Safa در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۵

2026-09-18T19:45:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۵
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	}}		}}

	'''عصر ~~روشنگری~~''' یا '''روشنگری''' جنبشی فکری، فلسفی، علمی و فرهنگی بود که از اواخر سده هفدهم در اروپا گسترش یافت و در سده هجدهم به اوج رسید. اندیشمندان این جنبش کوشیدند عقل، مشاهده، تجربه و نقد آزاد را به جای پذیرش بی‌چون‌وچرای سنت، مرجعیت موروثی و اقتدار دینی یا سیاسی قرار دهند. تاریخ‌نگاران معمولاً فاصله میان [[انقلاب باشکوه انگلستان]] در ۱۶۸۸ و آغاز [[انقلاب فرانسه]] در ۱۷۸۹ را دوره مرکزی روشنگری می‌دانند، اگرچه برخی تعریف‌ها «سده هجدهم بلند» را از حدود ۱۶۸۵ تا ۱۸۱۵ دربرمی‌گیرند.<ref name="بریتانیکا-روشنگری">Brian Duignan، [https://www.britannica.com/event/Enlightenment-European-history “Enlightenment”]، ''Encyclopaedia Britannica''، به‌روزرسانی ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶.</ref><ref name="تاریخ-روشنگری">[https://www.history.com/articles/enlightenment “Enlightenment Period: Thinkers & Ideas”]، ''History''، انتشار ۱۶ دسامبر ۲۰۰۹، به‌روزرسانی ۲۸ مه ۲۰۲۵.</ref>		'''عصر روشنگری،''' یا '''روشنگری''' جنبشی فکری، فلسفی، علمی و فرهنگی بود که از اواخر سده هفدهم در اروپا گسترش یافت و در سده هجدهم به اوج رسید. اندیشمندان این جنبش کوشیدند عقل، مشاهده، تجربه و نقد آزاد را به جای پذیرش بی‌چون‌وچرای سنت، مرجعیت موروثی و اقتدار دینی یا سیاسی قرار دهند. تاریخ‌نگاران معمولاً فاصله میان [[انقلاب باشکوه انگلستان]] در ۱۶۸۸ و آغاز [[انقلاب فرانسه]] در ۱۷۸۹ را دوره مرکزی روشنگری می‌دانند، اگرچه برخی تعریف‌ها «سده هجدهم بلند» را از حدود ۱۶۸۵ تا ۱۸۱۵ دربرمی‌گیرند.<ref name="بریتانیکا-روشنگری">Brian Duignan، [https://www.britannica.com/event/Enlightenment-European-history “Enlightenment”]، ''Encyclopaedia Britannica''، به‌روزرسانی ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶.</ref><ref name="تاریخ-روشنگری">[https://www.history.com/articles/enlightenment “Enlightenment Period: Thinkers & Ideas”]، ''History''، انتشار ۱۶ دسامبر ۲۰۰۹، به‌روزرسانی ۲۸ مه ۲۰۲۵.</ref>

	روشنگری مکتبی یکپارچه با برنامه‌ای واحد نبود. در بریتانیا، فرانسه، اسکاتلند، سرزمین‌های آلمانی، ایتالیا، هلند، اروپای شرقی و مستعمرات آمریکایی صورت‌های متفاوتی از آن شکل گرفت. [[جان لاک]] با [[دیوید هیوم]]، [[ولتر]] با [[ژان‌ژاک روسو]] و [[ایمانوئل کانت]] با مادی‌گرایان فرانسوی در بسیاری از مسائل اختلاف داشتند. بااین‌حال، اعتماد به توانایی انسان برای بررسی عقلانی جهان، نقد اقتدار inherited، مبارزه با تعصب، توجه به آموزش و اصلاح جامعه، میان بسیاری از آنان مشترک بود.<ref name="تاریخ-روشنگری" /><ref name="جهان-روشنگری">Mark Cartwright، [https://www.worldhistory.org/The_Enlightenment/ “The Enlightenment”]، ''World History Encyclopedia''، ۲۹ فوریه ۲۰۲۴.</ref>		روشنگری مکتبی یکپارچه با برنامه‌ای واحد نبود. در بریتانیا، فرانسه، اسکاتلند، سرزمین‌های آلمانی، ایتالیا، هلند، اروپای شرقی و مستعمرات آمریکایی صورت‌های متفاوتی از آن شکل گرفت. [[جان لاک]] با [[دیوید هیوم]]، [[ولتر]] با [[ژان‌ژاک روسو]] و [[ایمانوئل کانت]] با مادی‌گرایان فرانسوی در بسیاری از مسائل اختلاف داشتند.

