اگزیستانسیالیسم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Safa در ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۳

2026-10-18T15:53:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۳
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	}}		}}

	'''اگزیستانسیالیسم''' یا '''~~هستی‌گرایی~~''' (به فرانسوی: ''Existentialisme''؛ به انگلیسی: ''Existentialism'') عنوانی برای مجموعه‌ای از جریان‌ها و اندیشه‌های فلسفی در سده‌های نوزدهم و بیستم است که «وجود» یا هستیِ عینی و زیستهٔ انسان را در مرکز تأمل فلسفی قرار می‌دهند. اگزیستانسیالیسم برخلاف یک مکتب کاملاً یکپارچه، مجموعه‌ای از متفکران با دیدگاه‌های گاه متفاوت و حتی متعارض را در بر می‌گیرد. مسائلی چون [[آزادی]]، انتخاب، مسئولیت، اضطراب، مرگ، اصالت، بیگانگی، پوچی، فردیت، معنای زندگی و نسبت انسان با جهان از مهم‌ترین موضوعات آن به‌شمار می‌روند.<ref name="SEP">Steven Crowell, “Existentialism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 23 August 2004, substantive revision 11 October 2010.</ref>		'''اگزیستانسیالیسم''' یا '''هستی‌گرایی،''' (به فرانسوی: ''Existentialisme''؛ به انگلیسی: ''Existentialism'') عنوانی برای مجموعه‌ای از جریان‌ها و اندیشه‌های فلسفی در سده‌های نوزدهم و بیستم است که «وجود» یا هستیِ عینی و زیستهٔ انسان را در مرکز تأمل فلسفی قرار می‌دهند. اگزیستانسیالیسم برخلاف یک مکتب کاملاً یکپارچه، مجموعه‌ای از متفکران با دیدگاه‌های گاه متفاوت و حتی متعارض را در بر می‌گیرد.

	سورن کی‌یرکگور و فریدریش نیچه، دو فیلسوف سدهٔ نوزدهم، معمولاً از مهم‌ترین پیشگامان اگزیستانسیالیسم شناخته می‌شوند؛ هرچند اصطلاح اگزیستانسیالیسم در زمان آنان به معنای متداول سدهٔ بیستم به کار نمی‌رفت. در سدهٔ بیستم، متفکرانی چون کارل یاسپرس، مارتین هایدگر، گابریل مارسل، [[ژان پل سارتر]] و سیمون دوبووار هریک به شیوه‌ای متفاوت به مسائلی پرداختند که بعدها ذیل عنوان اگزیستانسیالیسم قرار گرفتند. آلبر کامو نیز به سبب آثارش دربارهٔ پوچی، آزادی و وضعیت انسان غالباً در کنار اگزیستانسیالیست‌ها قرار می‌گیرد، اگرچه خود او این عنوان را نمی‌پذیرفت.<ref name="IEP">Douglas Burnham and George Papandreopoulos, “Existentialism,” ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.</ref><ref name="Camus">“Albert Camus,” ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.</ref>		مسائلی چون [[آزادی]]، انتخاب، مسئولیت، اضطراب، مرگ، اصالت، بیگانگی، پوچی، فردیت، معنای زندگی و نسبت انسان با جهان از مهم‌ترین موضوعات آن به‌شمار می‌روند.<ref name="SEP">Steven Crowell, “Existentialism,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', first published 23 August 2004, substantive revision 11 October 2010.</ref>

			سورن کی‌یرکگور و فریدریش نیچه، دو فیلسوف سدهٔ نوزدهم، معمولاً از مهم‌ترین پیشگامان اگزیستانسیالیسم شناخته می‌شوند؛ هرچند اصطلاح اگزیستانسیالیسم در زمان آنان به معنای متداول سدهٔ بیستم به کار نمی‌رفت. در سدهٔ بیستم، متفکرانی چون کارل یاسپرس، مارتین هایدگر، گابریل مارسل، [[ژان پل سارتر]] و سیمون دوبووار هریک به شیوه‌ای متفاوت به مسائلی پرداختند که بعدها ذیل عنوان اگزیستانسیالیسم قرار گرفتند.

