کیلومتر طول و ۳٬۰۰۰ سال قدمت
			\| blank2_name_sec2 = آتشکده ورهرام
			\| blank2_info_sec2 = آتش بهرام — بیش از ۱٬۵۰۰ سال بدون خاموشی — نماد تداوم فرهنگ ایران باستان
			\| blank3_name_sec2 = مسجد جامع یزد
			\| blank3_info_sec2 = مناره‌های ۵۲ متری — بلندترین مناره‌های ایران — شاهکار معماری اسلامی
			\| blank4_name_sec2 = باغ دولت‌آباد
			\| blank4_info_sec2 = بادگیر ۳۳ متری — بلندترین بادگیر جهان
			\| blank5_name_sec2 = گردشگری
			\| blank5_info_sec2 = زندان اسکندر · برج‌های خاموشان (دخمه‌های زرتشتی) · بازار تاریخی
			\| blank6_name_sec2 = بازدید مارکوپولو
			\| blank6_info_sec2 = مارکوپولو در ۱۲۷۲ میلادی از یزد دیدن کرد و آن را شهری بزرگ، زیبا و تجاری توصیف کرد
			\| blank7_name_sec2 = ترمه‌بافی
			\| blank7_info_sec2 = هنر سنتی ۱٬۰۰۰ ساله — ابریشم و پشم — نقش بته‌جقه (پیزلی) از یزد به جهان صادر شد
			\| blank8_name_sec2 = صنایع معدنی
			\| blank8_info_sec2 = سنگ‌آهن چادرملو (اردکان) · سرب و روی مهدی‌آباد (بزرگ‌ترین معدن سرب و روی جهان) · فولاد ابرکوه
			\| blank9_name_sec2 = شیرینی‌های یزد
			\| blank9_info_sec2 = قطاب · باقلوا · پشمک · حاج‌بادامی — از معروف‌ترین شیرینی‌های ایران
			\| blank10_name_sec2 = غذاهای محلی
			\| blank10_info_sec2 = آش شلوه (انار و کشک) · شوله یزدی · تلیت · آبگوشت بادمجان · حلیم
			\| blank11_name_sec2 = جامعه زرتشتی
			\| blank11_info_sec2 = بزرگ‌ترین جامعه زرتشتی ایران — جشن‌های سده، تیرگان و مهرگان
			\| blank12_name_sec2 = منطقه زمانی
			\| blank12_info_sec2 = به وقت ایران (+۳:۳۰)
			}}

	'''مقاله درحال ویرایش است'''		'''مقاله درحال ویرایش است'''

Hamidreza: صفحه‌ای تازه حاوی « '''مقاله درحال ویرایش است''' '''استان یزد''' ──────────────────────────────────────────────────────────── ⬛ مرکز استان: یزد ⬛ مساحت: ۷۳,۴۶۷ کیلومتر مربع ⬛ جمعیت: حدود ۱.۱ میلیون نفر (۱۴۰۰) ⬛ شهرستان‌ها: ۱۰...» ایجاد کرد

2026-06-22T06:29:18Z

صفحه‌ای تازه حاوی « '''مقاله درحال ویرایش است''' '''استان یزد''' ──────────────────────────────────────────────────────────── ⬛ مرکز استان: یزد ⬛ مساحت: ۷۳,۴۶۷ کیلومتر مربع ⬛ جمعیت: حدود ۱.۱ میلیون نفر (۱۴۰۰) ⬛ شهرستان‌ها: ۱۰...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''مقاله درحال ویرایش است'''

'''استان یزد'''

────────────────────────────────────────────────────────────

⬛ مرکز استان: یزد

⬛ مساحت: ۷۳,۴۶۷ کیلومتر مربع

⬛ جمعیت: حدود ۱.۱ میلیون نفر (۱۴۰۰)

⬛ شهرستان‌ها: ۱۰ شهرستان (یزد، میبد، اردکان، تفت، مهریز، ابرکوه، بافق، خاتم و...)

⬛ آب و هوا: گرم و خشک بیابانی؛ آفتابی‌ترین شهر ایران

⬛ زبان: فارسی (گویش یزدی)

────────────────────────────────────────────────────────────

== تاریخچه ==
یزد — «دارالعباده» (شهر عبادت) — یکی از کهن‌ترین شهرهای جهان و میراث جهانی یونسکو است. شهر یزد از بی‌وقفه مسکون‌ترین شهرهای جهان محسوب می‌شود — با قدمت بیش از ۵,۰۰۰ سال.

یزد — شهر جهانی یونسکو:

در سال ۱۳۹۶ (۲۰۱۷ میلادی) بافت تاریخی شهر یزد به‌عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد — نخستین شهر تاریخی ایران با این عنوان. بادگیرها، قنات‌ها، خانه‌های خشتی و کوچه‌های باریک یزد نمونه‌ای بی‌نظیر از معماری سازگار با اقلیم بیابانی هستند.

یزد در دوره ساسانی یکی از مراکز مهم آتشکده‌های زرتشتی بود. آتشکده یزد — آتش بهرام (آتشکده ورهرام) — آتشی دارد که بنا بر روایت بیش از ۱,۵۰۰ سال است خاموش نشده. پس از حمله اعراب، بسیاری از زرتشتیان ایران به یزد پناه آوردند و یزد مرکز اصلی زرتشتیان ایران شد.