	روشنگری در تحول فلسفه، علم، حقوق، سیاست، دین، اقتصاد، آموزش، ادبیات و فرهنگ چاپی اروپا نقشی اساسی داشت. مفاهیمی چون حقوق طبیعی، رضایت حکومت‌شوندگان، تفکیک قوا، آزادی وجدان، مدارا، برابری در برابر قانون و نقد امتیازهای موروثی در این دوره صورت‌بندی‌های تازه‌ای یافتند. انقلاب‌های آمریکا و فرانسه و اعلامیه‌های حقوقی برآمده از آنها از اندیشه‌های روشنگری تأثیر پذیرفتند، هرچند عوامل اجتماعی، مالی، سیاسی و طبقاتی نیز در وقوع این انقلاب‌ها نقش مستقل و تعیین‌کننده داشتند.<ref name="بریتانیکا-روشنگری" /><ref name="انقلاب‌ها">[https://oll.libertyfund.org/collections/french-revolution “French Revolution”]، ''Online Library of Liberty''، مجموعه منابع انقلاب فرانسه.</ref>		بااین‌حال، اعتماد به توانایی انسان برای بررسی عقلانی جهان، نقد اقتدار inherited، مبارزه با تعصب، توجه به آموزش و اصلاح جامعه، میان بسیاری از آنان مشترک بود.<ref name="تاریخ-روشنگری" /><ref name="جهان-روشنگری">Mark Cartwright، [https://www.worldhistory.org/The_Enlightenment/ “The Enlightenment”]، ''World History Encyclopedia''، ۲۹ فوریه ۲۰۲۴.</ref>

			روشنگری در تحول فلسفه، علم، حقوق، سیاست، دین، اقتصاد، آموزش، ادبیات و فرهنگ چاپی اروپا نقشی اساسی داشت.

			مفاهیمی چون حقوق طبیعی، رضایت حکومت‌شوندگان، تفکیک قوا، آزادی وجدان، مدارا، برابری در برابر قانون و نقد امتیازهای موروثی در این دوره صورت‌بندی‌های تازه‌ای یافتند. انقلاب‌های آمریکا و فرانسه و اعلامیه‌های حقوقی برآمده از آنها از اندیشه‌های روشنگری تأثیر پذیرفتند، هرچند عوامل اجتماعی، مالی، سیاسی و طبقاتی نیز در وقوع این انقلاب‌ها نقش مستقل و تعیین‌کننده داشتند.<ref name="بریتانیکا-روشنگری" /><ref name="انقلاب‌ها">[https://oll.libertyfund.org/collections/french-revolution “French Revolution”]، ''Online Library of Liberty''، مجموعه منابع انقلاب فرانسه.</ref>

	== نام و مفهوم ==		== نام و مفهوم ==

Alireza k h: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم |عنوان = عصر روشنگری |نام لاتین = Enlightenment |نام‌های دیگر = عصر خرد، عصر روشن‌اندیشی، روشنگری اروپایی |حوزه = تاریخ اندیشه، فلسفه، علم، سیاست، اقتصاد، دین، حقوق و فرهنگ |نوع = جنبش فکری و فرهنگی |خاستگاه = اروپا، به‌ویژه بریتان...» ایجاد کرد

2026-09-18T05:52:11Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم |عنوان = عصر روشنگری |نام لاتین = Enlightenment |نام‌های دیگر = عصر خرد، عصر روشن‌اندیشی، روشنگری اروپایی |حوزه = تاریخ اندیشه، فلسفه، علم، سیاست، اقتصاد، دین، حقوق و فرهنگ |نوع = جنبش فکری و فرهنگی |خاستگاه = اروپا، به‌ویژه بریتان...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

عصر روشنگری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Safa در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۵