			آلبر کامو نیز به سبب آثارش دربارهٔ پوچی، آزادی و وضعیت انسان غالباً در کنار اگزیستانسیالیست‌ها قرار می‌گیرد، اگرچه خود او این عنوان را نمی‌پذیرفت.<ref name="IEP">Douglas Burnham and George Papandreopoulos, “Existentialism,” ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.</ref><ref name="Camus">“Albert Camus,” ''Internet Encyclopedia of Philosophy''.</ref>

	اگزیستانسیالیسم به‌ویژه در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ در اروپا و خصوصاً فرانسه به یک جنبش مهم فلسفی و فرهنگی تبدیل شد. آثار فلسفی و ادبی سارتر، دوبووار و نویسندگان مرتبط با آنان سبب شد این جریان از محافل دانشگاهی فراتر رود و بر ادبیات، نمایشنامه‌نویسی، روان‌شناسی، الهیات، هنر و اندیشه سیاسی تأثیر بگذارد.<ref name="SEP" /> با این حال، اطلاق یک عنوان مشترک به همهٔ این متفکران نیازمند احتیاط است؛ هایدگر و کامو، برای نمونه، قرارگرفتن خود ذیل عنوان «اگزیستانسیالیست» را نپذیرفتند.<ref name="SEP" />		اگزیستانسیالیسم به‌ویژه در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ در اروپا و خصوصاً فرانسه به یک جنبش مهم فلسفی و فرهنگی تبدیل شد. آثار فلسفی و ادبی سارتر، دوبووار و نویسندگان مرتبط با آنان سبب شد این جریان از محافل دانشگاهی فراتر رود و بر ادبیات، نمایشنامه‌نویسی، روان‌شناسی، الهیات، هنر و اندیشه سیاسی تأثیر بگذارد.<ref name="SEP" /> با این حال، اطلاق یک عنوان مشترک به همهٔ این متفکران نیازمند احتیاط است؛ هایدگر و کامو، برای نمونه، قرارگرفتن خود ذیل عنوان «اگزیستانسیالیست» را نپذیرفتند.<ref name="SEP" />
خط ۳۹:		خط ۴۳:
	== سورن کی‌یرکگور ==		== سورن کی‌یرکگور ==

	[[سورن کی‌یرکگور]] (۱۸۱۳–۱۸۵۵)، فیلسوف دانمارکی، اغلب یکی از بنیان‌گذاران فکری اگزیستانسیالیسم معرفی می‌شود. مسئلهٔ «فرد یگانه» در آثار او جایگاهی مرکزی داشت. کی‌یرکگور معتقد بود حقیقت مربوط به وجود انسانی را نمی‌توان صرفاً به صورت مجموعه‌ای از گزاره‌های انتزاعی و عینی درک کرد؛ نحوهٔ زیستن فرد و نسبت شخصی او با انتخاب، ایمان، اضطراب و مسئولیت اهمیت بنیادی دارد.<ref name="Kierkegaard">William McDonald, “Søren Kierkegaard,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', substantive revision 2 December 2022.</ref>		[[سورن کی‌یرکگور\|سورن کی‌یرکگور،]] (۱۸۱۳–۱۸۵۵)، فیلسوف دانمارکی، اغلب یکی از بنیان‌گذاران فکری اگزیستانسیالیسم معرفی می‌شود. مسئلهٔ «فرد یگانه» در آثار او جایگاهی مرکزی داشت. کی‌یرکگور معتقد بود حقیقت مربوط به وجود انسانی را نمی‌توان صرفاً به صورت مجموعه‌ای از گزاره‌های انتزاعی و عینی درک کرد؛ نحوهٔ زیستن فرد و نسبت شخصی او با انتخاب، ایمان، اضطراب و مسئولیت اهمیت بنیادی دارد.<ref name="Kierkegaard">William McDonald, “Søren Kierkegaard,” ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'', substantive revision 2 December 2022.</ref>