در دوره آل‌مظفر (قرن هشتم هجری)، یزد پایتخت بود و شاه‌یحیی مظفری بناهای فراوانی در شهر ساخت. مسجد جامع یزد با مناره‌های ۵۲ متری — بلندترین مناره‌های ایران — از شاهکارهای معماری اسلامی است.

مارکوپولو در سال ۱۲۷۲ میلادی از یزد دیدن کرد و آن را شهری بزرگ، زیبا و تجاری توصیف کرد.

== جغرافیا و اقلیم ==
یزد در مرکز ایران و بین دو کویر بزرگ (کویر مرکزی و کویر لوت) واقع شده است. استان یکی از خشک‌ترین مناطق ایران با بارش سالانه کمتر از ۶۰ میلی‌متر است.

قنات — شاهکار مهندسی آب:

یزد مرکز اصلی سیستم قنات ایران است — مهم‌ترین اختراع مهندسی آب ایرانیان. قنات‌های ایران میراث جهانی یونسکو هستند. قنات زارچ (در نزدیکی یزد) با طول بیش از ۷۰ کیلومتر یکی از طولانی‌ترین قنات‌های جهان و حدود ۳,۰۰۰ سال قدمت دارد.

آب‌وهوای یزد گرم و خشک بیابانی با تابستان‌های بسیار گرم (تا ۴۵ درجه) و زمستان‌های معتدل تا سرد. یزد آفتابی‌ترین شهر ایران و یکی از آفتابی‌ترین شهرهای جهان است.

== اقتصاد و منابع ==
اقتصاد یزد بر صنعت نساجی، سرامیک، معدن و کشاورزی استوار است. یزد از قدیم مرکز نساجی ایران بوده و پارچه‌های ترمه و زری یزد شهرت جهانی دارند.

صنعت نساجی و ترمه:

ترمه‌بافی یزد از هنرهای سنتی ۱,۰۰۰ ساله است. ترمه‌های یزد از نخ ابریشم و پشم بافته می‌شوند و نقوش بته‌جقه (پیزلی) — که از یزد به جهان صادر شد — نماد ایران هستند. صنعت نساجی مدرن یزد نیز از بزرگ‌ترین مراکز نساجی ایران است.

صنایع معدنی:

معدن سنگ‌آهن چادرملو (اردکان) یکی از بزرگ‌ترین معادن سنگ‌آهن ایران و خاورمیانه است. معادن سرب و روی مهدی‌آباد (بزرگ‌ترین معدن سرب و روی جهان) و کارخانه فولاد ابرکوه از صنایع مهم استان هستند.

شیرینی یزد:

قطاب، باقلوا، پشمک و حاج‌بادامی یزد از معروف‌ترین شیرینی‌های ایران هستند. صنعت شیرینی‌پزی یزد قدمتی چند صد ساله دارد.

گردشگری:

بافت تاریخی یزد (یونسکو)، مسجد جامع یزد، آتشکده زرتشتیان، باغ دولت‌آباد (بادگیر ۳۳ متری — بلندترین بادگیر جهان)، زندان اسکندر، و برج‌های خاموشان (دخمه‌های زرتشتی) از جاذبه‌های گردشگری هستند.

== فرهنگ و آداب و رسوم ==
فرهنگ یزد ترکیبی از فرهنگ اسلامی و زرتشتی است. یزد خانه بزرگ‌ترین جامعه زرتشتی ایران است و آتش ورهرام ۱,۵۰۰ ساله نماد تداوم فرهنگ ایران باستان است.

مفاخر:

سلمان فارسی (صحابی پیامبر اسلام — به روایتی از جی اصفهان اما پرورش‌یافته یزد)، شیخ احمد کافی (عارف)، محمدحسین شهریار (پدربزرگش از یزد) و رستم گیو — خیّر بزرگ زرتشتی که بیمارستانی در یزد ساخت — از چهره‌های مطرح هستند.

جشن‌های زرتشتی:

جشن سَده (۱۰ بهمن)، جشن تیرگان، جشن مهرگان و جشن نوروز زرتشتی هنوز توسط زرتشتیان یزد برگزار می‌شوند. جشن سده — افروختن آتش بزرگ — از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است.

غذاهای محلی:

آش شلوه (آش انار و کشک)، شوله یزدی، تلیت، آب‌گوشت بادمجان، و حلیم از غذاهای سنتی یزد هستند.

== مبارزات و مقاومت مردمی ==
یزد نیز در تاریخ مقاومت ایران سهم داشته و مجاهدین خلق در این استان فعالیت و شهدا داشته‌اند.

مجاهدین خلق در یزد:

سازمان مجاهدین خلق از سال‌های اول انقلاب در یزد فعالیت سیاسی داشت. هواداران سازمان در تظاهرات و فعالیت‌های سیاسی شرکت فعال داشتند و پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ مورد سرکوب شدید قرار گرفتند. عده‌ای از هواداران یزدی به اشرف و ارتش آزادیبخش پیوستند.

کشتار ۶۷ در یزد:

زندان یزد نیز در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود. کمیسیون مرگ در یزد فعال بود و تعدادی از زندانیان مجاهد بدون محاکمه اعدام شدند.

قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:

یزد در قیام‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود. بازاریان یزد در اعتصابات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ شرکت کردند.

واحدهای مقاومت:

واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در یزد و میبد فعالیت‌های مستمری در زمینه افشاگری و نصب پوسترهای رهبران مقاومت داشته‌اند.

کاربر:Hamidreza۹/صفحه تمرین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hamidreza در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۰