	کی‌یرکگور در نقد فلسفهٔ نظام‌ساز و به‌ویژه برداشت خود از گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، بر فرد مشخص و تصمیم وجودی او تأکید می‌کرد. نزد او انسان موجودی نیست که هویت کامل و نهایی‌اش از پیش تعیین شده باشد؛ شخص باید در جریان زندگی «خود» شود.<ref name="Kierkegaard" />		کی‌یرکگور در نقد فلسفهٔ نظام‌ساز و به‌ویژه برداشت خود از گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، بر فرد مشخص و تصمیم وجودی او تأکید می‌کرد. نزد او انسان موجودی نیست که هویت کامل و نهایی‌اش از پیش تعیین شده باشد؛ شخص باید در جریان زندگی «خود» شود.<ref name="Kierkegaard" />
خط ۴۹:		خط ۵۳:
	== فریدریش نیچه ==		== فریدریش نیچه ==

	فریدریش ~~نیچه~~ (۱۸۴۴–۱۹۰۰) دیگر پیشگام مهم اگزیستانسیالیسم به‌شمار می‌رود. او نیز خود را اگزیستانسیالیست نمی‌نامید، اما نقد او از اخلاق سنتی، مسئلهٔ نیهیلیسم، آفرینش ارزش‌ها و مفهوم «مرگ خدا» تأثیر عمیقی بر متفکران اگزیستانسیالیست سدهٔ بیستم گذاشت.<ref name="SEP" />		فریدریش نیچه، (۱۸۴۴–۱۹۰۰) دیگر پیشگام مهم اگزیستانسیالیسم به‌شمار می‌رود. او نیز خود را اگزیستانسیالیست نمی‌نامید، اما نقد او از اخلاق سنتی، مسئلهٔ نیهیلیسم، آفرینش ارزش‌ها و مفهوم «مرگ خدا» تأثیر عمیقی بر متفکران اگزیستانسیالیست سدهٔ بیستم گذاشت.<ref name="SEP" />

	«مرگ خدا» در اندیشهٔ نیچه صرفاً ادعایی دربارهٔ اعتقاد یا عدم اعتقاد فردی به خدا نیست، بلکه به بحران بنیان‌های سنتی ارزش و معنا در فرهنگ مدرن اشاره دارد. اگر نظام‌های سنتی دیگر نتوانند مبنای قطعی ارزش‌ها باشند، انسان با مسئلهٔ چگونگی ارزش‌گذاری و معنابخشیدن به زندگی روبه‌رو می‌شود.<ref name="SEP" />		«مرگ خدا» در اندیشهٔ نیچه صرفاً ادعایی دربارهٔ اعتقاد یا عدم اعتقاد فردی به خدا نیست، بلکه به بحران بنیان‌های سنتی ارزش و معنا در فرهنگ مدرن اشاره دارد. اگر نظام‌های سنتی دیگر نتوانند مبنای قطعی ارزش‌ها باشند، انسان با مسئلهٔ چگونگی ارزش‌گذاری و معنابخشیدن به زندگی روبه‌رو می‌شود.<ref name="SEP" />
خط ۶۵:		خط ۶۹:
	== مارتین هایدگر ==		== مارتین هایدگر ==

	مارتین ~~هایدگر~~ (۱۸۸۹–۱۹۷۶) از تأثیرگذارترین فیلسوفان مرتبط با اگزیستانسیالیسم بود، هرچند خود او بعدها این عنوان را برای فلسفه‌اش نپذیرفت.<ref name="SEP" />		مارتین هایدگر، (۱۸۸۹–۱۹۷۶) از تأثیرگذارترین فیلسوفان مرتبط با اگزیستانسیالیسم بود، هرچند خود او بعدها این عنوان را برای فلسفه‌اش نپذیرفت.<ref name="SEP" />

	کتاب ''هستی و زمان'' (۱۹۲۷) تأثیر عمیقی بر فلسفهٔ اروپایی و اگزیستانسیالیسم فرانسوی گذاشت. هایدگر در این اثر به بررسی شیوهٔ هستی موجودی پرداخت که خود ما هستیم و آن را با اصطلاح آلمانی ''Dasein''، معمولاً ترجمه‌شده به «دازاین»، مشخص کرد.<ref name="SEP" />		کتاب ''هستی و زمان'' (۱۹۲۷) تأثیر عمیقی بر فلسفهٔ اروپایی و اگزیستانسیالیسم فرانسوی گذاشت. هایدگر در این اثر به بررسی شیوهٔ هستی موجودی پرداخت که خود ما هستیم و آن را با اصطلاح آلمانی ''Dasein''، معمولاً ترجمه‌شده به «دازاین»، مشخص کرد.<ref name="SEP" />
خط ۷۵:		خط ۷۹:
	== ژان پل سارتر ==		== ژان پل سارتر ==

	[[ژان پل سارتر]] (۱۹۰۵–۱۹۸۰) شناخته‌شده‌ترین نمایندهٔ اگزیستانسیالیسم فرانسوی و یکی از معدود فیلسوفان برجسته‌ای بود که سرانجام عنوان «اگزیستانسیالیست» را دربارهٔ فلسفهٔ خود پذیرفت.<ref name="SEP" />		[[ژان پل سارتر\|ژان پل سارتر،]] (۱۹۰۵–۱۹۸۰) شناخته‌شده‌ترین نمایندهٔ اگزیستانسیالیسم فرانسوی و یکی از معدود فیلسوفان برجسته‌ای بود که سرانجام عنوان «اگزیستانسیالیست» را دربارهٔ فلسفهٔ خود پذیرفت.<ref name="SEP" />

	اثر فلسفی مهم او، ''هستی و نیستی''، در سال ۱۹۴۳ منتشر شد. سارتر در این کتاب با بهره‌گیری از پدیدارشناسی به مسائلی چون آگاهی، نیستی، آزادی، خودفریبی، دیگری و مسئولیت پرداخت.<ref name="Sartre" />		اثر فلسفی مهم او، ''هستی و نیستی''، در سال ۱۹۴۳ منتشر شد. سارتر در این کتاب با بهره‌گیری از پدیدارشناسی به مسائلی چون آگاهی، نیستی، آزادی، خودفریبی، دیگری و مسئولیت پرداخت.<ref name="Sartre" />

Mostafa در ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۶

2026-10-10T14:16:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۶
خط ۳۲۵:		خط ۳۲۵:

	== منابع ==		== منابع ==
			[[رده:مکاتب و مفاهیم فلسفی]]
	<references />		<references />

Alireza k h در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۴

2026-09-04T19:34:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۳۴
خط ۳:		خط ۳:
	\| نام لاتین = Existentialism		\| نام لاتین = Existentialism
	\| نام‌های دیگر = هستی‌گرایی، فلسفهٔ وجود		\| نام‌های دیگر = هستی‌گرایی، فلسفهٔ وجود
	\| حوزه = [[فلسفه]]		\| حوزه = فلسفه
	\| نوع = جریان و سنت فلسفی		\| نوع = جریان و سنت فلسفی
	\| خاستگاه = اروپا		\| خاستگاه = اروپا
	\| دوره شکل‌گیری = سدهٔ نوزدهم؛ گسترش عمده در سدهٔ بیستم		\| دوره شکل‌گیری = سدهٔ نوزدهم؛ گسترش عمده در سدهٔ بیستم
	\| بنیان‌گذاران و پیشگامان = [[سورن ~~کی‌یرکگور]]، [[~~فریدریش نیچه]]		\| بنیان‌گذاران و پیشگامان = سورن کی‌یرکگور، فریدریش نیچه
	\| اندیشمندان برجسته = [[مارتین ~~هایدگر]]، [[~~کارل ~~یاسپرس]]، [[~~گابریل ~~مارسل]]، [[~~ژان پل ~~سارتر]]، [[~~سیمون ~~دوبووار]]، [[~~موریس مرلو-~~پونتی]]، [[~~آلبر کامو]]		\| اندیشمندان برجسته = مارتین هایدگر، کارل یاسپرس، گابریل مارسل، ژان پل سارتر، سیمون دوبووار، موریس مرلو-پونتی، آلبر کامو
	\| مفاهیم کلیدی = وجود، آزادی، انتخاب، مسئولیت، اضطراب، اصالت، پوچی، مرگ، فردیت، بیگانگی، وضعیت‌مندی		\| مفاهیم کلیدی = وجود، آزادی، انتخاب، مسئولیت، اضطراب، اصالت، پوچی، مرگ، فردیت، بیگانگی، وضعیت‌مندی
	\| آثار مهم = ''هستی و زمان''، ''هستی و نیستی''، ''اگزیستانسیالیسم یک اومانیسم است''، ''اخلاق ابهام''، ''افسانه سیزیف''		\| آثار مهم = ''هستی و زمان''، ''هستی و نیستی''، ''اگزیستانسیالیسم یک اومانیسم است''، ''اخلاق ابهام''، ''افسانه سیزیف''
	\| جریان‌های مرتبط = [[پدیدارشناسی]]، [[فلسفهٔ ~~وجود]]، [[اومانیسم]]، [[هرمنوتیک]]، [[~~نیهیلیسم]]		\| جریان‌های مرتبط = [[پدیدارشناسی]]، فلسفهٔ وجود، اومانیسم، هرمنوتیک، نیهیلیسم
	\| تأثیرپذیرفته از = [[سورن ~~کی‌یرکگور]]، [[~~فریدریش ~~نیچه]]، [[~~ادموند هوسرل]]		\| تأثیرپذیرفته از = سورن کی‌یرکگور، فریدریش نیچه، ادموند هوسرل
	\| تأثیرگذار بر = فلسفهٔ قاره‌ای، ادبیات اگزیستانسیالیستی، روان‌شناسی اگزیستانسیال، الهیات اگزیستانسیال، فمینیسم اگزیستانسیال		\| تأثیرگذار بر = فلسفهٔ قاره‌ای، ادبیات اگزیستانسیالیستی، روان‌شناسی اگزیستانسیال، الهیات اگزیستانسیال، فمینیسم اگزیستانسیال
	\| نقدهای اصلی = فردگرایی، ابهام مفهومی، اختلاف میان شاخه‌های دینی و خداناباور، دشواری تعریف واحد از آزادی و اصالت		\| نقدهای اصلی = فردگرایی، ابهام مفهومی، اختلاف میان شاخه‌های دینی و خداناباور، دشواری تعریف واحد از آزادی و اصالت
خط ۳۲۴:		خط ۳۲۴:
	* پدیدارشناسی اگزیستانسیال		* پدیدارشناسی اگزیستانسیال

			== منابع ==
	== منابع == <references />		<references />

Alireza k h: نوشتن یک مقاله جدید

2026-09-04T18:27:51Z

نوشتن یک مقاله جدید

نمایش تغییرات

Alireza k h: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم | عنوان = اگزیستانسیالیسم | نام لاتین = Existentialism | نام‌های دیگر = هستی‌گرایی، فلسفهٔ وجود | حوزه = فلسفه | نوع = جریان و سنت فلسفی | خاستگاه = اروپا | دوره شکل‌گیری = سدهٔ نوزدهم؛ گسترش عمده در سدهٔ بیستم | بنیان‌گذاران و پیشگام...» ایجاد کرد

2026-09-04T18:21:36Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات مفهوم | عنوان = اگزیستانسیالیسم | نام لاتین = Existentialism | نام‌های دیگر = هستی‌گرایی، فلسفهٔ وجود | حوزه = فلسفه | نوع = جریان و سنت فلسفی | خاستگاه = اروپا | دوره شکل‌گیری = سدهٔ نوزدهم؛ گسترش عمده در سدهٔ بیستم | بنیان‌گذاران و پیشگام...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات